Անդրադարձ

Ռ. Հ. Անցեալ օր գրած էի, որ ուզելը լաւ է: Մարդ նախ պէտք է ուզէ, որպէսզի ստանայ: Պէտք է ուզէ պատշաճ չափերու մէջ` ուզելը միացնելով բարի կամքի դրսեւորման մը հետ: Ընթերցող մը հարցուց. «Ուզելը լաւ է, բայց տալն ալ լաւ, չէ՞»: Օ՜ հրաշալի յիշեցում: Ո՞վ պիտի կարենայ ուրանալ այն ուրախութիւնը, որ կայ դիմացինին բան մը տալու մէջ: Տուէք եւ ուրախացուցէք:...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Հայրենիքը ըրած է` ինչ որ ենք, եւ յոռեգոյն չարիքը, որ կրնայ հարուածել մարդը, արմատախիլ ըլլալ է: Թշուառները, ընչազուրկները, սոսկ հայրենիքը ունին, կը հաստատէր Ժան Ժորես: Համաշխարհայնացումը ձեւով մը ծնունդ կու տայ նոր թշուառներու: Մեր անձին հարստութիւնը կազմուած է մեր կապերու բազմապատիկութենէն, կ՛ըսէր Սենթ՛Էկզուփերի: Այս ստացուած ըմբռնումէն մեկնելով է, որ կը բարձրանանք դէպի տիեզերականը, դէպի յաւերժական բարիքները: «Արմատաւորումը», (L՛enracinement)...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի ձեռնարկները համակարգող պետական յանձնաժողովը սեպտեմբեր 26-ին Երեւանի մէջ միաձայն որոշում ընդունեց Համահայկական խորհուրդ ձեւաւորելու մասին: Նիստին ներկայ էին նաեւ Հայոց ցեղասպանութԵան հարիւրամեակի յանձնախումբերու ներկայացուցիչներ աշխարհի 40 երկիրներէ` բացառութեամբ Արեւելեան եւ Արեւմտեան Միացեալ Նահանգներու յանձնախումբերու ներկայացուցիչներուն: Ձեւաւորուեցաւ 12 անձերէ բաղկացած կազմակերպչական յանձնախումբ մը, որուն կազմին մէջ են Սահմանադրական դատարանի...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Դեկտեմբերի 6-ին Հայաստանում կը կայանայ հանրաքուէ, որի ընթացքում ընտրողները պէտք է ԱՅՈ կամ ՈՉ ասեն սահմանադրական փոփոխութիւնների նախագծին: Հայաստանը վերջին 20 տարիներին չորրորդ անգամ է անցկացնելու սահմանադրութեան ընդունման կամ մայր օրէնքը փոփոխելու հանրաքուէ: Հայաստանում սահմանադրութիւնը հանրաքուէով ընդունուել է 1995-ի ամռանը: Նախքան սահմանադրութեան ընդունումը` 1991-1995 թթ., Հայաստանը առաջնորդւում էր 1990-ի օգոստոսին ընդունուած Անկախութեան հռչակագրով եւ Գերագոյն խորհրդի կողմից ընդունուող...

ՄՈՎՍԷՍ ՍԵԴՐԱԿ ՀԵՐԿԵԼԵԱՆ   Մուսա Լերան վրայ, 1938-ին Ֆրանսական զինուոր Որսորդ Սըդդանը Այնճար, 1961-ին                   Ծնար անիծեալ թուականի մը` Մուսա Լերան գեղատեսիլ լանջերուն, ուր նարինջն ու թուզը դրախտային համ ու բոյր ունէին... կ՛ըսէիր: Վերջին անգամ Խտըրպէկի եկեղեցիին մէջ քեզ մկրտեցին, ու առանց Աստուծոյ տան դուռը փակելու` բարձրացաք լեռ, ուր տեղի ունեցաւ աշխարհը զարմացնող,...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Վերամուտի առիթով հայկական դպրոցներէն հասած տեղեկութիւնները շատ ալ դրական չեն: Մտահոգիչ եւ տագնապալի մթնոլորտ մը կը տիրէ բոլորին մօտ: Թիւի, արտագաղթի, նիւթական եւ անորոշութեան վիճակը այս տարի շատ աւելի շեշտուած է: Սուրիահայ աշակերտութեան թիւն ալ նուազած է: Այսօրուան արձանագրուողներու որոշ մաս մըն ալ սպասման վիճակի մէջ է: Հեռաձայն մը կը սպասեն, որպէսզի պայուսակները առնեն ու երթան: Կարգ մը...

ՍԱՐԳԻՍ ՆԱՃԱՐԵԱՆ «Տիրամայր Հայաստան»-ի Ծաղկաձորի համալիրի կեդրոնական շէնքը Հաւատարիմ իր հիմնադրին` հաւատաւոր մեծ եկեղեցական եւ հետագային կարտինալ եւ Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկէ հայոց կաթողիկոս- պատրիարք Անտոն Հասունեանին կողմէ հաստատուած կանոնադրութեան, Անարատ յղութեան հայ կաթողիկէ քոյրերու միաբանութեան անդամները իրենց մշտնջենական ուխտը կը կատարեն` խոստանալով «Հնազանդութիւն, աղքատութիւն եւ ողջախոհութիւն»: Իբրեւ մշտնջենական յանձնառութիւն` անոնք միաժամանակ կը խոստանան նուիրուիլ հայ ազգի աղջիկներու, մանաւանդ աղքատ աղջիկներու...

ԶԱՒԷՆ Գ. ՂԱՐԻՊԵԱՆ Այնճարի մէջ այցելութեան գացած էի մեր ելեկտրական գործերուն մէջ շրջան մը ծառայած Կարօ Պուրսալեանին, բակին անկիւնը տեսայ ճերմակ մազերով կին մը, որ ասեղնագործով կը զբաղէր, մօտեցայ իրեն, տեսայ, թէ տախտակի վրայ ամրացուած կտաւի վրայ գոյնզգոյն գեղեցիկ ծաղիկներ կը հիւսէր: Կինը հետաքրքրութիւնս տեսնելով` սենեակին ներսէն չորս կտոր ամբողջացած ձեռագործներ բերաւ ու սկսաւ բացատրել, որ սա Այնթապի գործ է,...

Եթէ... Բայց... «Եթէ»-ներու շարքը արդէն երկար է, բաւակա՜ն երկար: Գիտե՞ս «եթէ»-ներուն այդ շարքը որքա՜ն կ՛երկարի ինքնաբերաբար, մինչեւ ամէն մտածում, մինչեւ ամէն ցաւ, ընդվզումի ու տխրութեան արտայայտութիւն հասնի այնտեղ, ուր ընկերութիւն մը մէջտեղ եկաւ, ուր մտերմութիւն մը շինուեցաւ: Ուշացած «երանի»-ները երբեք տեղ չեն ունեցած: Զղջումը շատո՜նց իմաստազրկուած է ու անօգուտ: «Կը ներես, եթէ գիշերը հրաժեշտի չկրցայ գալ եւ ցտեսութիւն ըսել. յաջողութիւն,...

ՏՈՔԹ. Ս. ԱՏԱՄ Հայոց օրացոյցի հոկտեմբեր ամսուան ամէնէն աւելի յիշատակուող տօնը Թարգմանչաց տօնն է:  Թարգմանչացը հայկական մշակոյթի ընդհանուր տօնն է: Գիրերու գիւտի, հայերէնի թարգմանութիւններու, հայոց լեզուով  ստեղծագործութիւններու, հայ դպրոցներու կառուցման ընդհանուր տօնը: Յստակ է, թէ Թարգմանչաց տօնը վառ պահելու ամէնէն ազդու ձեւը հայոց լեզուն պահպանելը, սորվիլը, ծաղկեցնելն է: Սակայն կայ նաեւ այլ ձեւ մը, որ պատիւ կը բերէ մեր թարգմանիչներուն,...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Հայ ժողովուրդին դէմ թրքական պետութեան գործադրած ցեղասպանութեան զոհերէն է տաղանդաւոր գրող Արտաշէս Յարութիւնեան, որուն ծննդեան տարեդարձը կը նշենք հոկտեմբեր 3-ին: Հայ մտաւորականութեան արժանաւոր այս ներկայացուցիչը հազիւ 42 տարեկան էր, երբ եղեռնագործ թուրքը արեան մէջ խեղդեց անոր գեղեցիկ խօսքի եւ խորազգած խոկումի տաղանդաւոր ձայնը: Արտաշէս Յարութիւնեան օժտուած էր իր ներաշխարհը` յոյզերն ու խոհերը ամենայն պարզութեամբ եւ գեղեցկութեամբ ընթերցողին առջեւ...

Ռուսական զինուորական գործօնի աշխուժացումը սուրիական պատերազմին լայնածաւալ եւ տարատեսակ մեկնաբանութիւններու տեղի տուած է. պատերազմին սերտօրէն զուգորդուած է տեղեկատուականը նաեւ: Միեւնոյն լայնածաւալութեամբ հարուածուող թիրախներու մասին կան հակասական լրատուութիւններ, տեղեկութիւններ, վերլուծումներ: Ոչ միայն բացարձակ, այլ ընդհանրապէս հանգրուանային եզրակացութիւններու յանգիլը նոյնիսկ կրնայ թէական ըլլալ, եւ անհամապատասխան իրողական իրավիճակներուն: Հաւանաբար անտեղի չ՛ըլլար սակայն տեսանելի երեւոյթներու առնչութեամբ որոշ դիտարկումներ կատարելը: Բնականաբար առաջին մտածումը կ՛երթայ ընտրուած...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Ատենին Հայաստանէն վերադարձող ամէն   սփիւռքահայ տեսածներն ու լսածները կը  նկարագրէր իր շրջապատին կամ մամուլի  հրապարակումներով սիւնակներ կը լեցնէր  այնպիսի յուզումնալի զեղումով կամ կրքոտ  քննադատութեամբ, որ մարդ կը շուարէր: Լսած-կարդացածներէն  ո՞ր մէկուն հաւատալ: Ենթակաները հայրենական «խապրիկնե՞ր» կը  փոխանցէին արդեօք, թէ՞ գաղափարական  պատկանելիութեան անկիւնէն`    հայրենասիրական իրենց զգացումներուն  վկայութիւնը կը փորձէին տալ: Աւելի  խոհեմները կը  նախընտրէին խորհրդաւոր  լռութիւնը այն կանխահոգութեամբ, թէ ...

ԳՐԻԳՈՐ ՊԸԼՏԵԱՆ Որքան ալ հասարակաց դէպք մըն է, այսինքն` համայնքի մը, ժողովուրդի մը ոչնչացումը, այնքան ալ ներքին, ընտանեկան խնդիր մըն է: Մարդիկ կան, որոնց անունները հասած են միայն ինծի, անոնց մասին գրեթէ ոչինչ գիտեմ եւ կը մնամ կախուած այսպէս չգիտցած դէմքերէս: Մանկութենէս լսած եմ անոնց անհետացումը, երբեմն արիւնոտ պատմութիւնները, որոնք փոխանցուեր են ծանօթ կամ անծանօթ բերաններէ, կրկնուեր ու աճեր, ինչպէս...

ՄԿՐՏԻՉ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Ժողովի մը ընթացիկ օրակարգերու քննութիւնը անշուշտ խիստ անհրաժեշտ է, քանի այդ օրակարգերուն մէջէն կը բխի անմիջական ընելիքներու յստակ տարազումը: Տաղտկալի սովորութիւն կը դառնայ այդպիսի խնդիրներու շուրջ յաճախ նոյն` քառամեակներու ընթացքին կրկնուող արտայայտութիւնները ունենալն ու լսելը, երբեմն նոյնիսկ անցեալին տրուած, բայց այս կամ այն պատճառով չգործադրուած որոշումներու յուսահատեցնող յաճախականութեամբ վերարտադրութիւնը: Այդպիսի երեւոյթներ անխուսափելի են հոսող հաւաքական կեանքին մէջ եւ...

ՐԱՖՖԻ ՏՈՒՏԱԳԼԵԱՆ Հայաստան այցելող ոեւէ զբօսաշրջիկ գլխաւոր ճանապարհներու վրայ կը տեսնէ ինքնաշարժներու արագութիւնը չափող յատուկ սարքեր, իսկ Երեւանի խաչմերուկներուն տեղադրուած` ինքնաշարժներու երթեւեկութիւնը նկարող քամերաներ: Արագութեան արտօնուած սահմանը կամ երթեւեկութեան կանոնները խախտող վարորդները կը նկարուին այս սարքերուն միջոցով եւ ենթարկուին համապատասխան տուգանքներու: Այս սարքերուն սեփականատիրոջ եւ անոնցմէ եկող եկամուտներուն մասին ճիշդ ու սխալ շատ բան կը խօսուի քաղաքին մէջ: Այլոք շարունակաբար...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Առաջին հարցումս պիտի ըլլայ` որո՞ւ որոշումով, եւ ո՞վ տեղադրեց քարի  վրայ փորագրուած «ԱՅՍ ՏԱՆՆ Է ԱՊՐԵԼ ԵՒ ՄԱՀԱՑԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՀԻՄՆԱԴԻՐ ԱՐԱՄ ՄԱՆՈՒԿԵԱՆԸ 1917. 1919» տախտակը: Երկրորդ հարցումս` որո՞ւ որոշումով Արամ Մանուկեանի բնակարանին տանիքը, բոլոր յարկերու տախտակամածները եւ շէնքի ետեւի ճակատի պատը քանդուեցաւ: Անկախութեան վերականգնումի օրերուն ինը ընտանիքներ կը բնակէին այդ պատմական շէնքին մէջ: Ի՞նչ պատահեցաւ: Այս անընդունելի...

ԱՐԱ ԳԱԶԱՆՃԵԱՆ Օգոստոսի կէսերուն, «Ասպարէզ» լոյս ընծայեց «Շահան Շահնուր եւ Արփիկ Միսաքեան» խորագրով յօդուածս, ուր օգտագործած էի Արփիկ Միսաքեանի ստորագրած «Որպէս վկայութիւն» անունով գրութիւնը, ուր ան կը ներկայացնէր Շահնուրի հայ գրականութեան «վերադարձ»-ի բոլոր մանրամասնութիւնները: Ատենին, յօդուածը դրական ձեւով ընկալուեցաւ յատկապէս մտաւորական շրջանակի մը կողմէ, որոնց համար բաւական լուսաբանական կէտեր կային, յատկապէս` Շահնուրի վերջին տարիներու ոդիսականին եւ Արփիկ Միսաքեանի տարած հոգատարութեան...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Արցախեան պատերազմի աւարտից եւ 1994-ի մայիսեան անժամկէտ զինադադարից ի վեր Հայաստան-Ազրպէյճան սահմանում եւ Արցախ-Ազրպէյճան շփման գծի երկայնքով իրավիճակը երբեք այնքան լարուած չէր եղել, ինչպէս` նախորդ երկու շաբաթների ընթացքում: Ըստ էութեան, «մինի պատերազմ» էր ընթանում: Ի՞նչ պէտք է անի հայկական կողմը այս պայմաններում, երբ Ազրպէյճանը չի յարգում այլեւս հրադադարի պայմանաւորուածութիւնը, մեծ տրամաչափի զէնքերով ռմբակոծում եւ գնդակոծում է հայկական դիրքերն...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Բարեմիտ չըլլանք: Մեր հայրենիքը եւ ժողովուրդը, Հայաստան եւ սփիւռքներ, ենթակայ եղած են, եւ են, անդադրում նախայարձակումներու, որոնք միայն զինուորական չեն: Ճիշդ է, սահմանին վրայ ազրպէյճանական-թրքական նախայարձակումներ կան: Այդ մասին կը խօսինք, պէտք է խօսիլ, ուժերը պէտք է լարել: Բայց մեր ինքնութեան դէմ նախայարձակումներ եղած են եւ կան, տիրող ուժերու կողմէ, նաեւ` մեր անպատասխանատուութեամբ, ազգային հեռանկարի պակասով, նոյնքան աւերող,...