Յօդուածներ

ԹԱՄԱՐ ՏՕՆԱՊԵՏԵԱՆ-ԳՈՒԶՈՒԵԱՆ Ձմրան սովորական շաբաթավերջերէն մէկն է: Շաբաթ առաւօտեան վաղ արշալոյսին, սուրճին հոտը քիթս կ՛առաջնորդէ դէպի նստասենեակ, ուր աջին, սեղանին ետեւ, հօրս վար կախուած սպիտակ գլուխը հազիւ կ՛երեւի: Գիրքերու կոյտի մը ետեւ պահուըտած, թերթերու դէզ մըն ալ իր ձախին, մատիտ մը` ձեռքին, ինքզինք կարծես ինքնապաշտպանութեան դիրքի մէջ դրած ըլլար. միայն մօրս «Ճո՛րճ, վայրկեան մը ել, այդտեղի փոշին պիտի առնեմ»-ը չլսէ:...

Թուրքիոյ խորհրդարանական ընտրութիւններուն արդիւնքները տակաւին որոշ ժամանակի համար կը շարունակեն տարաբնոյթ մեկնաբանութիւններու եւ քաղաքական կանխատեսական վերլուծումներու դուռ բանալ: Վերլուծումները արդէն հատած են ներթրքական զարգացումներու առաւելագոյն սահմանը եւ անցած աշխարհաքաղաքական ծրագիրներու տարածք, ուր դրական հետեւանքներ չեն վերապահուիր Թուրքիոյ ճակատագիրին: Ճգնաժամ, բաժանում, մասնատում բառերը այսօր յաճախ կ՛երեւան տարբեր վերլուծական կեդրոններէ բխած հրապարակումներուն մէջ: Ընտրութիւնները մեկնաբանելու պահուն պէտք է անպայման յիշել Էրտողանի նախընտրական...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ըստ Թուրքիոյ սահմանադրութեան, երկրին նախագահը պէտք է ըլլայ բոլոր կողմերէն հաւասար հեռաւորութեան վրայ եւ մասնակից չդառնայ «մէկ ուրիշին» ընտրապայքարին, սակայն Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան Քորանը ձեռքին երկրին բոլոր կողմերը շրջելով ընտրական քարոզչութիւն կատարեց ի նպաստ իշխող Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութեան եւ իր քննադատութիւններուն առիւծի բաժինը վերապահեց Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութեան: Ատիկա արտառոց երեւոյթ մըն էր, սակայն ոչ զարմանալի, որովհետեւ 7...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Կիպրոս Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան 97-րդ Տարեդարձը Կիպրոսի Մէջ 30 մայիս երեկոյեան Նիկոսիոյ ՀՄԸՄ-ՀԵՄ-ի ակումբին մէջ նշուեցաւ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան 97-րդ տարեդարձը, հովանաւորութեամբ Կիպրոսի հայոց թեմի կաթողիկոսական փոխանորդ  Նարեկ Արք. Ալեէմէզեանի: Հանդիսութեան բացումը կատարեցին ՀՄԸՄ-ի սկաուտներն ու գայլիկները, որոնք հայկական, կիպրական, ՀՅԴ-ի եւ գործակից կազմակերպութիւններու դրօշներու առաջնորդութեամբ տողանցելով մուտք գործեցին մարզադաշտ: ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի ներկայացուցիչ Սիմոն Այնէճեան ողջունեց...

  Հովանաւորութեամբ Բերիոյ Հայոց թեմի առաջնորդ  Շահան արք. Սարգիսեանի, կազմակերպութեամբ Համազգայինի Սուրիոյ Շրջանային վարչութեան, հինգշաբթի, 28 մայիս 2015-ին «Գ. Եսայեան» սրահը դարձաւ ժամադրավայրը հալէպահայութեան, որ հայու միասնական ոգիով տօնախմբեց մեր պատմութեան ամէնէն փայլուն էջերէն մէկը հանդիսացող 28 մայիս 1918-ի Հայաստանի անկախութեան տօնը: Համազգայինի «Զուարթնոց» երգչախումբի կատարողութեամբ հանդիսութիւնը սկիզբ առաւ Սուրիոյ եւ Հայաստանի քայլերգներով: Հանդիսավար Յուշիկ Ղազարեան յաջորդաբար հրաւիրեց բացման խօսք...

ԶԱՒԷՆ ԽՏԸՇԵԱՆ Քսաներեք տարի դասաւանդած էի ԱԼՊԱ-ի մէջ` քանդակագործութեան առաջին ուսուցիչը ըլլալով Լիբանանի պատմութեան մէջ: Այդ տարին, 1963 թուին, առաջին անգամ ըլլալով ունեցայ սեւամորթ աշակերտ մը` Մամատի անունով: Մամատի Ափրիկէի հիւսիսարեւմտեան երկիրներէն էր, որուն անունը այսօր չեմ յիշեր: Այդ երկիրը ֆրանսական գաղութ մը ըլլալուն, իրենց երկրորդ լեզուն ֆրանսերէն էր, եւ Մամատի կը խօսէր շատ սահուն ֆրանսերէնով մը: Մամատի, հակառակ իր...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Լսողութեան անակնկալ կորուստ ըսելով` կը հասկնանք լսղութեան այն կորուստը, որ բնական լսողութիւն ունեցող անձի մը կը պատահի անակնկալօրէն. Խօսելէ առաջ այս նիւթի մասին` պարտք կը զգամ ամփոփ ձեւով անդրադառնալ  ականջի կազմախօսութեան (anatomy)  եւ լսողութեան կենսաբանական (physiological) գործընթացին: Ականջը կազուած է երեք բաժիններէ` Ա. Արտաքին ականջ Բ. Միջին ականջ Գ. Ներքին ականջ Ա. Արտաքին ականջը կազմուած է ականջակոնքէ-ականջախեցէ ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԷՆԵԱՆ Անցեալ դարու 50-ական թուականներէն ի վեր, հայազգի պատգամաւորներ չէ ունեցած Թուրքիոյ Ազգային մեծ ժողովը (եթէ նկատի չառնենք իսլամ համշէնահայ պատգամաւորի պարագան վերջին տարիներուն): Յունիս 7-ի ընտրութիւնները շրջադարձային են նաեւ այս առումով: Երեք հայազգի երեսփոխաններ` Մարգար Եսայեան (Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութիւն), Սելինա Տողան (Հանրապետական ժողովուրդի կուսակցութիւն) եւ Կարօ Փայլան (Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութիւն) այժմ տեղ կը գրաւեն խորհրդարանին մէջ ներկայացնելով...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Կիրակի, 7 յունիսին Թուրքիոյ խորհրդարանական ընտրութիւններուն արդիւնքները ցոյց տուին, որ իշխող Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութիւնը ձախողած է խորհրդարանին մէջ գոյացնել բացարձակ մեծամասնութիւն: Այլ խօսքով, նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի` սահմանադրական բարեփոխումներու ճամբով Թուրքիոյ մէջ նախագահական դրութիւն հաստատելով սուլթան դառնալու ծրագիրը առկախուած է` սպասելով համախոհական կառավարութեան կազմութեան ընթացքին գոյանալիք փոխզիջումային համաձայնութեան: Մէկ բան յստակ է` վերջին 13 տարուան մէկ կուսակցութեան...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «Անի Պէզիքեան» Երիտասարդական Կեդրոնի Բացում 13 յունիսին Երեւանի Քանաքեռ շրջանին մէջ տեղի պիտի ունենայ բացումը «Անի Պէզիքեան» երիտասարդական կեդրոնին, որ իբրեւ բնակարան պիտի ծառայէ ծնողազուրկ երիտասարդներու եւ մարզերէն եկող կարիքաւոր ուսանողներու: Այս առիթով Երեւանի Կոմիտասի անուան սենեկային երաժշտութեան տան մէջ համերգով հանդէս պիտի գայ Տիրամայր Հայաստանի երգչախումբը` ի պատիւ բարերարներ Ալեքքօ եւ Անի Պէզիքեաններու: «Հայաստան» Հիմնադրամի Բարերար...

ԼԻԼԻԹ ԳԱԼՍՏԵԱՆ Արդեօք յաջողուե՞ց մեզ անկախութեան թանկ ու խիտ քսանհինգ տարիների ընթացքում կառուցել քաղաքացիական հասարակութիւն, հասնել սեռերի փաստացի իրաւահաւասարութեան: Հանրային, քաղաքական կեանքի բազմաթիւ երեւոյթների պէս, այս հարցին նոյնպէս դժուար է միանշանակ պատասխան տալը: Եթէ քաղաքացիական հասարակութիւնը դիտարկենք որպէս հասարակական կազմակերպութիւնների, հիմնարկների կամ խմբերի կամաւոր գործառոյթ, որի շուրջ համախմբւում են տուեալ երկրի քաղաքացիները` փոփոխելու-հակազդելու որեւէ մասնաւոր կամ պետութեան կողմից որդեգրուած քաղաքական,...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Պատմութեան անցած են անցեալ ապրիլի 24-ն ու իր` հայոց ցեղասպանութեան յիշատակին ոգեկոչման աշխատարած հայութեամբ մեր վառած 100-րդ մոմը: Նոյնպէս պատմական դարձած են աշխարհի հրապարակներուն վրայ արդարութեան եւ պահանջատիրութեան մեր կատարած բոլոր ցոյցերը: Վերջ գտած են նաեւ հայ եւ օտար դէմքերու 20-րդ դարու մեծ ոճիրի մասին արտասանած ճառերը, խունկով ու աղօթքով մեր մատուցած հոգեհանգստեան արարողութիւններն ու ջահերով հաստատակամ մեր...

Ուսումնասիրող Էրոլ Քեթենճիի` Պոլսում գտնուող Վարչապետարանի օսմանեան արխիւում յայտնաբերած երկու փաստաթղթեր խիստ կարեւոր տեղեկութիւններ են պարունակում Համշէնի եւ համշէնահայութեան վերաբերեալ: Փաստաթղթերից առաջինը գրուել է 1913 թ. յունիսի 1-ին: Տուեալ ժամանակաշրջանի օսմանեան գլխաւոր սպայակոյտի կողմից ներքին գործերի նախարարութեանը յղուած սոյն փաստաթղթում նշւում է, որ Համշէնի շրջանում տեղ գտած որոշ գիւղերի բնակիչները, գիւղեր, որոնց անուանումները մէկ առ մէկ տրւում են, «Համշէն անուամբ...

«ՄԱՐՄԱՐԱ» Արտըչ   «Սապահ»-ի մէջ Էնկին Արտըչ կրկին ծաղրական ոճով գրած է Հայկական հարցին մէջ տասնամեակներ շարունակ պաշտօնական շրջանակներէ տարածուած սուտերու մասին: «Ո՞վ պիտի բնակի Գասապեաններու ապարանքին մէջ» խորագիրին ներքեւ ան ցնցիչ ոճով ձաղկած է այն սուտերը, որոնցմով Թուրքիոյ ժողովուրդը սնուցանուեցաւ տասնամեակներէ ի վեր: Ակնարկելով այն ապարանքին, որ մինչեւ վերջերս երկրի նախագահական պալատն էր, Արտըչ գրած է. «Այս երկրին մէջ...

«ՄԱՐՄԱՐԱ» Կիւրսել «Միլլիյէթ»-ի մէջ, Քատրի Կիւրսելի ստորագրութեամբ հրատարակուած է հայ-թրքական յարաբերութիւններուն նուիրուած յօդուած մը, որ դիտել կու տայ, թէ Թուրքիա այսուհետեւ դէմ յանդիման պիտի մնայ հայերու կողմէ հատուցման դատերու ու պահանջներու հետ: Յօդուածագիրը կը նշէ, որ Թուրքիոյ մէջ այլեւս փուլ եկած է Հայկական հարցին մասին խօսելու թապուն, ու կ՛աւելցնէ. «Թուրքիա հիմա չի գիտեր, թէ ինչպէ՛ս գլուխ պիտի ելլէ շիշէն դուրս...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Խորէն Ա. եւ Գարեգին Բ. վեհափառներ կը դիմաւորեն Փիեռ Ժըմայէլն ու Քամիլ Շամունը Արեւելեան շրջաններու հայութեան դէմ 1979 սեպտեմբեր 10-ին շղթայազերծուած զինուորական գործողութիւնները շարունակուեցան երեք օր անընդհատ: Չորեքշաբթի, սեպտեմբեր 12-ի երեկոյեան, բարձր մակարդակի վրայ կատարուած շփումները յանգեցան զինադուլի առաջին լուրջ համաձայնութեան, որմէ ետք, յաջորդ օր համակարգիչ խառն մարմինը սկսաւ զինեալ երեւոյթներու եւ պատնէշներու վերացման աշխատանքներուն: Սակայն հայկական դիրքերուն...

Սուրբ Կարապետ վանքը 1915-էն առաջ եւ... ... այսօր: Մշոյ Եուքարըեոնկալ գիւղին մէջ գտնուող Սուրբ Կարապետ հայկական վանքի տարածքը այնտեղ գտնուող տուներէն ազատելու եւ վանքի վերանորոգման աշխատանքները իրականացնելու համար Թուրքիոյ մշակոյթի եւ զբօսաշրջութեան, ինչպէս նաեւ ներքին գործոց նախարարութիւններուն դիմում  ներկայացուած է: Դիմումը ներկայացուցած «Սասուն, Պիթլիս, Պաթման, Մուշ, Վան, Պոլիս եւ միւս բոլոր նահանգներու, շրջաններու, գիւղերու հայերու եւ Սասունի շրջանի գիւղերու հայկական...

Ֆրանսահայ ծանօթ պատմաբան Ռեմոն Գէորգեանի Հայոց ցեղասպանութեան նիւթին շուրջ կատարած ուսումնասիրութիւնները ամփոփող «Հայոց ցեղասպանութիւն» գիրքը թարգմանուած էր թրքերէնի եւ լոյս տեսած` 2015 մարտին: «Իլեթիշիմ» հրատարակչատան լոյս ընծայած հատորին ամբողջ տպաքանակը` 3000 օրինակ արդէն սպառած է: Հատորին թրքերէն տարբերակին խմբագրական աշխատանքը կատարած են Ահմեթ Ինսել եւ Քերեմ Իւնիւվար: Թարգմանութիւնը կատարած է Այշեն Թաշքենթ Էքմեքչի: 1167 էջնոց գիրքը, որ ֆրանսերէնով լոյս տեսած...

«Թուրքագիտական պորտալ» «Ակօս»-ի գլխաւոր խմբագիր Էդուարդ Տանձիկեանը հայկական շաբաթաթերթում լոյս տեսած յօդուածում Պոլսի  «Քեմփ Արմէն» հայկական որբանոցը քանդելու որոշման համար քննադատում է թուրքական պետութեանն ու իրականութեանը` հերթական անգամ «վէրքի վրայ աղ լցնելու» համար: Հայ լրագրողն «Ակօս»-ում իր յօդուածն այդպէս էլ վերնագրել է` «Վէրքի վրայ աղ լցնել»: Տանձիկեանն իր յօդուածում ներկայացնում է Թուզլայի մանկական ճամբարի կամ նոյն «Քամփ Արմէն»-ի կարեւորագոյն նշանակութիւնը...

Թուրքիայում քրտական շարժման առաջնորդ Ապտիւլլա Օճալանը մարտի 21-ին կոչ արեց ՔԱԿ-ին  վերջնականապէս հրաժարուել զինեալ պայքարից: Այս կոչը հաստատում է Թուրքիայի կառավարութեան եւ քրտական շարժման ներկայացուցիչների միջեւ խաղաղութեան գործընթացի առաջընթացը: Մինչ քաղաքացիական պատերազմի տարիներն աստիճանաբար հեռանում են, հակամարտութեան թողած ժառանգութիւնն է՛լ աւելի ակներեւ է դառնում: Արդիւնքում` աւելի քան 45 հազար զոհ եւ մի երկիր, որի աշխարհագրական, ազգային ու ընկերային մասնատումներն է՛լ...