Յօդուածներ

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Մանուկ Մանուկեան չորս ուսումնական տարեշրջան պաշտօնավարած է Հայկազեանի մէջ, նախ` երկու տարեշրջան, 1960-1961 եւ 1961-1962, ապա երկու տարի ընդհատումէ ետք, կրկին երկու տարեշրջան` 1964-1965 եւ 1965-1966: 1962-ի ամառէն 1964 ամառ Թեքսասի համալսարանին մէջ ուսումը շարունակած եւ մագիստրոսի վկայական ստացած է: Կը շարունակենք մամուլի անդրադարձը եւ հարցազրոյցները, տարին` 1962. Հայկազեանի հրթիռներու մասին 1962-ի «Ազդակ»-ի առաջին լուրը 26 մայիսին է...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Ո՛չ, թիւրիմացութիւնը պէտք չէ կլանէ մեզ, ոչ ալ հեգնանքի միտում պէտք է տեսնել վերեւի ըսուածին մէջ, այլ գոյութիւն ունեցող դժբախտ ու դատապարտելի երեւոյթի մը դէմ յանդիման` քաղաքացիի մը բուռն ցասումն է, որ թուղթին կը յանձնուի, աւելի՛ն. արժանապատիւ հասարակութեան մը պոռթկումն է, որ լոյսին կը բերուի, պարզապէս որովհետեւ Լիբանանի առօրեային մէջ այս տեսակի պատահար մը, երբեւէ չի մարսուիր, այլ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Նետ Փրայս 28 յուլիսին Հայաստան-Ազրպէյճան սահմանին վրայ ազրպէյճանական կողմին շղթայազերծած յարձակումին պատճառով ժամեր առաջ արձանագրուած բախումներու հարցով հրապարակեց հետեւեալ յայտարարութիւնը. «Միացեալ Նահանգներ կը դատապարտեն Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ միջազգային սահմանի երկայնքով բռնութեան վերջին մագլցումը: Մենք Հայաստանին եւ Ազրպէյճանին կոչ կ՛ուղղենք կատարելու զինադադարի վերաբերեալ իրենց պարտաւորութիւնները` անյապաղ քայլեր ձեռնարկելով կացութեան լարուածութեան մեղմացման համար:...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայաստան եւ Լիբանան կը գտնուին նոր կառավարութեան կազմութեան շեմին: Լիբանանի մէջ Նեժիպ Միքաթիի վարչապետ նշանակումը, կը թուի, թէ շրջանային ու միջազգային իրաւախոհութեան արդիւնք է: Ֆրանսական գրեթէ մէկ տարուան հնութիւն ունեցող հովանաւորութեամբ խոստացուած ապաքաղաքական ու արհեստավարժ կառավարութիւն մը կարելի պիտի ըլլայ կազմել այս երրորդ փորձով: Նշանակեալ վարչապետը լաւատես է: Հանրապետութեան նախագահին հետ յարաբերութիւնը բնական է ու հետեւողական: Եթէ անկուսակցական...

«ՀՐԱՊԱՐԱԿ» օրաթերթ. Ի հարկէ լաւ է, երբ մարդն առողջ է, անփորձանք, յաջողակ, բայց պէտք է միշտ յիշել, որ բանտը, հիւանդութիւնն ու փորձանքն էլ մարդու համար են: Պարզապէս այդ փորձութիւններից ամէն մէկին չի յաջողւում անվնաս դուրս գալ եւ մարդ մնալ: Ոմանք կոտրւում են, ոչնչանում, ստորութիւններ անում, վախից գնում անթոյլատրելի արարքների, կորցնում ապրելու կամքը: Իսկ ոմանք ուժեղացած, երկրորդ շնչառութիւն ստացած են դուրս...

ՎԱՐԴՈՒՀԻ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ Դժուար, շա՜տ դժուար էր շուրջ 30 տարուայ մէջ Զաքար Քեշիշեանի հերթական այցն Արցախ: Ասում է. «Սարսափելի դժուար էր անցնել Շուշիի տակով եւ չկարողանալ գրկել Շուշին, կարօտ առնել Շուշիից: Իմ սիրտն էլ քարացաւ, ու ես անցայ Շուշին, եւ հիմա լի եմ լաւատեսութեամբ, եռանդով` առնչուելու ինձ համար հարազատ, սիրելի, անկրկնելի, անփոխարինելի հայրենիքի այս հատուածի ժողովրդին եւ նրանց մանուկներին: Արցախում ես...

Զ. Գ. Ղ. Մուսա Լեռ-Այնճարի մէջ, յաջորդաբար իններորդ տարին ըլլալով, մեծարենցեան երեկոներու մշակութային գործունէութիւնը կը շարունակուի Այնճարի «Հիւղը» բնակարանի բակին մէջ` հակառակ երկրին մէջ տիրող վերիվայրումներուն, ըլլան անոնք տնտեսական, քաղաքական եւ կամ ընկերային: Այս տարուան մեր առաջին ձեռնարկը նուիրուած էր համբաւաւոր երաժիշտ-յօրինող Արամ Խաչատուրեանի կեանքին ու գործին, թուական` 4 յուլիս 2021: Այդ օրը երեկոյեան «Հիւղը» բնակարանի բակը հաւաքուած էին քսանէ...

ԱԲՕ Եղբայր Վահէն չկայ այլեւս: Բարի, փայլուն, զուսպ, հաւատարիմ, առատաձեռն, անխարդախ, հնարամիտ, ստեղծագործ, մարդամօտ եւ ջերմեռանդ® Այս քանի մը հիմնական բառերը կրնան նկարագրել Վահէ Տուտագլեանը` ազնիւ ու իմաստուն անձնաւորութիւն մը, որ ուրիշներու կեանքը բարելաւելու համար միշտ ալ առաւելագոյնը կ՛ընէր: Ձեզմէ շատեր կրնան ծանօթ ըլլալ «եղբայր» բառի բուն իմաստին, սակայն այս գրութեան մէջ ակնարկուած «եղբայր»-ը կը նշանակէ շատ աւելին: Այդ եզրը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ուսանողութեան տարիներուս ունէի դասընկեր մը (պիտի բաւականանամ զինք Յարութ կոչելով), որ առաջին քայլերը առած էր գեղանկարչութեան դաշտերուն մէջ, մասնակցած էր երիտասարդ գեղանկարիչներու հաւաքական ցուցահանդէսներու, այդ պատճառով ալ յատուկ յարգանք կը վայելէր դասընկերներուն եւ երիտասարդական որոշ շրջանակի մը մէջ: Երբեմն մեզ կը հրաւիրէր իր տունը, որուն տանիքին վրայ ունէր փոքր աշխատանոց մը. բաւական թափթփած, փոքր սենեակ մըն էր, ուր...

Պուրճ Համուտի քաղաքաշինական վերականգնումի նախագիծի իրագործման քայլերու ծիրին մէջ քաղաքապետութեան նախաձեռնած խոստմնալից քայլերը կը շարունակուին: Առ այդ, յաջորդաբար 8 եւ 9 յուլիս 2021-ին կայացան նախապատրաստական հանդիպումներ: Առաջինը տեղի ունեցաւ հինգշաբթի, 8 յուլիսին, Պուրճ Համուտի քաղաքապետարանին մէջ, ներկայութեամբ Ֆրանսայի հարաւային նահանգի տեղական վարչական խորհուրդի ներկայացուցիչ Էմիլիօ Փերեզի (Emilio Perez ), Միջերկրականեան շրջաններու եւ  քաղաքներու գործակալութեան պատուիրակութեան (AVITEM) անդամներ` Մարի Պատուել, Պրունօ...

ԶԱՆԻ ՇԱՀԻՆԵԱՆ-ՄԵՍՐՈՊԵԱՆ Քսանհինգ տարիներ առաջ ծանօթացայ իւրայատուկ, գիտակից, զուսպ, տաղանդաւոր, արժանիքներով լի, վայելուչ, հայկական կեանքին, մանաւանդ ԼՕԽ-ի նուիրուած Սեդա Մեսրոպեանին: Սեդա Գաբրիէլեան ծնած էր 1941-ին, Լիբանան, Զոքաք Պլաթ: Հպարտ եւ ուրախ էր, հայկական գաղութի մտաւորական ամէնէն հարուստ ժամանակաշրջանին Սուրբ Նշան եկեղեցւոյ մօտ ապրած ըլլալուն: Յաճախած էր Սուրբ Նշան դպրոց եւ մաս կազմած եկեղեցւոյ երգչախումբին: 50-ական թուականներուն, հայկական կեանքի բեղուն շրջանին,...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Սիրելի՛ ընթերցող, Նպատակս ժամանակ սպաննել չէ, այլ` յուշագրութիւն գրել, սակայն սկսելէ առաջ հարկաւոր է որոշ բացատրութիւն տալ քեզի, թէ ինչո՛ւ իմ արուեստաբանական գործերս մէկ կողմ դրած` որոշած եմ յուշեր գրել: Մինչեւ վերջերս տակաւին չէի ըմբռնած, թէ «տնային կալանք» կամ «ձանձրոյթ» ի՛նչ կը նշանակէ: Համաճարակը մեզ բոլորս տնային կալանքի ենթարկեց, իսկ հայրենական «անհեթեթ» պարտութիւնը` հոգեկան ամլութեան: Ժամանակին, երբ հարց...

ԹԱԼԻՆ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Մեր Լուսինը խաւարեցաւ, Շողը յանկարծ մարեցաւ` Պատճառելով խոր վիշտ ու ցաւ: Ո՞վ կ՛ըսէր, որ մեր Լուսինը` Փայլող արծաթեայ Տիկինը, Օր մը այսպէս պիտի մարէր Եւ մեզ իր լոյսէն զրկէր: Բոց էր ան` կեանքով լեցուն, Խինդ ու փայլքով վառվռուն, Արեւներէն աւելի պայծառ, Վառող կրակ` ժիր եւ կայտառ: Օգնող ձեռք էր բոլորին համար, Թիկունք՛ անձայն տկարին, Տիպար ԼՕԽ-ական ընկերուհին: Աւանդութիւններու...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 1. Երասխ (Նախիջեւանի սահման), 2. Սոթք, 3. եւ 4. Վերին եւ Վարին Շորժա (վերջին երեքը Քարվաճառի «նուիրուած» շրջանին դրացի) Դարձեալ ազերիական յարձակումներ` Հայաստանի վրայ, այս անգամ` Գեղարքունիքի սահմանին, Սոթք-Կութ-Վերին ու Վարին Շորժա գօտիին մէջ: Զոհեր, վիրաւորներ: Հայկական սահմանային դիրքի մը գրաւում: Պաշտպանութեան նախարարութիւնը կը հաղորդէ խրախուսիչ լուր մը. մեր ուժերը ետ շպրտած են ազերիական ուժերը, բաժանման գիծին վրայ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ամերիկեան «Փոլիթիքօ» պարբերաթերթը յղում կատարելով ամերիկեան վարչակազմի մէջ իր ունեցած բարձրաստիճան աղբիւրներուն` հաղորդեց, որ Սուրիոյ տարածքին գտնուող շուրջ 900 ամերիկացի զինուորներ, ներառեալ` ցամաքային զօրքերու մասնայատուկ ուժերու զինուորները, Սուրիա պիտի մնան քրտական ուժերուն աջակցելու եւ ՏԱՀԵՇ-ի դէմ պայքարին մէջ խորհրդատուութիւն կատարելու համար: Այդ որոշումին իսկական դրդապատճառը, սակայն, այլ է: Ամերիկեան ուժերու Սուրիայէն հեռացումը կը ստեղծէ բաց մը, որ պիտի...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Մարդիկ դարեր առաջ հեռաւոր վայրերէ իրարու հետ հաղորդակցելու համար գործածած են սուլոցը, որ կարգ մը վայրերու մէջ զարգանալով` վերածուած է սուլալեզուի (whistled language): Հեռաւոր լեռնային շրջաններու մէջ տակաւին կան  այդ լեզուն գործածողներ, սակայն  անոնց  թիւը  սկսած է նուազիլ, մանաւանդ որ  արդի արհեստագիտութեան ընձեռած միջոցներու, յատկապէս` բջիջայիններու դարուն, սուլալեզու սորվիլ փափաքողներ քիչ պիտի ըլլան: «Պի.Պի.Սի.» կայքի յօդուածագիր  Էլիոթ Սթէյն այցելած...

ՇԱՆԹ ՍՐԿ. ԳԱՏԵՀՃԵԱՆ Դպրեվանք Կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Սուրբերու մասունքներուն եւ անոնց ունեցած կարեւորութեան ու դերակատարութեան մասին խօսելէ առաջ հարկ է յստակացնել, որ Քրիստոսի եկեղեցին չի պաշտեր սուրբերուն մասունքները, այլ կը յարգէ ու կը մեծարէ զանոնք: Քրիստոնեայ եկեղեցին կը մեծարէ սուրբերուն մասունքները, որովհետեւ կը յարգէ անոնց ուսուցումները, կը հաւատայ անոնց գործած ու գործելիք հրաշքներուն, կը քալէ անոնց ճանապարհէն, զանոնք...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Մարդու մը իրաւ մեծութիւնը չի չափուիր իր ունեցած այն պահերով, երբ ան հանգիստ է, այլ երբ ան կը գտնուի վէճերու եւ մարտահրաւէրներու պահու մէջ»: ՄԱՐԹԵՆ ԼՈՒԹԵՐ ՔԻՆԿ Մարտահրաւէր բառը չեմ գործածեր նորոյթի հետեւելու կամ ուշագրաւ ըլլալու համար: Հայ ժողովուրդի մեծամասնութիւնը կազմող սփիւռքը հետզհետէ նուազ կը տագնապի իր ազգային որակի պահպանումով, ինչ որ մաշումի եւ վերջնական անհետացման պիտի առաջնորդէ:...

ՆՈՐԱՅՐ ՏԱՏՈՒՐԵԱՆ Այսօր մտածեցի` ո՞ր բառը ճշգրտօրէն կրնայ նկարագրել մեր երկրի եւ ազգի ներկայ քաղաքական, տնտեսական եւ հոգեբանական վիճակը: Կասկած չկար. «վիճակ» գոյականն է ան: Այս եզրակացութեան հասայ, երբ հայաստանեան թերթերէ չորս-հինգ խորագիր կարդացի. «Սահմանում կրկին լարուած վիճակ է», «Դիահերձարաններում խայտառակ վիճակ է», «Հակասանիտարական վիճակ կոյուղու պատճառով», «Շուկայում բարձիթողի վիճակ է», «Անհանգիստ ենք, սպասողական վիճակ է. Խոզնաւար համայնք»: Դուք, յարգելի՛...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստանի «Երկիր Մետիա» պատկերասփիւռի կայանը երկուշաբթի, 26 յուլիսին, հաղորդեց Արցախի արտաքին գործոց նախարար Դաւիթ Բաբայեանի հետ հարցազրոյց մը: (Ամբողջութիւնը կարելի է դիտել հետեւեալ կապով. https://youtu.be/lkp8SPP2GWE): Ուշագրաւ զրոյց մըն էր, որուն մէկ քանի կէտը կ՛ուզենք լուսարձակի տակ բերել, այն առումով, որ ան հարցերուն ունի շատ աւելի իրապաշտ,  հայկական շահերու իրազեկի եւ թուրքեւազերիական խեղումները բացայայտելու տրամադիրի մօտեցում, ի հակադրութիւն` Հայաստանի...