Խմբագրական

Փետրուար ամիսը եռախորհուրդ նշանակութիւն ունի, միեւնոյն առանցքով: Նախ կը նշուի Վարդանանքը, յետոյ Փետրուարեան ապստամբութիւնը եւ վերջապէս Արցախի ազատագրական շարժումը: Պարզ է, որ առանցքը բռնատիրութեան դէմ հաւաքական ծառացումն է եւ ազգային արժանապատուութեան գերադասումը: Եռախորհուրդը սակայն երկարաժամկէտ դրուածքով հայկական կողմին կառչած առաջադրանքներուն յաղթանակն է: Եթէ Վարդանանքը ժամանակի հեռաւորութենէն դիտուած ինքնութեան պահպանումն էր եւ կրօնափոխութեան մերժումը, ապա Փետրուարեան ապստամբութեամբ հանրահռչակուած ազատութեան եւ անկախութեան...

Կը թուի, որ իշխանութիւն-եկեղեցի հակամարտութիւնը նոր փուլ կը թեւակոխէ, յատկապէս Ամենայն հայոց կաթողիկոսի դէմ մեղադրանքի ձեւակերպումով եւ Հայաստանի Հանրապետութենէն ելքի արգելքի որոշումով: Առանց մտնելու իրաւական քաշքշուքներու մէջ, պարզ է, որ իրաւապահ մարմիններ քաղաքական որոշումներ կը կայացնեն եւ կը հետեւին իշխանութիւններու տուած ցուցմունքներուն: Ի վերջոյ թեմի մը առաջնորդի լիազօրութիւնները դադրեցնելու վարչական որոշումը եկեղեցւոյ կը պատկանի: Այնքան ատեն, որ եկեղեցական ներկայ կանոնադրութիւնը...

Հայաստանի Հանրապետութեան խորհրդարանը, Հեռատեսիլի եւ ձայնասփիւռի խորհուրդի անդամի մը լիազօրութիւնները դադրեցնելու օրակարգի քննարկումին առիթով յագեցած էր Դաշնակցութեան յարմարուելու  դասեր տալու ելոյթներով: Պատմական, քաղաքական, գաղափարական բովանդակութեամբ յայտարարութիւններով իշխանամէտ պատգամաւորները մրցումի մէջ էին փորձել համոզելու համար, որ Դաշնակցութիւնը «ժամանակավրէպ» կուսակցութիւն է եւ որուն գործունէութիւնը կը յատկանշուի հակաանկախականութեամբ եւ հակապետականութեամբ: Անշուշտ տրուեցան պատասխաններ, որ Դաշնակցութիւնը ի՛նք կերտած է անկախ հանրապետութիւն եւ պետականութիւն, որուն...

Վարդանանց խորհուրդի որոշ ծալքերը թափանցելու փորձը մտաբերել կու տայ գիտակցական ընտրութեան աստիճանաչափ մը, որ անպայման ազգային արժանապատուութեան եւ ինքնութեան պարտադրուած փոփոխութիւնը մերժելու սկզբունքային դիրքորոշումին հետ կ՛աղերսուի: Այդ խորհուրդը կը խօսի անհպելի արժէքներու մասին, որ օրուան եկեղեցական-ռազմական ղեկավարութիւնը որոշեց պաշտպանել ամէն գնով:  Անարդարութեան մերժում, ճշմարտութեան բարձրաձայնում եւ այդ կեցուածքներու հիման վրայ կայացած գաղափարի յաղթանակ: Ազատ ապրելու, պարտադրուած կրօնափոխութիւնը մերժելու, քրիստոնէական արժէքներուն, եկեղեցւոյ...

Միացեալ Նահանգներու փոխնախագահի այցելութեան օրակարգերէն պահ մը կեդրոնանանք Երեւանի հետ ստորագրուած հիւլէական ուժանիւթի խաղաղ նպատակներով օգտագործման ոլորտին մէջ երկու կառավարութիւններուն միջեւ համագործակցութեան համաձայնագիրին վրայ: Ըստ պաշտօնական Երեւանի, այս համաձայնութիւնը  կը նպաստէ Հայաստանի ուժանիւթի աղբիւրներու բազմազանացումին եւ անվտանգ ու նորարարական արհեստագիտութեան ներգրաւման: Ուժանիւթի աղբիւրներու բազմազանացումը քաղաքական տրամաբանութեամբ շատ պարզ է, որ ինչի կ՛ակնարկուի: Ուժանիւթի բնագաւառին մէջ հիմնական մէկ աղբիւր կայ այսօր:...

Պաքուի դատավճիռներէն այլ բան ակնկալելը քաղաքական պարզամտութեամբ թարգմանելի կ՛ըլլար: Կեղծ դատավարութեան մը բեմականացումը, որուն  նպատակը նախ եւ առաջ Հայաստանի Հանրապետութիւնը յարձակողապաշտ, Արցախի ղեկավարութիւնը անջատողականներ, Ազրպէյճանի տարածքային ամբողջականութեան դէմ գործողութիւններ կատարածներ, ցեղային զտում գործադրածներ եւ նման յերիւրածոյ մեղադրանքներ դատավճիռի վերածելն էր: Քարոզչաքաղաքական այս կեղծ դատավարութեան վճիռներուն պահու ընտրութիւնը ուշագրաւ էր: Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու մէջ Հայաստանի վարչապետին հետ համատեղ խաղաղութեան մրցանակ ստանալէն...

Թեհրան-Ուաշինկթըն բանակցութիւններու վայրի յանկարծակի փոփոխութիւնը որոշ դիտարկումներու կ՛առաջնորդէ: Անգարան բաւական խանդավառ ինքնաառաջադրուած էր ստանձնելու միջնորդական առաքելութիւն: Այս ճիգը արդիւնաւորուած կը թուէր, երբ մանաւանդ Պոլիսը կ՛ընտրուէր բանակցութիւններու վայր: Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարը նոյնիսկ բանակցային ձեւաչափ կ՛առաջարկէր եւ կ՛առաջարկէր կեդրոնանալ միայն հիւլէական թղթածրարին վրայ: Ածանցեալ խնդիրները, որոնք սկզբունքով օրակարգային կէտեր էին բանակցութիւններուն, կը վերաբերէին հեռահար հրթիռներու ռազմարդիւնաբերութեան սահմանափակման եւ Իրանի կողմէ ֆինանսական...

Միացեալ Նահանգներ-Իրան լարուածութեան համապատկերին վրայ փոխսպառնալիքներն ու հռետորաբանութիւնը կը խօսին պատերազմի նախաշեմին գտնուելու մասին: Ամերիկեան ռազմանաւեր կը մօտենային Իրանի մերձակայ ջուրեր, մինչ Թեհրանի ներկայացուցիչները կը խոստանային ամբողջ տարածաշրջանը բռնկեցնել, եթէ Ուաշինկթըն սկսէր հարուածել Իրանը: Յայտարարողական մակարդակի այս ընդհանուր մթնոլորտին մէջ սակայն, մերթ ընդ մերթ բանակցութիւններու վերսկսման ակնարկներ կ՛ըլլային երկու կողմէն: Իրանի պարագային կար երկու ուղղութիւն: Հանրապետութեան նախագահին անձամբ եւ անոր...

Հայաստանի Հանրապետութեան բանակի օրը անշուշտ առիթ է մեր զինեալ ուժերէն սահմանները պահպանող միաւորին դերակատարութիւնը արժանապէս գնահատելու  եւ անոր անփոխարինելի ու հայրենիքի գոյութեան շարունակականութիւնը ապահովող գործառոյթի նշանակութիւնը հերթական անգամ լոյսին բերելու: Բանակի օրուան առիթով վարչապետին հրապարակած ուղերձի հետեւեալ բաժինը լուսարձակի տակ պէտք է բերել եւ հետագայ իրադարձութիւններուն ուղղութեամբ կարգ մը խորհրդածութիւններ կատարել: Եւ այսպէս. «Բանակի զարգացումը շարունակաբար ընթանալու է, որովհետեւ բանակը...

Ամերիկեան նաւատորմերու տարածաշրջան ժամանումը առաջին հայեացքով պատերազմի նախաշեմին մասին կը խօսի: Յայտարարութիւններու յաջորդականութիւնը սակայն դիւանագիտական լուծումներու ճամբան բաց կը պահէ: Միացեալ Նահանգներու նախագահը խօսեցաւ Թեհրանի կողմէ Ուաշինկթընին փոխանցուած բազմաթիւ ուղերձներու մասին` ընդգծելով, որ Իրան կ՛առաջարկէ  համաձայնիլ Ուաշինկթընի հետ: Ապա նոյն առաջարկը ինք կատարեց` թելադրելով Իրանին երթալ գործարքի: Գործարքի փակագիծերը չեն բացուած տակաւին, սակայն պարզ է, որ խօսքը առկախուած բանակցութիւններու վերսկսման...

Ապու Տապիի երկօրեայ հանդիպումները աւելի երեւոյթ են, քան բովանդակութիւն: Պաշտօնական լրահոսները կը խօսին դրական մթնոլորտի, երկխօսութիւնը բաց պահելու, հարցերու լուծման ուղղութեամբ յառաջընթաց արձանագրելու  եւ ամէնէն յատկանշականը այս գործընթացը շարունակելու մասին: Տարակարծութիւններ, անհամաձայնութիւններ տեսանելի չեն յայտարարութիւններուն մէջ: Ըստ էութեան սակայն համաձայնութիւնները եւս տեսանելի չեն: Դէպի խաղաղութիւն ուղղուելու ակնարկներ կան, սակայն կը բացակային ժամկէտները, հրադադարի շուրջ նախնական համաձայնութիւնը: Այս առումները կ՛ընդգծուին ամերիկացի...

Լիբանանեան քանի մը օրակարգ գրաւած է արծարծուող նիւթերու առաջին հորիզոնականները: Անոնցմէ առաջինը զէնքի մենաշնորհումի գործընթացին առաջին փուլի աւարտի արձանագրումն է, իսկ երկրորդը խորհրդարանական ընտրութիւնները ճշդուած թուականին կատարելու հրամայականն է: Այս երկու օրակարգերը քաղաքական կապեր կրնան ունենալ` նկատի ունենալով զէնքի մենաշնորհումի յառաջիկայ փուլերուն ունենալիք ազդեցութիւնը խորհրդարանական ընտրութիւններուն վրայ: Այստեղ սակայն այլ շեշտադրումներ կ՛արծարծուին, պետութեան հեղինակութեան պահպանման, արտաքին աշխարհին կողմէ ընկալելի ըլլալուն...

Սուրիական իշխանութիւններուն սանձազերծած տարածքներու, ռազմական առումով քրտազերծման արշաւը թէեւ զինադուլային կանգառներ կ՛արձանագրէ, այդուհանդերձ իբրեւ մեծ ծրագիր կը շարունակուի: Իրադարձութիւններու ընթացքը այնպէս կը համոզէ, որ Հալէպի շրջակայքի քրտաթափումով կանգ չ՛առներ այն ծրագիրը, որ մշակած են սուրիական իշխանութիւնները եւ հիմնականին մէջ անոնց ետին կանգնած ուժերը: Շատ կ՛արծարծուի քրտական գործօնին նկատմամբ ամերիկեան ռազմավարութեան շրջադարձի մասին: Կանուխ է այդ ուղղութեամբ բացարձակ եզրայանգումներ արձանագրելը, այդուհանդերձ...

Կրինլանտի խնդիրի սրացումը տարբեր շարժառիթներ ունի: Նշենք սակայն, որ անոր ռազմագիտական դիրքի կարեւորութիւնը կամ հազուագիւտ մետաղներու հանքավայր ըլլալը նոր չէ, որ յայտնաբերուած են: Կրինլանտի նկատմամբ ամերիկեան պահանջին այսքան հնչեղութիւն ստանալը  ներկայ փուլին, այդ բոլորով հանդերձ, ունի յստակ աշխարհաքաղաքական էութիւն` յատկապէս Միացեալ Նահանգներ-Չինաստան-Ռուսիա յարաբերութիւններու չափազանցօրէն սրած իրավիճակին հետ: ՕԹԱՆ-ի կազմաքանդումը սեղանի վրայ դրուած է յայտարարողական մակարդակի վրայ: Ինքնավար Կրինլանտը, որ արդէն...

Արցախի պատերազմի 4 ռազմագերիներու վերադարձը քաղաքական որոշ դիտարկումներու կ՛առաջնորդէ: Կանխատեսումները շատ էին, որ փուլային ձեւով Ազրպէյճան ազատ պիտի արձակէ իր մօտ գտնուող ռազմագերիները: Խաղաղութեան պայմանագիրի նախաստորագրուած տարբերակը իր բովանդակութեան մէջ նման կէտ չէր պարփակած, այդուհանդերձ առանց ժամկէտներու ճշդումի, անոնց ազատ արձակումը կը կապուէր նախաստորագրութենէ դէպի ստորագրութիւն ենթադրաբար գացող ժամանակահատուածին կայանալիք փուլային ազատ արձակման արարներու: Այս փուլին ներառուած էր նաեւ լիբանանահայ...

Պէյրութի վարչապետարանին մէջ կայացած Հնգեակի (Սէուտական Արաբիոյ, Միացեալ Նահանգներու, Ֆրանսայի, Քաթարի եւ Եգիպտոսի) դեսպաններու հանդիպումէն ետք կատարուած յայտարարութիւններէն կարելի է որոշ կէտեր արձանագրել: Քննարկուած են եւ արձանագրուած` Ա.- Կառավարութեան որդեգրած տնտեսական բարեկարգումները եւ կառավարութեան կողմէ խորհրդարանին ներկայացուած ելեւմտական բացի հաւասարակշռման ծրագիրը: Բ.- Լիթանի գետէն հարաւ զէնքի մենաշնորհման ծրագիրի առաջին փուլի աւարտի հարցը եւ կառավարութեան անոր երկրորդ փուլը սկսելու մտադրութիւնը: Յառաջիկայ...

Իրանեան իրադարձութիւնները զարգացման միտումներ կը շարունակեն դրսեւորել: Այս բոլորին ելքը տակաւին յստակ չէ, եւ այդ անորոշութիւնը բազմաթիւ մեկնաբանութիւններու դուռ կը բանայ` հարցականի տակ առնելով գործող համակարգի ճակատագիրը: Անշուշտ վերլուծական հրապարակումները խիստ քաղաքականացուած են: Կը  խօսուի ներիրանեան պետական համակարգի երկփեղկուածութեան մասին. որոշ վերլուծաբաններ չեն բացառեր նոյնիսկ վարչակարգի փոփոխութեան շղթայական գործողութիւններու ամէնէն ցնցիչ արարներու հաւանականութիւնը: Տեղեկատուութիւնը լիարժէք չ՛աշխատիր, մինչ Միացեալ Նահանգներ կ՛ազդարարեն...

Հալէպի մէջ արձանագրուող ռազմական բախումները զարգացման առումով անկանխատեսելիութեամբ հանդերձ, որոշ ուղղութեամբ մտածել կու տան կարգ մը հանգամանքներու մասին: Նախ պէտք է արձանագրել այն, որ գործող իշխանութիւնները չեն յաջողած տակաւին կեդրոնաձիգ, բրգաձեւ, միայն իրենց ենթակայ զինեալ ուժերու միաւորներ եւ համապատասխան ստորաբաժանումներ կայացնել: Ասիկա պարզ ընկալուող առաջադրանք է քաոսային վիճակէ դէպի կազմակերպուած պետութիւն անցում կատարող որեւէ ուժի համար: Այս ճանապարհին, ցեղախմբային կամ...

Վենեզուելայի նախագահին առեւանգումը Միացեալ Նահանգներու ուժերուն կողմէ, ռազմարշաւի նոր ոճի գործադրութեան մեկնարկին մասին կը յուշէ: Ամերիկեան ընկալումով վիրահատական գործողութիւն, սպառնալիք երկիր մը վնասազերծելու համար այն բոլոր հետեւանքներէն, որոնք պիտի կրեն Միացեալ Նահանգները: Դարձեալ շրջանառութեան մէջ դրուած են ահաբեկչութեան դէմ պայքարի, թմրամիջոցներու արտահանումը կասեցնելու, փտած համակարգը վերացնելու կամ բռնատիրութեան վերջ տալու գեղեցիկ կարգախօսները: Բնականաբար այդ բոլոր երեւոյթները գոյութիւն ունին թիրախ ընտրուած...

Ներիրանեան իրադարձութիւնները գրաւած են համաշխարհային լրատուադաշտի կարեւորագոյն տարածքները: Գերքաղաքականացուած մեկնաբանութիւններով յագեցած է մամուլի եւ տեղեկատուական ամէն հարթակ: Տեղեկատուական եւ ապատեղեկատուական յորձանուտին պէտք չէ ներքաշուիլ եւ քաղաքական նկատումներէ մեկնած հանրային կարծիքի ստեղծման եւ անկէ անդին հակադարձ գործողութիւններու ենթահողի նախապատրատուութիւնները պէտք է տեսնել այս բոլորին մէջ: Յիշելը կարեւոր է, որ նման նախադէպեր արձանագրուած են Իրանի մէջ կենցաղային, ապա ընկերային եւ նոյնիսկ ազգային...