Անդրադարձ

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ    Ոգեկոչուեցաւ Հայոց ցեղասպանութեան` Մեծ եղեռնի հարիւրամեակը, ոգեկոչուեցաւ համազգային առումով, ոգեկոչուեցաւ աննախընթաց կերպով, եւ արդար պիտի չըլլար լռութեամբ անցնիլ կատարուած ճիգին ու ձեռք ձգուած արդիւնքին վրայէն: Առաջին հերթին պարտինք շնորհակալութիւն յայտնել այն կեդրոնական, շրջանային թէ տեղական յանձնախումբերուն ու իրենց բազմաթիւ ու բազմաբնոյթ ենթայանձնախումբերուն, անոնց մաս կազմող մեր ազգայիններուն, որոնք իրականացուցին այդ բոլորը: Մենք ականատես եղանք անշուշտ առաջին հերթին մեր անմիջական...

ԲԺԻՇԿ ՇԱՒԱՐՇ ՔՐԻՍԵԱՆ Առանձնաբար ուշագրաւ է 1915  ապրիլ  24-ի օրերուն, մեծամասնութեամբ պոլսաբնակ ականաւոր շուրջ 250 հայերու  անաղմուկ անյայտացումը: Ըստ մեզի հասած տեղեկութեանց եւ յուշագրական արձանագրութիւններու, անոնք Թուրքիոյ պետութեան կողմէ ձերբակալուեցան, փոխադրուեցան այլազան բանտեր, ենթարկուեցան անմարդկային խոշտանգումներու, ապա  մեծամասնաբար սպաննուեցան, մնացին անվերադարձ: Անոնց գերեզմանները ցարդ կը մնան անծանօթ: Անոնց մահը անշուշտ թէ սովորական պատերազմական գործողութիւններու հետեւանք չէր,  քանի անոնք բոլորն ալ...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ 14 մայիս 2015 թուականն ալ անցաւ լիբանանահայութեան պատմութեան պատուաբեր էջերուն: Շուշիի ազատագրման 23-րդ տարեդարձին նուիրուած ռատիոթոնը պսակուեցաւ յաջողութեամբ: 14 մայիսին լիբանանահայութիւնը նշանակալից «այո» մը ըսաւ Արցախի վերաբնակեցման եւ բարգաւաճման ծրագիրներուն: «Այո» ըսաւ հայրենիքի արեւելեան կողմն աշխարհէն եկած օժանդակութեան կանչին: Լիբանանահայութիւնը անգամ մը եւս փաստը տուաւ օրինակելի գաղութ մը ըլլալու իրականութեան, երբ մեծով ու պզտիկով, աշակերտով, բանուորով եւ գործատէրով...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Ամերիկա հասած Հայոց ցեղասպանութենէն վերապրողներու զաւակներու շրջանակին հետ շփուելու շատ քիչ առիթներ ունեցած եմ: Կ՛ամչնամ այս խոստովանութիւնը ընելու: Հեգնանքը այն է, որ անոնք, որոնց դէմ մեղանչած եմ, քիչ, շատ քիչ հաւանական է, որ այս տողերը կարդան: Անցեալ շաբաթավերջին այս սերունդէն բազմաթիւ անձերու հանդիպեցայ: Այնքա՛ն մատչելի էին, այնքա՛ն սրտաբաց ու անմիջական: Ուաշինկթընի մէջ հարիւրամեակի ձեռնարկներու շարքին, համերգի երեկոյեան, անոնցմէ...

ԽԱՉԻԿ ԽԱՉԵՐԵԱՆ Իմ սերունդիս մէջ թերեւս եղած եմ այն բախտաւոր քիչերէն, որոնք առիթը ունեցած են անձամբ ճանչնալու Վիգեն Զաքարեանը: Մեր պարագային` պրն. Վիգէնը, որովհետեւ դաշնակցական ընկեր Վիգէնը ճանչնալէ առաջ մենք զինք ճանչցանք որպէս մեր նախակրթարանի մարզանքի ուսուցիչը: 1990-1991 տարեշրջանի վերամուտն էր, Սիս թաղամասի Աքսոր Գասարճեան ազգային վարժարանին մէջ մենք 8-9 տարեկան աշակերտներ էինք, երբ կենսուրախ ու արկածախնդիր ժպիտով երիտասարդ Վիգէնը,...

Ուսանողական առաջին տարիներուս էր, երբ  երջանկութիւն ունեցայ ամպիոնի սիրելի վարիչիս` անուանի երաժշտահան Խաչատուր Աւետիսեանի նորաստեղծ երկին` « Տաղեր սիրոյ, պանդխտութեան հայրենեաց» օրաթորիայի անդրանիկ կատարումի փորձերուն ներկայ ըլլալ Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական բարձրագոյն երաժշտանոցին մեջ: Երկը նուիրուած էր Հայոց ցեղասպանութեան զոհերուն յիշատակին եւ բարերար Յարութ Խաչատուրեանի մեկենասութեամբ անմիջապէս պիտի  ձայնագրուէր Հոլանտայի մէջ: Ի տես ժողովրդական նուագարաններու  երիտասարդական մեծ նուագախումբին, օրին ցաւով...

ՄԱԿԱՐ Շատերու պէս, Կեդրոնականցի Արմենակ եւ Էլպիս Երեւան կը գտնուէին, ինչպէս` Մակարուհին եւ ես, ինչպէս աշխարհի հեռու եւ մօտ անկիւններէն եկածներ` երէց, երիտասարդ, դպրոցական: Հարիւրամեակի ուխտագնացութիւն: Արմենակ հիւր էր իր Ամերիկա հաստատուած վաղեմի ընկերոջ Երեւանի բնակարանը: Վարորդ մը մեզ հոն պիտի հասցնէր: Հազիւ ճամբայ ելած` ոստիկան մը կանգնեցուց մեր ինքնաշարժը: Չիմացանք, թէ ի՞նչ պատահած էր: Վարորդը վերադարձաւ: Շարունակեցինք մեր ճամբան:...

ՀԱՅ-ՎԱՐԴ Մի խաւար օր, 24 ապրիլի, Ծրագրով դաւադիր փորձեցիք ջնջել, Ժողովուրդ մը շինարար, Ժողովուրդ մը լուսաւոր, Մտաւոր թէ հոգեւոր, Հողագործ թէ բանուոր, Մանուկ թէ ծերուկ, Մայր թէ նորածին, Փորձեցիք փշրել Ու քշել անապատներ, Վկայ` Տէր Զօրի կիզիչ աւազներ: Ջարդեցի՜ք ու ջարդեցի՛ք, Սուրբ վայրերը մեր պղծեցիք, Հայրենի հողը մեզմէ խլեցիք, Արարատն ալ մեզմէ զրկեցիք: Բա՛յց- Մենք ազգովին դարձանք Արարատ, Դուք, մեզ...

2015-ին հայ ազգը ամբողջութեամբ ոգեկոչեց Ցեղասպանութեան 100-ամեակը: Այս տարի տեղի ունեցան եւ տակաւին կ՛ունենան զանազան ձեռնարկներ` համերգներ, թատրոն, քայլարշաւի դասախօսութիւն եւ այլն: Լիբանանահայերս առիթն ու պատիւը ունեցանք 100-ամեակի ոգեկոչման Լիբանանի Կեդրոնական մարմինի կողմէ կազմակերպուած գրեթէ բոլոր ձեռնարկներուն ներկայ գտնուելու: Սակայն սիրտս անհուն բերկրանքով լեցուեցաւ նաեւ, երբ լիբանանահայ արուեստագէտ, դաշնակահար Անի Պալապանեանի նուագահանդէսին ներկայ գտնուեցայ: Երբ տեղեկացայ, թէ Անին, որպէս հայ...

Թուրքիոյ գլխաւոր ընդդիմադիր կուսակցութեան` Հանրապետական ժողովուրդի կուսակցութեան ընդհանուր քարտուղար Կիւրսել Թեքին 7 մայիսին թրքական «Թարաֆ» օրաթերթին մէջ լոյս տեսած հարցազրոյցի մը մէջ յայտնած էր, որ Թուրքիա մէկ-երկու օրէն Սուրիոյ մէջ զինուորական գործողութիւն կատարելու կը պատրաստուի: Ան իր աղբիւրը «հաւաստի» կոչած էր եւ Տաւութօղլուէն պահանջած բացատրութիւն տալ կամ հերքել լուրը: Թուրքիոյ վարչապետը բերանացի հերքեց լուրը, սակայն գործնապէս հաստատեց անոր իրաւացիութիւնը: Թուրքիոյ...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի ձեռնարկներու շարքը տակաւին կը շարունակուի: Անշուշտ տակաւին առիթ պիտի ունենանք համապարփակ քննարկումի եւ արժեւորման ենթարկելու լիբանանահայ գաղութին մէջ անցնող ամիսներուն ծաւալած օրինակելի աշխատանքը, որ երկար ժամանակ իր մասին խօսիլ պիտի տայ անկասկած: Անցեալ ամիսներուն, կեդրոնական այս գաղութին կազմակերպած քաղաքական, պահանջատիրական, ակադեմական, եկեղեցական, մշակութային, ուսանողական, երիտասարդական, պատանեկան եւ այլ ձեռնարկները, զօրաշարժի ենթարկեցին մեր գաղութի հաւաքական կեանքին...

ՀՐԱՉ ՎԱՐԺԱՊԵՏԵԱՆ Նախապէս քանի մը տարբեր առիթներով գրած կամ յայտնած եմ բարձրաձայն իմ կարծիքս, տեսակէտս «Ազդակ»-ի մասին, անոր վերելքին մասին: Չեմ կարծեր, թէ կրկնութիւն կ՛ըլլայ նաեւ այս մէկը, այլ պարզապէս` յաւելում նախորդներուն: Սակայն անմիջապէս նշեմ, որ յառաջիկայ տողերը կը գրեմ լրիւ առարկայական մօտեցումով ու ակնոցով եւ ոչ` ենթակայական: Այսինքն, չեմ գրեր իբրեւ երկար տարիներու նախկին անձնակազմի անդամ կամ խմբագիր, այլ...

Ապրիլ 14-ին «Օլիմփիա» սրահին մէջ սկսաւ Լոնտոնի միջազգային գիրքի տօնավաճառը, որ գիրքի եւ գրահրատարակութեան նուիրուած ամէնէն հին ու ճանչցուած փառատօներէն է եւ հիմնուած է 1971-ին: Այս տարի հովանաւորութեամբ Արմէն Սարգսեանի, աջակցութեամբ  Հայաստանի մշակոյթի նախարարութեան եւ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեայ տարելիցին նուիրուած ձեռնարկներու  համակարգման պետական յանձնաժողովին, կարելի եղաւ Հայաստանի եւ սփիւռքի հրատարակիչներու եւ հեղինակներու  մասնակցութիւնը ապահովել ցուցահանդէսին, «Հայկական տաղաւար»-ի շրջագիծին մէջ: Նկատի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Փարիզէն կամ Պէյրութէն Հայաստան օդանաւային ճանապարհածախսը տարհամոզող է: Աւելի մատչելի եւ դիւրին է Փարիզէն Նիւ Եորք երթալ: Այս հարցին լուծումը կարեւոր է հայրենասիրական եւ տնտեսական պատճառներով: Զբօսաշրջիկին համար, օտար թէ հայ, հեշտ պէտք է ըլլայ Հայաստան այցելութիւնը: Հայկական օդանաւային ճամբորդական ընկերութիւն ունենալու փորձերը չյաջողեցան: Պետութիւն եւ գործարարներ անկարող եղան օդանաւային ընկերութիւն մը ոտքի պահել: Պատճառները եւ հաշուապահական տուեալները...

Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին, Ցեղասպանութեան ճանաչման, դատապարտման ու հայկական պահանջատիրութեան իրաւական դաշտ փոխադրման համահայկական ճիգերուն կողքին, լուսարձակի տակ պէտք է պահել հայկական սփիւռքի ու յատկապէս սուրիահայութեան դիմագրաւած կենաց մահու գոյապայքարը: Թուրքիան սուրիական հարցին միջամուխ ըլլալով ու զինեալ խմբաւորումներուն զօրակցելով մէկ-տեղ` ամէն ջանք կը թափէ Ցեղասպանութեան հետքերը սուրիական հողերէն վերացնելուեւ յատկապէս սուրիահայ համայնքի 100 տարուան ընթացքին կառուցած, պահպանած ու Արեւմտեան Հայաստանէն  ժառանգած ամէն բան...

Մակար, ի Գաղիա, Ֆեթիշ թուականէն ութ օր առաջ Եթէ հայկական սփիւռքը պետութեան պէս բան մը ըլլար եւ ստեղծած` իր գաղտնի սպասարկութիւնը, Կեդրոնականցի Արմենակ կրնար անոր ընդհանուր տնօրէնը ըլլալ: Ինչ որ լրատուամիջոցները չեն գիտեր, եթէ գիտնան անգամ, չեն ըսեր, Արմենակ կ’իմանայ: Այն օրէն, որ արժանաւոր եկեղեցական մը իր պաշտօնէն հեռացուեցաւ` անպաշտպան մնալով, Արմենակ այդ եկեղեցին չ’երթար: Նուազ կը հանդիպինք: Ժամադրուեցանք եկեղեցիի...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Հարիւր տարի մենք վերապրեցանք, փաստօրէ՛ն, թէեւ ոմանք հարցականի տակ կրնան դնել մեր այս վերապրումն անգամ: Անուրանալի է սակայն, որ մեզ աշխարհի երեսէն սրբելու սադայէլական ծրագիրը ձախողած է, գէթ տակաւին ամբողջովին չէ՛ յաջողած: Փրկուեցանք: Փրկուեցաւ մնացորդացը մեր ժողովուրդին: Ցրուեցաւ հիւրընկալ կամ անհիւրընկալ երկիրներու տարածքին, վիշտը սրտին, վէրքերը չսպիացած` ինքզինք կազմակերպեց, բազմացաւ, արմատախիլ իր սեփական հողէն` արմատ նետեց այլուր, ճիւղեր արձակեց,...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Անցեալ շաբաթ, Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին նուիրուած երեւանեան ձեռնարկներէն վերադառնալու ճանապարհին, այցելեցի Սենթ Փեթերսպուրկ` մասնակցելու բացման արարողութեան այն ցուցահանդէսին, որուն ընթացքին ներկայացուած մշակոյթի իւրայատուկ նմուշները ռուս ազգագրագէտները Ցեղասպանութեան ժամանակ փրկած էին Արեւմտեան Հայաստանէն: Ահա այդ բացառիկ ցուցահանդէսի անհաւատալի նախապատմութիւնը. 1916 թուականին ռուսական ռազմական արշաւներու ժամանակ, երբ Արեւմտեան Հայաստանը ժամանակաւորապէս ազատագրուեցաւ Օսմանեան կայսրութենէն, Սենթ Փեթերսպուրկի Ազգագրութեան ռուսական թանգարանը արտօնութիւն...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Եթէ չլինէին ռուսական կողմի ճնշումները, ապա 1994-ի մայիսին արցախեան ուժերը ընդամէնը օրերի ընթացքում կը գրաւէին մի շարք ազրպէյճանական շրջաններ, եւ, հաւանական է, դուրս գային ընդհուպ մինչեւ Կուր-արաքսեան միջագետք: Ճիշդ է, այսօր ազրպէյճանական քարոզչութիւնը ներկայացնում է, թէ իբր Ազրպէյճանը ո՛չ Արցախի, ո՛չ անգամ Հայաստանի, այլ Ռուսաստանի դէմ էր կռւում, եւ հայերն ընդամէնը գործիք էին ռուսների ձեռքում ընդդէմ ազրպէյճանցիների, իրականութիւնն...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Բերիոյ թեմի Ազգային առաջնորդարանի պաշտօնաթերթ «Գանձասար»-ը Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով հրապարակած է բացառիկ թիւ մը, բաղկացած` 148 էջերէ` ի յիշատակ տիրամայր Լուսին Սարգիսեանի եւ տիար Գրիգոր Սարգիսեանի: Բացառիկը կը բացուի Շահան արք. Սարգիսեանի «100-ամեակ խորհրդածութիւն մը» խորագրեալ պատգամով: Սրբազանը կը գրէ. «100-րդ անգամ հայոց սրբազան նահատակներու յիշատակին դիմաց խոնարհելէ եւ յարգանքի մատուցում կատարելէ յետոյ, վերյիշենք հայոց Մեծ եղեռնին,...