Յօդուածներ

Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին առթիւ Նեւատայի նահանգապետ Պրայըն Սանտովալ հռչակագիր ստորագրած է, որուն համաձայն, ապրիլի 19-26-ը Նեւատայի մէջ յայտարարուած է Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակի շաբաթ: Նման հռչակագիրով հանդէս եկած է նաեւ Նեւատայի փոխնահանգապետ, նահանգային ծերակոյտի նախագահ Մարք Հեչիսըն: Երկու հռչակագիրներուն մէջ Միացեալ Նահանգներու նախագահին եւ Քոնկրեսին կոչ կ՛ըլլայ ճանչնալու հայ ժողովուրդի նկատմամբ իրականացուած վայրագութիւնները եւ Թուրքիոյ ստիպել` ճանչնալ պատմական փաստերը: «Հայերու...

ՍԵԴԱ ՊԱՐՍԱՄԵԱՆ Ուրֆայի Սուրբ Աստուածածին մայր եկեղեցին, որտեղ 1895թ. դեկտեմբերի 29-ի թուրքերը ողջակիզել են շուրջ 3000 կանանց ու երեխաների 1894-96թթ. հայերի զանգուածային կոտորածներն ուղեկցուել են հայկական մշակութային ժառանգութեան` համակարգուած եւ հետեւողականօրէն իրագործուած ոչնչացմամբ: Կասկածից վեր է, որ Օսմանեան կայսրութիւնում հայութեան ազգային զարթօնքի դէմ պայքարը սուլթան Ապտիւլ Համիտ II-ի ներքին քաղաքականութեան առաջնային խնդիրներից էր: Այդ քաղաքականութիւնն առաջին հերթին ուղղուած է եղել...

Գրիգորիս Պալաքեան ծնած է 1876-ին: Պալաքեան եղած է իր սերունդի հայ առաջատար մտաւորականներէն: Գերմանիոյ մէջ ուսանելէ ետք, 1901-ին կը ձեռնադրուի կուսակրօն եկեղեցական եւ կը ծառայէ Հայաստանեայց առաքելական եկեղեցւոյ` իբրեւ պատուիրակ Եւրոպայի եւ յատկապէս Ռուսիոյ համար: Ան հեղինակ է բազմաթիւ գիրքերու, որոնցմէ քանի մը հատը կը բռնագրաւուին Թուրքիոյ կառավարութեան կողմէ 1915-ին, քանի մը հատն ալ կորած են այդ տարուան իրադարձութիւններուն պատճառով:...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Ապրիլ 1-ին արձանագրուած է հայ ժողովուրդի ազգային յիշողութեան մատեանին ամէնէն սեւ ու արնաներկ էջերէն մէկը: 106 տարի առաջ, ապրիլի առաջին այս օրը մոլեգնեցաւ թրքական արնախում բարբարոսութիւնը: Չքնաղ Ատանա քաղաքն ու Կիլիկիոյ հայաբնակ քաղաքներն ու գիւղերը երեսուն հազար անմեղ հայերու արեամբ ներկուեցան, հայերու տուները, խանութները եւ ինչքերը քարուքանդ եղան ու հրոյ ճարակ դարձան: Դանիէլ Վարուժանի բառերով` հայկական շքեղ Կիլիկիան...

Մ. Լ. Ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին նուիրուած միջազգային համագումարին մասնակցելու համար մարտ 24-ի առաւօտուն Փարիզ հասած էր փրոֆ. Ռիչըրտ Յոհաննէսեան: Համազգայինի Փարիզի մասնաճիւղը նոյն օրը երեկոյեան Հայց. Առաքելական եկեղեցւոյ «Նուրհան Ֆրենկեան» սրահին մէջ հանդիպում մը կազմակերպած էր պատմաբանին հետ` Կեսարիոյ եւ Փոքր Ասիոյ հայ համայնքներուն նուիրուած անոր նոր լոյս տեսած հատորին առիթով: Ներկայ էին Փարիզի հայոց առաջնորդ Վահան եպս. Յովհաննէսեան, Նորվան...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ 1921թ. ապրիլի 2-ը քսաներորդ դարի եւ ընդհանրապէս հայոց պատմութեան տխուր օրերից է: Ոչ ոք կամ գրեթէ ոչ ոք Հայաստանում եւ սփիւռքում այդ օրը չի յիշում: 94 տարի առաջ այս օրը ռուսական (պոլշեւիկեան) բանակի օգնութեամբ Յեղկոմը վերադարձաւ Երեւան, եւ փետրուարեան ապստամբութիւնը ճնշուեց: Հայրենիքի փրկութեան կոմիտէն Սիմոն Վրացեանի, Յովհաննէս Քաջազնունու եւ բոլոր կռուող ուժերի ու գրեթէ ողջ մտաւորականութեան հետ` շուրջ...

Աւետարանիչը կը պատմէ, թէ կիրակի վաղ առաւօտ, Մարիամ Մագդաղենացին եւ խումբ մը բարեպաշտ կիներ իրենց հետ խունկ առնելով Քրիստոսի գերեզմանը գացին. գերեզմանին մուտքը փակող հսկայ քարը գլորուած գտնելով` ներս մտան, բայց Յիսուսի մարմինը հոն չգտան: Մինչ զարմացած կը դիտէին պարապ գերեզմանը, երկու հրեշտակներ կը մօտենան անոնց ու կ՛ըսեն` ինչո՞ւ ողջը մեռելներուն մէջ կը փնտռէք, հոս չէ՛ ան, յարութի՜ւն առաւ… (Ղուկ....

«Ինչո՞ւ ողջը մեռելներուն մէջ կը փնտռէք: Հոս չէ ան. յարութիւն առաւ»: Ղուկաս 24:5 Այս պատգամը փոխանցուեցաւ հարազատի մը կորուստով վշտահար դարձած այն կիներուն, որոնք բարեպաշտական մղումով, կիրակի առաւօտուն քաջութիւնը ունեցան այցելելու Քրիստոսի գերեզմանը, որպէսզի այնտեղ աղօթելով ու խունկ ծխելով, մխիթարութիւն գտնեն: Սակայն, գերեզմանի մուտքին, անոնք սարսափի մատնուեցան, երբ նշմարեցին, որ իրենց մտահոգութիւն պատճառող հսկայ գերեզմանաքարը մէկդի դրուած էր եւ դատարկ...

Յիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Յարութեան տօնին առիթով, ի ձայն ցնծութեան ձեզի կը փոխանցենք մեր Հայրապետական պատգամը արհիապատիւ արքեպիսկոպոսներ, եպիսկոպոսներ եւ առաջնորդներ, պատուական հովիւներ, սարկաւագներ, առաքինազարդ կուսաններ, յարգարժան հաստատութիւններու եւ միութիւններու պատասխանատուներ եւ աշխարհի վրայ սփռուած բոլոր մեր բարեպաշտ հայ կաթողիկէ հաւատացեալներ: «Ով որ Աստուծմէ ծնած է, կը յաղթէ աշխարհին: Եւ այս է յաղթանակը, որ տարուեցաւ աշխարհի վրայ. մեր հաւատքը»: (Ա. Յովհ....

Շուտով գացէք Անոր աշակերտներուն ըսէք, թէ` «Անիկա մեռելներէն յարութիւն առաւ եւ ձեզմէ առաջ Գալիլիա կ՛երթայ, հոն պիտի տեսնէք զանիկա». ահա ձեզի ըսի: Մատթ. 28.7 Հարիւրերորդ անգամն ըլլալով` Տէր Յիսուս Քրիստոսի հրաշափառ յարութիւնը կը տօնենք մեր պապենական հողերէն զրկուած: Բիրտ ուժով մեր դարաւոր տունէն դուրս դրուած, տարագրուած, անապատին աւազներուն վրայ եւ խորշերուն մէջ ծարաւ եւ անօթի մահացած եւ անթաղ մնացած սերունդին...

ԳԷՈՐԳ ՅԱԿՈԲՃԵԱՆ «Ակօս» շաբաթաթերթի խմբագրատան շէնքին  դրան դիմաց տեղադրուած Հրանդ Տինքի յուշաքարը կը դիտեմ: Կը պատկերացնեմ այն դաժան օրն ու ծակ կօշիկներով փռուած  քաջարի Տինքին անշնչացած մարմինը: Յետոյ կը վերյիշեմ Տինքին թաղումը եւ այն մարդկային հոսքը, որ գրաւեց նոյն այս փողոցը եւ անկիւնադարձ մը եղաւ Թուրքիոյ մէջ Հայկական հարցի քննարկումին համար: Ծնրադիր, մատներովս կը հպիմ  յուշաքարին վրայ փորագրուած գիրերուն, կոյր...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Անցեալ ամիս տեղեկացուցած էի, որ Կլենտէյլի մէջ գտնուող «Ամերիքանա» առեւտուրի կեդրոնը երեք հայ երիտասարդներու արգիլած էր վաճառել Ցեղասպանութեան վերաբերեալ շապիկներ` անոնց վարձած սեղաններէն: Յօդուածս համացանցի վրայ տեղադրուելէն եւ առեւտուրի կեդրոնին դէմ բողոքի մեծ ալիք յառաջացնելէն կարճ ժամանակ անց, «Ամերիքանա»ի տնօրէնութիւնը Դիմատետրի իր էջով հանդէս եկաւ հետեւեալ յայտարարութեամբ. «Մենք կ՛ուզենք ներում հայցել մեր վաճառասեղանը վարձած Թինա Չուլճեանէն, Ալեքս Գոտակոլեանէն...

ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Էրհան Արըք Իւրաքանչիւր ուսէն լուսանկարչական գործիք մը կախած, շրջուն գլխարկը դրած ու կռնակին պայուսակ մը շալկած` Էրհան Արըքն է, որ կը քալէ լիբանանահայ գաղութին կերտած առօրեային ու վառ պահած հայկական մշակոյթին եւ արուեստին ոտնահետքերով: Իր ոսպնեակը ուղղելով զանազան հայկական մշակութային ձեռնարկներու, ինչպէս նաեւ` գաղութին մեզի համար աննշմար ամէնօրեայ հեւքին, ան կը փորձէ լուսանկարել Ցեղասպանութենէն վերապրածներուն արիւն քրտինքով շաղախուած...

ՇԱՀԱՆԴՈՒԽՏ Սփիւռքահայ գրող, մտաւորական, ազգային գործիչ եւ փնտռուած բանախօս Յակոբ Պալեանի մէկ նոր գիրքն է այս` «Գիր, բառ, խօսք, մարդանալ հեռուով եւ մօտով»: Գիրքը լոյս տեսած է մեկենասութեամբ դպրոցաշէն բարերար, Գէորգ Հայկ Արապեանի, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարանէն: Հատորը կը պարփակէ բազմաթիւ գիրքերու գրախօսականներ եւ գրադատական յօդուածներ` հայերէն եւ ֆրանսերէնով գրուած գիրքերու վերաբերեալ, նաեւ` թարգմանութիւններ: Յակոբ Պալեան ամենայն հարազատութեամբ եւ սրտցաւ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Կրկին Զատիկ է եւ աւանդութիւն` խունկով ու աղօթքով: Իսկ մեր բոլոր աւանդութիւններն ալ իրենց խորքին մէջ մէկական գեղեցկութիւններ են: Խորհրդաւոր: Այլ խօսքով, մեզի համար աւանդութիւն կը նշանակէ դարձեալ հաղորդակցիլ մեզի ժառանգուած անցեալին հետ: Եւ այդ անցեալը անբաժան մասնիկ մըն է մեր կեանքէն: Անոր համար յարութեան գաղափարը կապած եւ ագուցած ենք մեր ազգային կեանքին հետ: Կը հաւատանք, որ իր...

Հետաքրքրական է հետեւիլ Թուրքիոյ վարչապետի գլխաւոր խորհրդական Էթիէն Մահճուպեանի կատարած արտայայտութիւններուն եւ յայտարարութիւններուն` վերջերս Եւրոպայի մէջ կատարուած գիտաժողովներու ընթացքին: Առաջին հերթին, յոյժ յիշատակելի է անոր գործածած «Հայոց ցեղասպանութիւն» բացատրութիւնը: Ան ամենայն պարզ եւ յստակ բացատրութեամբ կը նշէ, թէ պատմական իրադարձութիւնները մէկդի դնելով եւ «ցեղասպանութիւն» եզրին իրաւական սահմանումը նկատի ունենալով` 1915-ի պատահածը այդ մէկն էր, հետեւաբար, այսուամենայնիւ, զայն կարելի է ցեղասպանութիւն...

Կորիւն Աբրիկեան,                                                       Ստեփան Թորոսեան                                                        Ժան-Պլեզ Ճիան...

ԽՈՒՄԲ ՄԸ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴՆԵՐ Կրնայ չըլլալ, սակայն արժեչափներու խախտումի մեր օրերուն շատ բան կ՛ըլլայ ու կ՛անցնի անաղմուկ, կարծես բան պատահած չըլլայ: Հայկական վարժարան մը տարեկան իր պազարը (իմա` Զատկուան տօնավաճառը) կը նուիրէ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին եւ մարդիկ լուրը կը կարդան ու կ՛անցնին կատարեալ անտարբերութեամբ: Հայկական այլ վարժարան մը իր աշակերտները կը տանի Այնթուրայի որբանոց եւ… «Տրիմ Փարք» (իմա` ժամանցի խաղերու կեդրոն)...

Երկուշաբթի, 30 մարտ 2015-ին, Մ. եւ Հ. Արսլանեան ճեմարանի նախակրթարանի եւ միջնակարգի Է. դասարանի աշակերտները իրենց ուսուցիչներուն ընկերակցութեամբ ուղղուեցան Այնթուրայի Սեն Ժոզեֆ վարժարանին մէջ գտնուող հայ որբերու գերեզմանը, ուր յիշատակի ու յարգանքի խօսքեր կարդացին Է. դասարանէն Ռուբէն Խաչատուրեան` ֆրանսերէն լեզուով, իսկ Նարօտ Խաչատուր` հայերէն: Ան ըսաւ.«Հայոց ցեղասպանութեան ընթացքին հայ մանուկները ենթարկուեցան հրէշային բռնարարքներու: Իբրեւ հետեւանք, յառաջացաւ հարիւր հազարաւոր հայ որբերու...

Հայապահպանման կարեւորագոյն զէնքերէն մին է հայ մշակոյթը, ուստի անոր դերը լիարժէք գնահատելով եւ անոր փրկարար գործածութիւնը շարունակելով` հայ կաթողիկէ պատրիարքութեան Ս. Խաչ-Հարպոյեան բարձրագոյն վարժարանը իր կրթական առաքելութեան կողքին կ՛ըլլայ նաեւ հայ մշակութային արժէքներու պահպանման ու տարածման ջահակիրը: Հաւատալով, որ հայ մշակոյթը կը պահպանուի այնքան ատեն որ մեր նորահաս սերունդները հաղորդակից կը պահենք մեր մշակոյթի կենսունակութեան, Ս. Խաչ վարժարանի տնօրէնութիւնը կազմակերպեց...