Մանկապատանեկան

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ «Քասինի» ոչ բնակուած անջրպետանաւ մըն է, որ կը դառնայ Երեւակ մոլորակին շուրջ, 2004 թուականէն ի վեր: Իր պաշտօնին իբրեւ վերջին փուլ` ան պիտի սուզուի դէպի օղակներով մոլորակին մակերեսը: Այս վերջին թռիչքը շատ կարեւոր է գիտնականներու համար: Երեւակը մեր արեգակնային դրութեան վեցերորդ մոլորակն է (արեւէն հեռանալով): Ան Լուսնթագէն ետք երկրորդ ամէնէն մեծ մոլորակն է: Անշուշտ Երեւակին իւրայատկութիւնը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ինը տարեկան Թոպի Լիթըլ կ՛ապրի անգլիական Պոլսթըրսթան փոքրիկ գիւղին մէջ: Հինգ տարեկանին ան կը կարդայ փոքրերու յատուկ «Լեթըր թու Նիւ Զիլանտ» գիրքը, որուն մէջ հեղինակը կը բացատրէ, թէ ինչպէս կ՛ընթանայ նամակի մը ճամբորդութիւնը` Անգլիային մինչեւ աշխարհին ուրիշ վայր մը: Այս ձեւով, յունիս 2013-ին ան կը յղանայ գաղափարը նամակ մը գրելու աշխարհի իւրաքանչիւր երկրէն անձի մը` աշխարհին...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Անոր գիտական անունը օրնիթոփթերա քրէօսուս քրէօսուս է: Ան երկրագունդին վրայ յայտնուած է 100 միլիոն տարի առաջ: Ֆլուօ նարնջագոյն եւ ոսկի թեւերով այս թիթեռնիկը կ՛ապրի արեւադարձային անտառներուն մէջ: Անոր էգին թեւերուն լայնքը կը հասնի 25 սմ-ի: Երկու ամիս թրթուրի վի    ճակի մէջ եւ ապա մէկ ամիս իր բոժոժին մէջ մնալէ ետք, թիթեռնիկը վերջապէս կը բանայ իր թեւերը. սակայն ան...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Սիվթոյ 10 տարեկան է: Ան կ՛ապրի Քամպոտիոյ մէջ, Ասիոյ երկիրներէն մէկը: Ամէն օր ան աւանդական ափսարա պարի փորձի կ՛երթայ: պարելու ազատութիւնը Ըստ հին առասպելի մը, ափսարայի պարուհիները կէս-չաստուածուհիներ են... Պարերուն  ընդմէջէն անոնք կը պատմեն աստուածներուն մասին: Աւելի քան 30 տարիներ առաջ Կարմիր Խմեր բռնապետները ղեկավարեցին Քամպոտիան: Ուրիշ բազմաթիւ ժամանցներու նման, պարն ալ արգիլուած էր բարեբախտաբար Կարմիր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Պատմութեան ամէնէն նշանաւոր նաւը ընկղմեցաւ 15 ապրիլ 1912-ին, մեծ սառցալերան զարնուելէ ետք: Իր ընդծովեայ գերեզմանտան մէջ բանտարկուած, մանրէներուն կողմէ կրծուած` «Թայթանիք»-ի մնացորդը 20 տարիէն կրնայ ամբողջովին անհետանալ: «Թայթանիք»-ը պատմութեան ամէնէն նշանաւոր նաւերէն մէկն էր: Ան 269 մեթր երկարութիւն ունէր եւ` 10 յարկ: Այդ ժամանակաշրջանին ան աշխարհի ամէնէն մեծ նաւն էր: Կ՛ըսուէր, թէ անկարելի էր անոր ընկղմիլը:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Փետրուար ամսուան այս սիւնակներուն մէջ մենք կարդացինք, թէ ինչպէ՛ս Արուսեակ մոլորակը այս ամսուան ընթացքին շատ փայլուն կ՛երեւէր, որովհետեւ ան երկրագունդին շատ մօտ կը գտնուէր: Շաբաթ, 25 մարտին, այս երկու մոլորակները պիտի գտնուին իրարու ամէնէն մօտիկ կէտին վրայ: Անոնք իրարմէ հեռու պիտի գտնուին միայն... 42 միլիոն քմ: Այս թուականէն ետք Արուսեակ երկրագունդին մօտէն պիտի անցնի եւ պիտի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Առանց վարիչի ինքնաշարժը կրնայ մօտ օրէն իրականութիւն դառնալ: Ինքնաշարժ շինող կարգ մը ընկերութիւններ արդէն կարգ մը օրինակներու վրայ փորձեր կը կատարեն... - Ինչպէ՞ս կը բանի առանց վարորդի ինքնաշարժ մը Ինքնաշարժը կը յառաջանայ մինակը. վարորդը զայն չի քշեր: Ինքնաշարժին մէջի ճամբորդները իրենց երթալիք տեղը կ՛արձանագրեն համակարգիչի մը վրայ: Այս համակարգիչը կապուած է արբանեակի մը, որ ինքնաշարժին անդադար...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Տասնմէկ տարեկանին Ալմա արդէն յօրինած է սոնատներ, նուագահանդէսներու տարբեր կտորներ  եւ նոյնիսկ... օփերա մը, որ ներկայացուեցաւ Մոցարթի քաղաքին` Վիեննայի մէջ, տարեվերջի տօնակատարութիւններուն ընթացքին: Սակայն ո՞վ է այս զարմանալի երաժիշտը: Այս փոքրիկ եւ տաղանդաւոր անգլիացի աղջնակը շատ կը սիրէ դաշնակ եւ ջութակ նուագել: Այս երկու երաժշտական գործիքներուն շնորհիւ է, որ մարդիկ սկսան զայն նկատել դասական երաժշտութեան շրջանակին...

Նոր օր մը կը ծնի: Արեւուն ճառագայթները մէկ-մէկ, կարծէք` ամչնալով, կը յայտնուին լեռներուն ետեւէն: Քաղաքին կեդրոնը տակաւին հանդարտ է, խանութները գոց: Գործաւորներ կ՛ուղղուին դէպի շէնքին մուտքը: Ծրարները զիրենք կը սպասեն` իրարու վրայ շարուած: Իւրաքանչիւր գործաւոր կ՛առնէ ծրար մը, զայն կը դնէ իր պայուսակին մէջ եւ կ՛ուղղուի դէպի քաղաքին տարբեր թաղամասերէն մէկը: Օրը շաբաթ, 5 մարտ է, 1927: Կը ցրուի «Ազդակ»...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ 2007 թուականի «Էփփըլ» ընկերութեան գործատէրը Սթիւ Ճոպզ «խելացի հեռաձայններու» աշխարհը կը յեղաշրջէր իր «Այֆոն»-ով: 10 տարուան ընթացքին, «Էփփըլ» ծախած է աւելի քան մէկ միլիառ հեռաձայններ: Առաջին «Այֆոն»-ը «Այֆոն 2 ճի.»-ն էր, որ կը կոչուէր նաեւ «Էտճ»: Ան շուկայ իջաւ յունիս 2007-ի վերջաւորութեան, տարբեր թեքնիք խանգարումներ արձանագրելէ ետք: Այժմ, «Այֆոն»-ը կը մնայ «Էփփըլ» ընկերութեան գլխաւոր արտադրութիւնը: Անոր արձանագրած...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Անթարքթիքը ձիւնով ծածկուած հսկայական ցամաքամաս մըն է: Ժամանակի ընթացքին անոր ձիւնը սառոյցի վերածուած է: Ան շրջապատուած է սառած ցանկապատներով, որոնք կը ծփան ծովուն վրայ, ինչպէս` Լարսընի ցանկապատը: Քանի մը տարիներէ ի վեր հսկայական ճեղք մը կը յառաջանայ Լարսընի սառած ցանկապատին վրայ: Այս ճեղքը կը մեծնայ եւ կը խորանայ: Յունուարին այս ճեղքը մէկ անգամէն 18 քմ մեծցած...

Պատրաստեց` ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ               Կը սիրե՞ս համտեսել ճաշեր, որոնց ծանօթ չես: Հետաքրքրուա՞ծ ես ծանօթանալու նոր համերու: Անօթեցա՞ր: Տեսնենք ապագան խոհանոցին գծով ի՞նչ անակնկալներ կը պահէ մեզի: Արդեօք միայն դեղահատե՞ր կուլ պիտի տանք Հաւանաբար մենք նուազ ժամանակ պիտի անցընենք ճաշեր պատրաստելով եւ ուտելով... Սակայն արդեօք մենք արդէն այդ ճամբան չե՞նք բռնած: Դեղարաններուն մէջ արդէն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այս շրջանին, երբ մենք գիշերը երկնքին կը նայինք, կրնանք նշմարել յատկապէս փայլուն կէտ մը: Ան Արուսեակ մոլորակն է: Արուսեակ մոլորակը կը կոչուի նաեւ «Հովիւին աստղը»: Սակայն մոլորակ մըն է, արեւէն հեռաւորութեամբ` 2-րդ մոլորակը, մինչ երկրագունդը 3-րդն է: Երբ գիշեր կ՛ըլլայ, ընդհանրապէս Արուսեակն է, որ ամէնէն առաջ կը փայլի երկնքին մէջ: Սակայն այս շրջանին ան յատկապէս փայլուն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Հարվըրտ համալսարանէն հոգեբան մը տարիներու ընթացքին ուսումնասիրած է մարդոց, եւ ապա անասուններուն քունը: Ան յանգած է տարօրինակ եզրակացութիւններու: Երբ մեր տան փիսիկը կամ Չալոն խորունկ քունի կ՛անցնի, աչքերնին գոց, մարմիննին կլոր փաթթած, տաքուկ, իրենց պոչիկը իրենց շուրջ դարձուցած, որքա՜ն պիտի ուզէինք գիտնալ, թէ անոնք ինչի՛ մասին կ՛երազեն: Ամերիկացի բժիշկ մը` Տիետրա Պարեթ, որ շատ հետաքրքրուած է...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Գիտէի՞ր, որ մեր յիշողութիւնը աշխատելէ չի դադրիր: Մենք այս երեւոյթին կ՛անդրադառնանք, յատկապէս երբ կը փորձենք դաս մը սորվիլ, սակայն մենք մեր յիշողութիւնը կը գործածենք նաեւ տարբեր, փոքր աշխատանքներու պարագային, ինչպէս, օրինակի համար, երբ մենք տուն կը վերադառնանք: Մեր յիշողութիւնը պարզապէս մեծ շտեմարան մը չէ, ուր ամբարուած են մեր բոլոր յուշերը: Ի՞նչ է յիշողութիւնը Յիշողութիւնը մեզի կարելիութիւնը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ - Պատկերասփիւռները առաջին անգամ օդանաւի մէջ գործածուեցաւ 1932 թուականին: - Մարդկային մարմինը ճառագայթ կ՛արձակէ: Սակայն անոր արձակած լոյսը շատ տկար է եւ, հետեւաբար, մենք չենք կրնար ատիկա տեսնել: - Իր ծնունդին Քոալայի ձագը մօտաւորապէս մեղուի մը չափը ունի: - Ըստ ուսումնասիրութիւններու, այն աշակերտները, որոնք առտուն կը նախաճաշեն, դպրոցը աւելի լաւ կ՛աշխատին, քան անոնք, որոնք չեն նախաճաշեր:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Նոր տարուան գիշերը ամբողջ ընտանիքը հաւաքուած կ՛ըլլայ միասին տօնելու եւ հաճելի ժամանակներ անցընելու... մինչեւ Կաղանդ պապային ժամանումը` կէս գիշերին: Այդ վայրկեանները աւելի մեծ ուրախութեամբ անցընելու համար, ահա քանի մը խաղեր, որոնց կրնան մասնակցիլ հաւաքոյթին ներկայ գտնուող... 1 - 99 տարեկան բոլոր անձերը: 1.- 2016-ի Լաւ Յիշատակները Ընթրիքի սեղանին շուրջ նստած, ընտանիքով եւ բարեկամներով կատարեցէք տարուան հաշուեգիրը: Այս...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ճիշդ ո՞ւր կ՛ապրի Կաղանդ պապան: Հիւսիսային բեւե՞ռ, Լոփոնի՞... Այս լուրջ հարցը տակաւին շատ բուռն վիճաբանութիւններ կը յառաջացնէ: Վստահաբար մենք այս հարցումին պատասխանը պիտի չստանանք: Սակայն վերջերս թերթի մը խմբագիրները մտածած են այս հարցին մասին եւ փորձած են երեւակայել, թէ ի՞նչ կրնայ արժել Կաղանդ Պապային տունը:   Այս տունը պիտի ներկայացուէր իբրեւ «խաղալիքներու սիրողականներու դրախտը»: Հիւսիսային բեւեռի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Արքթիք ովկիանոսին մէջ գտնուող օդերեւութաբանական յատուկ գործիքները արձանագրած են տարուան այս շրջանին համար անբնականօրէն բարձր միջեւ ջերմաստիճաններ: Այս տարուան միջեւ ջերմաստիճանը 20 աստիճանի տարբերութիւն մը կ՛արձանագրէ եղանակին բնական աստիճաններէն աւելի: Այս տարուան վերջաւորութեան հիւսիսային բեւեռին հազուագիւտ պարագան յատկապէս մտահոգիչ է: Ըստ վերջին արձանագրուած թիւերուն, այժմ միջին հաշուով -5 է ջերմաստիճանը Արքթիքի մէջ, մինչ սովորաբար -25 կ՛արձանագրուի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Բեւեռներուն մէջ ձմեռները երկար են եւ շատ ցուրտ. բարեբախտաբար հիւսիսային եղջերուն ունի ամէն ինչ` ցուրտին դէմ պայքարելու համար: Այս առտու ահաւոր հով մը կը փչէ բեւեռային դաշտին վրայ... Սակայն ասիկա կարեւոր չէ հիւսիսային եղջերուին համար: Ձմրան սկիզբէն ան անտառին մէջ ապաստանած է իր հօտին հետ, հոն ան հանգիստ կ՛արածէ: Իր սրածայր սմբակներով ան ձիւնը կը փորէ...