Յօդուածներ

ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Պուրճ Համուտի Արաքս փողոցի երկայնքին տակաւին կանգնած հնակառոյց ցածրայարկ շէնքերը, որոնք ժամանակին հայ ընտանիքներու երդիք դառնալով` կենսատու եղած են շրջանի հայկական դիմագիծի աճեցման, թերեւս այլեւս նեղ կու գան` իբրեւ բազմանդամ ընտանիքներու բնակարան ծառայելու. այնուամենայնիւ, իրենց մէջ ունին յատուկ ուժականութիւն մը, որ չի զլանար համայնքին տալու իր երբեմնի գրկանքը: «Սթիւտիօ Գարամուշ»-ը այդ տնակներէն մէկն է: Նախքան Մուշեղ Գարավարդանեանը գրկելը`...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Օգոստոս ամսուն, այգիիս բերքահաւաքի թէժ հանգրուանին, յաջողեցայ փոքր դադար մը առնելով, հնգօրեայ այցելութիւն մը տալ հայրենիք` Հայաստան: Այցելութեանս շարժառիթը Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան կարեւոր որոշումներէն` «Համազգայինի շքանշան»-ով մեծարել ու պատուել ծննդավայրիս` Քեսապի զաւակ, վաստակաւոր մանկավարժ, ազգագրագէտ, բանահաւաք, լեզուաբան, բառագէտ, գրականագէտ... եւ տասնամեակներու ուսուցիչ- դասախօս դոկտ. Յակոբ Չոլաքեանը: Դոկտ. Յակոբ Չոլաքեանը այսօր հանդիսացած է արեւմտահայերէնի պաշտպանութեան լծուած գլխաւոր մասնագէտներէն,...

Աւելի քան երեսուն տարի առաջ, երբ պոռթկաց Արցախ աշխարհը, երբ պայթեց արցախեան շարժումը, երբ ոտքի կանգնեց համայն հայութիւնը, հայ կեանք մտաւ մի ԲԱՌ, որ կրում էր ոգի եւ ուժականութիւն: Այդ Բառի վրայ խարսխուեցին յաջորդական յաղթանակներ: Այդ Բառը իր խորհուրդն ունէր. յուսադրում, ներշնչում ու ոգեշնչում, գօտեպնդում էր ու միացնում, մի յայտարարի բերում հայերին` որտեղ էլ լինէին: Այդ բառը Եռամիասնութիւնն էր, որ...

Արցախի Անկախութեան օրը` 2 սեպտեմբերին, Արցախի թեմի առաջնորդ Վրթանէս եպս. Աբրահամեանի գլխաւորութեամբ, հոգեւորականներ եւ Արցախի ու Հայաստանի քաղաքական դէմքեր Եռաբլուրի զինուորական պանթէոնին մէջ օծեցին Արցախի նախագահ Սամուէլ Շահրամանեանի, ներքին գործոց նախարար Կարէն Սարգսեանի եւ «Հայրենիք» կուսակցութեան նախագահ Արթուր Վանեցեանի նախաձեռնութեամբ կանգնած «Արցախի կանչ» յուշակոթողը: Անիկա նուիրուած է Արցախի պատերազմներուն զոհուած հերոսներուն, Արցախի մէջ հանգչող մեր հայրենակիցներուն, ինչպէս նաեւ` 25 սեպտեմբերին...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Եագուպիահայերու Եւ Ուխտաւորներու Հոծ Ներկայութեամբ Եագուպիէի Ս. Աննա Ուխտատեղի-Մատրան Վերօծումը Կատարուեցաւ 14 տարիներու սպասումէ ետք, Ս. Աննայի ուխտի օրուան առիթով, կիրակի, 31 օգոստոս 2025-ին  ուխտագնացութիւն կազմակերպուեցաւ դէպի Եագուպիէի Ս. Աննա ուխտատեղի-մատուռը, ուր հանդիսաւորապէս մատրան վերօծումը կատարուեցաւ: Ս. Աննայի բերկրալի տօնին Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Մակար արք. Աշգարեան եպիսկոպոսական պատարագ մատուցեց եւ մատրան վերօծումը կատարեց: Սրբազան հօր կողքին...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ 2 սեպտեմբերը Արցախի Հանրապետութեան օրն է: Արդարեւ, 2 սեպտեմբեր 1991-ին Արցախի ժողովուրդը ջախջախիչ մեծամասնութեամբ կողմ քուէարկեց այս անկախութեան հանրաքուէին: Վաղ առաւօտուն հապճեպով գրի կ՛առնեմ այս տողերը, որովհետեւ 2 սեպտեմբերի այս օրը լիքն է ձեռնարկներով: Ձեռնարկներ, որոնց կ՛ուզեմ անպայման մասնակից ըլլալ: Առաւօտուն Եռաբլուրի մէջ տեղի պիտի ունենայ 2020-2023 դէպքերու եւ պենզակայանի պայթումի զոհերու յիշատակին նուիրուած յուշարձանի բացման արարողութիւնը: Կէսօրին...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Քաղաքական աշխարհին մէջ յաճախ զաւեշտական ներկայացումներու ականատեսը կը դառնանք, ուր ոճրագործները դէմ յանդիման կը կենան` իբրեւ արդարութեան ջատագովներ: Այսօր այդ թատերաբեմին վրայ կեցած են երկու դերակատարներ` Պենիամին Նեթանիահու եւ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան: Երկուքն ալ իրենց ժողովուրդները առաջնորդած են պատերազմներու, բռնութեան եւ հազարաւոր անմեղներու մահուան: Երկուքն ալ այսօր «ցեղասպանութիւն» բառը կը շահագործեն ոչ թէ արդարութեան կամ յիշողութեան համար, այլ`...

23 օգոստոսին, Հայաստանի Անկախութեան հռչակագիրի 35-ամեակին առիթով, վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան հրապարակեց ուղերձ մը, ուր կրկին փորձեց վերաշարադրել եւ այլաբանական շերտերով խեղաթիւրել արցախեան շարժումի պատմութիւնը: Անոր խօսքը միայն պատմական վերաշարադրում չէր, այլ` յստակ քաղաքական ուղեգիծ, փորձ` մոռացութեան տալու կամ իմաստազուրկ դարձնելու հիմնահարց մը, որ տասնամեակներ շարունակ եղած է հայկական ազգային-պետական օրակարգի առանցքը: Փաշինեանի նոր ձեւակերպումները ընդվզումի եւ հակազդեցութեան ալիք յառաջացուցին քաղաքական...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Օգոստոսի վերջին շաբաթ օրը` 30-ին, Երեւանի մէջ տարածուեցաւ ՊԵՏԱԿԱՆ վարչամեքենային մէջ դաւաճանական գայթակղութեան մը նորագոյն լուրը: Պաշտօնապէս հաստատուեցաւ, որ արտաքին գործոց նախարարութեան մէջ հիւպատոսի աստիճանի պաշտօն վարող «փափկասուն» մը` Աշխէն Ալեքսանեան անունով, ձերբակալուած է Ազրպէյճանի հաշուոյն լրտեսութիւն կատարած ըլլալու մեղադրանքով (նման «հերոսներու» հաշիւը ո՞վ կը պահէ): Լուրը գաղտնի պահուած է... երկուք ու կէս ամիս: Մանրամասնութիւններ հաղորդուեցան կնոջ, լրտեսութեան...

ՍԱՐԳԻՍ ՔԷԼ ԽԱՉԵՐԵԱՆ Չէիք երեւար - բայց հոն էիք, միշտ հոն` աներեւոյթ ներկայութիւն մը, կեանքիս վարագոյրին ետեւ, ինչպէս air bag մը անտեսանելի, պահուած, սակայն միշտ պատրաստ` բացուելու: Երբ բախեցայ` դուք բացուեցաք: Ո՛չ ձայն, ո՛չ գանգատ, ո՛չ իսկ ակնարկ մեղադրանքի - միայն նուրբ ինքնաոչնչացում: Իմ փրկութիւնը` ձեր կորուստի գնով: Խոնարհ յանձնառութիւն, զոհաբերում, երբ ամէն բան պիտի կորսուէր մէկ ակնթարթով: Այլեւս բան...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Համազգայինի Պարուսոյցներու Վերապատրաստութեան Դասընթացքի Աւարտ Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան կազմակերպութեամբ, Երեւանի մէջ տեղի ունեցաւ սփիւռքահայ պարուսոյցներու վերապատրաստութեան դասընթացքը, որուն ընթացքին Համազգայինի տարբեր շրջաններէ, նաեւ` Սուրիայէն, հինգ երիտասարդ պարուսոյցներ ծանօթացան ազգային պարի հմտութիւններուն` նպատակ ունենալով ուսուցման ընթացքին ձեռք բերած գիտելիքները փոխանցել իրենց շրջաններու հայ երիտասարդներուն: Դասընթացքները կը վարէր հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պարարուեստի մանկավարժութեան ամպիոնի դասախօս, «Հայ աստղեր» պարային անսամպլի...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ռուսաստանի բոլշեւիկեան կուսակցութեան Կովկասեան բիւրոյին ճնշումով, Ազրպէյճանի կազմէն ներս 7 յուլիս 1923-ին Արցախի տարածքի մէկ մասին վրայ կազմաւորուեցաւ Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը: Բոլշեւիկներ լաւ կը հասկնային, որ բացարձակ մեծամասնութեամբ հայաբնակ Արցախի Ազրպէյճանի բռնակցումը պատմական եւ ազգագրական ոչ մէկ հիմնաւորում ունի, եւ իբրեւ փոխհատուցում ընդունեցին ինքնավար կարգավիճակ շնորհել շրջանին: Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզին սահմանները գծուեցան այնպէս, որ անիկա Խորհրդային...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 2 սեպտեմբերին Երեւանի Ազատութեան հրապարակին վրայ նախատեսուած «Միասնութեան հանրահաւաք»-ը եթէ անմիջականօրէն իբրեւ կիզակէտ ունի Արցախի հարցը` արցախցիներու ԲՈԼՈՐ ԻՐԱՒՈՒՆՔՆԵՐՈՒՆ վերահաստատումը, արդար է, որ զայն դիտենք եւ հրապարակ ուղղուինք - նաեւ հեռուէն` աչքով ու ականջով - շատ աւելի լայնածիր դիտարկումով, սկսելու համար` Արցախի իրաւունքները հիմ ու մեկնակէտ ընդունինք իբրեւ ամբողջ հայութեան բոլո՛ր իրաւունքները: Կարճ խօսքով, սա պէտք է ըլլայ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Խոստովանիլ է պէտք, որ մեր գործածած ձաբռտուք գոյականը կը վերաբերի մեծ, ուժեղ պետութիւններու եւ որոշիչ դերակատարութիւն ունեցող միջազգային կառոյցներու, որոնց բացայայտ, զազրելի, անմարդկային քաղաքական խաղերն ու զինուորական միջամտութիւնները աւերներ կը գործեն աշխարհով մէկ: Անոնցմէ իւրաքանչիւրին հետապնդած աշխարհաքաղաքական նկրտումներն ու տնտեսական շահերը կ՛ապահովուին ժողովուրդներու եւ պետութիւններու հաշուոյն, որոնք չունին կայացած պետութիւն, մատնուած են քաոսային վիճակներու, ունին, կը դիմագրաւեն ցեղային...

Արցախի հայութեան Հայաստանի վերամիաւորուելու արդար պահանջին Ազրպէյճանի իշխանութիւնները պատասխանած էին ջարդերով ու բռնութիւններով: Խորհրդային Հայաստանի Գերագոյն խորհուրդը եւ Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհուրդը 1 դեկտեմբեր 1989-ին որոշում տուին Հայաստանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի վերամիաւորման: Հայաստան 23 օգոստոս 1990-ին Անկախութեան հռչակագիր ընդունեց եւ ձեռնամուխ եղաւ Խորհրդային Միութենէն դուրս գալու օրինական գործընթացին: Ազրպէյճանական յատուկ նշանակութեան (օմոն) ջոկատները, խորհրդային զօրքերուն աջակցութեամբ, 1991-ի ապրիլի վերջաւորութենէն մինչեւ...

Հայ օգնութեան միութեան հովանաւորութեամբ իրականացող Ջաւախքի ճամբարը վերջերս յաջողութեամբ եզրափակեց այս տարուան իր ամառնային ծրագիրը` Ջաւախքի հայաբնակ գիւղերուն մէջ: Արեւելեան Ամերիկայէն նուիրեալ խումբ մը երիտասարդներու կողմէ գործադրուած ճամբարները ապահովեցին անվճար ծրագիրներ` նախաճաշով, սնունդով եւ դպրոցական պիտոյքներով` տեղւոյն մանուկներուն համար: Սփիւռքէն կամաւորներ մեկնեցան Հայաստան եւ Ջաւախք` Հայոց պատմութիւն, լեզու, երաժշտութիւն, պար եւ առաջնորդութեան հմտութիւններ ուսուցանելու համար: Այս բոլորին զուգահեռ` մասնակիցներուն հետ...

ՓԱՈՒԼՕ ԳԱԶԷԶԵԱՆ 1945-ին, Համաշխարհային Բ. պատերազմէն ետք ծնաւ Միացեալ ազգերու կազմակերպութիւնը  (United Nations), որուն նպատակներն էին մարդկային իրաւունքներու հաստատումն ու հսկողութիւնը: 1947-ին Մարդկային իրաւունքները գրուեցան յատուկ անձերու կողմէ, որոնցմէ գլխաւորներն էին` Էլիանոր Ռուզվելթ, Փենկ Չուն Չանկ եւ Շարլ Մելիք: Ֆրանսացի դատաւոր Ռընէ Քասսին հայրը եղաւ մարդկային իրաւունքներու այս յայտարարութեան: 10 դեկտեմբեր 1948-ին Համաշխարհային մարդկային իրաւունքներու յայտարարութիւնը կնքուեցաւ Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Օգոստոս 18-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան դիմելով ժողովուրդին` հանդէս եկաւ խաղաղութեան վերաբերեալ քանի մը մոլորեցնող եւ պարտուողական յայտարարութիւններով: Օգոստոս 8-ին Սպիտակ տան մէջ ունեցած իր հանդիպումէն ետք Փաշինեան կեղծաւորութեամբ յայտարարեց, որ խաղաղութիւն բերած է Հայաստան: Հայերը խորհուրդ կու տան. «Ջուրը չտեսած` մի՛ բոպիկնաք», մինչդեռ ամերիկացիները կ՛ըսեն. «Երբեք ձեր հաւերը մի՛ հաշուէք նախքան անոնց ծնիլը»: Տարբեր ձեւով ըսելով` մի՛...

  ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Պառկած` Ժան Նշանեան, ձախէն առաջինը` Մովսէս Ծիրանի, կեդրոնը` Շաքէ Թուխմանեան շրջապատուած այլ դերասան դերասանուհիներով: Այսպէս էր Յասմիկը, բեմն ու բնութիւնը շատ տարբեր չէին իրեն համար: Սանձազերծելով  ամէն տեսակի թապուներն ու հոգեմտաւոր աւանդական կաշկանդումները, ինքնիր մարդկային իսկութիւնը կը բացայայտէր բնութեան մէջ տարերայնօրէն բուսած վայրի ծաղիկի մը նման:  Իսկ ան բեմին վրայ կը մարմնաւորէր կեանքէ փրցուած տարբեր եւ իւրայատուկ...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Կը ներկայացնենք «Ասպարէզ» օրաթերթին մէջ հրապարակուած Րաֆֆի Արտալճեանի  Why Armenia Needs Realism and Serious Debate, Not Personal Attacks յօդուածի  հայերէն թարգմանութիւնը:  Պատասխան պատգամաւոր Մարիա Կարապետեանի՝ հայ գիտնականներու վրայ կատարած յարձակումներուն Մարիա Կարապետեանը՝ Հայաստանի իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութեան յառաջատար դէմքերէն եւ գաղափարախօսներէն մէկը, վերջերս Դիմատետրի մէջ գրառում մը կատարած է՝ քննադատելով երկու հայ գիտնականներ Արման Գրիգորեանին եւ Արթուր Խաչիկեանին։...