Մանկապատանեկան

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այո՛, ըստ Միջազգային ազգերու կազմակերպութեան, 15 նոյեմբերին աշխարհի բնակչութեան թիւը հասաւ 8 միլիառի: *** Ամէն օր նոր մանուկներ կը ծնին: Նոյն ժամանակ մարդիկ միշտ աւելի երկար կ՛ապրին: Հետեւաբար զարմանալի չէ, որ նոյն բանը պատահի երկրագունդին վրայ բնակող մարդ արարածներուն թիւի մակարդակին: 1950 թուականին երկրագունդի բնակչութիւնը 2,5 միլիառ էր: 72 տարիներ ետք այս թիւը երեքով բազմապատկուած է:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ 2022-ի ֆութպոլի աշխարհի ախոյեանութիւնը տեղի պիտի ունենայ Քաթարի մէջ, 20 նոյեմբերէն մինչեւ 18 դեկտեմբեր, 32 ազգային խումբեր պիտի մրցին տիտղոսին արժանանալու համար: *** Ամէն չորս տարին անգամ մը, աշխարհի չորս կողմերէն ֆութպոլի ազգային խումբեր իրարու դէմ կը մրցին` ստանալու համար աշխարհի ախոյեանի հեղինակաւոր տիտղոսը: Սկզբնական զտումի խաղերու փուլէ մը ետք, այս տարի 32 խումբեր ժամադրուած են...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ  Անցեալ շաբաթ մենք ուղղուեցանք դէպի շատ ցուրտ շրջան մը: Այս շաբաթ մենք պիտի երթանք վայր մը, ուր շատ աւելի ցուրտ է, սառած ովկիանոսին տակ: Ծովը մարդոց շատ յարմար միջավայրի մը չէ: Անոնք չեն կրնար շնչել ջուրին տակ, ո՛չ ալ տոկալ ջուրին ճնշումին: Սակայն գիտնականներ եւ հետազօտողներ կը փափաքին հոն ապրիլ: Կ՛ուզեն ժամանակ ունենալ այդ ընդծովեայ աշխարհը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Անթարքթիքի մէջ, Կուտիէ կղզիին վրայ, Փորթ Լոքրոյի բնական նաւահանգստային շրջան մըն է, ուր ամրան ընթացքին օրական երկու նաւ կ՛այցելէ` զայն վերածելով Անթարքթիքայի ամէնէն շատ այցելուած շրջանը: Սկզբնական շրջանին Փորթ Լոքրոյ եղած է անգլիական ռազմական խարիսխ մը` Համաշխարհային Բ. պատերազմին ընթացքին: Այժմ անիկա կը գտնուի Եու. Քյ.` Անթարքթիք Հերիթըճ թրասթ կազմակերպութեան պատասխանատուութեան տակ: Այս կազմակերպութիւնը կը զբաղի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Լէա Նամուկերուա կ՛ապրի Ուկանտայի մէջ, Ափրիկէ: Երբ ան 13 տարեկան էր, սկսած էր աղբերը հաւաքելու, ապա կերպընկալին գործածութեան դէմ պայքարելու: Յաջորդ փուլը եղաւ կլիմայի համար գործադուլը... Եւ շնորհիւ անոր` 5 տարուան ընթացքին հազարաւոր «տարեդարձի» ծառեր տնկուեցան: 13 տարեկանին արդէն Լէա հետաքրքրուած էր աշխարհի հարցերով: Ան կը կարդար, լուրեր մտիկ կ՛ընէր, հարցումներ կը հարցնէր: Իրեն համար իր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ 4 տարիներ առաջ 13 տարեկան Անիքա Փուրի իր ընտանիքին հետ կ՛այցելէր Հնդկաստան` արձակուրդներուն ընթացքին: Տումպայի շուկային մէջ փղոսկրէ արձանիկներով եւ գոհարեղէններով լեցուն կրպակներուն ցուցափեղկերը կը ցնցեն զինք: Այս նիւթը փիղերուն ժանիքներէն կու գայ: Անոր վաճառքը արգիլուած է տարիներէ ի վեր: Սակայն որսագողերը չեն անհետացած եւ փիղերը տակաւին մեծ վտանգի մէջ կը գտնուին: Միացեալ Նահանգներ վերադարձին Անիքա...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ  Հոկտեմբեր 11-ը Աղջիկներու իրաւունքներուն միջազգային օրն է: Սակայն դժբախտաբար տակաւին մինչեւ այսօր կան բազմաթիւ շրջաններ, ուր յաճախ աղջիկները չունին այն նոյն իրաւունքները, ինչ որ` տղաքը: 1959-ին Միացեալ ազգերու կազմակերպութիւնը որդեգրեց Մանուկներու իրաւունքներու հռչակագիրը, որ կը ճանչնայ մանուկներու յատկապէս ուսում ստանալու իրաւունքը, ինչպէս նաեւ իրաւունքը` խաղալու, լաւ միջավայր մը ունենալու եւ առողջապահական խնամքներու: Իսկ Աղջիկներու միջազգային օրը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երբ մենք կը քալենք քաղաքին խճողուած փողոցներուն մէջ, երբեմն մեզի համար դժուար կ՛ըլլայ մայթերէն քալելը, կամ փողոցը անցնիլը` սփռուած ապրանքներուն, կամ երթեւեկը դանդաղեցնող ինքնաշարժներուն պատճառով: Սակայն գիտէի՞ր, թէ այս առօրեայ կեանքը շատ աւելի խրթին է Թայլանտի մայրաքաղաք Պանքոքի մօտ Սամութ Սոնկքրամի նշանաւոր շուկային մէջ... որուն մէջէն կ՛անցնի շոգեկառքի գիծը: *** Շուկան տարածուած է 500 մեթր երկայնքի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երկրագունդին հիւսիսային կիսագունդին մէջ,  իւրաքանչիւր եղանակ կը տեւէ 3 ամիս. աշունը սկսաւ... 23 սեպտեմբերին: Ո՛չ, աշունը միշտ 21 սեպտեմբերին չի սկսիր: Աշունը կը սկսի գիշերահաւասարի օրը, երբ ցերեկը եւ գիշերը նոյն տեւողութիւնը կ՛ունենան, որովհետեւ այդ օրը արեւը կ՛անցնի հասարակածի զենիթի կէտէն: Աշնանային գիշերահաւասարի օրը ընդհանրապէս տեղի կ՛ունենայ 21-24 սեպտեմբերի միջեւ: Այդ օրն է, որ եղանակը կը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ամէն օր մենք միշտ աւելի ուժանիւթի պէտք ունինք  աշխատցնելու համար` գործարանները, ինքնաշարժները, հեռաձայնները, կամ լուսաւորութիւն ունենալու: Այժմ ուժանիւթը շատ աւելի կը սղի: Յաճախ ան նաեւ ապականում կը յառաջացնէ: Հետեւաբար, ինչպէ՞ս պահպանել մոլորակը: *** Ուժանիւթն է, որ կ՛աշխատցնէ մեր շուրջը գտնուող բոլոր մեքենաները, ինքնաշարժները, ջեռուցումը, կամ վիտէօ-խաղերու մեքենան: Տարուէ տարի աշխարհի բնակչութիւնը միշտ աւելի ուժանիւթ կը սպառէ:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այսօր քիչ մը ելլենք մեր ապրած միջավայրէն` այցելելու համար արտասովոր վայրեր: Մենք վարժուած ենք նոյն կառոյցը ունեցող շէնքերով ծածկուած մեր քաղաքներուն, սակայն գիտէի՞ր, որ մարդիկ սկսած են փնտռել լուծումներ` յարգելով բնական միջավայրը, նուազ մսխել բնութեան հարստութիւնները: Ծանօթանանք չորս տարբեր հաւաքականութիւններու, որոնք կը փորձեն իրենց մասնակցութիւնը բերել մոլորակի պահպանման ճիգերուն: - «Թայնի հաուս», փոքրիկ տունը Անիկա շատ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ճափոնի մէջ բազմաթիւ սրճարաններ կեղծ ուտելիքներ եւ ճաշեր կը դնեն իրենց ցուցափեղկերուն մէջ` իրենց ճաշացուցակը ներկայացնելու համար: Անոնց մօտ կը նշուի նաեւ գինը: Այս ցուցադրութեան նպատակն է յաճախորդներուն ուշադրութիւնը գրաւել, յատկապէս` օտար զբօսաշրջիկներուն, որոնք ճափոներէն կարդալ չեն գիտեր: Այս սովորութիւնը սկսած էր 1930-ական թուականներուն, երբ տակաւին շատ նկարներ չէին առներ: Յատուկ գործարաններ Ճաշարանները իրենց կեղծ ուտելիքները...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ամէն տարի Ճափոնի հիւսիսը, Ինաքատաթէ գիւղին մէջ տեղի կ՛ունենայ արտասովոր եւ ստեղծագործ արարողութիւն մը: 7000 բնակիչ ունեցող այս փոքրիկ շրջանը կրցած է համաշխարհային ծանօթութիւն ձեռք բերել շատ յատուկ պատճառով մը: Այս հռչակին պատճառը թամպօ անուանուած արուեստն է, այսինքն` բրինձի դաշտերուն տալ արուեստի գործերու կերպարանք: Այս փառատօնը տեղի կ՛ունենայ ամէն տարի: Այս տարի փառատօնը ուզած է պատուել...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ամէն տարի, ամրան հետ կը վերադառնան անկոչ հիւրեր` մժեղները: Անոնց «պզզզ»-ոցը կը նեղացնէ, խայթոցը քերուըտուք կը յառաջացնէ, եւ անոնք կրնան նոյնիսկ մեզի հիւանդութիւններ փոխանցել: Սակայն մեզի անհանգստութիւն պատճառելու կողքին, ինչի՞ կրնան ծառայել մժեղները: Անշուշտ առանց մժեղներու կեանք մը երջանիկ պիտի ըլլար մեզի համար: Ո՛չ մէկ «պզզոց», ո՛չ մէկ խայթոց եւ յատկապէս` մժեղներու խայթոցներուն պատճառով յառաջացած վտանգաւոր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Համացանցի վրայ Կուկըլի «Կուկըլ սթրիթ վիու»-ն կայքէջին առաջարկած գործողութիւններէն մէկն է: Անոր միջոցով կրնանք «այցելել» աշխարհի որեւէ վայր`, առանց մեր տեղէն շարժելու: * *   * «Կուկըլ սթրիթ վիու»-ն լոյս կը տեսնէ 25 մայիս 2007-ին: Ան յղացուած է իբրեւ շարունակութիւնը «Կուկըլ մափս»-ին, որ մեր տրամադրութեան տակ կը դնէ ամբողջ աշխարհի քարտէսները: Ան կարելիութիւնը կու տայ այդ կայքէջը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ  Այս ամառնային երկար արձակուրդին մենք յաճախ առիթը ունինք տունէն դուրս ելլելու, երթալու ծով, կամ գիւղ... Սակայն չմոռնալով, որ արեւը կիզիչ կ՛ըլլայ յատկապէս որոշ ժամերու: Ճիշդ է, որ ան օգտակար է, սակայն մենք պէտք է գիտնանք նաեւ պաշտպանուիլ անոր վնասակար ճառագայթներէն: 1.- Արեւուն մասին Արեւը տարբեր տեսակի ճառագայթներ կ՛արձակէ: Անոնց շնորհիւ մարդ արարածները, անասունները եւ բոյսերը կրնան...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ալերսէ Միլենարիօ Փաթականիի նոճի տեսակի ծառ մըն է, որ կը գտնուի Չիլիի մէջ: Կ՛ենթադրուի, որ ան 5000 տարուան ծառ մըն է, եւ հետեւաբար` աշխարհի ամէնէն ծեր ծառը: Չիլիցի մասնագէտ մըն է, որ կ՛ենթադրէ, թէ գտած է աշխարհի ամէնէն ծեր ծառը: Ներկայի մրցանիշը կը պատկանի Միացեալ Նահանգներու, Քալիֆորնիոյ շրջանի մէջ գտնուող 4853 տարեկան սոճի մը, ճանչցուած` Մաթուսալեմոն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ամառնային այս տաք օրերուն հաւանաբար դուն առիթը պիտի ունենաս ծովափ երթալու, նստելու աւազին վրայ` հորիզոնը դիտելով... Սակայն գիտէի՞ր, թէ այս աւազը, որուն վրայ դուն նստած պիտի ըլլաս, եկած է լեռներուն գագաթներուն վրայի սառցակոյտերէն: *** Այո՛, ծովափին աւազը եկած է շատ հեռուներէն, ձիւնով ծածկուած լեռներէն: Եւ ան մինչեւ ծով կը հասնի շնորհիւ սառցակոյտերու կողմէ յառաջացած մաշումի երեւոյթին:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ   Այս շաբաթ մեր նայուածքը մենք պիտի ուղղենք երկինքէն անդին, դէպի անջրպետ: Այս ձեւով, 11 յուլիսին յայտնաբերուեցաւ «Ճէյմս-Ուեպ» անջրպետային աստղադիտակին առած նկարները մեր անջրպետին ամէնէն հեռաւոր սահմաններէն: *** «Ճէյմս-Ուեպ» աստղադիտակը անջրպետ ղրկուած ամէնէն մեծ աստղադիտակն է: Անոր մեծութիւնը թենիսի դաշտի մը մեծութեան կը հասնի: Անոր շինութիւնը արդիւնք է ամերիկեան, քանատական եւ եւրոպական անջրպետի աշխատանքներուն յատկացուած կեդրոններուն: Անոր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ  Լիբանանի մէջ սովորական է, որ ամառը ջերմաստիճանը 30-ը անցնի: Բայց բնաւ ան 40¬ի չէ հասած, նոյնիսկ` ամէնէն տաք օրերուն: Սակայն գիտէի՞ր, թէ այս տարի Հնդկաստանի եւ Փաքիստանի մէջ ջերմաստիճանը հասած է աւելի քան 40 աստիճանի մարտ եւ ապրիլ ամիսներուն: Արդեօք մեր մարմինը ինչպէ՞ս կրնայ հակազդել նման տաքութեան եւ որքա՞ն կրնայ տոկալ... *** 47 աստիճան` Հնդկաստանի մէջ...