Կնոջական

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Ս. Սարգիսը շարժական տօն է. այս տօնով կը սկսի Բարեկենդանը, որուն անմիջապէս յաջորդող 49-օրեայ Մեծ պահքը կ՛աւարտի Զատիկով: Այսպիսով, անուղակիօրէն կապուելով 35 օրուան շարժականութիւն ունեցող Զատկուան հետ, Ս. Սարգիսի տօնը նոյնպէս կը շարժի 35 օրերու ընթացքին` նշուելով յունուար 18-էն մինչեւ փետրուար 23-ը երկարող այն շաբաթ օրը, որ տուեալ տարուան Զատկուան տօնէն ճիշդ 63 օր առաջ կու գայ: Ս....

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ - Ձայնարկու կուսանք կամ լալկան կիներ: Յուղարկաւորութեան ծէսերու ժամանակ այս կիները վարձատրութեամբ մեռելին վրայ ողբերգեր կը յօրինէին: Գլխաւոր լացասողը եղերամայր կը կոչուէր: Ի դէպ, Նարեկացին վկայաբերելով այս կիները, նշած է, թէ անոնցմէ սորված է «արտասուք հոսեցնելու չափ մորմոքեցուցիչ» տողեր գրել: - Դիւթ, որ դիւթել, կախարդել բառէն եկած է: Կախարդութեամբ կը զբաղէին կարդալ իմացողները, գիրք կարդացողները: Դիւթն այն անձն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Բոլորս ալ գիտենք, որ նոր տարուան ամենակարեւոր խորհրդանիշներէն մէկը տօնածառն է: Ան ոչ միայն գեղեցիկ յարդարանք է, այլ նաեւ` յոյսի, նոր սկիզբի, բարեկեցութեան եւ ընտանեկան ջերմութեան խորհրդանիշ: Սակայն շատեր հարց կու տան, թէ ե՛րբ է տօնածառը հաւաքելու եւ վերցնելու ճիշդ ժամանակը, որպէսզի տարին յաջող ըլլայ, բախտն ու յաջողութիւնը պահպանուին... Ոմանք կը շտապեն տօնածառը հաւաքելու, ուրիշներ զայն կը պահեն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Նոր տարուան տօնական սեղանը աւելին է, քան` պարզապէս ճաշկերոյթ. ան խորհրդանիշ է, որ կը կանխագուշակէ եւ կը ձեւաւորէ գալիք տարին: Հնագոյն հաւատալիքներու համաձայն, այն¬ ինչ մենք կ՛ուտենք Նոր տարուան նախօրէին կամ առաջին օրը, կ՛ապահովէ` մեր բախտը, հարստութիւնը եւ առողջութիւնը յաջորդ 12 ամիսներուն համար: Աշխարհի տարբեր ժողովուրդներ կ՛օգտագործեն այնպիսի մթերքներ, որոնք կ՛արտացոլացնեն իրենց փափաքները` մետաղադրամի տեսքով հատիկներ, որոնք հարստութիւն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Աւելուկը Հայաստանի մէջ շատ տարածուած խոտաբոյս է: Ան կ՛աճի մարգագետիններու, թփուտներու, խոնաւ վայրերու մէջ, ինչպէս նաեւ` անտառեզրերուն, լեռնալանջերուն եւ գետափներուն: Տարբեր բարբառներու մէջ ան կը կոչուի վիլուկ, աւլուկ, մզուկ, սիլխ եւ այլն... ըստ աճած վայրին, աւելուկը կրնայ ըլլալ թեթեւակի դառն (դաշտավայր), քաղցր կամ թթուաշ (բարձրադիրք գօտիներ): Հայկական աւանդական խոհանոցին մէջ աւելուկը կեդրոնական դեր կը խաղայ ապուրներու եւ աղցաններու...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Հայկական գորգարուեստի ամենայայտնի եւ հզօր խորհրդանիշերէն մէկը վիշապն է: Նախաքրիստոնէական շրջանին վիշապը չարի խորհրդանիշ չէր. ընդհակառակը, վիշապագորգի վրայ պատկերուած վիշապը հզօր էակ եւ բնութեան ուժերու մարմնաւորում էր: Վիշապը կը համարուէր ջուրի եւ պտղաբերութեան խորհրդանիշ. ան երկնային ջուրերու` անձրեւի եւ ամպրոպի տիրակալն էր: Անոր պատկերը գորգին վրայ կոչուած է ապահովելու առատ բերք եւ պտղաբերութիւն: Վիշապը նաեւ կը համարուէր պահապան...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Ամերիկեան CNN միջազգային լրատուականը հրապարակած է «Աշխարհի 50 լաւագոյն հացեր»ու ցանկը: Ցանկին մէջ ներառուած են աւանդական հացեր բազմաթիւ երկիրներէ` Մալեզիայէն մինչեւ Վենեզուելա, Գերմանիայէն մինչեւ Հնդկաստան, Աֆղանիստանէն մինչեւ Հայաստան: Վերոյիշեալ լաւագոյն հացերու ցանկին մէջ ներառուած են` հայկական լաւաշը, ֆրանսական պակեթը, հնդկական նաանը, իտալական չիապաթթան, լիբանանեան քաըքը եւ այլն... Նոյն առիթով նշուած է, որ հացը պարզապէս սնունդ չէ, ան մշակոյթի,...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Վերջին տարիներուն Թիք-Թոք-ը, Եու Թիուպ Շորթցը եւ Ինսթակրամ Ռիլզ-ը դարձած են այնպիսի հզօր հարթակներ, որոնք գրաւոր են յատկապէս դեռահասներու եւ երեխաներու ուշադրութիւնը: Քանի մը վայրկեան տեւողութեամբ տեսանիւթերը կը թուին անմեղ, սակայն հետազօտութիւնները ցոյց կու տան, որ անոնք կրնան փոխել ուղեղին աշխատանքը, ազդել ուշադրութեան, որոշումներու կայացման եւ նոյնիսկ տրամադրութեան վրայ: Թիք-թոքի եւ նմանատիպ հարթակներու սկզբունքն է` արագ հաճոյք, անմիջական...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Հայկական գորգերու գոյները պատահական չեն: Անոնք ստացուեր են բնական ներկանիւթերէ` բոյսեր, միջատներ, եւ իւրաքանչիւրը ունեցեր է իր խոր իմաստը: Եւ այսպէս` - ԿԱՐՄԻՐԸ ստացուեր է որդան կարմիր միջատէն: Ան ամենահզօր գոյնն է, որ կը խորհրդանշէ` կեանք, արիւն, կիրք, ուժ եւ պայքար: - ԿԱՊՈՅՏԸ ստացուեր է լեղակենիէն: Ան կը խորհրդանշէ` երկինք, հաւատք, յոյս, աստուածային իմաստութիւն եւ յաւերժութիւն: - ԿԱՆԱՉԸ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Երեխային մէջ ընթերցանութեան սէր ձեւաւորելը երկարատեւ եւ հաճելի գործընթաց է, որ կը սկսի տունէն` ընտանիքէն: Եթէ ընթերցանութիւնը դառնայ ընտանիքին սովորութեան մէկ մասը, երեխան զայն կ՛ընկալէ ոչ թէ որպէս պարտականութիւն, այլ` որպէս հաճոյք եւ հետաքրքրական զբաղում: Ստորեւ կը ներկայացնենք արդիւնաւէտ եւ փորձուած միջոցներ, որոնք կ՛օգնեն տան մէջ ստեղծելու ընթերցասիրութեան մթնոլորտ: Ա.- Ընթերցանութեան Օրինակը` Ծնողքէն Երեխաները կը սորվին դիտարկելով: Եթէ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Յառաջիկայ նոյեմբեր 21-ին, Թայլանտի մէջ պիտի կայանայ «Միս Եունիվըրս» մրցոյթը: Պաղեստինի գեղեցկուհի Նատին Այուպը կը պատպաստուի իր երկրին պատմական առաջին մասնակցութեան` այս համաշխարհային միջոցառման: Պաղեստինցի գեղեցկուհիին մասնակցութիւնը ունի խորհրդանշական իմաստ: Անիկա ոչ միայն գեղեցկագիտական մասնակցութիւն է, այլեւ Պաղեստինի մշակութային ներկայութեան արտայայտութիւնը` ամբողջ աշխարհին կողմէ դիտուող հարթակէ մը: Այս առիթով, պաղեստինցի ոճաբան Նեւին Քատին բացայայտած է Նատին Այուպի կրելիք...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Պարզուեր է, որ մեր սննդային նախասիրութիւնները կապուած են սննդարար նիւթերու պակասի, հորմոնային եւ նիւթափոփոխականութեան խախտումներու եւ հոգեբանական խնդիրներու հետ: Տուրմ Օրուան ընթացքին յանկարծ տուրմ ուտելու մեծ պահա՞նջք կը զգաք, կը դառնաք ցրուած ու միայն այդ մասի՞ն կը մտածէք... Ասիկա կրնայ պայմանաւորուած ըլլալ մակնեզիոմի պակասով: Քաղցր ուտելու անյագ ցանկութիւն կրնայ առաջանալ նաեւ մարմնին մէջ քրոմի, ֆոսֆորի, ինչպէս նաեւ կլիւքոզի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Երեւանի Օղակաձեւ զբօսայգիին 6-րդ հատուածին մէջ կը գտնուի «Ընթերցասէրը» պուրակը` իր «Գրքասէրը» քանդակով: Այս պուրակը կը յաւակնի դառնալ երիտասարդ ընթերցասէրներու սիրելի անկիւնը: Քանդակը տեղադրուած է 2024 հոկտեմբեր 4-ին: Արցախի հերոս, 44-օրեայ պատերազմին նահատակուած, մեծ ընթերցասէր Ալեն Մարգարեանի կերպարով, քանդակին հեղինակն է Մկրտիչ Մազմանեանը: «Ընթերցասէրը» պուրակին միտք բանին կ՛ամբողջացնէ խորհրդանշական գրուածք մը` «Կեանքի իմաստը վաղուայ օրուան աւելի լաւը լինելու...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ «Մօրս մասին խօսիլը դժուար է: Ինչ լաւ բան կայ մէջս, մօրս է, ինչ որ պակաս ու թերութիւն կայ, նոյնպէս մօրս է: Հայրս մշեցի էր, մայրս` վանեցի: Հայրս գեղեցկադէմ, առնական տղամարդ էր, մայրս` հակառակը: Ան ծներ էր պարզապէս մայր դառնալու համար: Մայրս եղեր է եւ կը մնայ իմ պաշտամունքը: Ան հիմա` որպէս առաքինի հրեշտակ մը, Աստուծոյ կողքին նստած է:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Յաճախ քիչ բան գիտենք մեր մեծերու մայրերուն մասին: Մեզի հասած պատառիկները իրենց զաւակներէն քաղուած վկայութիւններ են, թէեւ հակիրճ, սակայն` յուզիչ ու խորիմաստ: Ահա թէ ո՛վ է մեծ երգահան Արամ Խաչատրեանի մայրը` Ղումաշը: «Մայրս շատ գեղեցիկ կին էր, բարձրահասակ ու բարեկազմ: Հայրս ամբողջ օրը իր արհեստանոցը կ՛անցընէր, եւ մայրս կը զբաղէր երեխաներուն դաստիարակութեամբ: «Մայրս խիստ էր, բայց միեւնոյն ատեն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ «Առողջութիւն չկայ` առանց հոգեկան առողջութեան»,- կը շեշտէ Առողջութեան համաշխարհային կազմակերպութիւնը (ԱՀԿ): Հոգեկան առողջութիւնը անընդհատ կը տատանի, քանի որ ան կախեալ է բազմաթիւ գործօններէ, ինչպիսիք են` կենսապայմանները, անձնական պատմութիւնները, ժառանգականութիւնը, եւ այլն... Հոգեկան Մարիոն Թելիսոն բացայայտեր է վարքագիծի 6 եղանակներ, որոնք կ՛ազդեն ձեր հոգեկան առողջութեան վրայ: 1.- Համեմատութիւնը Տեւաբար ուրիշներուն հետ համեմատուիլը իսկական աղէտ է: Ասիկա ոչ միայն նախանձ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Խոհանոցին մէջ շատ բաներ կրնան սխալ ընթանալ, որոշ բաներ կարելի չէ սրբագրել, բայց շատերը կարելի է դիւրութեամբ կանխել: Անկախ անկէ, որ սկսնակ խոհարար ենք թէ փորձառու, բոլորս ալ կերակուր պատրաստելու ժամանակ սխալներ կը գործենք. բարեբախտաբար անոնց մեծ մասը լուծումներ ունի: Ստորեւ կը ներկայացնենք խոհարարութեան մէջ ամենատարածուած սխալները եւ զանոնք սրբագրելու եղանակները: ԱՂԻ կերակուրին աւելցնել` - Կիտրոնի հիւթ, քացախ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Սուրճը ջուրէն ետք աշխարհի ամենաշատ օգտագործուող ըմպելիքն է: Մեզմէ շատերկը դժուարանան պատկերացել կեանքը առանց սուրճի: Սուրճին հանդէպ անտարբեր չեն եղած նաեւ աշխարհահռչակ մարդիկ, որոնց կեանքին ու գործունէութեան վրայ մեծ ազեցութիւն ունեցեր է ուժեղ, բուրումնաւէտ, ոգեշնչող եւ կազդուրող այս սեւ ըմպելիքը: Վոլթեր Ֆրանսացի մեծ փիլիսոփայ, գրող, երգիծաբան եւ պատմաբան Վոլթերը սուրճի իսկական մոլի մըն էր: Կ՛ըսեն, որ ան օրական...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Հայկական աւանդութեան մէջ նուռը կեանքի, ծաղկման, առատութեան եւ պտղաբերութեան խորհուրդ ունի: Պատահական չէ, որ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ հարսանիքներու ժամանակ հարսը կուժի փոխարէն` նուռը կը զարնէր գետին եւ կտորներու կը բաժնէր: Նուռին ցրուած հատիկները կ՛երաշխաւորէին, որ հարսը անպայման երեխայ պիտի ունենայ: Իսկ Վանի մէջ այն կիները, որոնք կը փափաքէին տղայ ունենալ, նուռի հատիկներով խառնուած խմորով լոշիկ կ՛ուտէին: Արարատեան թագաւորութեան...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Մանկական հոգեբան Ժիւլի Ռեմոն կը յորդորէ ծնողները... - Յարգելի՛ ծնողներ, մի՛ դառնաք ձեր երեխային առաջին բռնարարը: Դուք կրնաք չնկատել, բայց այն խօսքերը, զորս դուք կ՛ըսէք զայրոյթի ժամանակ, այն շեշտը, որ կ՛օգտագործէք հիասթափութեան պահուն, այն կատակները, զորս դուք անվնաս կը համարէք... բոլորն ալ կրնան անտեսանելի վէրքեր բանալ: Հոգեպէս փխրուն ձեր երեխան տակաւին նոր կը սորվի, թէ ո՛վ է ինք...