Մարտ 13-15 երկարող շաբաթավերջը ոչ միայն հայորդիին համար անկիւնադարձային էր, այլ նաեւ` արդարութեան, համերաշխութեան եւ պահանջատիրութեան համար պայքարող զանգուածին:
Վերոյիշեալ բացատրողականն ու հաստատումը կը վերաբերի Նիւ Եորքի մէջ, Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրամեակի առթիւ, այդ թուականներուն կազմակերպուած գիտաժողովին:
Շատ բան կարելի է մրոտել այս գերհետաքրքրական գիտաժողովին մասին, որ իր զանազան նիստերով կը քննէր ու կը քննարկէր բազմաթիւ յետեղեռնեան մտորումներ ու մտահոգութիւններ:
Այս ժողովը առիթ ընծայեց, որ մասնակցողը վերատեսութեան ենթարկէ պահանջատիրութեան ըմբռնումն ու սահմանումը, որոնք միշտ ալ մնացած են ընդհանրութեան սահմաններէն ներս եւ կարիքն ունին յաւելեալ պեղումներու:
Յստակ է, թէ երբեք լուսանցքի տակ չառնելով եւ չանտեսելով ճանաչման գծով կատարուող աշխատանքները` ժամանակը հասած է գէթ ճանաչումէն անդին աշխատանքն ու գործընթացը ուղղելու դէպի հատուցում:
Խիստ յիշատակելի էին թէ՛ ռազմավարական եւ թէ՛ մարտավարական մօտեցումները, որոնք իրենց իւրայատուկ մտածելակերպով ու գործելակերպով կարելի է գերադասել եւ նկատել խիստ այժմէական եւ հրամայական:
Այս գծով, արդէն իսկ Հայ դատի մարմինները, քաղաքական կուսակցութիւնները եւ Հայց. եկեղեցին հետեւողական աշխատանք կը կատարեն գործադրուած Ցեղասպանութիւնը եւ արդար իրաւունքները օտարներուն ծանօթացնելու իմաստով: Անցնող շաբաթավերջն ալ այդ «մարաթոն» օրերէն մէկն էր:
Բանախօսները բազմիցս կրկնեցին, թէ անհրաժեշտ է քաղաքական, դիւանագիտական, քարոզչական, իրաւական եւ նոյնիսկ արուեստ-մշակոյթի բնագաւառներէն ներս սերտ առնչութիւն ու գործակցութիւն ստեղծել եւ, անշուշտ, ամենայն ներդաշնակութեամբ:
Ի վերջոյ, անոնք զիրար ամբողջացնող ազդակներ են: Հակառակ զանազան կարծիքներու եւ մօտեցումներու` պահանջատիրութիւնը մէ՛կ է, եւ այդ իւրայատուկ մէկութիւնն ու միակամութիւնն է, որ ներկայի եւ յառաջիկայի գործընթացներուն մէջ կարեւորութեամբ ու բծախնդրութեամբ պէտք է շեշտուին: Բնականաբար, նմանօրինակ գործելակերպ իր ազդեցիկ արդիւնքը կ՛ունենայ ազգային պահանջատիրութեան աշխատանքներուն վրայ:
Ցայսօր պահանջատիրութեան աշխատանքը առաւելաբար քարոզչական, քաղաքական ու դիւանագիտական բնոյթ ունի: Նոր սկսած են իրաւական բնագաւառէն ներս քայլեր առնուիլ:
Հուսկ, աննահանջելի մէկ բան տեղին է կրկնել, թէ նահատակներուն կտակը նուիրական է: Հետեւաբար երբեք կարելի չէ անտարբեր ու ձեռնածալ մնալ:
Երկա՜ր է պահանջատիրութեան ճամբան, որքան ալ դժուար ու երկար ըլլայ…եւ դեռ աւելի՛ն, հայորդին պարտաւոր է քալելու այդ փշոտ, քարքարոտ ու վերջապէս լուսաւոր ճամբէն:
