Յօդուածներ

Պէյրութի նաւահանգիստի աղէտալի պայթումին իբրեւ հետեւանք` հսկայական քանդումներու ենթարկուեցան յատկապէս Պէյրութի շրջանի հայ ընտանիքներու բնակարանները, վաճառատուները, հաստատութիւնները, ինչպէս նաեւ` ազգային, կուսակցական, համայնքային բազմաթիւ կեդրոններ եւ կրթական կառոյցներ: Ծանր վնասներ կրեցին նաեւ Պուրճ Համուտի եւ շրջակայքի հայութեան կալուածները: Արձանագրուեցան նաեւ 14 զոհեր եւ աւելի քան 250 վիրաւորներ: Պայթումէն կէս ժամ ետք Արամ Ա. վեհափառ այցելեց հայկական թաղամասեր եւ տեղւոյն վրայ իրազեկ...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Լիբանանի ապրած ընկերատնտեսական, առողջապահական ծանր ճգնաժամը եւ 4 օգոստոս 2020-ին տեղի ունեցած Պէյրութի նաւահանգիստի աղէտալի պայթումը ծանր կացութեան մատնեցին լիբանանցի քաղաքացին: Այս կացութիւնը բնականաբար իր ժխտական եւ ծանր հետեւանքները պիտի տարածէր լիբանանահայ համայնքին վրայ, եւ մեր հայորդիները պիտի դիմագրաւէին աննախընթաց դժուարութիւններ: Տագնապի առաջին օրերէն արդէն լիբանանահայ յարանուանութիւնները, համայնքային կառոյցները, կուսակցութիւնները, Հայկական երեսփոխանական գրասենեակը, բարեսիրական միութիւնները եւ հաստատութիւնները ձեռնարկեցին...

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Մէկ տարի անցաւ Պէյրութի նաւահանգիստի ահաւոր պայթումէն: Կրնայ ըլլալ, որ այս մէկ տարուան ընթացքին պայթումին պատճառած աւերէն շատ բան վերանորոգուած ըլլայ, կրնայ ըլլալ, որ մարմնական վէրքերը որոշ չափով սպիացած ըլլան, ցաւերը` չքացած կամ մեղմացած, բայց պայթումին յառաջացուցած հոգեկան վէրքերուն ցաւը տակաւին երկար ժամանակ պիտի ընկերանայ պայթումին ականատեսներուն եւ անկէ զանազան ձեւերով տուժածներուն: Սակայն ամէնէն կարեւորը այն է, որ...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ 4 ՕԳՈՍՏՈՍ 2020 Լիբանանեան խաղաղ ու պայծառ երկինքին տակ ամէն ինչ սովորական է այսօր: Լիբանանցիք տարուած են իրենց ամէնօրեայ հոգերով, եւ ոչ ոքի մտքէն կ’անցնի, թէ` «Ինչ որ ահաւոր բան մը կայ այնտեղ»… Պէյրութի նաւահանգիստին մէջ: Արտաքին գործոց եւ արտերկրի լիբանանցիներու նախարար Նասիֆ Հըթթի երէկ ներկայացուց իր հրաժարականը, եւ նախկին դեսպան Շարպէլ Ուահպի փոխարինեց զայն` դուռը բանալով բազմաթիւ...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Լիբանանի տնտեսական եւ քաղաքական հետզհետէ ծանրացող ճգնաժամին եւ «Քորոնա» ժահրի պարտադրած ընկերային ու առողջապահական տագնապին վրայ աւելցաւ 4 օգոստոս 2020-ի նաւահանգիստի ահաւոր պայթումը: Այսօր մէկ տարի անցած է այն օրէն, երբ լիբանանահայութիւնը իր էութեամբ ցնցուեցաւ: Ֆիզիքական, նիւթական, մարդկային, հոգեկան եւ գոյութեան պայքար մղող լիբանանահայութիւնը ոտքի մնալու, տոկալու, յարատեւելու ուժ կը հաւաքէ տակաւին: Մասնաւորաբար պէյրութահայութիւնը մեծ ցնցում ապրեցաւ: Ամէն...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Ըստ երեւոյթին ուշ է այն օրը, շատ ուշ, որ Լիբանանի ժողովուրդը կարենայ հասկնալ տարողութիւնը կամ գիտնալ ճշմարտութիւնը, թէ ինչո՞ւ պատահեցաւ այդ քստմնելի պայթումը, աւելի՛ն. դարուս մեծ ոճիրը: Միւս կողմէ, կրնայ առարկուիլ, որ եթէ երբեք ոճիր էր պատահածը, ապա որո՞նք էին (են) ոճրագործները, ինչո՞ւ չեն բացայայտուած, ահա տարիէ մը ի վեր, կամ ո՞ւր է արդարութիւնը, որ իր վերջնական ու...

Պատրաստեց` ԿԱՐՕ ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Եթէ ուժը միանայ արդարութեան հետ, ապա ոչինչ չի կրնար ուժեղ ըլլալ այդ դաշինքէն» ՅՈՅՆ ԳՐՈՂ ԷՍՔԻԼԵՍ Մարդկային պատմութեան մէջ մարդիկ միշտ ձգտած են արդարութեան եւ հաւասարութեան, որովհետեւ անիկա երաշխիքն է առողջ հասարակութիւն կառուցելու գործընթացին: Ըստ մասնագէտներու, փոքր երեխան նոյնիսկ ունի արդարութեան բնածին զգացում եւ պահանջ: Հին յոյն իմաստասէրները արդարութիւնը համեմատած են ազնուութեան եւ հաւասարութեան գաղափարներուն հետ: Անոնք...

ՆԺԴԵՀ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ  Վէրքեր կան, որոնք ժամանակի ընթացքին կը բուժուին եւ կամաց կամաց կ՛անհետանան, կը մոռցուին: Վէրքեր ալ կան, որոնք իրենց հետքը կը ձգեն եւ երբեք չեն մոռցուիր: Ըլլան անոնք մարմնական կամ հոգեկան: Մէկ տարի առաջ` 4 օգոստոսին, երեկոյեան ժամը 6:07-ին, Պէյրութի նաւահանգիստի պայթումը, նիւթական աներեւակայելի վնասներուն եւ աւերներուն կողքին, բացաւ անդարմանելի վէրքեր, որոնք տակաւին չեն սպիացած, եւ որոնք դժբախտաբար կը...

ՀՐԱԿ Թ. ԱՒԵՏԱՆԵԱՆ Առաջին պայթիւնը կը լսուի: Մինչ տակաւին շուարած ենք պատահածէն, մեր ոտքերուն տակ կը շարժի գետինը: Երկրորդ պայթիւն® Այնքան ուժեղ ու ահաւոր, որ կարելի չէ բաղդատել ուրիշ բանի: Դուրս կու գանք, եւ կարծեք պատերազմի դաշտ ըլլար մեր դիմաց: Կը փորձեմ հեռաձայնել ընտանիքիս: Կ՛ուզեմ լսել մօրս ձայնը: Բայց կարելի չէր: Հեռախօսի գիծերը ընդհատուած են: Անհասանելի ենք իրարու: Նման աղէտներու...

ԿԱՐԻՆ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Երբ վատ զգայի, ցաւալի կը դառնար իսկական աշխարհին հետ ներգործուն դառնալու հոլովոյթը: Ինքզինքիս կ՛ըսէի. «Ամէնէն յատակը կը գտնուիս, հետեւաբար առկայ միակ ելքը վեր ելլելն է»: Այս բոլորը սակայն` մինչեւ երեքշաբթի, 4 օգոստոս 2020: Ահաւասիկ 5 օգոստոս 2020 է, կէսօրէ ետք ժամը 2:00. ես կամ ու կը փորձեմ հասկնալ, թէ ի՛նչ պատահեցաւ, ի՞նչ պիտի պատահի եւ` բազմաթիւ «եթէ»-ներու շարք...

ԱԼԵԱԿ ԼԱՏՈՅԵԱՆ 7 յուլիս 2020-ին վերադարձայ Պէյրութ, ակամայ, անձնական պատճառներով, անհամբեր` մօտ մէկ տարուան բացակայութենէ ետք վերագտնելու ընտանիքս, բարեկամներս, տունս եւ քաղաքս: Երկիրը տժգոյն թուեցաւ ինծի: Ընկերներուս մեծ մասը արդէն գաղթած էր եւ կամ կը պատրաստուէր մեկնելու: Բոլորը կը ծիծաղէին, երբ կը լսէին, որ վերադարձած եմ: «Մենք կ՛ուզենք փախչիլ, դուն ե՞տ եկար»: Չուզեցի «դուրսէն եկող-»ի աչքով նայիլ ամէն ինչի: Փորձեցի...

ՀԱՄԲԻԿ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ Մայրամուտը տժգունեցաւ ժամանակէն շատ առաջ... Խաւարեցաւ արեւը ջինջ, դարձաւ մռայլ... միգամած... Քամին ուժգին, խենթ, քմահաճ, սուլեց, անցաւ, որոտաց... Ու հեկեկաց... արցունք լացաւ Պէյրութի ծովը յանկարծ... Այդ րոպէին բոց մը ստոր, մոլուցքով մը դիւային, Լուռ հրկիզեց յոյսեր մաքուր, ոչնչացուց բիւր կեանքեր... Ակնթարթի մը մէջ սակայն, բայց թէ ինչպէ՞ս... Աստուած իմ, Սուգի ամպեր` գորշ, ժանտագոյն, դէպի երկինք բարձրացան, Մոխրացուցին տենչ...

Հարցազրոյցը վարեց` Ա. Պ. Պէյրութի նաւահանգիստի պայթումին ընթացքին գեղանկարիչ Արա Ազատ կը գտնուէր Տոհա, սակայն ծրագրած էր 5 օգոստոսին իսկ վերադառնալ Պէյրութ: Ճիշդ է, որ ան պայթումին վայրկեանը չէր կրցած ապրիլ, սակայն երբ տեսած էր պայթումին սնկաձեւ լուսանկարը, իր աչքերուն առջեւ անմիջապէս ուրուագծուած էր քաղաքացիական պատերազմի տարիներուն Տորայի կազի շտեմարանին պայթումին պատկերը, եւ իր մէջ արթնցած էին տհաճ յիշողութիւններ: «Պայթումին...

ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ Գեղանկարիչ Միրէյ Կոկիկեանն է. ան իր մեղմ ժպիտով ու լայն սրտով կը հիւրընկալէ «Ազդակ»-ի խմբագիրը իր բնակարանին մէջ: Նպատակն է հարցազրոյց մը կատարել 4 օգոստոսին լոյս տեսնելիք «Ազդակ»-ի յատուկ թիւին համար, ուր լայն անդրադարձ պիտի կատարուի Պէյրութի նաւահանգիստի պայթումին եւ անոր հետեւանքներուն: Պայթումէն փրկուած ըլլալու երախտագիտութեամբ գեղանկարիչը կը ներկայացնէ գրեթէ Պէյրութի նաւահանգիստին դիմաց գտնուող իր բնակարանը, որ պայթումէն...

Օգոստոս 4-ի Պէյրութի նաւահանգիստի ահեղ պայթումը իր սեւ քողը նետեց մայրաքաղաքի չորս դին: Երկրի բնակչութեան հասցուց մարդկային, նիւթական եւ հոգեկան ծանր վնասներ, սակայն ո՛չ միայն մարդոց, այլ նաեւ մարդկութեա՛ն վնաս հասցուց: Երկրի ճարտարապետութեան կորիզներ փուլ եկան, ու արուեստի կոթողներ վնասուեցան: Վերջինս լուսարձակի տակ առնելով`«Ազդակ» հարցազրոյց ունեցաւ արուեստագէտ Մարալ Մանիսի հետ, որուն Մար Մըխայէլի թաղամասի բնակարանը մօտ էր նաւահանգիստին, ու պայթումէն,...

Անհասկնալի եւ անըմբռնելի կացութեան մէջ ենք ի Հայաստան: Հազիւ մէկ շաբթուան ժամանակամիջոցին Ազրպէյճանի բանակը գրեթէ ամէնօրեայ հետեւողականութեամբ եւ օր աւուր սաստկացումով կը կրկնէ սահմանամերձ շրջաններու վրայ յարձակումները: Ասոր դիմաց, եւ մինչ  հայրենի բանակը կը փորձէ ամէն գնով դիմադրել ու կասեցնել թշնամիին յառաջխաղացքը` Սոթքի, Վերին Շորժայի թէ Երասխի մէջ, քաղաքական բեմահարթակին վրայ ազդեցիկ... լռութիւն մը կը պահէ Երեւանը: Մութ եւ պղտոր...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարութիւնը վերջին օրերուն բազմիցս Ազրպէյճանը ամբաստանեց, եւ` հիմնաւորեալ կերպով, թէ` ան կը խափանէ 9 նոյեմբերի եւ 11 յունուարի եռակողմանի յայտարարութիւններուն իրականացումը: Փաստերը արձանագրելու պէտք չունինք: Խորագիրներն են` գերիները, թափանցումներ, քարոզչական եւ զինեալ բարձրաղաղակ սպառնալիքներ, կրակոցներ... Ազրպէյճանն ալ հայկական կողմը կ՛ամբաստանէ խաղաղութեան քայլերը խափանելու յանցանքով, մինչդեռ փաստ չկայ: Հարցը, ուրեմն, վերածուած է յիշեալ (պարտեալ Հայաստանի պարտադրուած)...

ՆՈՒՊԱՐ ՏԵՄԻՐՃԵԱՆ Հայ գրականութեան պատմութեան մէջ իր ուրոյն, արժէքաւոր տեղը ունեցող, բայց հոգեւոր ցնցումներու ենթակայ մարդու դժբախտութեամբ տառապած եւ այդ տառապանքով ալ իր կեանքին վերջ տուած մտաւորականն է Եղիա Տեմիրճիպաշեան: Շատ ընդարձակ պատմութիւն եւ գրականութիւն կայ Եղիա Տեմիրճիպաշեանի կեանքին մասին: Եղիա Տեմիրճիպաշեան ծնած է 8 մայիս 1851-ին, Պէշիկթաշ: Ուսումը առած է Պոլսոյ Շահնազարեան վարժարանին մէջ, այնուհետեւ յաճախած է նաեւ Մարսէյի...

Թարգմանեց ԱՆԻ ՄԵԼՔՈՆԵԱՆԸ Ժխտուող եւ չընդունուող որեւէ յանցանք մեծացնում է դրա կրկնուելու հաւանականութիւնը: Եթէ պետութիւնը չի ընդունում կատարուած կոտորածը, նշանակում  է` ասում է. «Ես այն դարձեալ կ՛անեմ»: Եթէ չընդունէք պատմութեան ընթացքում իրականացուած ոճրագործութիւնը, կայ հաւանականութիւն, որ այն նորից կը կրկնէք: Դա է հիմնական պատճառը, որ տէրսիմցիները նոյնիսկ այսօր  անապահովութեան մեծ զգացումով են ապրում: Թաներ Աքչամ 1937 թ. նոյեմբերի 15-ին մահապատժի...

Վան քաղաքի մօտ ծովի ափին Արտամէտ անունով մի գիւղ է լինում, որի միջով ժամանակին անցել է Շամիրամի ջրանցքը: Այս գիւղում մի բարի ու աղքատասէր հոգեւորական է լինում, անունը` Ստեփանոս: Վերջինս երկար տարիներ զաւակ չի ունենում, միայն հասակ առած ժամանակ մի տղայ է ունենում, անունը Յուսիկ են դնում: Հայրը իր կողքին է մեծացնում որդուն, սովորեցնում կարդալ, եկեղեցական աղօթք եւ արարողակարգ: Յուսիկը...