Յօդուածներ

«Ճանչնանք մեր լեզուն» բնաբանով կատարուած հայագիտական մէկ ամսուան մրցանքներէ ետք (ուղղագրութիւն, շարադրութիւն, ասմունք, բանաւոր խօսք, գրական գիտելիքներ), չորեքշաբթի, 22 փետրուարի կէսօրին, Ազգային Լեւոն եւ Սոֆիա Յակոբեան քոլեճը հանդիսաւոր ձեռնարկով մը նշեց «Մայրենի լեզուի օր»-ը: Նոյն առիթով կատարուեցաւ նաեւ Վարդանանց տօնին յիշատակութիւնը: Ձեռնարկին բացումը կատարեց քոլեճի Ժ. դասարանի աշակերտուհի Արազ Էլէյճեան: Ան ըսաւ, որ` «Եթէ Վարդանանք չունենայինք, «Մահ իմացեալ անմահութիւն է»...

Երեքշաբթի, 21 փետրուար 2017-ին, Սրբոց Հռիփսիմեանց բարձրագոյն վարժարանի աշակերտութիւնը, ընկալեալ սովորութեան համաձայն, առաւօտեան ներկայ գտնուեցաւ Ս. պատարագին եւ հաղորդուեցան Վարդանանց խորհուրդով, իսկ կէսօրուան հանդէս եկան` նշելով Վարդանանքը: Հանդիսութեան ներկայ էին` տնօրէնութիւնը, գերապատիւ հայրեր, ծնողաց վարչութեան անդամներ, ուսուցիչներ, ինչպէս նաեւ` ծնողներու հոծ բազմութիւն մը: Յայտագիրը բազմերանգ էր, ան ըստ էութեան վեր կ՛առնէր Վարդանանց խորհուրդը` բանաստեղծութիւններով, ռազմահայրենասիրական երգերով, երաժշտական կտորներով, կենդանի պատկերներով...

Երեքշաբթի, 28 փետրուարին, վարժարանս հիւրընկալեց այս օրերուն Լիբանան գտնուող ամերիկաբնակ հայ պատմաբան, դասախօս փրոֆ. Ռիչըրտ Յովհաննէսեանը, որ հանրածանօթ է Հայաստանի, Անդրկովկասի եւ Միջին Արեւելքի պատմութեան հարցերուն, Հայաստանի 20-րդ դարու սկիզբի, Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան, Օսմանեան կայսրութեան մէջ Հայոց ցեղասպանութեան պատմութեան եւ պատմագրութեան նուիրուած իր աշխատութիւններով եւ հեղինակած գիրքերով: Վարժարանիս աշակերտներուն հետ հանդիպման սկիզբը 11-րդ դասարանի աշակերտուհի Թամար Կանիմեան ներկայացուց փրոֆեսէօրը, այնուհետեւ, ...

ՎԱԼԵՆՏԻՆ ԹՈՎՄԱՍԵԱՆ Մայիսին կը լրանայ Շուշիի ազատագրութեան 25 տարին: «Շուշի` 25 տարի անց» խորագրի ներքոյ «ՀԱՅԵՐ» համահայկական մետիահարթակը կը փորձի անդրադառնալ տարբեր դրսեւորումների, մարդկային տարբեր պատմութիւնների, որոնք մեզ թոյլ տուեցին զգալ ոչ միայն յաղթանակը, այլեւ` յաղթողին, որոնք ազատագրեցին ոչ միայն քաղաքը, այլեւ` քաղաքացուն... Շուշիի փլատակումներից զերծ մնացած ներքնայարկերից մէկում նա պարապում ու պարապում էր մանչուկների հետ` ի հեճուկս թշնամու ռմբակոծութիւնների:...

Ռ. Հ. Ա. Դպրոցական շրջանիս ես իմ դասարանիս աշխատասէր աշակերտներէն մէկը նկատուած էի: Եթէ մեր դասարանին մէջ երեք կամ չորս աշակերտներ միւսներէն կը զատուէին` որպէս ընդունակ ու աշխատասէր աշակերտ, անոնցմէ մէկը ես էի: Բայց իրականութեան մէջ մեծ աշխատասիրութեամբ կամ տքնաջան աշխատանքով չէ՛, որ դարձած էի դասարանիս յաջող քանի մը աշակերտներէն մէկը: Չեմ գիտեր` ինչպէ՛ս, ես քիչ ու չափաւոր աշխատանքով կրցած...

Ղարաբաղեան Հարցի Կարգաւորման Քարոզչութիւնը Եւ Բուն Գործընթացը «168 Ժամ» թերթին կից գործող «Պրեսսինգ» ակումբում կազմակերպուող քննարկումների ընթացքում արծարծւում են մեր երկրին, հասարակութեանը յուզող բազմաթիւ խորքային հարցեր: Նախընտրական այս շրջանում մեր նպատակն է` ընտրութիւններից առաջ քաղաքական ուժերի, քաղաքական, տնտեսական եւ հասարակական գործիչների, փորձագէտների մասնակցութեամբ քննարկումների միջոցով նպաստել ընտրողների գիտակցուած ընտրութեանը: Քննարկումների շարքի աջակիցներն են «Տեփոփ» Կառավարման հիմնարկը, «Ազատ Ֆարմա» ընկերութիւնը: Այս...

ՄՀԵՐ ԳԱՐԱԳԱՇԵԱՆ Ստորեւ` այս հարցադրումներուն առնչուող թիւեր, օրինակներ եւ պատկերներ: Տեղեկատուական այս (յաճախ` չոր ու կրկնութեան նմանող) մանրամասնութեանց թուարկումը, հատուածի աւարտին, կը դառնայ ինքնաբացատրական: 1.- Միջինարեւելեան գաղութներ - Ասոնց կարեւորագոյնները տարբեր տարողութիւններով վճարած են ու կը շարունակեն վճարել տարածաշրջանի վերիվայրումներու գինը (յատկապէս` Եգիպտոս, Լիբանան, Իրան, Իրաք եւ Սուրիա): Բոլորին մօտ հասարակ յայտարարը անդամներու թիւի սուր կրճատումն է եւ ընկերային յօրինուածքի...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Վահան Ռումելեանի ստեղծագործական «պահը» Խօսքը կը վերաբերի Վահան Ռումելեանի «Քաղաքը» շարքին, ուր ժամանակակից   եկնաքերները հրավառութեան ընթացքին կը վերացարկուին, անոնց ակնթարթային  ցոլացումները  կը բեկուին կրկներեւոյթներու նման: Ստեղծագործական  կրքոտ ներշնչանքի մը արդիւնքն են անոնք, որոնք տարերայնօրէն կը բխին արուեստագէտի ներաշխարհին մէջ անթեղուած ծալքերէն ու կը բաշխուին մերօրեայ կեանքի վրայ: Մեկնելով բովանդակութենէն, այս շարքը կարելի է խորագրել` «Քաղաքը եւ հրավառութեան կիրքը`...

ՆԱԶԱՐԷԹ ԿԱՐՈՅԵԱՆ Արտակեդրոն բնաւորութեան եւ արտակարգ տաղանդի տէր, վերացապաշտ գեղանկարիչ` Վահան Ռումելեանի ստեղծագործութիւնները սկսած են հետաքրքրութիւն ստեղծել Եւրոպայի, Ամերիկաներու եւ մինչեւ իսկ Ծայրագոյն Արեւելքի մէջ: Անոր արուեստը վիճելի է եւ տարբեր արուեստաբաններ տարբեր ձեւով կը վերլուծեն ու մեկնաբանեն զայն: Վահան Ռումելեանի վերացականութիւնը խորհ է ու խորախորհուրդ: Ստորեւ կու տանք հայրենի արուեստաբան Նազարէթ Կարոյեանի մէկ ակնարկը, որ կը փորձէ իր սեփական...

«Ազդակ» վաղը կ՛ամբողջացնէ իր հիմնադրութեան 90-րդ տարին: Յոբելեանը ամէնէն առաջ կը խօսի հսկայական ժառանգութեան մը մասին, որ պատմութիւն է, բայց նաեւ ապրուած օրեր, իրադարձութիւններու անհատնում շտեմարան, առանց չափազանցութիւններու երթալու` ազգային արժէք: Իսկ այդ ազգային արժէքի տէր կանգնողներու իրերայաջորդ սերունդներու աշխատանքային հանրագումարն է, լրատուութենէն թղթակցութիւն, խմբագրականէն ակնարկ ու առաջնորդող յօդուած, ինքնագիր յօդուածներէ վերլուծումներ եւ մեկնաբանական հրապարակագրութիւն` քաղաքական, ընկերային, տնտեսական, կնոջական, մարզական,...

Մ. ԱՆՈՒՄԵԱՆ Թուրքագէտ, պատմական գիտութիւնների թեկնածու Վերջին տարիներին համայն հայութեան շրջանում նկատելի է պատմական Համշէնի եւ համշէնահայութեան խնդիրների նկատմամբ հետաքրքրութեան աճ: Չնայած սոյն թեմայի շուրջ նախորդիւ կատարուած աշխատանքներին` այնուամենայնիւ համշէնահայերի որոշ հիմնախնդիրներ դեռ կարօտ են ուսումնասիրութեան: Նկատի առնելով սփիւռքի եւ Հայաստանի հայութեանը խիստ հետաքրքրող սոյն թեմայի բազմաբովանդակութիւնը` 2016 թ. վերջերին Հայաստանի սփիւռքի նախարարութեան հովանաւորութեամբ Երեւանում լոյս տեսաւ Արեւմտահայոց հարցերի ուսումնասիրութեան...

ՄՀԵՐ ԳԱՐԱԳԱՇԵԱՆ Ներածական/Ընդհանուր Ակնարկ - Մեկնելով Թիւերէն Դժուար է ստուգել «հայեցի դաստիարակութիւն» եզրի ծագման ճշգրիտ պահը, բայց կարելի է հաստատ վկայել անոր յետեղեռնեան երկրորդ յիսնամեակի ընթացքին աստիճանական շեշտադրման մասին: Բնականաբար կրթական ոլորտի միջոցով ազգային դաստիարակութեան մը յղացքին եւ հայերէնի կենսականութեան համար կարելի է հասնիլ մինչեւ Զարթօնք, Աբովեան եւ Րաֆֆի, սակայն այս եզրի գոյութիւնը սփիւռքեան երեւոյթ է, որուն ծննդոցը վստահաբար ծայր...

Շաբաթ, 25 փետրուար 2017-ի երեկոյեան, Ազգային առաջնորդարանի «Երջօ Սամուէլեան-Եռագոյն» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ Ազգային Լեւոն եւ Սոֆիա Յակոբեան քոլեճի երախտագիտութեան եւ գնահատանքի երեկոն, հովանաւորութեամբ Լիբանանի Հայոց Թեմի Առաջնորդ Շահէ եպս. Փանոսեանի, կազմակերպութեամբ քոլեճին տնօրէնութեան, ներկայութեամբ աւելի քան 250 ազգայիններու, Ազգային իշխանութեան մարմիններու ներկայացուցիչներու, քոլեճի նախկին ու ներկայ խնամակալներու, տիկնանց յանձնախումբերու անդամներու, շրջանաւարտներու, ուսուցիչներու, քոլեճի բարեկամներու եւ բարերարներու: Երեկոյին բացումը կատարեց...

Մեր մեքենան ընթանում է առաջ` ճեղքելով ճանապարհի սառոյցն ու ցուրտը: «Նարեկացի» արուեստի միութեան սաները շտապում են իրենց երգ ու պարով, ասմունքով, նուէրներով ընդառաջ դուրս գալ Հոռաթաղում գտնուող հայոց բանակի զօրամասի զինուորներին ու սպաներին: Գեղանկարչութեան խմբակի երեխաները զօրամասի Սուրբ Գէորգ եկեղեցուն նուիրեցին Սուրբ Տիրամօր սրբապատկերը: Կարպետագործութեան խմբակի երեխաները զինուորներին նուիրեցին իրենց գործած թեւնոցները` պահպանիչ խաչը վրան: Արուեստաբուժութեան խմբակի սաները զինուորներին հիւրասիրեցին...

Ուրբաթ, 3 մարտ 2017-էն սկսեալ, «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահի բեմին վրայ պիտի ներկայացուին Համազգայինի «Արեգ» թատերախումբի «Արքայ, Արթնցի՛ր», ապա մարտ 10-էն սկսեալ Հայ Աւետ. Թորոսեան վարժարանի «Երազ» թատերախումբի «Սպիտակ Ագռաւը», երաժշտական կատակերգութիւնները, հեղինակութեամբ, գեղարուեստական ղեկավարութեամբ եւ բեմադրութեամբ Ռոպերթ Առաքելեանի: Կը ներկայացնենք այս առիթով բեմադրիչին հետ կայացած հարցազրոյցը: ՀԱՐՑՈՒՄ.- Երկու տարբեր թատերախումբերու յաջորդաբար ներկայանալը հանրութեան` ծրագրուած էր, թէ՞ զուգադիպութիւն: ՌՈՊԵՐԹ ԱՌԱՔԵԼԵԱՆ.-...

Մարտ 1-ին, 83 տարի առաջ, Երեւանի մէջ վախճանեցաւ հայկական ճարտարապետութեան արժանաւոր ներկայացուցիչներէն Թորոս Թորամանեան: Շնորհալի ու նշանաւոր ճարտարապետը իրաւամբ կը նկատուի հայկական ճարտարապետութեան գիտական ուսումնասիրութեան հիմնադիրը: Ան ծնած է 1864 թուականի մարտ 18-ին, Փոքր Հայքի Շապին Գարահիսար քաղաքը` հողագործի ընտանիքի մէջ: 1878-ին, 14 տարեկանին, ան զրկուած է ծնողներէն: Սկզբնական կրթութիւնը ստացած է իր ծննդավայրի «Մուշեղեան» վարժարանին մէջ: 1883-ին մեկնած է...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Շիրակ տպարանէն 2016-ին լոյս տեսաւ «Շիրակ երգարան 2016»-ը: Մտայղացում եւ իրագործում` Կարապետ Հաննէսեանի: Երգարանը, որ երկրորդ բարեփոխուած հրատարակութիւնն է, կը պարունակէ Սայաթ Նովայի 57 երգեր, որոնք արեւմտահայերէնի վերածած է Աբրահամ Ալիքեան: Երկրորդ հրատարակութեան խմբագիրն է Երուանդ Տէր Խաչատուրեան: Յառաջաբանի մէջ Կարապետ Հաննէսեան կ՛ըսէ, որ Սայաթ Նովա վեց տասնեակէն աւելի հայերէն խաղեր ունի, որոնցմէ առնուազն յիսուն հինգի մէջ սիրոյ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Միշտ նախանձած եմ ֆրանսացիներուն, որոնք երգիծական շաբաթաթերթ մը ունին` «Քանար Անշենէ», անկողմնակալ եւ արդար, որ հնախոյզի մը պէս կ’երթայ դէպի հնավայրը, անխնայ կը պեղէ, եւ ինչ որ մարդիկ չեն տեսներ կամ չեն ուզեր տեսնել,  կը փռէ արեւուն տակ, որպէսզի ոչ ոք կարենայ ըսել,  թէ չէինք իմացած, չէինք գիտեր: Լեռ Կամսարի օրը օրին գրուած երգիծական էջերուն նոր լոյս տեսած...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Անշուշտ պիտի ուզէինք հաւատալ, որ Օսմանեան կայսրութեան իրաւայաջորդ Թուրքիոյ Հանրապետութիւնը իր իշխանութիւններով եւ թուրք ժողովուրդը ընդհանրապէս, ժամանակի ընթացքին կը փոխուին, կ'անդրադառնան սուլթանական թերութիւններուն եւ կը ներդաշնակեն իրենց կեանքը մարդկային հիմնական արժէքներուն հետ: Ասիկա անշուշտ մեզի համար ալ օգտակար պիտի ըլլար:Սակայն բազմաթիւ օրինակներ, կը հաստատեն, որ տակաւին շատ հեռու են այդ ժամանակները: Թէեւ կան բացառութիւններ, բայց, ինչպէս կ՛ըսուի,...

ԶԱՖԵՐ ՍԱՐԸՔԱՅԱ Պողազիչի համալսարանի ասպիրանտ «Որտե՞ղ կարող եմ փոքրիկ, վայրի ելակ գտնել: Տրապիզոնի վայրի ելակներին նմանուող, նրանց պէս փոքրիկ, վայրի ելակ» : Այսօր սեւծովեան շրջանի մէջտեղում` Սամսոնի եւ Օրտուի միջեւ գտնուող Ունիէն` 100 հազարի հասնող բնակչութեամբ, սոյն շրջանի ամենազարգացած գաւառներից մէկն է: 1915 թ. հայերի տեղահանութիւնից (Հայոց ցեղասպանութիւնից-«Ակունք»-ի խմբ.) եւ 1924 թ. կնքուած Բնակչութեան փոխանակման մասին պայմանագրից առաջ, ինչպէս ամբողջ սեւծովեան ափը, այնպէս...