Մանկապատանեկան

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ամէն երկու տարին անգամ մը տեղի կ՛ունենան աշխարհի ամէնէն մեծ մարզանքի «տօնը»` Ողիմպիական խաղերը: Այս տարի կարգն է ամառնային Ողիմպիական խաղերուն, որոնք տեղի պիտի ունենան Թոքիոյի մէջ 23 յուլիսէն 8 օգոստոս: Այս խաղերը պիտի կատարուէին 2020-ի ամրան, սակայն պատմութեան մէջ առաջին անգամ ըլլալով անոնք մէկ տարիով յետաձգուեցան: Բայց «Քորոնա»-ի համաճարակին պատճառով կազմակերպիչ յանձնախումբը որոշեց, որ խաղերը տեղի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մենք բոլորս ծանօթ ենք «Էմոճի»-ներուն. անոնք կը գործածուին աշխարհի չորս կողմը եւ դարձած են համաշխարհային «լեզու» մը: Սակայն գիտէի՞ր, թէ անոնք կ՛ընտրուին երկար ուսումնասիրութիւններէ ետք, որպէսզի անոնք բոլորին կողմէ հասկնալի դառնան: Էմոճին ճափոնական բառ մըն է, որ կը նշանակէ «պատկեր» (է) + «գիր» (մոճի): Ծագումով անոնք կը ներկայացնէին ելեկտրոնային հաղորդագրութիւններուն եւ ճափոնական կայքէջներուն վրայ երեւցող փոքրիկ պատկերները:...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Գիտէի՞ր, թէ ինչո՛ւ երկրագունդը կոչուած է Կապոյտ մոլորակ: Այդպէս կոչուած է, որովհետեւ ովկիանոսները կը ծածկեն անոր մակերեսին 70 առ հարիւրէն աւելին: Առանց անոնց` ոչ մէկ կենդանի էակ կրնայ ապրիլ. ովկիանոսները մեր կեանքի աղբիւրն են: Անոնք կ՛արտադրեն մեր շնչած թթուածինին նուազագոյնը 50 առ հարիւրը եւ կարելիութիւնը կու տան կլիման կանոնաւորելու` ծծելով մթնոլորտին մէջ արձակուած բնածխական կազին մօտաւորապէս 25...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Անիկա շինուած էր մօտաւորապէս 640 թուականին, Քորէայի մէջ: Այս աղօթատեղին կը գտնուէր Հուանկնիոնկսա նախկին պուտտայական տաճարին մէջ, եւ փայտէ ամէնէն բարձր կառոյցն էր: Այդ ժամանակաշրջանին միայն Եգիպտոսի բուրգերը անկէ աւելի բարձր էին: *** Այս աղօթատեղին շինել տուաւ Միլլա շրջանի Սէօնտէօք թագուհին, 643 թուականին: Անիկա բաղկացած էր ինը յարկերէ: Իւրաքանչիւր յարկ կը ներկայացնէր շրջանի թագաւորութիւններէն մէկը, որոնց մեծ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Գիտէի՞ր, որ աշխարհի բնակչութիւնը չորս անգամ բազմացած է անցեալ դարու ընթացքին: Ըստ պատմաբաններուն, աշխարհի բնակչութեան թիւը մօտաւորապէս 1,8 միլիառ էր մէկ դար առաջ: 2023 թուականին անիկա պիտի հասնի 8 միլիառի, իսկ 2050-ին` 10 միլիառի: Բազմաթիւ երեւոյթներ նպաստած են բնակչութեան այս արագ աճին: Առաջին հերթին կը գտնուին բժշկութեան մարզին մէջ արձանագրուած յառաջդիմութիւնները: Ասոր կողքին, մարդիկ անդրադարձած են առողջապահութեան,...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այս արշաւը կը սկսի մարտ ամսուն, երբ 17 փիղեր, որոնցմէ երեքը ձագուկներ են, յանկարծ կը լքեն Չինաստանի Եունան նահանգին մէջի իրենց պահպանուած բնակավայրը եւ կ՛ուղղուին դէպի հիւսիս: Դեկտեմբեր ամսուն անոնք կ՛առնեն դադար մը, երբ նոր փիղ ձագուկ մը կը ծնի: Ապա, չորս ամսուան դադարէ ետք, անոնք կը շարունակեն իրենց արշաւը ապրիլ ամսուն: Այդ ժամանակ է,  որ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ  Արժանթինի Փաթակոնիի շրջանին մէջ հնէաբանները մեծ յայտնաբերում մը կատարած են. անոնք գտած են երկրագունդին վրայ ապրած ամէնէն մեծ հոյամողէսին կմախքը: Այս լուրը մեծ խանդավառութիւն յառաջացուցած է թէ՛ հնէաբաններու, թէ՛ ալ հոյամողէսներու սիրահարներուն մօտ. գիտնականներու խմբակը գտած է հսկայական Թիթանոսորուսի կոնքէն ոսկորներ եւ բազմաթիւ ողներ: Ան կրնայ ըլլալ երկրագունդին վրայ գոյութիւն ունեցած ամէնէն մեծ անասունին կմախքը: ***...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Քաուչուկէ անիւները մեծ ապականում կը պատճառեն: Սակայն Հնդկաստանի մէջ ընկերակցութեան մը նախագահը` Փուճա Ռէյ գտած է միջոց մը` այդ անիւները գործածելու օգտակար կերպով: Ընկերակցութիւնը կը հաւաքէ գործածուած անիւները, կը ստուգէ, թէ անոնց վրայ մանուկներու համար վտանգաւոր ոչինչ կայ, կը մաքրէ եւ կը ներկէ: Այս նորոգութենէն ետք, անիւները կը դառնան փիղեր, որոնց վրայ մանուկները կրնան բարձրանալ, կը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մայիս 2-ին Փորթուգալի մէջ բացումը կատարուեցաւ հետիոտններու յատուկ աշխարհի ամէնէն երկար կախուած կամուրջին: Անիկա կը գտնուի Արուքայի մէջ, երկրին հիւսիսը, ունի 516 մեթր երկարութիւն եւ կախուած է պարապութեան մէջ 175 մեթր բարձրութեան վրայ, Փայվա գետին վրայ: Անոր շինութիւնը տեւած է երկու տարի: Այս ձեւով «Արուքա 516» անունով ճանչցուած այս կամուրջը կ՛արձանագրէ նոր մրցանիշ մը` անցնելով զուիցերիական...

Պաատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ապրիլ 22-ն Երկրագունդի միջազգային օրն էր: Ան առիթ մըն է վայրկեան մը դադար առնելու եւ աւելի խորութեամբ մտածելու մեր կապոյտ մոլորակին հոգ տանելու միջոցներուն մասին: - Տարեկան 1,3 միլիառ թոն ուտելիք կը թափուի, կամ չի սպառիր: - 5000 միլիառ կերպընկալ իրեր` ովկիանոսներուն մէջ: Այժմ մեր ովկիանոսներուն մէջ կը ծփան 5000 միլիառ կերպընկալի կտորներ. բնութեան մէջ փճանալու...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երկուշաբթի, 12 ապրիլ 1961-ին Եուրի Կակարին դարձաւ անջրպետին մէջ ճամբորդող առաջին մարդ արարածը: Հեռաւոր ժամանակներէ ի վեր մարդիկ միշտ հետաքրքրուած են անջրպետով եւ յուսացած են օր մը հոն հասնիլ եւ ինչո՞ւ ոչ, օր մը անոր մոլորակներէն մէկուն վրայ ապրիլ: Սակայն այս երազը իրականացնելը կարելի եղաւ Բ. Համաշխարհային պատերազմէն ետք, որովհետեւ մինչ այդ գոյութիւն չունէին պէտք եղած...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մարտ 14-ին սկսաւ «Տիփ Թայմ» կոչուած հետախուզական փորձը: Քառասուն օրերու ընթացքին, տասնհինգ կամաւորներ պիտի իջնեն ֆրանսական Արիէժ շրջանէն քարայրի մը խորերը եւ հոն ապրին  քառասուն օր` աշխարհէն կտրուած: Անոնք պիտի ուսումնասիրեն կեանքի ծայրայեղ պայմաններու ազդեցութիւն մարդուն մարմնին եւ ուղեղին վրայ: *** Ինչպէ՞ս պիտի ընթանայ ստորերկրեայ հետախուզութիւնը Խմբակին տասնհինգ անդամները պիտի ապրին քառասուն օր դուրսի աշխարհէն ամբողջովին...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մէկ շաբաթէն արդէն Զատիկ է: Այս առիթով սովորութիւն է կազմակերպել Զատկուան հաւկիթներու «որսորդութիւն» մը, փնտռելու համար պարտէզին մէջ պահուած գոյնզգոյն հասկիթները: Այս ժամանցը մեծ հաճոյք կը պատճառէ փոքրիկներուն: Այս պատճառով է, որ Լոկըն Նիտհամ ստեղծած է  Զատկուան ձայնաւոր հաւկիթներ: Անոնք շինուած են յատկապէս այն փոքրիկներուն համար, որոնք տեսողութեան դժուարութիւններ ունին: Սկզբունքը պարզ է. այս կեղծ հաւկիթը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ա.- Բնութիւն 1) Ո՞ր շրջանէն եկած է պոնզայ թզուկ ծառեր մշակելու արուեստը. ա.- Ափրիկէ, բ.- Իտոնեզիա, գ.- Ճափոն 2) Բեւեռային շրջաններուն մէջ ծփացող այսպերկներուն որքա՞նը միայն տեսանելի է. ա.- Մէկ հինգերորդը, բ.- Մէկ երրորդը, գ.- Կէսը 3) Քանի՞ քիլօ խաղող պէտք է ունենալ ստանալու համար 50 լիթր գինի. ա.- 100 քիլօ, բ.- 50 քիլօ, գ.- 250...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երբ Կրահամ 3 տարեկան էր, ոստիկանութեան ուղղաթիռներէն մէկը այնքան ցածէն անցաւ, որ ան թռցուց Ուկանտայի մայրաքաղաք Քամփալայի արուարձաններէն մէկուն մէջ գտնուող Կրահամի մեծ մօր տան տանիքը, մինչ Կրահամ կը խաղար բակին մէջ: Այս պատահարը տպաւորեց մանչուկը, ան սկսաւ օդանաւներու մասին անվերջանալի հարցումներ ուղղել մօրը: Կրահամ այնքան հետաքրքրուած էր օդանաւերով, որ անոր մայրը զայն արձանագրեց թռիչքի մօտակայ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Փետրուար ամսուն մենք ականատես եղանք իտալական Սիսիլիա կղզիին վրայ գտնուող Էթնա հրաբուխին ժայթքումին, երկուշաբթի, 22 փետրուարին ան սկսաւ ցնցուելու եւ յաջորդ օրը ժայթքեցաւ: Ան այնքան զօրաւոր կերպով սկսաւ արձակել լաւան, որ երբեմն մինչեւ 1000 մեթր դէպի երկինք բարձրացաւ, մինչ մոխիրի փոշին բարձրացաւ մինչեւ 10 քմ: Բարեբախտաբար հրաբուխէն հոսող լաւան իջաւ դէպի անբնակ վայրեր: Սակայն գիտնականները շատ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ «Փըրսըվիրընս» անջրպետանաւը դէպի Հրատ ուղղուեցաւ 30 յուլիս 2020-ին: Աւելի քան վեց ամսուան ճամբորդութենէ ետք, ան կարմիր մոլորակին հասաւ 18 փետրուար 2021-ին: Սակայն այս արշաւին ամէնէն վտանգաւոր բաժինը այն է, երբ մեքենան պիտի մտնէ Հրատի մթնոլորտը: Ան կը կոչուի «7 վայրկեան սարսափ»: Հրատի պարագային գլխաւոր դժուարութիւնը այն է, թէ մոլորակը բաւարարաչափ մթնոլորտ չունի դանդաղեցնելու անջրպետանաւուն յառաջացումը, ինչպէս...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մէկուկէս ամիս առաջ մենք արդէն տօնեցինք մեր Նոր տարին: Սակայն չինացիները եւ Մերձաւոր Արեւելքի բազմաթիւ երկիրներ, ինչպէս` Քորէա եւ Վիեթնամ, իրենց Նոր տարին սկսան տօնել 12 փետրուարին, սակայն այդ Նոր տարուան տօնակատարութիւնները տակաւին տեղի կ՛ունենան եւ վերջ պիտի գտնեն մէկ շաբաթ ետք` 26 փետրուարին, լապտերներու փառատօնով: Չինական Նոր տարին միշտ տեղի կ՛ունենայ յունուար 21-ի եւ փետրուար...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Բարեկենդանի շրջանը զուարճութեան եւ ազատութեան ժամանակ մըն է, որուն ընթացքին ամէնօրեայ կեանքին օրէնքները վայրկեան մը կը դադրին, եւ ամէն մարդ կրնայ դառնալ իր ուզած աձը: Կարծէք աշխարհը շրջուած ըլլայ. մարդիկ կը ծպտուին, համով բաներ կ՛ուտեն, ճամբան կ՛երգեն, կը պարեն: Կարգ մը քաղաքներ նոյնիսկ կը կազմակերպեն Բարեկենդանի մեծ տողանցքներ, ինչպէս` Ռիօ տը Ժաներօ` Պրազիլի մէջ, Վենետիկ` Իտալիոյ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ   Ձմրան մեր լեռները կը ծածկուին խորհրդաւոր, ճերմակ վերարկուով մը: Սակայն, մենք ի՞նչ գիտենք ձիւնէ այդ վերարկուին մասին: *** - Ինչո՞ւ կը ձիւնէ Անձրեւին նման, ձիւնն ալ կը կազմուի ամպերուն մէջ` ջուրի շոգիով: Արեւուն ճառագայթներէ տաքցած ջուրը կը շոգիանայ եւ դէպի երկինք կը բարձրանայ ծովերէն, լիճերէն, գետերէն եւ ուրիշ աղբիւրներէ` ամպերլը կազմելու համար: Այս ձեւով օդին...