Մանկապատանեկան

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Դանիան ճանչցուած է իբրեւ երջանկութեան ախոյեան երկիրներէն մէկը: Ըստ ՄԱԿ-ի Աշխարհի երջանկութեան տեղեկագիրին, որ կը տպուի ամէն տարի` 2012 թուականէն ի վեր, 5,8 միլիոն բնակիչ ունեցող սկանտինաւեան այս փոքրիկ թագաւորութիւնը երկու տարիէ ի վեր երկրորդ դիրքը կը գրաւէ աշխարհի ամէնէն երջանիկ երկիրներու ցանկին մէջ, Ֆինլանտայէն ետք: Հետեւաբար, բնաական է, որ հոն հիմնուի չափազանց ուրախ ըլլալու այս...

Պատրստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Լիբանանի մէջ մենք տակաւին պաշտօնապէս ամառնային արձակուրդի շրջանին մէջ ենք, սակայն աշխարհին շուրջ տարբեր երկիրներու մէջ վերամուտը արդէն տեղի ունեցած է կամ տեղի պիտի ունենայ: Եւ որովհետեւ ամբողջ աշխարհը կ՛ապրի բացառիկ վիճակ մը` «Քովիտ-19» ժահրին պատճառով, մարդիկ մեծ զգուշութեամբ կը վարուին` խստօրէն յարգելով հիւանդութեան դէմ պայքարելու միջոցառումները: Ասիկա յատկապէս դժուար է դպրոցներուն մէջ, ուր փոքրիկ դասարանի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ի՞նչ է այս տարօրինակ անասունը, որ անուանի դերասանի մը նման ունի իր  մեծ թիւով հետեւորդները տակաւին մինչեւ այսօր: Հին Յունաստանի մէջ կը յիշուի ճակատին վրայ եղջիւր մը ունեցող ձիու մը գոյութիւնը, սակայն ո՛չ մէկը զայն տեսած է: Հռոմէացիներուն մօտ շատ լուրջ գիտնական Ծերունի Փիլինին ալ կը նկարագրէ տարօրինակ անասուն մը, որ ունի ձիու մը մարմինը, եղնիկի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Անոնք ձմրան օրերուն մեր թիւ մէկ թշնամիներն են... մօտէն ծանօթանանք անոնց գաղտնիքներուն: 1.- Ի՞նչ է ժահրի մը վտանգը: Ժահրերը անկարող են առանձին բազմանալու. հետեւաբար անոնք պէտք ունին, իր կամքէն անկախ, «հիւրընկալի» մը: Այս ձեւով, ձմրան ժահրերուն պարագային, այդ հիւրընկալ մարմինը կրնայ մեր մարմինը ըլլալ: 2.- Ինչպէ՞ս կը վարակուին ժահրերով: Գտնուելով` հազացող կամ փռնգտացող հիւանդի մը մօտ,...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Յունուար ամսուան մենք կարճ ճամբորդութիւն մը կատարեցինք Չինաստան, չինական Նոր տարուան առիթով: Այսօր մենք պիտի երթանք քիչ մը աւելի հեռու եւ ուղղուինք դէպի Ճափոն, դէպի Կոթոքուճի տաճար, որ ճանչցուած է իբրեւ մանեքիւնեքոյի, այսինքն «բախտաբեր կատուի» ծննդավայրը: Մենք այս փոքրիկ կատուի արձանիկներուն կը հանդիպինք յաճախ, երբ այցելենք չինական ճաշարանները: Սակայն անոր իսկական ծննդավայրը եղած է Ճափոնը, ուր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Արագ թափով սուրալու զառիվայրերով, դարձուածքներով եւ արգելքներով յատկանշուած մրցումներ, գլխապտոյտ պատճառող ոստումներ... Դահոյկը պարզապէս հաճելի ժամանց մը չէ միայն, այլ նաեւ` բարձր մակարդակի մարզաձեւ մը: Սակայն, ուրկէ՞ եկած է դահոյկը: * * * Նախապատմական շրջանէն: Այդ ժամանակներուն արդէն մարդիկ ձիւնին վրայէն կը սահէին իրենց հօտերուն հետեւելու համար: Ապա դահոյկի այս սովորութիւնը կը շարունակուի հիւսիսի երկիրներուն մէջ:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ճիշդ է, որ ամբողջ աշխարհը Նոր տարին տօնեց յունուար 1-ին, սակայն չիները, ինչպէս նաեւ Չինաստանի դրացի ուրիշ երկիրներ կը տօնեն նաեւ չինական Նոր տարին, որ այս տարի կը զուգադիպի շաբաթ 25 յունուարին: Այսօր առնէտի տարին կը սկսի: Չինական Նոր տարին երկրին ամէնէն կարեւոր տօնակատարութիւնն է: Անով կը սկսի գարնան տօնը եւ վերջ կը գտնէ լապտերներու տօնով....

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Յունուար 1-ին սկսաւ նոր տասնամեակ մը` 2020: Իւրայատուկ թիւ մը, կազմուած` կրկնուած զոյգ թիւերէ, որ կը պատահի ամէն դար մէկ անգամ: Միասին կարդանք, թէ ի՛նչ գլխաւոր դէպքեր պատահած են այդ թուականներուն: 1010 Այս տարին մահացած է նշանաւոր վայքինք հետախոյզ Էրիք տը Ռետը, որ «Կարմիր» անունով ճանչցուած է իր մազերուն եւ մօրուքին գոյնին պատճառով: Ան գտած է...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երեք տարիներէ ի վեր Աւստրալիոյ մէջ կը տիրէ ահաւոր երաշտ, որ յաճախ կը յառաջացնէ անտառներու հրդեհներ: Սակայն երեք ամիսներէ ի վեր, հովերու եւ օդի տաքութեան ազդեցութեան տակ, այս հրդեհները հսկայական դարձած են: Անոնք յատկապէս տարածուած են երկրին հարաւ¬արեւելքը, ուր կը գտնուին մեծ քաղաքներ, ինչպէս` մայրաքաղաք Քանալերան, եւ ամէնէն շատ բնակչութիւն ունեցող Սիտնէյ քաղաքը: * * *...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ - Խաղաղական ովկիանոսի Մարշալ կղզիներուն մէջ մարդիկ Կաղանդի պատրաստութիւնները ամիսներ առաջ կը սկսին` նուէրներ դիզելով եւ բաժնուելով խումբերու, որոնք Ս. Ծնունդի օրը պիտի մասնակցին երգի ու պարի մրցումին: Անոնք կը շինեն նաեւ մեքսիքական փինիեաթաներու նման կառուցուածք մը, որ Կաղանդի ծառի համապատասխան է, եւ որուն մէջ կը պահուին պզտիկ նուէրներ Աստծոյ համար, ինչպէս` դրամ, օճառ եւ այլն:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Գիտէի՞ր, թէ մշտադալար եղեւինը սովորաբար գործածուած էր նոյնիսկ հեթանոսական շրջանին հազարաւոր տարիներէ ի վեր` տօնելու համար ձմեռնային փառատօները: Հեթանոսները անոր ճիւղերը կը գործածէին զարդարելու համար իրենց տուները ձմեռնային արեւադարձին, որովհետեւ ան իրենց կը յիշեցնէր գալիք գարունը: Հռոմէացիներն ալ մշտադալար եղեւիններ կը գործածէին զարդարելու համար իրենց տաճարները Սաթուրնալիա փառատօնին: Մինչ քրիստոնեաները զայն կը գործածեն իբրեւ խորհրդանիշ Աստծոյ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Կաղանդի ամէնէն տարածուած սովորութիւններէն մէկն է նաեւ իրարու մաղթանքի քարտեր ղրկելը: Այս սովորութիւնը սկսած է Անգլիոյ մէջ, 1843 թուականին, երբ կառավարական պաշտօնեայ Սըր Հենրի Քոլ ուղարկած է իր բարեկամներէն` արուեստագէտ Ճոն Հորսլէյի գծանկար քարտերէն մէկը: Անոնք միասին յղացած են այս քարտը եւ զայն ծախած` 1 շիլինկի: Այս առաջին քարտը ունէր 3 բաժին: Դուրսի երկու բաժիններուն վրայ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երբ մենք երկինքը ամպոտ կը տեսնենք, ձեռքերնիս անմիջապէս կ՛երկարենք դէպի հովանոցը: Ան մեր պայուսակին մէջ կը մնայ միշտ պատրաստ... Սակայն գիտէի՞ր, թէ հովանոցը սկզբունքով հնարուած էր պաշտպանուելու համար արեւէն: Հովանոցը հնարուած է աւելի քան 4000 տարիներ առաջ, եւ մենք ունինք փաստեր, որոնք ցոյց կու տան, որ Հին Եգիպտոսի, Յունաստանի, Չինաստանի եւ Ասորեստանի մէջ մարդիկ հովանոց կը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ 50 տարիներ առաջ Նիլ Արմսթրոնկ իր ոտքը կը դնէր լուսինին վրայ: Այս պատմական քաջագործութիւնը կարելի պիտի չըլլար` առանց Մարկարեթ Համիլթոնի: 1963 թուականին 27 տարեկան Մարկարեթ Համիլթոն կ՛ընդունուի Մասաչուսեց ինսթիթիւթ օֆ թեքնոլոճի` ՏՀԹ-ի գիտաշխատանոց: Հոն մասնագէտները կ՛աշխատին ՆԱՍԱ-ի դէպի լուսին ճամբորդութեան «Ափոլլօ» ծրագրին հրթիռներուն համակարգիչի դրութեան վրայ: Իր խմբակին հետ Մարկարեթ պէտք է մտածէ գտնելու միջոց մը`...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մենք արդէն գիտենք, որ անասունները կարող են իրարու հետ հաղորդակցելու, սակայն` ոչ մեզի պէս. այլ ձեւերով` ձայներ, հոտեր արձակելով... Ըստ վերջին ուսումնասիրութիւններուն, գիտնականները հասած են այն եզրակացութեան, որ շեմփանզէներուն «խօսելու» ձեւը մեր խօսելու ձեւին շատ մօտ է: Հասկնալու համար, թէ ինչպէ՛ս մեր մօտիկ «զարմիկները» մեզի պէս «կը խօսին», սկսինք մօտէն ուսումնասիրելու մեր խօսած ձեւը: Մեր խօսած...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Օգոստոս ամսուան սկիզբէն հազարաւոր հրդեհներ կ՛այրեն Ամազոնի անտառը: Այս հրդեհները տեղի կ՛ունենան ամէն ամառ, սակայն այս տարի անոնց թիւը յատկապէս շատ է եւ մտահոգիչ: Սակայն ինչո՞ւ այժմ այսքան հրդեհներ կան Ամազոնի մէջ: Ասոր պատճառը առաջին հերթին անտառահատումն է: Ամազոնի մէջ բազմաթիւ ծառեր կը կտրուին երկրագործներուն կողմէ` դաշտերն ու արտերը ընդարձակելու համար: Ծառերը կը տարուին իբրեւ փայտը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ան ոչ միայն հանճարեղ արուեստագէտ մըն էր, գծանկարիչ եւ քանդակագործ, այլ նաեւ` ճարտարագէտ, ճարտարապետ եւ գիւտարար: 15-րդ դարու կէսերուն է, որ այս արտասովոր անձը կը յայտնուի արուեստի աշխարհին մէջ: Այս տարի աշխարհը կը տօնէ անոր մահուան 500-ամեակը: Լէոնարտօ տա Վինչի կը ծնի 15 ապրիլ 1452-ին,  Իտալիոյ Թոսքանա շրջանի փոքրիկ Վինչի քաղաքին մէջ: Ան իր մանկութիւնը կ՛անցընէ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ան կանգնած է ուղիղ եւ անշարժ ու մեզի կը նայի: Այս անձնաւորութիւնը Յիսուսն է. ան նկարուած է աւելի քան 500 տարիներ առաջ: Գեղանկարին պատմութիւնը հետաքրքրութիւն կը յառաջացնէ: Կարգ մը մասնագէտներ կը հաստատեն, որ «Սալվատոր Մունտի» կոչուած այս գեղանկարը գծուած է նշանաւոր Լէոնարտօ տա Վինչիի կողմէ: Իր կարգին, գեղանկարը հռչակաւոր դարձած է միայն քանի մը տարիներ առաջ,...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Արեւը բնական հանդարտեցուցիչ մըն է Կան անձեր, յաճախ` երեխաներ, որոնք շատ անհանդարտ են: Անոնք պէտք ունին միշտ շարժելու, խօսելու... եւ մեծ դժուարութիւն ունին կեդրոնանալու կամ հանգչելու: Այս երեւոյթը անոնց կեանքը շատ կը դժուարացնէ, որովհետեւ յաճախ պէտք է, օրինակի համար, դպրոցը, կամ շարժապատկերի սրահի մը մէջ հանդարտ մնալ` երկար ժամանակ առանց (շատ) խօսելու, շարժելու: Գիտնականները յայտնաբերած են,...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մեզի համար արեւը միայն լոյսի աղբիւր մը չէ, ան, օրինակի համար շատ կարեւոր է նաեւ մեր տրամադրութեան համար: Մենք պիտի տեսնենք, թէ մեր այս աստղը մեզի որքա՛ն լաւութիւն կը բերէ, սակայն նաեւ, թէ ի՛նչ նախազգուշութիւններ պէտք է առնել, առողջութեան համար վտանգաւոր կարգ մը ճառագայթներուն պատճառով: Արեւը առօրեայ պէտք մըն է Արեւուն բոլոր բարիքներէն օգտուելու համար պէտք...