Անդրադարձ

ԱՆԴՐԱՆԻԿ ԳԱՐԱՏՕԼԵԱՆ Ժողովուրդներու եւ ազգերու պատմութեան մէջ թագաւորներ, իշխաններ, հոգեւորականներ, մտաւորականներ, քաղաքական գործիչներ եւ անհատներ իրենց կատարած դրական կամ բացասական գործերով իրենց դրոշմը ձգած են յաջորդ սերունդներուն վրայ: Նոյնպէս նաեւ մեր ազգային երեք հազար տարուան պատմութեան ընթացքին ունեցած ենք թագաւորներ, իշխաններ, հոգեւորականներ, մտաւորականներ, քաղաքական եւ ազգային գործիչներ, որոնք իրենց կատարած գործերով իրենց ուրոյն տեղն ու արժէքը ունեցած են: ՀՅ Դաշնակցութեան...

ԶԱՐՄԻՆԷ ԿԱՆԱՉԵԱՆ-ԱՍՄԻՆԵԱՆ Ուսուցիչ-ուսուցչուհիները շաբաթ օրերը ազատ կ՛ըլլան եւ առիթ կ՛ունենան իրենց կարեւոր գործերը ընելու եւ այցելութիւններ կատարելու: Իմ ալ հանգիստի օրս էր եւ բարեկամի մը պէտք էր հանդիպէի: Ուղղուած վայրս մօտ էր եւ շտապելու պատճառ ալ չկար. նախընտրեցի քալել զով օդին: Ճանապարհին դիմացէն բարեկամի մը մօտենալը նկատեցի, բարեւելէ եւ քանի մը վայրկեան զրուցելէ ետք տիրող կացութեան շուրջ` բաժնուեցանք: Շարունակեցի ճամբաս....

ՅԱԿՈԲ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ յեղափոխութիւնը յանկարծակի ու անսպասելի կերպով չպայթեցաւ: Անիկա արդիւնքն էր շուրջ կէս դարու գաղափարական խմորումի, հայու միտքի ու հոգիի հերկերուն մէջ ցանուած ազգային ազնիւ սերմերու պոռթկումին: Անիկա սկսաւ նախ անջատ-անջատ խմբակներով, ապա վերածուեցաւ համաժողովրդական շարժումի: Պատմութիւնը նոյնքան երախտագիտութեամբ կը գնահատէ հայուն իրաւունքը, պատիւը իրենց արեան գնով պաշտպանող հայ ֆետայիներու գործը, որքան` հայ մարտիկին մղում եւ թռիչք տուող գաղափարի...

ՄԱԿԱՐ, ի Գաղիա Գարուն է: Օրացոյցի պարզ գրուած օրերուն մէջ կան նաեւ կարմիրներ: Կարմիր նշուած կիրակի մը Քրիստոսի հրաշափառ յարութիւնը կը տօնենք` բարեկամներով, շարայական կերուխումով, փաստելու համար, որ մարդ ոչ միայն բանիւ Տեառն կ՛ապրի, այլ նաեւ` հացիւ, խորովածով, օղիով, անուշապուրով: Միութիւններ ճաշկերոյթ կը կազմակերպեն... հասոյթի համար: Վարժուած ենք: Զատիկէն ետք կարմիրով գրուած թուականը ապրիլ 24-ն է: Ամէն հայ այդ մասին...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Այսպիսի հարցումի մը դիմաց սփիւռքահայ մարդիկ թերեւս պիշ-պիշ ձեզի նային` առանց հասկնալու, թէ ի՛նչ բանի կ՛ակնարկէք... Եոզկա՜տ... Քանի՞ հոգի լսած է Անատոլուի այս քաղաքին անունը: Քաղաք մը, ուր դար մը առաջ մեծաթիւ հայեր կ՛ապրէին` իրենց եկեղեցիներով ու դպրոցներով... Եթէ բանաք Թուրքիոյ արդի մէկ քարտէսը, ապա Եոզկատը պիտի գտնէք քարտէսին ճի՛շդ մէջտեղը, Սվազէն դէպի Անգարա ճամբուն վրայ: Եոզկատ ունեցած...

Թուրքիոյ վարչապետին գլխաւոր խորհրդականին Պելճիքայի մէջ կատարած յայտարարութիւնը երեք կարեւոր բաղադրատարր ունի: Ա.- Հայ եմ, սակայն աւելի ինքզինքս օսմանցի կը զգամ: Բ.- Հայկական հարցը Թուրքիոյ վարչապետին գլխաւոր խորհրդականի շրջանակներէն դուրս է: Գ.- Օսմանեան եւ աւելի առաջ բիւզանդական շրջաններէն մենք այս հողերուն վրայ ապրած ենք եւ ձեւաւորած ենք մեր մշակոյթը: Ա՛յս է կարեւորը: Յայտարարութեան երեք կէտերը փոխագուցուած են եւ կ՛ամփոփեն պաշտօնական...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Սարգիս Զէյթլեան Սարգիս Զէյթլեանին, որուն գրիչէն բխած իւրաքանչիւր բառ, որուն շուրթներէն հնչած իւրաքանչիւր խօսք երիտասարդ մեր հոգիները կը լեցնէին «Հայկական այրուձի»-ի հեծեալներու փաղանգին միանալու տենդով, ազգն ու հայրենիքը ամէն բանէ վեր դասելու պատրաստակամութեամբ, սեփական ուժին վստահելու ամուր զգացողութեամբ: Անգնահատելի է Մուսա լերան զաւակ այս դաշնակցական ղեկավար գործիչին դերն ու ներդրումը` 1960-ական եւ 70-ական թուականներուն հասակ նետած սփիւռքահայ երիտասարդութեան...

ԺԱՔ Յ. ՅԱԿՈԲԵԱՆ Ամբողջ սերունդի մը ներշնչման աղբիւրը հանդիսացած գաղափարի մեծ մարտիկն էր ան: Դաշնակցական ամբողջ սերունդ մը դաստիարակուեցաւ անոր ցանած յեղափոխականացման եւ քաղաքականացման գաղափարներով: ՀՅ Դաշնակցութիւնը գլխաւորաբար իր ստեղծած գաղափարական մեծ դպրոցին շնորհիւ էր, որ 1970-1980-ական թուականներուն վերանորոգեց իր գաղափարախօսութիւնը` վերադառնալով իր յեղափոխական ակունքներուն: Անոր գրած ամէն մէկ խօսքը, ուղղած ամէն մէկ պատգամը այսօ՛ր եւս խթաններ են նորահաս դաշնակցական...

ՄԱՐԻՆԷ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ Սրճարանում Աղաւնի Սահակեանն ու լուսանկարիչ Յակոբ Պօղոսեանն արդէն խօսում էին, երբ նրանց միացայ: Առաջին հայեացքից անակնկալի եկայ, երբ տեսայ Աղաւնուն: Յարդարուած վարսերով, վարդագոյն շրթներկով եւ մանուշակագոյն երանգով եղունգներով  մի կին է նստել մեր դիմաց: Մազափունջը երբեմն ծածկում է նրա աչքերը: Մտածում եմ. «Այս կինը մասնակցել է պատերազմին»: Յակոբը մեր հարցազրոյցներից շատերի ժամանակ լուսանկարներ է նուիրում մեր զրուցակիցներին, այն...

Գրեց` ԻԼԱՐԻԱ ՄԻԼԵՆԼԼԱ Հարաւային Իտալիոյ քաղաքներէն Պարիի մէջ կայ գիւղ մը, որ 1926-էն ի վեր իր գոյութիւնը կը շարունակէ: Այդ գիւղի առաջին բնակիչները անոնք էին, որոնք 1919-ին խոյս տալով Օսմանեան կայսրութենէն, որուն համար իրենք թշնամի նկատուած էին, եկան եւ հաստատուեցան Պարի քաղաքը, ուր գտան զիրենք հալածողներու դէմ պաշտպանութիւն եւ պատսպարան: Հայերու մասին է մեր խօսքը, ազգ մը, որ հազիւ 1991-ին...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Բացառութիւններու մասին չէ խօսքս: Թերեւս բոլորին նման` դուք ալ նկատած էք, թէ այս օրերուն մեզմէ շատերու դէմքերուն վրայ ժպիտ ըսուածը չորցած է: Չկայ: Այնպէս կ՛երեւի, թէ ամէն մարդ տխուր է: Որո՛ւ որ հանդիպիս, նոյն պատասխանը կը ստանաս. - Ինչո՞ւ ժպտիմ: Ինչպէ՞ս խնդամ: Ժպտելու բան մը կա՞յ որ...: Ի՞նչ բանի համար ուրախանամ: Արդ, ամէն բան բացայայտ է: Ընտանեկան մթնոլորտ,...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Լիբանանահայ ուսանողական միութիւնները եւ համալսարաններու հայկական ակումբները միացեալ նախաձեռնութեամբ որոշած էին Հայոց ցեղասպանութեան 53-ամեակին առիթով լիբանանահայ արուեստագէտներու` օրուան խորհուրդին յարմար արուեստի գործեր եւ Ցեղասպանութեան վաւերագրական լուսանկարներ ցուցադրել Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի «Ուեսթ հոլ» սրահին մէջ: Սոյն ծրագիրին կը մասնակցէի Հայկազեան համալսարանի հայկական ակումբին կողմէ,  ստանձնելով կարգ մը արուեստագէտներու, որոնց շարքին` արուեստագէտ Փոլ Կիրակոսեանին դիմելու պարտականութիւնը, ինչպէս նաեւ մեծադիր (50...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Սիրելի՛ տղաք եւ աղջիկներ, Երէկ երեկոյեան, Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով, Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի աւանդներու ակումբին կազմակերպած Ռոպըրթ Ֆիսքի դասախօսական երեկոյին ներկայ գտնուող իւրաքանչիւր հայորդի, անպայման որ հայատրոփ հպարտութեամբ ականատեսը եւ վկան դարձաւ լիբանանահայութեան ժամանակակից պատմութեան մէջ արձանագրուած ուսանողական աննախընթաց հաւաքի մը: Այո՛, սրահը յորդեցաւ հայ եւ տեղացի ուսանողներով, ակադեմական ու քաղաքական անձնաւորութիւններով եւ հոծ բազմութեամբ մը: Լիբանանահայ գաղութի...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Մարտ 23-ին կ՛ոգեկոչենք մահուան տարելիցը Ամենայն Հայոց բանաստեղծ Յովհաննէս Թումանեանի: 54 տարեկան էր հայ գրականութեան «Հանճարեղ լոռեցին» (Եղիշէ Չարենցի բնութագրութեամբ), երբ դեղնախտի խլիրդը ապաժամ խլեց-տարաւ մարմնեղէն կեանքը հայ ժողովուրդի բացառիկ այս ծնունդին: Լոռեցի էր Թադէոս Թումանեանի որդի Յովհաննէսը: Ծնած էր 19 փետրուար 1869-ին, Դսեղ գիւղը, հոգեւորական ընտանիքի յարկին տակ: Նախնական կրթութիւնը գիւղի դպրոցին մէջ ստանալէ ետք, յաճախած էր...

Մարտ 13-15 երկարող շաբաթավերջը ոչ միայն հայորդիին համար անկիւնադարձային էր, այլ նաեւ` արդարութեան, համերաշխութեան եւ պահանջատիրութեան համար պայքարող զանգուածին: Վերոյիշեալ բացատրողականն ու հաստատումը կը վերաբերի Նիւ Եորքի մէջ, Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրամեակի առթիւ, այդ թուականներուն կազմակերպուած գիտաժողովին: Շատ բան կարելի է մրոտել այս գերհետաքրքրական գիտաժողովին մասին, որ իր զանազան նիստերով կը քննէր ու կը քննարկէր բազմաթիւ յետեղեռնեան մտորումներ ու մտահոգութիւններ: Այս...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Չորեքշաբթի, մարտի 18-ի կէսօրին (Լոս Անճելըսի ժամով), երբ ստուգեցի «Սի. Էն. Էն.»-ի կայքը, երբեք չզարմացայ, որ Ֆրանքֆորթի դէպքին մասին ոչ իսկ տող մը կամ լուսանկար մը կար: Գերմանիոյ կապուած միակ լուրը «Իւպըր»-ի նկատմամբ ինչ-որ դատական որոշումի մը կը վերաբերէր... Այդ առաւօտ Գերմանիոյ Ֆրանքֆորթ քաղաքին մէջ բացումը պիտի կատարուէր Եւրոպայի Կեդրոնական դրամատան նոր կեդրոնատեղիին: Շէնք մը, որուն կառուցումը արժած...

Ուսուցիչը մեր վարժարաններէն ներս սոսկ գիտութիւն ջամբող վարժապետը չէ, այլ` աշակերտին նկարագիրը կերտող դաստիարակը, անոր մէջ գիտութեան ճրագը առկայծող մշակը, աշխարհին տակաւ բացուող աշակերտին մտքին ու հոգիին թռիչքը խթանող էակը: Սփիւռքի պայմաններուն մէջ ուսուցչութիւնը կոչում է նաեւ: Ուսուցիչը հայ երիտասարդը կերտող, անոր մատղաշ հոգիին մէջ հայրենիքին ու մայրենիին սէրը սերմանող, անոր հայեցի կրթութիւն ջամբող նուիրեալն է մանաւանդ: Այլ խօսքով` հայուն...

Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովին կողմէ յոյներու եւ ասորիներու ցեղասպանութիւններուն վերաբերող բանաձեւի միաձայն քուէարկութեամբ, մեր երկիրը դարձաւ երրորդը, որ կը ճանչնայ այս ցեղասպանութիւնները: Աւելի ճիշդը, հայերու, յոյներու եւ ասորիներու ցեղասպանութիւնները ճանչցած է Շուէտի խորհրդարանը 16 մարտ 2010-ին. յոյներու ցեղասպանութիւնը` Յունաստանն ու Կիպրոսը: Տակաւին. Յունաստանը 2004-ին յատուկ բանաձեւով ճանչցած էր Պոնտոսի յոյներու, իսկ 1998-ին` Փոքր Ասիոյ յոյներու ցեղասպանութիւնները: Ուրեմն ասորիներու եւ յոյներու...

ԼԱԼԱ ՄԻՍԿԱՐԵԱՆ-ՄԻՆԱՍԵԱՆ «Հէնց այսպէ՛ս էլ ապրում ենք, Մեր սիրա՛ծ քաղաքում»... Ֆորշի երգերէն Միայն թէ վերնագիրէն խաբուած` յանկարծ ամբողջ Հալէպը չհասկցուի, ըսենք` գրաւեալ բերդը, հրկիզուած ու քանդուած փառաւոր Ներսի շուկան, մօտակայ սակայն անհասանելի Ճիտէյտիէն, հայո՛ց Ճիտէյտիէն, նաեւ` մեր կարեվէր Նոր Գիւղը: Չէ՛, տակաւին մեր դրացի «պետութեան» հետ դիւանագիտական յարաբերութիւններ չունինք ու կը սահմանափակուինք մեր բաժին քաղաքով: Այսպէս` իմ բաժին քաղաքը (բանտային...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Նախ պէտք է խօսիլ այն մասին, որ հայ ազգը, մարդոց եւ այլ ազգերու չարութեան որպէս հետեւանք, զրկուա՞ծ է իր իրաւունքներէն: Եթէ այդպէս է, սահմանել զանոնք: Պատասխանել բազմագոյն նախաձեռնութիւններէ առաջ եւ ճշդում ընել: Հայ ազգը ունի՞ բաւարար առաքինութիւն, virtus, հռոմէացիներու հոգեկան ուժը, իրմէ խլուած իրաւունքները վերականգնելու համար, ընդունելով այդ նպատակի պահանջած անսեթեւեթ յանձնառութիւնը, առանց բաւարարուելու ցուցափեղկային քաղաքականութեամբ, որ բաժակ...