Մանկապատանեկան

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երբ Կրահամ 3 տարեկան էր, ոստիկանութեան ուղղաթիռներէն մէկը այնքան ցածէն անցաւ, որ ան թռցուց Ուկանտայի մայրաքաղաք Քամփալայի արուարձաններէն մէկուն մէջ գտնուող Կրահամի մեծ մօր տան տանիքը, մինչ Կրահամ կը խաղար բակին մէջ: Այս պատահարը տպաւորեց մանչուկը, ան սկսաւ օդանաւներու մասին անվերջանալի հարցումներ ուղղել մօրը: Կրահամ այնքան հետաքրքրուած էր օդանաւերով, որ անոր մայրը զայն արձանագրեց թռիչքի մօտակայ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Փետրուար ամսուն մենք ականատես եղանք իտալական Սիսիլիա կղզիին վրայ գտնուող Էթնա հրաբուխին ժայթքումին, երկուշաբթի, 22 փետրուարին ան սկսաւ ցնցուելու եւ յաջորդ օրը ժայթքեցաւ: Ան այնքան զօրաւոր կերպով սկսաւ արձակել լաւան, որ երբեմն մինչեւ 1000 մեթր դէպի երկինք բարձրացաւ, մինչ մոխիրի փոշին բարձրացաւ մինչեւ 10 քմ: Բարեբախտաբար հրաբուխէն հոսող լաւան իջաւ դէպի անբնակ վայրեր: Սակայն գիտնականները շատ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ «Փըրսըվիրընս» անջրպետանաւը դէպի Հրատ ուղղուեցաւ 30 յուլիս 2020-ին: Աւելի քան վեց ամսուան ճամբորդութենէ ետք, ան կարմիր մոլորակին հասաւ 18 փետրուար 2021-ին: Սակայն այս արշաւին ամէնէն վտանգաւոր բաժինը այն է, երբ մեքենան պիտի մտնէ Հրատի մթնոլորտը: Ան կը կոչուի «7 վայրկեան սարսափ»: Հրատի պարագային գլխաւոր դժուարութիւնը այն է, թէ մոլորակը բաւարարաչափ մթնոլորտ չունի դանդաղեցնելու անջրպետանաւուն յառաջացումը, ինչպէս...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մէկուկէս ամիս առաջ մենք արդէն տօնեցինք մեր Նոր տարին: Սակայն չինացիները եւ Մերձաւոր Արեւելքի բազմաթիւ երկիրներ, ինչպէս` Քորէա եւ Վիեթնամ, իրենց Նոր տարին սկսան տօնել 12 փետրուարին, սակայն այդ Նոր տարուան տօնակատարութիւնները տակաւին տեղի կ՛ունենան եւ վերջ պիտի գտնեն մէկ շաբաթ ետք` 26 փետրուարին, լապտերներու փառատօնով: Չինական Նոր տարին միշտ տեղի կ՛ունենայ յունուար 21-ի եւ փետրուար...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Բարեկենդանի շրջանը զուարճութեան եւ ազատութեան ժամանակ մըն է, որուն ընթացքին ամէնօրեայ կեանքին օրէնքները վայրկեան մը կը դադրին, եւ ամէն մարդ կրնայ դառնալ իր ուզած աձը: Կարծէք աշխարհը շրջուած ըլլայ. մարդիկ կը ծպտուին, համով բաներ կ՛ուտեն, ճամբան կ՛երգեն, կը պարեն: Կարգ մը քաղաքներ նոյնիսկ կը կազմակերպեն Բարեկենդանի մեծ տողանցքներ, ինչպէս` Ռիօ տը Ժաներօ` Պրազիլի մէջ, Վենետիկ` Իտալիոյ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ   Ձմրան մեր լեռները կը ծածկուին խորհրդաւոր, ճերմակ վերարկուով մը: Սակայն, մենք ի՞նչ գիտենք ձիւնէ այդ վերարկուին մասին: *** - Ինչո՞ւ կը ձիւնէ Անձրեւին նման, ձիւնն ալ կը կազմուի ամպերուն մէջ` ջուրի շոգիով: Արեւուն ճառագայթներէ տաքցած ջուրը կը շոգիանայ եւ դէպի երկինք կը բարձրանայ ծովերէն, լիճերէն, գետերէն եւ ուրիշ աղբիւրներէ` ամպերլը կազմելու համար: Այս ձեւով օդին...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Հնդկաստանի հիւսիս արեւելքը գտնուող Քոնկթոնկ փոքրիկ գիւղին բոլոր բնակիչները ունին անուն մը... եւ երգ մը: Քոնկթոնկի մէջ, Սոլիտարիթիին անունը միայն Սոլիտարիթի չէ: Այս հնդկական գիւղին միւս 700 բնակիչներուն նման, այս փոքրիկ աղջնակը ունի նաեւ գեղեցիկ եղանակ մը, որ զինք կը ներկայացնէ. քանի մը նոթեր, որոնք կ՛երգուին զինք կանչելու համար: Անոր բարեկամները, ընտանիքը, դրացիները, բոլորն ալ գիտեն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Նոյեմբեր 2021-ին հաշմանդամ Ողիմպիական ախոյեան լողորդ Թէօ Քարին, Ողիմպիական ախոյեան լողորդ Մալիա Սեթելլա եւ արկածախնդիր Մաթիը Ուիթվոեթ լողալով եւ առանց ոչ մէկ օգնութեան պիտի կտրեն Փերուի Թիթիքաքա լիճը: 122 քմ լող, 10 աստիճան տաքութիւն ունեցող ջուր, Հարաւային Ամերիկայի մէջ Փերուի եւ Պոլիվիոյ միջեւ 3800 մեթր բարձրութեան վրայ գտնուող լիճ: Այս է Թէոյի մարտահրաւէրը, սակայն անոր պայմաններէն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ամերիկեան «Թայմզ Մակազին» նշանաւոր պարբերաթերթը 1927 թուականէն ի վեր կ՛ընտրէ «Տարուան անձնաւորութիւնը»: Անոնցմէ յիշենք` Կանտին, Էլիզապէթ թագուհին, «Ափոլլօ 8»-ի աստղանաւորդները, Մարթին Լութըր Քինկը, Ֆրանսիս պապը, Կրեթա Թանպըրկը... 2020 թուականին պարբերաթերթը ուզեց առաջնակարգ դիրք տալ նաեւ մանուկներու: Այս պատճառով ան ստեղծեց 8-16 տարեկաններու յատուկ «Տարուան մանուկը» անուանակարգը: Այս ձեւով, առաջին «Տարուան մանուկը» տիտղոսին կ՛արժանանայ 15 տարեկան հնդիկ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Չինաստանի հիւսիսը, Ռուսիոյ սահմանին մօտ գտնուող եւ մօտաւորապէս մէկ միլիոն բնակչութիւն ունեցող Հարպին քաղաքը ճանչցուած է իբրեւ Չինաստանի «Սառոյցի քաղաքը»: 1985-ին է, որ առաջին անգամ տեղի ունեցաւ ձմրան եղանակին յատուկ այս փառատօնը չինական հիւսիսային նահանգի այս քաղաքին մէջ: Ընդհանրապէս ան կը տեւէ մօտաւորապէս մէկ ամիս, սակայն անոր փակման թուականը կախեալ է յատկապէս ձիւնհալէն: Փառատօնին գլխաւոր հետաքրքրութեան...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Կաղանդի շրջանին, աշխարհին չորս կողմերը, մեծ ու փոքրիկ քաղաքներն ու գիւղերը իրենց փողոցներն ու տուները կը սիրեն ճոխ կերպով զարդարել, լուսաւորել գոյներ դնել, փորձել` ստեղծել կախարդական, ուրախ մթնոլորտ: Սակայն Նիւպըրի փոքրիկ գիւղերէն մէկը, ինչպէս ամէն Կաղանդ` 20 տարիներէ ի վեր, դարձեալ զարդարուեցաւ իրեն իւրայատուկ ձեւով: Հոն մենք չենք հանդիպիր Կաղանդի դասական` բոլորին ծանօթ զարդարանքներուն: Այս ձեւով...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Սիպերիոյ այս քաղաքին մէջ ձմեռը սարսափելի է: 300 հազար բնակիչ ունեցող Եաքութցք քաղաքը հասարակածէն 5000 քմ հեռու կը գտնուի, այսինքն հոն, ուր արեւուն ճառագայթները ամէնէն հզօրն են: Եաքութցքի մէջ հոկտեմբեր ամիսէն արդէն ջերմաստիճանը միջին հաշուով -7 կ՛ըլլայ: Ձմեռը տակաւին չէ սկսած: Յունուար ամսուն, տարուան ամէնէն ցուրտ ամիսը, ջերմաստիճանը յաճախ -40-ի կը հասնի: Սակայն Ռուսիոյ հիւսիսը գտնուող...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Բնաւ ճամբորդա՞ծ ես ականջներովդ: Շնորհիւ աշխարհի անտառներու ձայներու քարտէսին` դուն պիտի կարենաս համակարգիչիդ վրայ կոճակի մը վրայ կոխելով անցնիլ Նոր Զելանտայի հարաւը գտնուող անտառներէն, հասնիլ մինչեւ Սլովաքիոյ անտառները` մտիկ ընելու համար սոխակներուն: Փայտի Փառատօնը Ամէն ամառ Անգլիոյ մէջ տեղի կ՛ունենայ փայտի փառատօնը «Տը թիմպըր ֆեսթիվըլ», երկրին ամէնէն մեծ անտառին մէջ, Պըրմինկհամի մօտ: Շաբաթավերջի մը ընթացքին հազարաւոր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Աշխարհի ամէնէին նշանաւոր մօրուքաւոր հերոսը մեծցեր է: Ան այս տարի կը տօնէ իր 35-րդ տարեդարձը: Սուփըր Մարիօ Պրոս վիտէօ-խաղը առաջին անգամ շուկայ իջաւ Ճափոնի մէջ, 13 սեպտեմբեր 1985-ին: *** Սկիզբի օրերուն Մարիոն... պարզապէս Մարիօ չէր: Երբ ան առաջին անգամ յայտնուեցաւ, անոր անունը Ճամփմեն էր (ցատկող անձը): Ան ատաղձագործ եւ երկրորդական կերպար մըն է «Տոնքի Քոնկ» անունով...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Հարաւային Ափրիկէի արեւելեան ծովափին դիմաց, Հնդկաց ովկիանոսին մէջ կ՛ապրի իւրայատուկ անասուն մը: Ան հիփոքամփուս Նալուն է, առաջին ափրիկեան փիկմի, մանր ձիաձուկը: Սաւանա Նալու Օլիվիէ սուզումի մարզիչ է: 2017 թուականին, երբ ան կը հետախուզէ Հարաւային Ափրիկէի Սոտուանա ծովախորշին խորութիւնները, ան կը նկարէ շատ փոքրիկ ձիաձուկ մը, հազիւ բրինձի հատիկի մը մեծութեամբ: Մէկ տարի ետք ան նկարը ցոյց...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Չորս աստղանաւորդներ կիրակի գիշեր ընթացան դէպի Այ.Էս.Էս. տիեզերանաւը, անձնական ընկերութեան մը տիեզերանաւուն միջոցով` «Սփէյս Էքս» հրթիռով: 27 ժամուան «թռիչքէ» մը ետք հրթիռը հասաւ Այ.Էս.Էս.` հետը փոխադրելով երեք ամերիկացի եւ մէկ ճափոնցի աստղանաւորդները: Ճամբորդութիւնը դիւրին անցաւ, որովհետեւ «Սփէյս Էքս» գլխաւորաբար ինքնավար ձեւով կը բանի: Այս հրթիռը ՆԱՍԱ-ի անջրպետային փոխադրութեան նոր միջոցն է: Ան կը պատկանի անձնական ընկերութեան...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մենք ընդհանրապէս, կը սիրենք մեր ազատ ժամերը անցընել համացանցի վրայ կամ մեր թապլեթին վրայ խաղեր խաղալով: Սակայն գիտէի՞ք, որ ասիկա մեծ ճիգ կը պահանջէ մեր աչքերէն: Այս օրերուն ասիկա յատկապէս աւելի կը ծանրանայ, որովհետեւ մենք ստիպուած ենք նոյնիսկ «դպրոց երթալ» մեր համակարգիչին առջեւ նստած: Այս պատճառով է, որ պատանիները շատ աւելի յաճախ աչքի ցաւեր կ՛ունենան: Ակնաբուժները...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ռոմէօ 10 տարեկան մանչ մըն է, որ կ՛ապրի Սիկիլիա, Իտալիոյ հարաւը: Սակայն անոր մեծ մայրը կը բնակի Անգլիա: Ռոմէօ ծրագրած էր ճամբորդել եւ մեծ մօր այցելել ամրան արձակուրդին: Սակայն Քորոնա ժահրին պատճառով թռիչքները ջնջուեցան, սահմանները փակուեցան, եւ Ռոմէօ չկրցաւ ճամբորդել: Սակայն Ռոմէօ մտադրած էր իրականցնել իր ծրագիրը: Հետեւաբար ան պատրաստեց իր ուսապարկը, հագուեցաւ արշաւի կօշիկները եւ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ 2020 թուականը պատմութեան մէջ յատկապէս պիտի նշուի «Քովիտ 19» ժահրի համավարակի տարածումով: Այս համավարակը մեծ ազդեցութիւն ունեցաւ ամբողջ աշխարհի բնակչութեան վրայ: Ան ո՛չ միայն ֆիզիքական, այլ նաեւ հոգեբանական հետքեր կը ձգէ մարդոց վրայ: Ինչպէս միշտ, նման ծանր պայմաններու տակ, գծագրութիւնը մեծ օգնութիւն կրնայ բերել: Ան մեզի առիթը կու տայ արտայայտելու մեր զգացումները, ապրած պայմանները` մատիտի կամ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այս օրերուն մենք ստիպուած ենք դասերուն հետեւելու տունէն, մեր համակարգիչներուն դիմաց նստած, հեռու դասարանին չորս պատերէն եւ հոն գոյութիւն ունեցող կեդրոնացած մթնոլորտին: Եւ երբեմն, երբ մենք ուսուցիչին, ուսուցչուհիին դասին կը հետեւինք համակարգիչին դիմաց նստած, մեր շուրջէն կը լսենք տեսակաւոր ձայներ` բացուող դուռը, հնչող զանգը, ինքնաշարժի ձայները եւ անոնց ճչակները, փողոցէն մինչեւ մեր սենեակը հասնող տարբեր ձայներ......