Մանկապատանեկան

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երկրագունդէն դիտուած, մեզմէ ամէնէն փայլուն թուող մոլորակը արուսեակն է: Անոր կը յաջորդէ մեր արեւային դրութեան մեծագոյն մոլորակը, Լուսնթագ: Սակայն 6 հոկտեմբերի գիշերը Հրատ մոլորակն է, որ այդ երկրորդ կարգը խլեց Լուսնթագէն` դառնալով Արուսեակի կողքին երկրորդ ամէնէն փայլուն մոլորակը: Անիկա այնքան փայլուն էր, որ կարգ մը շրջաններէ կարելի էր զայն տեսնել պարզ աչքով: Ահա 15 տարիներէ ի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Գիտէի՞ր, թէ գոյութիւն ունի Սիրտի միջազգային օր մը, ինչպէս գոյութիւն ունին ուրիշ երեւոյթներու յատկացուած միջազգային օրեր, ինչպէս` Փոքրիկներու միջազգային օրը, Մարդկային  իրաւանց միջազգային օրը, Գիրքի միջազգային օրը, Երաժշտութեան միջազգային օրը... Միջազգային այս օրերը առիթներ են ամբողջ աշխարհը հետաքրքրող նիւթ մը լուսարձակի տակ առնելու, խօսելու անոր մասին, մտածելու, կազմակերպելու ձեռնարկներ, աշխատելու բարելաւումներու եւ լուծումներու վրայ: Այս ձեւով,...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մենք այս շաբաթ սկսանք լսել աշխարհի չորս կողմի հայերուն եւ յատկապէս լիբանանահայութեան նուիրուած նոր սքանչելի երգ մը: Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան նախաձեռնութեամբ պատրաստուած այս երգը հիմնուած է Մուշեղ Իշխանի «Հայ հոգին» բանաստեղծութեան վրայ: Անոր պատրաստութեան մասնակցած են 17 երկիրներէ 27 արուեստագէտ-արուեստագիտուհիներ: Եւ երբ մենք ունկնդրենք այդ տարբեր երգիչ-երգչուհիներուն տաղանդաւոր ձայները, պիտի անդրադառնանք, թէ անոնք որքա՛ն ճոխ եւ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Օգտուելով արձակուրդի վերջին օրերէն, շարունակենք մեր կարճ պտոյտները եւ այսօր ուղղուինք դէպի Զուիցերիա: Մեր ճամբորդութիւնը պիտի սկսի իւրայատուկ շոգեկառքով մը: Զուիցերիոյ Տոնթրըյի շրջանէն ընթացք առնող այս «Տուրմի շոգեկառք»-ը մեզի կարելիութիւնը պիտի տայ վայելելու Զուիցերիոյ ամէնէն նշանաւոր երկու երեւոյթները` տուրմը եւ «Կրիւյեր» պանիրը: Շոգեկառքին մէջ, գաւաթ մը տաք տուրմէ եւ տուրմով քրուասանէ ետք, ժամանակն է իջնել Կրիւյեր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երբ եղանակները փոխուելու ժամանակը կը մօտենայ, մենք կը հետեւինք օդերեւութաբանութեան լուրերուն, գիտնալու համար եթէ պէտք է մեզի հետ առնել աւելորդ բաճկոնակ մը կամ հովանոց: Օդին վիճակը նախատեսելը մարդոց համար միշտ կարեւոր եղած է` ո՛չ միայն ամէնօրեայ կեանքին համար, այլ յատկապէս երկրագործներու համար: Հին ժամանակներէն մարդիկ միշտ ուսումնասիրած են երկինքը` նախատեսելու համար օդին վիճակը: Ներկայիս մասնագէտները կրնան...

Պատրաստեց՛ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մեզմէ շատեր այս հարցին առջեւ գտնուեցան այս վերջին ամիսներուն, երբ «Քովիտ-19» ժահրին պատճառով ստիպուած տունը մնացինք եւ առիթը չունեցանք դուրս ելլելու ու օգտուելու մեր ամառնային արձակուրդներէն: Սակայն շատերու համար ասիկա առիթ մը եղաւ դիմելու իրենց ստեղծագործական մտածողութեան` գտնելու համար լուծումներ չձանձրանալու եւ հաճելի ժամանակներ անցընելու: *** Գետնին Վրայ Կաւիճով Գծագրութիւններ` Արտասովոր «Ճամբորդութիւններու» Համար Ամերիկայի Իլինոյ նահանգին...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Դանիան ճանչցուած է իբրեւ երջանկութեան ախոյեան երկիրներէն մէկը: Ըստ ՄԱԿ-ի Աշխարհի երջանկութեան տեղեկագիրին, որ կը տպուի ամէն տարի` 2012 թուականէն ի վեր, 5,8 միլիոն բնակիչ ունեցող սկանտինաւեան այս փոքրիկ թագաւորութիւնը երկու տարիէ ի վեր երկրորդ դիրքը կը գրաւէ աշխարհի ամէնէն երջանիկ երկիրներու ցանկին մէջ, Ֆինլանտայէն ետք: Հետեւաբար, բնաական է, որ հոն հիմնուի չափազանց ուրախ ըլլալու այս...

Պատրստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Լիբանանի մէջ մենք տակաւին պաշտօնապէս ամառնային արձակուրդի շրջանին մէջ ենք, սակայն աշխարհին շուրջ տարբեր երկիրներու մէջ վերամուտը արդէն տեղի ունեցած է կամ տեղի պիտի ունենայ: Եւ որովհետեւ ամբողջ աշխարհը կ՛ապրի բացառիկ վիճակ մը` «Քովիտ-19» ժահրին պատճառով, մարդիկ մեծ զգուշութեամբ կը վարուին` խստօրէն յարգելով հիւանդութեան դէմ պայքարելու միջոցառումները: Ասիկա յատկապէս դժուար է դպրոցներուն մէջ, ուր փոքրիկ դասարանի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ի՞նչ է այս տարօրինակ անասունը, որ անուանի դերասանի մը նման ունի իր  մեծ թիւով հետեւորդները տակաւին մինչեւ այսօր: Հին Յունաստանի մէջ կը յիշուի ճակատին վրայ եղջիւր մը ունեցող ձիու մը գոյութիւնը, սակայն ո՛չ մէկը զայն տեսած է: Հռոմէացիներուն մօտ շատ լուրջ գիտնական Ծերունի Փիլինին ալ կը նկարագրէ տարօրինակ անասուն մը, որ ունի ձիու մը մարմինը, եղնիկի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Անոնք ձմրան օրերուն մեր թիւ մէկ թշնամիներն են... մօտէն ծանօթանանք անոնց գաղտնիքներուն: 1.- Ի՞նչ է ժահրի մը վտանգը: Ժահրերը անկարող են առանձին բազմանալու. հետեւաբար անոնք պէտք ունին, իր կամքէն անկախ, «հիւրընկալի» մը: Այս ձեւով, ձմրան ժահրերուն պարագային, այդ հիւրընկալ մարմինը կրնայ մեր մարմինը ըլլալ: 2.- Ինչպէ՞ս կը վարակուին ժահրերով: Գտնուելով` հազացող կամ փռնգտացող հիւանդի մը մօտ,...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Յունուար ամսուան մենք կարճ ճամբորդութիւն մը կատարեցինք Չինաստան, չինական Նոր տարուան առիթով: Այսօր մենք պիտի երթանք քիչ մը աւելի հեռու եւ ուղղուինք դէպի Ճափոն, դէպի Կոթոքուճի տաճար, որ ճանչցուած է իբրեւ մանեքիւնեքոյի, այսինքն «բախտաբեր կատուի» ծննդավայրը: Մենք այս փոքրիկ կատուի արձանիկներուն կը հանդիպինք յաճախ, երբ այցելենք չինական ճաշարանները: Սակայն անոր իսկական ծննդավայրը եղած է Ճափոնը, ուր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Արագ թափով սուրալու զառիվայրերով, դարձուածքներով եւ արգելքներով յատկանշուած մրցումներ, գլխապտոյտ պատճառող ոստումներ... Դահոյկը պարզապէս հաճելի ժամանց մը չէ միայն, այլ նաեւ` բարձր մակարդակի մարզաձեւ մը: Սակայն, ուրկէ՞ եկած է դահոյկը: * * * Նախապատմական շրջանէն: Այդ ժամանակներուն արդէն մարդիկ ձիւնին վրայէն կը սահէին իրենց հօտերուն հետեւելու համար: Ապա դահոյկի այս սովորութիւնը կը շարունակուի հիւսիսի երկիրներուն մէջ:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ճիշդ է, որ ամբողջ աշխարհը Նոր տարին տօնեց յունուար 1-ին, սակայն չիները, ինչպէս նաեւ Չինաստանի դրացի ուրիշ երկիրներ կը տօնեն նաեւ չինական Նոր տարին, որ այս տարի կը զուգադիպի շաբաթ 25 յունուարին: Այսօր առնէտի տարին կը սկսի: Չինական Նոր տարին երկրին ամէնէն կարեւոր տօնակատարութիւնն է: Անով կը սկսի գարնան տօնը եւ վերջ կը գտնէ լապտերներու տօնով....

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Յունուար 1-ին սկսաւ նոր տասնամեակ մը` 2020: Իւրայատուկ թիւ մը, կազմուած` կրկնուած զոյգ թիւերէ, որ կը պատահի ամէն դար մէկ անգամ: Միասին կարդանք, թէ ի՛նչ գլխաւոր դէպքեր պատահած են այդ թուականներուն: 1010 Այս տարին մահացած է նշանաւոր վայքինք հետախոյզ Էրիք տը Ռետը, որ «Կարմիր» անունով ճանչցուած է իր մազերուն եւ մօրուքին գոյնին պատճառով: Ան գտած է...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երեք տարիներէ ի վեր Աւստրալիոյ մէջ կը տիրէ ահաւոր երաշտ, որ յաճախ կը յառաջացնէ անտառներու հրդեհներ: Սակայն երեք ամիսներէ ի վեր, հովերու եւ օդի տաքութեան ազդեցութեան տակ, այս հրդեհները հսկայական դարձած են: Անոնք յատկապէս տարածուած են երկրին հարաւ¬արեւելքը, ուր կը գտնուին մեծ քաղաքներ, ինչպէս` մայրաքաղաք Քանալերան, եւ ամէնէն շատ բնակչութիւն ունեցող Սիտնէյ քաղաքը: * * *...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ - Խաղաղական ովկիանոսի Մարշալ կղզիներուն մէջ մարդիկ Կաղանդի պատրաստութիւնները ամիսներ առաջ կը սկսին` նուէրներ դիզելով եւ բաժնուելով խումբերու, որոնք Ս. Ծնունդի օրը պիտի մասնակցին երգի ու պարի մրցումին: Անոնք կը շինեն նաեւ մեքսիքական փինիեաթաներու նման կառուցուածք մը, որ Կաղանդի ծառի համապատասխան է, եւ որուն մէջ կը պահուին պզտիկ նուէրներ Աստծոյ համար, ինչպէս` դրամ, օճառ եւ այլն:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Գիտէի՞ր, թէ մշտադալար եղեւինը սովորաբար գործածուած էր նոյնիսկ հեթանոսական շրջանին հազարաւոր տարիներէ ի վեր` տօնելու համար ձմեռնային փառատօները: Հեթանոսները անոր ճիւղերը կը գործածէին զարդարելու համար իրենց տուները ձմեռնային արեւադարձին, որովհետեւ ան իրենց կը յիշեցնէր գալիք գարունը: Հռոմէացիներն ալ մշտադալար եղեւիններ կը գործածէին զարդարելու համար իրենց տաճարները Սաթուրնալիա փառատօնին: Մինչ քրիստոնեաները զայն կը գործածեն իբրեւ խորհրդանիշ Աստծոյ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Կաղանդի ամէնէն տարածուած սովորութիւններէն մէկն է նաեւ իրարու մաղթանքի քարտեր ղրկելը: Այս սովորութիւնը սկսած է Անգլիոյ մէջ, 1843 թուականին, երբ կառավարական պաշտօնեայ Սըր Հենրի Քոլ ուղարկած է իր բարեկամներէն` արուեստագէտ Ճոն Հորսլէյի գծանկար քարտերէն մէկը: Անոնք միասին յղացած են այս քարտը եւ զայն ծախած` 1 շիլինկի: Այս առաջին քարտը ունէր 3 բաժին: Դուրսի երկու բաժիններուն վրայ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երբ մենք երկինքը ամպոտ կը տեսնենք, ձեռքերնիս անմիջապէս կ՛երկարենք դէպի հովանոցը: Ան մեր պայուսակին մէջ կը մնայ միշտ պատրաստ... Սակայն գիտէի՞ր, թէ հովանոցը սկզբունքով հնարուած էր պաշտպանուելու համար արեւէն: Հովանոցը հնարուած է աւելի քան 4000 տարիներ առաջ, եւ մենք ունինք փաստեր, որոնք ցոյց կու տան, որ Հին Եգիպտոսի, Յունաստանի, Չինաստանի եւ Ասորեստանի մէջ մարդիկ հովանոց կը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ 50 տարիներ առաջ Նիլ Արմսթրոնկ իր ոտքը կը դնէր լուսինին վրայ: Այս պատմական քաջագործութիւնը կարելի պիտի չըլլար` առանց Մարկարեթ Համիլթոնի: 1963 թուականին 27 տարեկան Մարկարեթ Համիլթոն կ՛ընդունուի Մասաչուսեց ինսթիթիւթ օֆ թեքնոլոճի` ՏՀԹ-ի գիտաշխատանոց: Հոն մասնագէտները կ՛աշխատին ՆԱՍԱ-ի դէպի լուսին ճամբորդութեան «Ափոլլօ» ծրագրին հրթիռներուն համակարգիչի դրութեան վրայ: Իր խմբակին հետ Մարկարեթ պէտք է մտածէ գտնելու միջոց մը`...