Յօդուածներ

Նախաձեռնաութեամբ Ամերիկայի Խարբերդ մշակութային միութեան, կիրակի, 17 մայիս 2015-ի երեկոյեան ժամը 6:00-ին Կլենտէյլի Իրանահայ միութեան սրահին մէջ, ներկայութեամբ հոգեւոր պետերու, հայ մամուլի ներկայացուցիչներու, յոբելեարին ընտանեկան պարագաներուն եւ անոր հին ու նոր աշակերտներուն, ծնողներուն մտաւորականներու եւ մշակութասէր հասարակութեան եւ աւելի քան 200 հիւրերու, գաղութիս ներհուն մտաւորականներէն, հայ լեզուի ու մտքի հանրածանօթ մշակ, երկարամեայ տնօրէն եւ դաստիարակ եւ հայ մամուլի ու յատկապէս «Ասպարէզ»-ի...

Երեք տարի ետք հայկական աշխարհը պիտի նշէ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան հիմնադրութեան 100-ամեակը: Թուականը ինքնին  կը պարտադրէ խորհրդածել Ցեղասպանութեան հետեւանքներու յաղթահարման մեր ընդհանուր ընկալումի նորօրեայ հասկացողութիւններուն մասին: Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի շրջադարձային գլխաւոր կէտը ճանաչումէն հատուցուման պահանջի անցումն էր. այլ խօսքով` հայ ժողովուրդի բոլոր իրաւունքներու ճանաչման պահանջատիրական փուլի յայտարարութիւնը:  Յունուար 29-ին որդեգրուած Համահայկական հռչակագիրը կարեւորութեամբ կ՛ընդգծէր   «(Հռչակագիրը կ՛արտայայտէ Հայաստանի եւ հայ ժողովուրդի...

Հարցազրոյցը վարեց` Ն. ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ «Պէյրութ էքզհիպիշըն սենթըր»-ը մայիսի սկիզբէն վերածուած էր արուեստի ճամբով Հայոց ցեղասպանութիւնը, Հայ դատը, հայկական ցաւն ու պոռթկումը ներկայացնող կեդրոնի մը, ուր այցելողները դուրս կու գային տարբեր զգացումներով լիացած ու մտածումներով տոգորուած: Արդարեւ, ցուցասրահի երդիքին տակ համախմբուած են հայկական կերպարուեստի լաւագոյններուն լաւագոյն գործերը, յատկապէս անոնք, որոնք Հայոց ցեղասպանութեան գեղեցկագոյն դրսեւորումը կը հանդիսանան իբրեւ արուեստ: Նման իւրայատուկ ցուցահանդէսին...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ «Անդրկովկասի քաղաքական ամբողջութեան լուծումով եւ Վրաստանի ու Ազրպէյճանի անկախութեան հռչակումով ստեղծուած նոր կացութեան հանդէպ, Հայոց Ազգային Խորհուրդը իրեն յայտարարում է հայկական գաւառների գերագոյն ու միակ իշխանութիւն: Որոշ ծանրակշիռ պատճառներով թողնելով մօտիկ օրերում կազմել Հայոց Ազգային Կառավարութիւն, Ազգային Խորհուրդը ժամանակաւորապէս ստանձնում է կառավարութեան բոլոր ֆունկցիաները հայկական գաւառների քաղաքական եւ վարչական ղեկը վարելու համար»: Ստորագրութիւն` Հայոց Ազգային Խորհուրդ. Թուական` 30...

ՀՐԱՉ ՏԱՍՆԱՊԵՏԵԱՆ Ստորեւ կը հրատարակենք 50 տարի առաջ տեղի ունեցած մայիսեան ժողովրդային փառատօնի պատգամախօս Հրաչ Տասնապետեանի արտասանած խօսքը` անոր այժմէականութեան եւ բովանդակած խորհուրդին ու պատգամին համար: Թուականներ կան, որոնք կ՛անջատուին ժողովուրդի մը պատմութեան յիշատակելի դէպքերու շարքէն, իրենց իմաստով ու բովանդակութեամբ` կը բարձրանան շատ վեր ընթացիկ յաջողութիւններու եւ խիզախանքներու մակարդակէն, իրենց արժէքով ու կարեւորութեամբ կը լեցնեն, կ՛իմաստաւորեն այդ պատմութիւնը ամբողջ: Հայոց...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակը եղաւ մեծ իրագործումներու հանգրուան մը, հայկական թէ միջազգային բեմերուն վրայ, հետեւաբար նաեւ պիտի ըլլայ մեր դիմաց բացուող նոր հորիզոններուն եւ պայքարունակ աշխատանքի նոր փուլին մեկնակէտ-յենարանը: Իրագործումները մեծ մասամբ կատարուեցան մեր` հայութեան ճիգերով, թէեւ պէտք է ընդունիլ, որ մերօրեայ աշխարհի կարգ մը պայմանները նպաստեցին մեր սպասումներուն արդարացման: Գիտենք, որ տակաւին 100-ամեակի տարուան կէսը չենք բոլորած, 2015...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ 1918-ի մայիսին կը թուէր, թէ հայ ժողովուրդի` իր պատմական հայրենիքին մէջ գոյութեան վերջին օրերն էին: Մասիսի ստուերին տակ հաւաքուած արեւելահայերն ու Ցեղասպանութենէն փրկուած արեւմտահայոց մէկ հատուածը մինակ մնացեր էին օսմանեան քանի մը զօրամասերու դիմաց, որոնք անցնելով Ախուրեանն ու Արաքսը` կը յարձակէին Ղարաքիլիսայի (այժմ` Վանաձոր), Բաշ Ապարանի (այժմ` Ապարան) եւ Սարդարապատի ուղղութեամբ: Ոտքի ելած էին նաեւ Երեւանի նահանգի իսլամները`...

ՅՈՎՍԷՓ ՊԱՐԱԶԵԱՆ Երեք տարիէն 100-ամեակ մը եւս պիտի նշենք. մեր պատմութեան մէջ առաջին անգամ ըլլալով` Հայաստանի Հանրապետութեան Հարիւրամեակը, 28 մայիս 1918: Հանրապետութիւն եւ ժողովրդավարութիւն բառերուն սովորաբար նոյն բովանդակային իմաստն ու խորքը կը տրուի: Ժողովրդավարութիւնը աշխարհի ամէնէն հաւասարակշռուած վարչաձեւն է, որովհետեւ կ՛ընտրուի, կը հաստատուի ու կը կառավարուի ժողովուրդին կողմէ, ժողովուրդին կամքով: Բայց ժողովրդավարութիւնը ինչո՞ւ կորսնցուցած է իր գրաւչութիւնը: Որովհետեւ ան չ՛օգտագործեր...

1918-ի մայիս ամսու վերջին շաբաթը, յատկապէս` մայիս 25-28 երկարող քանի մը օրերը, դարակազմիկ հանգրուան մը կը խորհրդանշեն հայ ժողովուրդի նորագոյն շրջանի պատմութեան մէջ: 97 տարի առաջ, մայիսի այս օրերուն, կերտուեցաւ պանծալի աւանդը «Մայիս 28»-ի, որ խտացուց խորհուրդը հայ ժողովուրդի նոր դարաշրջան մուտքին ու, իբրեւ ազգային-պետական ածուի յաղթական վերականգնումին: Ա.  Աշխարհամարտի արհաւիրքին մէջ տուայտող հայ ժողովուրդը, թրքական պետութեան գործադրած ցեղասպանութենէն վերապրած...

ՅԱԿՈԲ ՈՒՌՀԱՅԵՑԻ Քիչ ժողովուրդներ երկրագունդի վրայ մնայուն աղէտներու ու կորուստներու շարքէ մը ետք ունեցած են վերականգնելու եւ զօրաւոր թափով պատմութեան մէջ իրենց ընթացքը շարունակելու պատեհութիւն: Քիչ ժողովուրդներ գրեթէ ամէն ինչ կորսնցնելէ ետք գերմարդկային ճիգով մը ոտքի կանգնելով, կրցած են կերտել անկախ պետական տուն` պատերազմի դաշտին վրայ արձանագրուած յաղթանակներու իբրեւ անմիջական արդիւնք, այնպիսի պայմաններու մէջ, երբ կը կարծուէր, թէ ամէն ինչ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ        «Մեր ժողովուրդը 1918-ին շտկեց իր ողնաշարը, վերականգնեց սասանուած հաւատն ու լաւատեսութիւնը ապագայի նկատմամբ. հայրենի այս անկիւնում վերականգնուեց հայոց պետականութիւնը»: ՅԱՍՄԻԿ ԳՈՒԼԱԿԵԱՆ (Հայրենի հանրածանօթ լրագրող, հաղորդավար եւ մտաւորական) Վերջերս գրասէր հայորդի մը մեզի յանձնեց փոքրածաւալ գիրք մը,  որ խորագրուած է «Անկախութիւն... անկախութի՞ւն... կամ ո՛ւմ է ձեռնտու Հայաստանը` առանց հայերի (տագնապ)», հրատարակուած Երեւան, 2013-ին: Մէկ շունչով ընթերցման արժանի գրքոյկ մըն...

ՇԱՆԹ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ «Արիւնից ծորած երիզ մի կար կարմիր, Երկնքից պոկուած կտոր մի կապոյտ, Հասուն հասկերի շող նարնջագոյն, Եւ վեց դարերի խաւարի վրայ դրօշ եռագոյն»: Վերջերս մեր հայրենիքին մէջ, փոխան նարնջագոյնի, շրջանառութեան մէջ դրուած է «ծիրանագոյն» բառը: «Ծիրանագոյն»-ը հետզհետէ արձագանգ կը գտնէ նաեւ սփիւռքի մէջ: «Ի՛նչ տարբերութիւն, նոյն գոյնն է», կ՛ըսեն: Հայաստանը իրաւամբ հարուստ է բազմատեսակ եւ համով պտուղներով` ծիրան, տանձ,...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Երբեմն ձայն մը, գոյք մը, բացիկ մը քեզ կը տանի հեռուները: Կը տանի եւ կ՛ալեկոծէ հոգիդ: Յիշատակներու տարափ մը կը տեղայ մտքիդ մէջ, եւ պահ մը կը վերարժեւորուիս եւ յիշելով մեզմէ առյաւէտ բաժնուողներուն յիշատակը` հոգիդ կը թեթեւանայ: Անցեալ ուրբաթ գրասենեակս հանդիպեցաւ Համազգայինի «Ս. Վրացեան» մասնաճիւղին ատենապետը եւ հրաւէր մը տուաւ: Բարեզարդուած ակումբի բացման հրաւէրն էր: Քարտը ձեռքս` մտաբերեցի...

Եւրոպական Միութեան Արեւելեան գործընկերութեան շրջանակներուն մէջ համարկումի կամ ընկերակցումի (աւելի շատ օգտագործուած` «ասոցացման» բառեզրով) ընթացակարգը կը թուի, որ բաւական բարդ է եւ թեւակոխելի հետեւողական հանգրուաններ կը ներառէ: Թէ՛ Եւրոպական Միութեան եւ թէ՛ Հայաստանի Հանրապետութեան բարձրաստիճան պաշտօնատարներուն կողմէ կը հնչէին տեսակէտներ, որ Վիլնիւսէն ետք պահը հասունցած է ստորագրելու նոր վերամշակուած փաստաթուղթ, որ կը ճշդէ Հայաստանի Հանրապետութիւն - Եւրոպական Միութիւն յարաբերութիւններու նոր...

ՆԱԶԱՐԷԹ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ 2) Համահայկական Միասնականութիւնը Դեռ Առջեւն Է, Տակաւին Պիտի Հասնինք... Մեծ եղեռնի 100-ամեակին գլխաւոր դասերու կարգին իր հիմնական տեղը ունի համահայկական մեր միասնականութեան պատմական ամրագրումը: Դարակազմիկ նուաճում մը արձանագրեցինք հարիւրամեակին, երբ պատմական նախընթաց հաստատելով` վերանկախացեալ Հայաստանի ազգային պետականութեան շուրջ բոլորուեցանք եւ համազգային բարձրագոյն մակարդակի պատասխանատուներու մասնակցութեամբ, միասնաբար որդեգրեցինք ու Հայաստանի նախագահին բերանով քաղաքակիրթ աշխարհին ներկայացուցինք մեր Դատը բանաձեւող հարիւրամեակի...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Յայտնապէս տարբեր սերունդի պատկանողներու արցունքի երկու շիթեր էին անոնք, որոնց շաղկապողը մէկ խորհուրդ է ինքնին` ապրող եւ ներշնչող, կայտառ եւ առաջնորդող: Իսկ այդ խորհուրդին խարսխուած էութիւնը նոյնինքն ՀՄԸՄ-ի ոգեկան բարձրութիւնն է, գաղափարական իր շունչով եւ նուիրումի մեծութեամբ անգնահատելի: Թէեւ` ըլլալով տարբեր սերունդի ներկայացուցիչները, կը տարբերէին տարիքային առումով` եօթնամեայ Նարեկ Վարդանեանը եւ Մեղրիկ Գասապեանը, միւս կողմէ ալ տարիներու հեռաւորութիւնը...

ՍԱԼԲԻ ՏԷՅԻՐՄԵՆՃԵԱՆ Հիւանդութեան  եւ տան մէջ մնալուս պատճառով կեանքի նոր էջեր բանալու սկսայ, ո՛չ միայն գիրքի իմաստով, այլ նաեւ` կեանքի փորձառութիւններով: Օրինակ, վերջերս կարդացի օտար լեզուով հետաքրքրական  գիրք մը, ուր հեղինակը ինք` երկարատեւ հիւանդութիւն մը ունենալով, հիմա կու տար տասը գործնական խրատներ` բժշկական ախտաճանաչումէն անդին անցնելու եւ կեանքդ կրկին պէտք եղած փոփոխութիւններով ապրելու: Այս գիրքին վերնագիրն է. «Lean on Me» ...

ԷՄՐԷ ՃԱՆ ՏԱՂԼԸՕՂԼՈՒ Նախքան թեւակոխելը սոյն տարեթիւին` համատարած համոզում էր, որ անսպասելի զարգացումներ պիտի ըլլան Հայոց ցեղասպանութեան խնդրին շուրջ: Սակայն ի դէմ այս ընդհանուր համոզումին` քիչեր միայն կը պատկերացնէին այդ զարգացումները: Քանի որ Հայաստանի Հանրապետութիւնը ազգային խնդրի վերածած է Ցեղասպանութեան միջազգային գետնի վրայ ճանաչումը, բնականաբար պիտի մշակուէր միջպետական որոշ ռազմավարութիւն: Բայց հաւանաբար շատ քիչեր միայն պիտի կարենային մտաբերել, թէ կաթողիկէ...

Վանի ինքնապաշտպանութիւնը հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական պայքարի փառաւոր էջերէն է: Անիկա կարելիութիւն տուաւ տասնեակ հազարաւոր հայերու փրկուելու անխուսափելի բնաջնջումէն` բացառիկ օրինակ ծառայելով այլ շրջաններու հայութեան համար: Այս գաղափարը արտայայտած է Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի գիտաշխատող Սեդա Պարսամեան, որ Վանի ինքնապաշտպանական մարտերու 100-ամեակին առիթով ներկայացուցած է հերոսամարտին պատմութիւնը: «1915թ. սկզբին Արեւմտեան Հայաստանի վիլայեթներում բռնկուած կոտորածների ալիքը հասնում է Վանի նահանգ:...

Շուէտի Ձախերու կուսակցութեան արտաքին քաղաքականութեան խօսնակ Հանս Լինտ յայտարարած է, որ կուսակցութիւնը նախաձեռնած է Շուէտի դպրոցական դասագրքերուն մէջ 1915-ին տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանութեան, ինչպէս նաեւ ասորիներու եւ Պոնտոսի յոյներու ցեղասպանութիւններուն մասին պատմող նիւթեր ներառելու աշխատանքին: Ան նշած է, որ նոր ցեղասպանութիւններ կանխելու համար անհրաժեշտ է տեղի ունեցածները ընդունիլ եւ անոնց մասին տեղեկացնել լայն զանգուածներուն: Ըստ «Firatnews» կայքին, երեսփոխանը նաեւ Թուրքիոյ...