Յօդուածներ

ԱՐԻՍ ՆԱԼՃԸ Մինչ Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին Թուրքիայի նախագահը չի ամաչում շարունակաբար կրկնել հին խօսքը, թէ` «պատմութիւնը պատմաբաններին թողենք», հարցնելով` «որքան փաստաթուղթ ունԷք», փորձում է Ցեղասպանութեան վերաբերեալ այնպիսի քաղաքական ընթացք որդեգրել, որն անգամ ակադեմիկոսներին ու պատմաբաններին է այլեւս զզուացրել: Հանրապետութեան նախագահի այս յայտարարութիւններից յետոյ բազմաթիւ պատմաբանների հետ եմ զրուցել` հասկանալու համար, թէ ի՛նչ են մտածում: Ըստ պատասխանների, զզուացնող եւ անգամ...

ՄԵԼԻՆԷ ԱՆՈՒՄԵԱՆ ԹԵՀՄԻՆԷ ՄԱՐՏՈՅԵԱՆ Թուրքիայի Արդուին նահանգի` համշէնահայերով բնակեցուած Խոպա գաւառում գտնուելու օրերին ծանօթացանք մի հրաշալի համշէնահայ ընտանիքի հետ: Աքսուների ընտանիքն ունի երեք դուստր, որոնցից մէկը վերջերս է նշանուել եւ պատրաստւում է հարսանիքի: Օգտուելով առիթից` որոշեցինք ընտանիքի անդամներից մէկի հետ զրուցել համշէնական աւանդական հարսանիքի մասին: Այդ թեմայի շուրջ զրուցեցինք նաեւ մասնագիտութեամբ իրաւաբան Մեմնունէ Շիմշէքի հետ, ով աշխատում է Խոպայի քաղաքապետարանում:...

Շաբաթ, 16 մայիս  2015-ին, Ազգային Յառաջ-Գ. Կիւլպէնկեան վարժարանի շրջափակին մէջ տեղի ունեցաւ Մայրերու օրուան հանդիսութիւն: Օրուան պատգամախօսն էր ազգային երեսփոխան,  տնտեսագէտ, համալսարանի դասախօս դոկտ. Սիւզի Սեմերճեան: Բացման խօսքը արտասանեց մանկապարտիզպան Լենա Սթամպուլեան, որ ողջունելէ ետք ներկաները, շեշտեց մօր զոհողութեանց ռահվիրայ մը ըլլալու բնազդային իրողութեան վրայ: Ան կարեւոր նկատեց նաեւ ազգային դաստիարակութեան եւ ընդհանրապէս կրթութեան մէջ մօր առանցքային դերը: Ապա ան...

Շաբաթ, 16 մայիս 2015-ին, Հայ կաթողիկէ Մեսրոպեան բարձրագոյն եւ արուեստից վարժարանները տօնեցին իրենց հերթական աւարտական հանդէսը: Աւարտականի իրենց վկայականները ստացան 70 մեսրոպեանականներ, որոնք նախապէս մասնակցած էին լիբանանահայ վարժարաններու աւարտականներու վկայականաց բաշխման միացեալ հանդիսութեան, Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով: Հանդիսութեան նախագահեց Լիբանանի Հայ կաթողիկէ վարժարաններու տնօրէններու խորհուրդի նախագահ Գէորգ ծ. վրդ. Եղիայեան, օրուան պատգամը փոխանցեց Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի Լիբանանի Կեդրոնական մարմինի ատենապետ...

Ուրբաթ, 15 մայիս 2015-ի երեկոյեան, Ս. Խաչ եկեղեցւոյ «Պետողլեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ հայ կաթողիկէ պատրիարքութեան Ս. Խաչ-Հարպոյեան բարձրագոյն վարժարանի շրջանաւարտից հանդէսը` նախագահութեամբ Լիբանանի կաթողիկէ անգլիախօս վարժարաններու ընդհանուր համակարգող հայր Կապրիէլ Թապեթի: Հանդիսութիւնը սկսաւ շրջանաւարտներու մուտքով` իրենց հօր ընկերակցութեամբ: Յայտագիրը կ՛ընդգրկէր չորս լեզուներով արտասանուած ուղերձներ, Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրամեակին նուիրուած տեսերիզի ցուցադրութիւն` «Յիշիր» երգով, շրջանաւարտներու պար` «Քոչարի»: Արինա Թեփիրճեան ասմունքեց Պարոյր...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Իսրայէլեան Յարձակումներ Հարաւի Վրայ Գէորգ Թէքէեան Ստեփան Մարգարեան Արագածի շրջանին մէջ 1979 մայիս 7-ի, 8-ի եւ 9-ի բախումներէն ետք հաստատուած զինադուլը ամրապնդելու նպատակով շփումները շարունակուեցան. կողմերը յանձնառու մնացին առնուած որոշումին, ինչ որ առիթ ստեղծեց Պուրճ Համուտի եւ յատկապէս Արագածի շրջանին մէջ կեանքի բնականոն պայմաններու վերահաստատման: Արագածի շրջանին մէջ տեղի ունեցած բախումներով շահագրգիռ կողմերուն ներկայացուցիչներէն կազմուած համակարգումի խառն...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Լիբանանի Հայոց թեմի առաջնորդ Շահէ եպս. Փանոսեան եւ ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ, երեսփոխան Յակոբ Բագրատունի կիրակի, 24 մայիսի առաւօտեան այցելեցին Հիւսիսային Լիբանանի մայրաքաղաք Թրիփոլի, ուր մնալով մինչեւ երեկոյ, ունեցան շարք մը հանդիպումներ տեղւոյն հայ համայնքին եւ Թրիփոլիի պետական, քաղաքական ու հասարակական շարք մը երեւելի անձնաւորութիւններու հետ: Թրիփոլիի Ս. Հոգեգալստեան հայ առաքելական եկեղեցւոյ անուանակոչութեան տօնին առիթով կատարուած այցելութիւնը...

ԿԱՐՕ ՏԷՐՈՒՆԵԱՆ Սաատի պարսիկ որբ մըն է, որ ծնած է 13-րդ դարուն, Շիրազի մէջ (Պարսկաստան): 1920-ական տարիներուն, երբ մեր ազգը լեցուն էր հազարաւոր որբերով, անոնք հիացմունքով կը կարդային Սաատի խօսքերը: Թէպէտ ան 700 տարի առաջ որբացած է, սակայն ինչ որ ըլլան որբի մը պարագաները, որբին զգացումները նոյնը կ՛ըլլան, քանի որ մանուկը մանուկ է` ո՛ւր որ ալ ծնի եւ ո՛ր դարուն...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Անցեալ շաբաթ «Ուաշինկթըն Փոսթ» թերթը իր «Քոնկրեսի տասը անդամներու ուղեւորութիւնը գաղտնօրէն ֆինանսաւորուած Է օտար պետութեան կողմէ» խորագիրով ծաւալուն յօդուածին մէջ բացայայտեց 2013-ին Պաքուի համաժողովին մասնակցած 10 օրէնսդիրներուն եւ անոնց աշխատակազմի 32 անդամներուն ամբողջովին վճարուած ուղեւորութեան աղմկայարոյց մանրամասնութիւնները: Համաժողովին իբրեւ հրաւիրեալ բանախօսներ մասնակցած էին նաեւ նախագահ Օպամայի երեք բարձրաստիճան խորհրդականները` Ռապըրթ Կիպս, Ճիմ Մեսինա եւ Տէյվիտ Փլաֆը: Պաքուի մէջ...

Զ. Պ. Մայիսը մեր յաղթանակներու կերտման ամիսն է: Շուշիի ազատագրումով պսակուած յաղթանակներու: Արցախեան ազատամարտին մէջ Շուշիի ազատագրումը առանձնայատուկ տեղ ունէր ե՛ւ ռազմավարական, ե՛ւ անվտանգութեան առումով: Շուշիի ազատագրումը պայքարի նոր շունչով ու թափով օժտեց արցախեան ազատամարտը: Աւելի՛ն. անիկա մեր ազգային գոյապայքարի անշէջ աւիշը հանդիսացաւ: Շուշիի դիրքն ու ռազմավարական նշանակութիւնը մեծ դեր ունեցան շարունակելու արցախեան ազատամարտի յաղթական երթը: Ազերիական լուծին ու ճնշումներուն...

Ալեքսանդր Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէի ազգային ակադեմական թատրոնի «փրիմա» պարուհի, «Հայուհի 2014»-ի ազգային դասական պարարուեստի նուաճումները պահելու եւ տարածելու մրցանակակիր, Պիելոռուսիոյ «Ոսկի մեղու» միջազգային մանկական ստեղծագործական փառատօնի յաջորդական երեք տարիներու դատական կազմի անդամ, հայկական եւ միջազգային բեմերու վրայ «Քարմեն», «Ժիզել», «Գայեանէ», Սայաթ Նովայի սիրուհի Աննան եւ այլ կերպարներ մարմնաւորող մենակատար, «Պարիր, թէ կարող ես» յայտագրի դատական կազմի անդամ, «Պոլշոյի»...

Գ. Ճապուրեան Եւ Տ. Չապլաքեան Նորաստեղծ «Էրեբունի» Գրիչներէն Օրինակներ Նուիրեցին Ֆրանչիսկոս Ա. Պապին Եւ Շարլ Ազնաւուրին Մագ. Գ. Ճապուրեան Ֆրանչիսկոս Ա. քահանայապետին կ՛ընծայաբերէ օրինակներ «Էրեբունի» գրիչէն եւ «Վերածնունդով դէպի յաւերժութիւն» յուշագիրքէն: 12 ապրիլ 2015-ին Վատիկանի Սուրբ Պետրոս տաճարին մէջ ճարտարագէտ, բարեգործ մագ. Գրիգոր Ճապուրեան եւ յայտնի գործարար Տիգրան Չապլաքեան Ֆրանչիսկոս Ա. քահանայապետին ընծայաբերեցին օրինակ մը իրենց նախաձեռնութեամբ ստեղծուած «Էրեբունի» գրիչէն...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Արամ Խաչատուրեան, 1975 Օդաչու բարեկամս ամէն անգամ որ գործով քաղաք մը այցելէր, պանդոկ հասնելուն, առաջին գործը կ՛ըլլար, հեռաձայնի տետրակներուն մէջ հայու անուն մը փնտռել, հեռաձայնել, ժամադրուիլ եւ այդ քաղաքին մէկ օրուան կեցութիւնը հայու մը հետ անցընել: Իրեն համար առաջնահերթ էր` գիտնալ այդ քաղաքին մէջ հայեր կա՞ն, պահա՞ծ են իրենց մայրենին. հետաքրքրուիլ հայկական գաղութի մը գոյութեան եւ անոնց ապրելակերպին...

ԼԱԼԱ ՄԻՍԿԱՐԵԱՆ-ՄԻՆԱՍԵԱՆ Տարիներ առաջ լսեցինք, թէ թուրք երաժիշտներ Երեւանի` Կոմիտասի անուան սրահին մէջ Կոմիտաս պիտի նուագեն: Անոնք (զգայուն արուեստագէտ) ինչպէ՜ս կրնան նուագել Կոմիտաս ու մենք (հայ) ինչպէ՜ս կրնանք անոնց նուագած Կոմիտասը ունկնդրել... Բայց հարցը  միայն երաժիշտը չէ, ապա` զայն օգտագործողը: Դահիճի իրենց բարդոյթէն ազատելու իբրեւ քա՞յլ, թէ՞ օրին ոմանց սկսած հայ-թրքական «փոխմերձեցումի» ու «բարեկամութեան» խաղերուն իբրեւ մաս էր այդ ներկայացումը`...

ՊԱՅԾԻԿ ԳԱԼԱՅՃԵԱՆ Հայկական գեղանկարչութեան աշխարհին ամենատարբեր շնորհալի անհատականութիւններու ցանկին մէջ իր ինքնատպութեամբ կարելի է առանձնացնել գեղանկարիչ Գրիգոր Ակոբեանը, որուն արուեստասէր հասարակութիւնը անվարան կրնայ շնորհել «գոյներու վարպետ» անուանումը: Ան դիտողին կը ներկայանայ բացառիկ ուժականութեամբ լեցուն իր արուեստով, իւրօրինակ մտածելակերպով ու իւրայատուկ նկարելաձեւի ոճով: Գրիգոր Ակոբեանի ստեղծագործական ժառանգութիւնը հարստացուց սփիւռքահայ արուեստի պատմութիւնը իր անկրկնելի գործերով, որոնք դարձան ճշմարիտ արուեստի չափանիշ եւ վկայութիւն:...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Դարավերջի Անակնկալ.- Մհեր Մկրտչեանի անուան թատերախումբը մարտ 21- 29 ընթացքին ներկայացուց Ռոպըրթ Թոմասի (1927-1989, այսուհետեւ` ՌԹ)  «Un ami... imprévu» («Անակնկալ բարեկամ մը», 1969) ոստիկանական զաւեշտը: Փիեսը գրուած է անուանի «առկախակագիր»  (suspense) Ակաթա Քրիսթիի (1890-1976) հերթական (իմա` անզատորոշելի) հանելուկներէն մէկուն խորտակումով... ներողութիւն, պիտի ըսէի` հետեւողութեամբ: (1) Ակաթա Քրիսթիի (այսուհետեւ` ԱՔ) ներկայ փիեսը թատրոնի գրականութեան մէջ ա՛յն է, ինչ վարժութիւնները...

15 մայիս 1916-ին, թանկագին արեամբ գրուեցաւ հերոսական ու անմոռանալի էջերէն մէկը հայոց դիւցազնական ազատամարտին: 99 տարի առաջ, մայիս ամսու այս օրը, զոհուեցաւ հայ ժողովուրդի անզուգական հերոսներէն Քեռին, որ աւազանի անունով Արշակ Գաւաֆեան կը կոչուէր, բայց որ իր զոհաբերութեան, քաջագործութեան եւ առաքինութեան համար արժանացաւ մեր ժողովուրդին կողմէ Քեռի կոչուելու սրտաբուխ պատիւին: Չորրորդ գնդի հրամանատար քաջ Քեռի, Ինքդ արի եւ գործերդ միշտ...

Արդէն անցած են քառասուն օրեր, որ Գառնիկ Նիկոլեանը բաժնուեցաւ մեզմէ առ յաւէտ: Բոլորին համար անհաւատալի եւ անսպասելի գոյժ մըն էր, իմանալ, թէ Գառնիկը ոչ եւս էր: Ոչ ոք ուզեց հաւատալ դառն իրականութեան: Իւրաքանչիւրը իր կարգին պատմեց, թէ նոյն շաբթուան ընթացքին տեսած էր զինք` ժպտերես, հանդարտ եւ գոհունակ, լաւ տրամադրութեամբ տոգորուած: Ընկեր Գառնիկ պատերազմի դաժան օրերուն եղած էր միշտ պատնէշի վրայ:...

Անսակարկ ծառայութեան մարմնացումն էր. ոչինչէն շատ բաներ կերտեց եւ բարի յիշատակներով հեռացաւ, սիրեց ու սիրուեցաւ բոլորէն: 15 ապրիլ 2015-ին, գարնանային օր մը, յաւերժականի ուղեւոր դարձաւ սիրելի եւ յարգելի անձ մը` Ովսաննա Տիք Խորոզեանը: Ճիշդ է, թէ իւրաքանչիւր սկիզբ ունի իր վախճանը, բայց մարդկային կեանքի մէջ այդ անխուսափելի պահը` հրաժեշտի պահը, խորհրդաւոր էր, որովհետեւ ամբողջ կեանք մը կանգ կ՛առնէ: Այսօր մեր...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Վերջին ամիսներուն Հայոց ցեղասպանութեան նիւթին նուիրուած պատկերասփռուած բանավէճերու եւ յայտագիրներու շարան մը դիտեցինք: Հետեւեցանք, ուրախացանք, միշտ նոյն դէմքերը տեսնելով` երբեմն զարմացանք, սակայն կարեւորը այն է, որ Ցեղասպանութեան հարիւրամեակի բազմաբնոյթ եւ բազմերանգ ձեռնարկներու կարգին, այս տարի հեռատեսիլի տարբեր կայաններու զրոյցները բաւական լայն տեղ գրաւած էին: Հիմնականին մէջ կայ երկու մտահոգութիւն: Առաջինը այն է, որ միշտ նոյն դէմքերով նման բանավէճերու...