Յօդուածներ

ՎԱՉԷ ԾԱՏՈՒՐԵԱՆ Ամրան պայծառ առաւօտ էր: Բարձրացայ Պիքֆայա ու հանդիպեցայ դպրեվանքի տեսուչին` հայր Թորգոմին: Մեր հանդիպումը հետաքրքրական էր ու հաճելի, իսկ առաջարկը շատ յստակ` դասաւանդել իմաստասիրութիւն դպրեվանքի մէջ: Ինչպէ՞ս կարելի պիտի ըլլար դասաւանդել վերոնշեալ նիւթը, երբ շատ լաւ գիտէի, թէ այս նիւթը տասնեակ տարիներով Արտաւազդ սրբազանը աստուածահաճոյ ձեւով փոխանցած էր դպիրներուն ու յատկապէս ընծայարանականներուն: Յաւակնութիւնն իսկ պէտք չէ ունենալ փոխարինելու...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Հայաստանի մէջ վերջին ամիսներուն տեղի ունեցող դէպքերը, մանաւանդ` ազատամարտիկներ հալածելու, ծեծելու եւ անցնող շաբթուան ընթացքին «Բարգաւաճ Հայաստան» կուսակցութեան նախագահ Գագիկ Ծառուկեանի դէմ արշաւը բոլոր մակարդակներու վրայ մտահոգութիւններ կը ստեղծեն: Առաջին հերթին Հայաստանի մէջ տիրող տնտեսական ճգնաժամին դիմաց նման պրկուած եւ յուսահատական մթնոլորտ մը աւելի գէշ անդրադարձ կ՛ունենայ ժողովուրդին հոգեբանական անկումին: Երկրորդ. օգոստոս ամիսէն սկսեալ նահատակուող զինուորներու բազմապատկուիլը եւ...

ՅԱԿՈԲ ՔԷՇԻՇԵԱՆ Քառասուն օրեր առաջ մեզմէ առ յաւէտ բաժնուեցաւ ազնիւ հայորդի մը եւ ընտանիքի բարի հայր մը, որ սիրուած էր ամբողջ շրջապատին կողմէ` յարգանք պարտադրելով իր անձին հանդէպ: Արա Պապիկեանի մահուան գոյժը տխրեցուց բոլոր զինք ճանչցողներն ու ծանօթները, որոնք կրնան վկայել անոր պարկեշտութեան, ծառայասիրութեան եւ ազգասիրութեան մասին: Արա Պապիկեան ծնած է 1931-ին, Պէյրութ: Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի Իտալական վարժարանին...

ՅԱՐՈԻՒԹԻՒՆ ԹՈՐՈՍԵԱՆ Մեր բարեկամութեան, չըսելու համար մեր եղբայրութեան 59 տարիներու ընթացքին միա՛յն սէր ու հիացում ունեցած եմ իրեն նկատմամբ: Յաճախ, երբ կը մտածէի «կատարեալ մարդու» մասին, իր պատկերն էր, որ կը յայտնուէր մտքիս մէջ: Եթէ երկրի վրայ իր նմաններուն թիւը մեծ ըլլար, պատերազմներ տեղի չէին ունենար: Կը հաւատար ժողովուրդներու եղբայրութեան եւ ունէր անսահման սէր մարդ էակին հանդէպ. սակայն խիստ ու...

Վերջին օրերուն իրադրութիւնները այնպիսի ընթացք առին, որ այսօր` 20 փետրուարին, Ազատութիւն հրապարակին վրայ պիտի կայանար հանրահաւաք, որուն հետեւանքներուն մասին կանխատեսումներ կատարելու համար անպայման մտավախութեամբ պիտի յիշուէին ներհասարակական լարուածութիւնը, պառակտումը, ոստիկանութիւն-ցուցարարներ բախումները. այլ խօսքով, մարտի մէկեան տխուր յուշերու վերաթարմացումները: 27 տարի առաջ ճիշդ այս օրերուն, միեւնոյն տեղը ծայր կ՛առնէր Արցախեան հարցի զօրակցութեան շարժումը` աշխարհի ուշադրութիւնը կեդրոնացնելով Երեւանի վրայ եւ ազդանշանը տալով...

Հայաստանի ներքին կայունութիւնը սասանելու ներուժ ունեցող գործընթացը, ըստ ամենայնի, կանխուած է: Փետրուարի 18-ին հրապարակուեց Գագիկ Ծառուկեանի նոր յայտարարութիւնը, իսկ դրան հետեւեց Բարգաւաճ Հայաստան կուսակցութեան (ԲՀԿ) քաղաքական խորհրդի յայտարարութիւնը, ըստ որի. «Հաշուի առնելով հասարակութեան գերլարուած յուզական վիճակը, զերծ մնալու համար հնարաւոր գրգռութիւններից եւ բախումներից` ԲՀԿ քաղաքական խորհուրդը որոշում է կայացրել չեղեալ համարել փետրուարի 20-ի հանրահաւաքի անցկացումը»: Իր հերթին, փետրուարի 18-ին լրատուամիջոցներով...

Հայաստանի նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Վիգէն Սարգսեանը Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի համահայկական հռչակագիրի ընդունումը կը նկատէ Հայաստանի ու սփիւռքի միասնականութեան դրսեւորում: «Սա առաջին փաստաթուղթն է, որ ընդունուել է պետական յանձնաժողովի կողմից, որը իր մէջ ներառում է սփիւռքեան բոլոր առանցքային կառոյցների դիրքորոշումը: Հռչակագրի ընդունման փաստն, այն էլ այսպիսի նրբին հարցի շուրջ, արդէն մեծ երեւոյթ է ու պատասխան է նրանց, ովքեր պատմութիւններ են...

Անուանի լուսանկարիչ Հրայր Բազէ Խաչերեանը հանրութեան ներկայացուցած է Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին նուիրուած նոր պատկերագիրք-ուսումնասիրութիւնը: Գիրքը հայկական մշակութային պահանջատիրութեան հիմնական վկայարաններէն մէկը պիտի ըլլայ: «Ես հայոց պատմութիւն չեմ գիտցած: Երեխայ եղած ատենս դպրոցին մէջ լաւ չեմ սորված, եւ հիմա ժամանակն է տարիներու ընթացքին սորվածս փոխանցելու նախ իմ աղջիկներուս, ապա առհասարակ` հայութեան», կէս կատակ, կէս լուրջ ըսած է լուսանկարիչը` ընդգծելով, որ իր...

Յունուար 30-ին սկսաւ գործել Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին նախաձեռնութիւններուն նուիրուած պաշտօնական կայքը` Armeniangenocide100.org-ը: Անիկա պատրաստուած է Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին նուիրուած նախաձեռնութիւնները համակարգող պետական յանձնաժողովին որոշումով: Կայքը հասանելի է երեք լեզուներով` հայերէն, ռուսերէն եւ անգլերէն: Բաղկացած է քանի մը բաժիններէ` Ցեղասպանութիւն, Ճանաչում, Պատմիր քո կեանքը, Նորութիւններ եւ Գրադարան:

Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկը հայ հանրութեան ներկայացուց իր հայերէն «Ցեղասպանագիտական Հանդէս» եւ անգլերէն «International Journal of Armenian Genocide Studies» ամսագիրներուն անդրանիկ թիւերը: Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի տնօրէն Հայկ Դեմոյեան իրադարձութիւնը պատմական նկատելով` նշեց, որ ամսագիրներէն օրինակներ առաջին հերթին պիտի առաքուին թրքական համալսարաններուն: «Հրապարակ բերելով Հայոց ցեղասպանութեան ուսումնասիրութիւնների առաջին միջազգային հանդէսը` լուրջ յայտ ենք ներկայացնում ցեղասպանագիտութեան ասպարէզում: Թանգարանը եւս մէկ այցեքարտով է հանդէս...

Թուրքիոյ մէջ լոյս տեսած է թուրք պատմաբան Քատիր Մըսըրօղլուի` «Հայկական հարցը եւ բռնութիւնները» վերնագրով գիրքը, որուն առանցքային նիւթն ու նպատակը 1915-ի Հայոց ցեղասպանութիւնը որպէս «փոխադարձ ջարդեր» ներկայացնելն է: Իր տեսակէտները թուրք պատմաբանը (իբր թէ) հիմնաւորած է փաստաթուղթերով: Ինչպէս կը յայտնէ թրքական «haberleriz.com» լրատու կայքէջը` Մըսըրօղլուն իր գիրքը ձօնած է Թուրքիոյ նախագահ Էրտողանին` հետեւեալ գրութեամբ. «Ես մեծ հպարտութիւն կը զգամ` ձօնելով...

«Արմէնփրես» լրատու գործակալութիւնը կը հաղորդէ, թէ ֆրանսական «Հիսթուար Լա Փրովանս» ամսագիրը ամբողջական թիւ մը նուիրած է Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրամեակին: Ամսագիրի այս նորագոյն թիւը կը բաղկանայ 136 էջերէ եւ վաճառքի հանուեցաւ փետրուար 13-ին: Ամսագիրին այս թիւը խորագրուած է` «Հայերը Փրովանսի մէջ», եւ անոր էջերուն վրայ կը ներկայացուին 1915-1920 հայ ժողովուրդին ողբերգական ճակատագիրը, ինչպէս նաեւ` Փրովանսի մէջ հայ գաղթականներու պատմութիւնն ու գործունէութիւնը:

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» Լակենտիժք Թուրքիա-Եւրոմիութիւն խորհրդարանական խառն յանձնաժողովի նախկին համանախագահ, ներկայիս «Զաման» թերթի աշխատակից Ժուսթ Լակենտիժք իր սիւնակին մէջ ուշագրաւ յօդուած մը ունի Տողու Փերինչեքի ԵՄԻԱ-ի մօտ բացուած դատավարութեան մասին: Ստորեւ թարգմանաբար կը ներկայացնենք այդ յօդուածը.- Կեանքի մէջ ամէնէն դժուար բաներէն մէկն է ընդունիլ հակառակորդի մը իրաւացի ըլլալը: Այդ զգացումն է, որ ապրեցայ անցեալ շաբաթ, երբ Տողու Փերինչեք ԵՄԻԱ-ի Վերին պալատին...

Յունուար 28-ին Մարդու իրաւունքների Եւրոպական դատարանում տեղի ունեցաւ «Փերինչեքն ընդդէմ Զուիցերիայի» գործի լսումները: Մեծ պալատում լսումների աւարտից յետոյ «Փաստինֆօ»-ի թղթակցի հարցերին է պատասխանել Հայաստանի կառավարութիւնը ներկայացնող Լոնտոնի «Տաութի Սթրիթ Չեմպըրզ» փաստաբանական պալատի անդամ, միջազգային յայտնի փաստաբան Ամալ Քլունին: «ՓԱՍՏԻՆՖՕ».- Տիկի՛ն Քլունի, դատարանում ձեր ելոյթի ժամանակ Մարդու իրաւունքների եւրոպական դատարանի ստորին պալատին մեղադրեցիք դատական սխալներ թոյլ տալու մէջ` նշելով, որ Ցեղասպանութեան...

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» Պատմաբան Թաներ Աքչամ «Թարաֆ» թերթի իր սիւնակին մէջ ծաղրանքով կը խօսէր ԵՄԻԱ-ի բարձրագոյն ատեանին կողմէ Տողու Փերինչեքի հարցով կայացած դատավարութեան մասին: Աքչամ կը պատմէ, որ երբ բանտարկուած էր, կը տեսնէր, որ բոլոր բանտարկեալները կը պնդէին, որ իրենք անմեղ էին, անիրաւ կերպով բանտարկուած էին: Ասոնց համար կը գործածուէր` «Մզկիթի բակէն առնուած ու բերուած» բացատրութիւնը: Այս բացատրութիւնը հիմա շատ վայել...

Նախագահ Էրտողան թրքական TRT պատկերասփիւռի կայանէն ուղղակի սփռուած հարցազրոյցի մը ընթացքին անդրադարձաւ Հայոց ցեղասպանութեան եւ քննական երկխօսութեան կարիքը շեշտեց: Էրտողանի խօսքերը կտրուկ կերպով պիտի չմերժեմ: Իր ըսածին մէջ առատ հռետորաբանութիւն կայ, սակայն կարելի է արդիւնաւէտ կերպով անոր հակադարձել: 2007-ին փորձեցի թուրք պաշտօնակիցներու հետ քննական երկխօսութեան առիթ մը ստեղծել: Թուրք լրագրողներու ճամբով առաջարկեցի ուսումնասիրել 1915-ին Խարբերդի եւ անոր դաշտի հայերու նկատմամբ...

ՅԱԿՈԲ ՈՒՌՀԱՅԵՑԻ Իրաւամբ փետրուար 1988-ն հայ ազգային նորագոյն զարթօնքի սկզբնաւորման թուականն է: 13 փետրուար 1988-ին Ստեփանակերտի մէջ սկսած զանգուածային ընդվզումի արտայայտութիւնները շուտով` օրեր ետք միայն, իրենց արձագանգումները գտան հայոց քաղաքամայր Երեւանի մէջ` հարիւր հազարաւորներ ներքաշելով  բողոքի եւ պահանջատիրական արդար շարժումին մէջ, որ կը միտէր սրբագրել պատմական անարդարութիւնը, վերադարձնել Արցախը Մայր հայրենիքի գիրկը, որպէսզի չենթարկուի Նախիջեւանի ճակատագիրին, ի սպառ չհայաթափուի: 1988-ն...

Ն. Հայ Մարմնակրթական ընդհանուր միութեան` ՀՄԸՄ-ի գաղափարական ու բարոյական աւանդներու հունաւորման մէջ, գլխաւոր ներդրում ունեցած հիմնադիրներու շարքին, իր առանձնայատուկ տեղը կը գրաւէ մեծանուն հայ մանկավարժ ու փայ լուն մտաւորական Յովհաննէս Թ. Հինդլեան, որ 16 փետրուարի այս օրը, 1950-ին, Պոլսոյ մէջ հրաժեշտ տուաւ մեր աշխարհին: ՀՄԸՄ-ի հիմնադիր սերունդի այս ականաւոր գործիչը մեծ աւանդ ունի քսաներորդ դարասկիզբին արեւմտահայութեան ապրած զարթօնքին մէջ` սերնդակերտումի...

ԿԱՐՕ ՏԷՐՈԻՆԵԱՆ «Որբաշխարհի աստղ»-ի 1925-ի հանդէսի ուսումնասիրութեանս ատեն կը հանդիպիմ հետեւեալ կարեւոր իրադարձութեան: Անթիլիասի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան ներկայ վայրը 1922-էն ի վեր կը պատկանէր Մերձաւոր Արեւելքի նպաստամատոյց միութեան, որ զայն վերածած էր որբանոցի: Որբանոցին մէջ  քանի մը հատ տասը տարեկան որբուկներու եւ ուսուցիչի մը երկամսեայ մանչին մկրտութենէն ետք, կը թելադրուի մկրտութեան մեծ հանդէս մը սարքել չմկրտուած տղոց համար:  Տնօրէնութիւնը...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Այս տարի 2015-ը համահայկական առումով երբ կ՛ոգեկոչենք Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակը, միւս կողմէ կը զուգադիպի Մարաշի աղէտին 95-րդ տարելիցը: 100 տարուան ընթացքին ակնյայտ է, որ հայ ժողովուրդը երգ-երաժշտութեամբ նաեւ յիշել տուաւ, քարոզեց, ոգեկոչեց ու հատուցման համար  պահանջեց իր արդար իրաւունքը` նախահայրերու հողերը, արիւնը եւ մշակութային կալուածները: Այս բոլորը արտացոլաց երգ-երաժշտութեան բնագաւառի համատարած բոլոր ճիւղերուն մէջ: Օսմանեան կայսրութեան կողմէ կանխամտածուած...