«ՄԱՐՄԱՐԱ» Արտըչ «Սապահ»-ի մէջ Էնկին Արտըչ կրկին ծաղրական ոճով գրած է Հայկական հարցին մէջ տասնամեակներ շարունակ պաշտօնական շրջանակներէ տարածուած սուտերու մասին: «Ո՞վ պիտի բնակի Գասապեաններու ապարանքին մէջ» խորագիրին ներքեւ ան ցնցիչ ոճով ձաղկած է այն սուտերը, որոնցմով Թուրքիոյ ժողովուրդը սնուցանուեցաւ տասնամեակներէ ի վեր: Ակնարկելով այն ապարանքին, որ մինչեւ վերջերս երկրի նախագահական պալատն էր, Արտըչ գրած է. «Այս երկրին մէջ...
«ՄԱՐՄԱՐԱ» Կիւրսել «Միլլիյէթ»-ի մէջ, Քատրի Կիւրսելի ստորագրութեամբ հրատարակուած է հայ-թրքական յարաբերութիւններուն նուիրուած յօդուած մը, որ դիտել կու տայ, թէ Թուրքիա այսուհետեւ դէմ յանդիման պիտի մնայ հայերու կողմէ հատուցման դատերու ու պահանջներու հետ: Յօդուածագիրը կը նշէ, որ Թուրքիոյ մէջ այլեւս փուլ եկած է Հայկական հարցին մասին խօսելու թապուն, ու կ՛աւելցնէ. «Թուրքիա հիմա չի գիտեր, թէ ինչպէ՛ս գլուխ պիտի ելլէ շիշէն դուրս...
Սուրբ Կարապետ վանքը 1915-էն առաջ եւ... ... այսօր: Մշոյ Եուքարըեոնկալ գիւղին մէջ գտնուող Սուրբ Կարապետ հայկական վանքի տարածքը այնտեղ գտնուող տուներէն ազատելու եւ վանքի վերանորոգման աշխատանքները իրականացնելու համար Թուրքիոյ մշակոյթի եւ զբօսաշրջութեան, ինչպէս նաեւ ներքին գործոց նախարարութիւններուն դիմում ներկայացուած է: Դիմումը ներկայացուցած «Սասուն, Պիթլիս, Պաթման, Մուշ, Վան, Պոլիս եւ միւս բոլոր նահանգներու, շրջաններու, գիւղերու հայերու եւ Սասունի շրջանի գիւղերու հայկական...
Ֆրանսահայ ծանօթ պատմաբան Ռեմոն Գէորգեանի Հայոց ցեղասպանութեան նիւթին շուրջ կատարած ուսումնասիրութիւնները ամփոփող «Հայոց ցեղասպանութիւն» գիրքը թարգմանուած էր թրքերէնի եւ լոյս տեսած` 2015 մարտին: «Իլեթիշիմ» հրատարակչատան լոյս ընծայած հատորին ամբողջ տպաքանակը` 3000 օրինակ արդէն սպառած է: Հատորին թրքերէն տարբերակին խմբագրական աշխատանքը կատարած են Ահմեթ Ինսել եւ Քերեմ Իւնիւվար: Թարգմանութիւնը կատարած է Այշեն Թաշքենթ Էքմեքչի: 1167 էջնոց գիրքը, որ ֆրանսերէնով լոյս տեսած...
«Թուրքագիտական պորտալ» «Ակօս»-ի գլխաւոր խմբագիր Էդուարդ Տանձիկեանը հայկական շաբաթաթերթում լոյս տեսած յօդուածում Պոլսի «Քեմփ Արմէն» հայկական որբանոցը քանդելու որոշման համար քննադատում է թուրքական պետութեանն ու իրականութեանը` հերթական անգամ «վէրքի վրայ աղ լցնելու» համար: Հայ լրագրողն «Ակօս»-ում իր յօդուածն այդպէս էլ վերնագրել է` «Վէրքի վրայ աղ լցնել»: Տանձիկեանն իր յօդուածում ներկայացնում է Թուզլայի մանկական ճամբարի կամ նոյն «Քամփ Արմէն»-ի կարեւորագոյն նշանակութիւնը...
ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄ ԱՂՊԱՇԵԱՆ Վերջերս դասախօսութեան մը ընթացքին թուրք պատմաբան եւ ընկերաբան, փրոֆեսէօր Թաներ Աքչամ յիշեց, թէ Թուրքիոյ պետութիւնը միջոցառումներու ձեռնարկած է հայերը գոհացնելու եւ քաղաքակիրթ աշխարհին ցոյց տալու համար, թէ ինք հաշտուած է իր անցեալին հետ եւ ներկայիս մարդասիրական կեցուածք ունի հայերուն հանդէպ, եւ այդպիսով` վերջնականապէս փակելու Ցեղասպանութեան ծրարը: Թուրքիոյ պետութեան ծրագիրին գլխաւոր մասն է իր երկրին քաղաքացի հայերուն հետ վարուիլ...
«ԱՐՄ ՈՒԻՔԼԻ ՆԻՈՒԶ» 2015 թուականի ապրիլի 24-ի նախորդած եւ յաջորդած ժամանակաշրջանում համայն հայութիւնը կարողացաւ աշխարհին ներկայացնել Թուրքիայի իրական դէմքը, ինչը շատ հեռու է քաղաքակրթական արժէքներից: Սակայն անհրաժեշտ է նաեւ զգուշ եւ ուշադիր լինել այդ «թունաւոր օձի» նկատմամբ, քանի որ չես կարող գուշակել, թէ երբ կը խայթի: Անգարայի քաղաքապետ Մելիհ Կէօքչէքը փորձել է ելոյթ ունենալ Տիգրանակերտի հեռուստատեսութեամբ, սակայն եօթ հեռուստաընկերութիւններ մերժել...
«ԹԵՐԹ» Հայոց ցեղասպանութիւնից 100 տարի է անցել, սակայն ականատեսների եւ նրանց երեխաների պատմած պատմութիւնների մէջ 1915-ի եւ դրան յաջորդած ջարդերի մասին նոր տեղեկութիւններ են ի յայտ գալիս, գրում է թուրքական «էվրենսիլ» կայքը: Շատ տարիներ անց իր հայ լինելու մասին իմացած Հատի Կիւմուշը տարիներ շարունակ բազմաթիւ ճնշումներ է տեսել: Տարիներ շարունակ ապրել է որպէս մուսուլման, սակայն նրան շարունակել են «կեաւուր»-ի պէս...
«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» Տալան Պաշպուղ Օրթագիւղի «Ֆերիյէ» սրահին մէջ կայացաւ Սերքան Քոչի կողմէ նկարահանուած «Հայկական փաստաթուղթերով 1915» անուն վաւերագրական ժապաւէնի կալան, որուն ներկայ գտնուեր են Պոլսոյ նախկին քաղաքապետ Պետրէտտին Տալան եւ սպայակոյտի նախկին նախագահ Իլքեր Պաշպուղ: Երկուքն ալ ժապաւէնին ցուցադրութենէն առաջ յայտարարութիւններ ըրած են լրագրողներուն ու մերժողական մերձեցումով է, որ խօսած են 1915-ի պատահարներու առնչութեամբ: Նոյնիսկ Պետրէտտին Տալան ըսած է, որ...
«ԹԵՐԹ» Թուրք յայտնի պատմաբան, Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանաչող Թաներ Աքչամը «Թարաֆ» պարբերականում հրապարակուած իր հերթական յօդուածում գրել է, որ Թուրքիայում պատմութեան` մասնաւորապէս Հայոց ցեղասպանութեան մասին խօսելը երկու կարեւոր համոզմունքից է սնւում: Յօդուածը ներկայացնում ենք մասնակի կրճատումներով. «Առաջին համոզմունքն այն է, որ մարդիկ հաւատում են, թէ 1915-ին տեղի ունեցածը յանցագործութիւն չի եղել: Այսինքն հարցը Ցեղասպանութեան հայեցակարգի մէջ չի տեղաւորւում: Դա ամբողջովին սխալ...
«ԹՈՒՐՔԱԳԻՏԱԿԱՆ ՊՈՐՏԱԼ» Թուրքական «Ենի Շաֆաք» պարբերականի իր սիւնակում յայտնի լրագրող Ալի Պայրամօղլուն, ով նաեւ «Ներեցէք մեզ, հայեր» միջոցառման աշխուժ անդամներից է, բարձրացրել է Պոլսի «Քեմփ Արմէն» որբանոց-ճամբարի ոչնչացման հարցը: Պայրամօղլուն նշում է, որ իրեն է զանգահարել Հրանդ Տինքի եղբայր Լեւենթ Տինքը` խնդրելով բարձրաձայնել հայերի համար մեծ նշանակութիւն ունեցող որբանոցը քանդելու մասին: «Լեւենթ Տինքը, զանգելով ինձ, տեղեկացրեց, որ քանդում են Թուզլայի...
«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» Գարատենիզ թեքնիք համալսարանի (ԳԹՀ) պատմութեան բաժնի նախաձեռնութեամբ կազմակերպուեցաւ աշխատաժողով մը` «Տեղահանութեան եւ բնակչութեան օրէնքի (իսքան) 100-ամեակին առթիւ` անցեալէն դէպի այսօր. Անատոլուի մէջ հայեր» նիւթով: Աշխատաժողովը կայացաւ համալսարանի «Նազըմ Թերզիօղլու» սրահին մէջ: Գումարուեցան երեք նիստեր, որոնց ընթացքին խօսք առին 11 պատմաբաններ: Աշխատաժողովի ընթացքին Հայկական հարցը քննարկուեցաւ պետական քաղաքականութեան ծիրէն ներս, «կարծեցեալ» պիտակին տակ: Նիւթերը կեդրոնացան հայերու հետ միասնաբար ապրիլ,...
Պաշտպանութեան նախարարի առաջին տեղակալ Դաւիթ Տոնոյեանը, «Թերթ»-ի հետ զրոյցում անդրադառնալով Ազրպէյճանի զինուած ուժերի հնարաւոր գործողութիւններին, նշեց, որ Ազրպէյճանը միանշանակ գնում է սահմանի երկայնքով եւ շփման գծում իրավիճակի սրման, ապա հետեւեալ հարցադրումն արեց. «Իսկ ո՞վ է ասում, որ ԼՂՀ-ի շուրջը ձեւաւորուած անվտանգութեան գօտին մեզ համար բաւարար է: Ո՞ւմ գնահատականն է, մեր գնահատականով` Ազրպէյճանի այսօրուայ սպառազինուածութեան պայմաններում այն արդէն իսկ բաւարար չէ:...
«Արմ Ուիքլի Նիուզ» Թուրքական հետախուզութիւնը միայն մէկ փոքրիկ շրջանում 1600 հայ ընտանիք էր յայտնաբերել: Թուրքիայում իսլամացած հայերի խնդիրը բարդ է այնքանով, որ բազմաթիւ ընտանիքներ իրենց համարում են թուրք կամ քիւրտ, հանգիստ ապրում են առանց ազգային ինքնութեան վերանայման անհրաժեշտութեան` ամենեւին չկասկածելով, որ յոյժ գաղտնի ծրարներում իրենք հայ են համարւում: Հայկական մամուլի կողմից պատշաճ արձագանգ չգտաւ 2011 թուականի մի իրադարձութիւնը, որը կարող...
Նեզահաթ Էլեֆթոս եւ դուստրը` Լէյլան «Ռոյթըրզ» կը գրէ, որ երբ Նեզահաթ Էլեֆթոս փոքր տարիքին ընտանեկան արկղի մը մէջ լուսանկարներու ծրար մը գտաւ, անոր մեծ մայրը խոստովանեցաւ, որ լուսանկարներուն մէջ էին իր քրիստոնեայ հայ եղբայրները, որոնք Համաշխարհային Ա. պատերազմին ընթացքին զոհ գացին հարաւարեւելեան Թուրքիոյ մէջ տեղի ունեցած զանգուածային սպանդներուն: Շուրջ քառասուն տարի Նեզահաթ Էլեֆթոս փորձեց պահել իր Զարիֆէ մեծ մօր այն...
Գրեթէ երկու տարի անցած էր այդ թուականէն, եւ կը կարծուէր, թէ կատարեալ անցեալի հետքերով հարցը փակուած էր, սակայն քոնկրեսական բարոյագիտութեան գրասենեակին համար` «Ո՛չ»: Ընդհակառակը, եօթանասուն էջերէ բաղկացած զեկոյց-թղթածրարին հարցը նոր սկսած կը թուի ըլլալ: Հարցը… թնճո՞ւկը… Ուրեմն, ըստ քոնկրեսական բարոյագիտութեան գրասենեակի պատրաստած այդ թղթածրարին, Ազրպէյճանի քարիւղի պետական «Սոքար» ընկերութիւնը, Նոր Աշխարհէն ներս գործող ոչ շահաբեր ընկերութիւններու անունին տակ, աւելի քան...
Կարգ մը գիրքեր գնահատանքի արժանի են ոչ միայն իրենց բովանդակութեամբ, այլ նաեւ` ստեղծման ամբողջ գործընթացով: Այս հաստատումը կ՛ընենք, քանի որ կը տեսնենք, թէ անոնք մեծ դժուարութիւններ յաղթահարելով հասած են ընթերցողին: Այդ տեսակ գիրք մըն է Սերտար Ճանի «Մեծ մօրս հեքիաթները» անուն գիրքը, որուն հեղինակը ամենածանր տանջանքներով ծանօթ Տիգրանակերտի բանտէն արձակուելով, 1991-ին, Թուրքիոյ համար խիստ դժուար տարեթիւի մը համարձակեցաւ 1915-ի Հայոց...
ԳԷՈՐԳ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ, թուրքագէտ Արդէն վերջնականապէս յայտնի է, թէ որ հայ թեկնածուներն են մասնակցելու յունիսի 7-ին կայանալիք Թուրքիայի Ազգային Մեծ ժողովի ընտրութիւններին: Խորհրդարանում տեղ զբաղեցնելու համար պայքարելու է 4 հայ թեկնածու` Թուրքիայում գործող երեք քաղաքական ուժերից` իշխող, չափաւոր իսլամամէտ Արդարութիւն եւ բարգաւաճում, ընդդիմադիր, քեմալական ժողովրդահանրապետական եւ քրտական ժողովուրդների ժողովրդավարական կուսակցութիւններից: Թուրքական քաղաքական դաշտում նկատելի ազդեցութիւն ունեցող ուժերից միայն ընդգծուած ազգայնամոլական Ազգայնական...
ՍՈՒՐԷՆ ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Հայ բնակչութեան ոչնչացումը օսմանեան թուրքերի կողմից «Lը Փըթի Ժուրնալ», դեկտեմբեր 12, 1915թ. Լուսանկարիչ` ՍԹԵՖԱՆՕ ՊԻԱՆՇԵԹԻ Ցեղասպանութեան իրականացման համար անհրաժեշտ պայման է հասարակութեան լայն շերտերի ներգրաւուածութիւնը, մասնակցութիւնը զանգուածային սպանութիւններին (Ցեղասպանութիւնների ընթացքում զանգուածային մասնակցութեան մասին մանրամասն տես` James E. Waller, Becoming Evil: How Ordinary People Commit Genocide and Mass Killing: Այս պարագայում յատկապէս մեծ «արժէք» են ձեռք բերում այն մարդիկ,...
ԷՄՐԷ ՃԱՆ ՏԱՂԼԸՕՂԼՈՒ Նախքան թեւակոխելը սոյն տարեթիւին` համատարած համոզում էր, որ անսպասելի զարգացումներ պիտի ըլլան Հայոց ցեղասպանութեան խնդրին շուրջ: Սակայն ի դէմ այս ընդհանուր համոզումին` քիչեր միայն կը պատկերացնէին այդ զարգացումները: Քանի որ Հայաստանի Հանրապետութիւնը ազգային խնդրի վերածած է Ցեղասպանութեան միջազգային գետնի վրայ ճանաչումը, բնականաբար պիտի մշակուէր միջպետական որոշ ռազմավարութիւն: Բայց հաւանաբար շատ քիչեր միայն պիտի կարենային մտաբերել, թէ կաթողիկէ...
