Մանկապատանեկան

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ըստ գիտական ուսումնասիրութեան մը, մեր մթնոլորտին մէջ գտնուող օզոնի կազի խաւը, որ երկրագունդը կը պաշտպանէ արեւուն վտանգաւոր ճառագայթներէն, աւելի լաւ վիճակի մէջ կը գտնուի: Սակայն անիկա տակաւին ամբողջովին չէ վերականգնած: Օզոնի խաւը մեր մթնոլորտին մէջ գետնէն 20-50 քմ բարձր գտնուող խաւն է: Այս խաւը կազմուած է կազով մը` օզոնը: Ան շատ կարեւոր դեր ունի, որովհետեւ բոլոր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երկրագունդի հիւսիսային կիսագունդին մէջ ձմրան օդը ցուրտ կ՛ընէ: Մեր մարմինը ինչպէ՞ս կը հակազդէ այդ ցուրտին, եւ մինչեւ ո՞ր աստիճան ան կրնայ տոկալ այդ ցուրտին: Առանց հագուստի մարդ արարածը չի կրնար ապրիլ - 15 աստիճան ջերմաստիճանէն աւելի վար ցուրտին: Ցուրտին ազդեցութեան տակ մեր մարմինը պաշտպանողական բազմաթիւ քայլեր կ՛առնէ: Նախ եւ առաջ մորթին տակ արիւնի երակները կը կծկուին...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Գիտէի՞ր, որ գոյութիւն ունին ամպի 10 տարբեր տեսակներ` Սիրրուս, Սիրրո Քումուլուս, Սիրրոսթրաթուս, Այթո Քումուլուս, Սյթոսթրաթուս, Սթրաթուս, Սթրաթո, Քումուլուս, Նիմպոս թրաթուս, Սթրաթո Քումուլուս, Նիմպոս Թրաթուս, Քումուլուս եւ Քումուլոնիմպուս: Անոնց կերպարանքը եւ բարձրութիւնները կը տարբերին, սակայն անոնք բոլորը ունին նոյն բաղադրութիւնը: Ամպերը կազմուած են միլիոնաւոր ջուրի կաթիլներէ եւ սառոյցի բիւրեղներէ: Այս պատճառով է, որ նոյնիսկ եթէ անոնք փետուրի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Նապիլա կ՛ապրի Ինտոնեզիոյ փոքրիկ կղզիներէն մէկուն վրայ: Կլիմայի տաքնալուն պատճառով ծովը կը բարձրանայ, եւ անոր կղզին կրնայ օր մը ջուրին տակ անհետանալ: Նապիլա դպրոց կ՛երթայ երկուշաբթիէն շաբաթ, առտուան ժամը եօթէն կէսօրէ ետք ժամը մէկ: Միջնակարգ դասարանները աւարտելէ ետք մեծ թիւով տղաք ձկնորս կը դառնան, մինչ աղջիկները կը մնան տունը, որովհետեւ գիշերօթիկ դպրոցը շատ հեռու է, ուրիշ...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Փոքրիկ Լէոն Աշուըրթ 10 տարեկան մանչուկ մըն է, որ կ՛ապրի Լիվըրփուլի մէջ, Անգլիա: Սուփրմարքեթի մը մէջ ան կը տեսնէ փըլիւշէ փանտա մը: Ան շատ կը կապուի այդ խաղալիքին: Սակայն մայրը չի կրնար գնել անոր ուզածը: Հետեւաբար, վախնալով, որ ուրիշ յաճախորդ մը այդ խաղալիքը գնէ, մինչեւ որ իր մայրը կարենայ իրեն գնել այդ փըլիւշը, Լէոն երկտող մը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Երբեմն մարդիկ կը շուարին այս երկու շրջաններուն միջեւ, որովհետեւ անոնք իրարու շատ նման անուններ ունին: Սակայն, իրականութեան մէջ անոնք իրարմէ շատ տարբեր շրջաններ են եւ կը գտնուին երկրագունդին վրայ հակառակ ուղղութիւններու վրայ: Անթարքթիքան աշխարհի ծայրագոյն հարաւը գտնուող ցամաքամասն է: Անիկա բնակավայրն է թեւատներու, նարուալներու, ընձառիւծ փոկերու... եւ հաւանաբար մօտաւորապէս երկու հազար անձերու, որոնք հոն փոխադրուած են...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Փորթուգալի մայրաքաղաք Լիզպոնի կեդրոնը կը գտնուի իւրայատուկ «պուպրիկներու հիւանդանոց» մը: Հոն, այս նուրբ խաղալիքները կը նորոգուին կամ կը հաւաքուին զգուշութեամբ եւ սիրով` հինգ սերունդներէ ի վեր: *** Իւրաքանչիւր պուպրիկ ունի իրեն յատուկ «հիւանդի քարտը»: Այս հիւանդները կը խնամուին փորձառու երեք «բժշկուհիներու» կողմէ: Այս կիները անոնց կը դնեն նոր աչք մը, թեւ մը կամ մազեր, որ կ՛ընտրեն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ - Եթէ Կաղանդ պապան ճամբորդէ լոյսի արագութեամբ, ան կրնայ երկրագունդին շուրջ դառնալ եօթը անգամ մէկ երկվայրկեանի ընթացքին: - Քանատայի մէջ խումբ մը մարդիկ կրցան 2069 ձիւնեմարդ շինել մէկ ժամուան ընթացքին: - Նորվեկիոյ մէջ խումբ մը փռապաններ պատրաստեցին 651 քիլօ կշռող ճինճըրպրետ «մարդուկ» մը: - Գերմանիոյ կարգ մը շրջաններու մէջ Կաղանդ պապան նուէրները կը ձգէ մանուկներու կօշիկներուն...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Կաղանդ պապան իսկապէս «Սուփըր» պէտք է ըլլայ մէկ գիշերուան մէջ աշխարհի բոլոր մանուկներուն նուէրները բաժնելու համար... 1.- Բոլոր մանուկներուն պահանջները գոհացնել Այժմ աշխարհի վրայ կ՛ապրին 15 տարեկանէն աւելի վար 2,2 միլիառ մանուկներ: Անոնց մօտաւորապէս 30 առ հարիւրը քրիստոնեայ է եւ Ս. Ծնունդը կը տօնէ: Հետեւաբար, 660 միլիոն մանուկներ եթէ ընդունինք, որ անոնք բարի եղած են տարուան...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Վերջապէս ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ն արժեւորեց մեծ ժողովրդականութիւն վայելող փիցցան: Կազմակերպութիւնը փիցցան արձանագրեց մարդկային մշակութային ոչ շօշափելի ժառանգութեան ցանկին մէջ: Մեզի համար փիցցան փուռին մէջ եփած կլորակ խմոր մըն է, վրան` քիչ մը լոլիկ, քիչ մը պանիր եւ կարգ մը ուրիշ նիւթեր դրուած: Սակայն անոր իսկական պատրաստութիւնը իւրայատուկ արուեստ մըն է, որ կը ժառանգուի սերունդէ սերունդ: Ան ծնած է...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Աշխարհին շուրջ, տարբեր քաղաքներու փողոցներուն մէջ կը պատահի, որ հանդիպինք դուրսը լքուած հին բազմոցներու, հին պատկերասփիւռներու, հինցած եւ մաշած անկողիններու: Անոնց տէրերը այս առարկաները լքած են մայթին վրայ` անոնցմէ ձերբազատելու համար, յուսալով, որ քաղաքի աղբահաւաքները զանոնք կը հաւաքեն եւ աղբանոց կամ վերամշակումի կեդրոն կը տանին: Ընդհանրապէս այն անձերը, որոնք այս հին առարկաները փողոցին մէջ կը լքեն,...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ 10 Տարեկան Չարլի Կը Սրբագրէ Թանգարանին Սխալը Իր ծնողքին հետ Լոնտոնի «Նաչըրըլ հիսթըրի միւզիում» թանգարան այցելութեան մը ընթացքին 10 տարեկան Չարլի Էտուարծ նշմարած է սխալ մը` հոյամողէսի մը անուան վերաբերեալ: Չարլի նախապատմութեան եւ յատկապէս հոյամողէսներու մեծ սիրահար մըն է: Հետեւաբար ան անմիջապէս կը նկատէ, որ հոյամողէսի մը պատկերին տակ արձանագրուած անունը սխալ է: Չարլի կը հաստատէ,...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Թայլանտի մէջ մուայ թայը (Թայ բռնցքամարտ) շատ մեծ ժողովրդականութիւն վայելող մարտարուեստ մըն է: Մենք պիտի այցելենք Ուաթանայա Թայ մարզաձեւի բանակավայրը, ուր աղջիկներ եւ մանչեր կը մարզուին ախոյեաններ դառնալու համար: Մարտարուեստի բանակավայրին մէջ մարզուող բոլոր մանուկները իրենց փորձերը սկսելէ առաջ դպրոց կ՛երթան ուրիշ աշակերտներու նման, առտուան ժամը 7:30-էն մինչեւ կէսօրէ ետք ժամը 4:30: 10 տարեկան Նամինկ կ՛ապրի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ինչպէս գիտենք, մարդ արարածը իր առաջին քայլերը առած են ափրիկեան ցամաքամասին վրայ: Այս ցամաքամասին վրայ է, որ գտնուած են ո՛չ միայն արդի մարդ արարածին (հոմօ սափիէն, մեր ուղղակի նախահայրերը) ամէնէն հին մնացորդները, սակայն նաեւ` մարդուն ամէնէն մօտիկ զարմիկներուն ամէնէն հին բրածոները: Անոնցմէ ամէնէն նշանաւորը Լիւսին է, որ ապրած է մօտաւորապէս 3,2 միլիոն տարիներ առաջ, եւ որուն...

Պատրաստեց՛ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Խորհրդային Միութեան մէջ այս շունը իսկական հերոս մը եղած է: Լայքան, որ ռուսերէնով կը նշանակէ «փոքրիկ հաջող», աստղանաւորդ դարձած է 1957-ին, 60 տարիներ առաջ: 1950-ական թուականներէն սկսեալ անջրպետին նուաճումը ուժ փաստելու միջոց մը դարձած էր աշխարհի ամէնէն հզօր երկու պետութիւններուն միջեւ: Մրցակցութիւնը զօրաւոր էր Միացեալ Նահանգներուն եւ Խ.  Միութեան (որ կը գլխաւորէ Ռուսիան) միջեւ: Ո՞վ պիտի...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մարդկային մարմինը բազմաթիւ գաղտնիքներ ունի: Ճիշդ է, որ ան դիւրաբեկ կը թուի, սակայն իրականութեան մէջ ան հզօր մեքենայ մըն է, որ կազմուած է բազմաթիւ մեքենական դրութիւններէ: Ասիկա յատկապէս նշմարելի է մարդկային մարմնին ամէնէն կարեւոր շրջաններէն` ստամոքսին պարագային: Ստամոքսը ուտելիքներու մարսողութեան էական գործիքն է: Այս գործարանը ունի բազմաթիւ գաղտնիքներ եւ կարողութիւններ: Բարդ Գործարան Մը Երբ մենք կը...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ 1977-ին անջրպետ ղրկուած երկու անջրպետանաւերը` «Վոյէճըր» 1 եւ 2 անցած են ամբողջ արեգակնային դրութենէն: Անոնք մեզի փոխանցած են նկարներ` Լուսնթագէն, Երեւակէն, Ուրանոսէն եւ Պոսիտոնէն: Անոնք մեզի կարելիութիւն տուին նաեւ գտնելու այս մոլորակներուն շուրջ դարձող լուսիններ եւ նոյնիսկ գործօն հրաբուխներ Լուսնթագի արբանեակներէն` Քոյի վրայ: Այժմ անոնք կը դեգերին արեգակնային դրութեան սահմաններուն վրայ` դառնալով մեզմէ ամէնէն հեռու գտնուող...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Ձմրան սկիզբը արագիլը կը պատրաստուի լքելու հիւսիսային երկիրները եւ ձմեռը անցընելու տաք Ափրիկէի մէջ... Երբ ձմեռը կը մօտենայ, արագիլներուն ուտելիքը կը նուազի: Անոնց համար ժամանակն է երթալու դէպի արեւոտ Ափրիկէ, ուր ուտելիքը աւելի առատ է: Արագիլները, որոնք ընդհանրապէս զոյգերով կ՛ապրին, կը խմբուին: Նոյնիսկ փոքրիկ արագիլները ճամբորդութեան մաս կը կազմեն: Արագիլները թռիչք կ՛առնեն: Կը սկսի աւելի քան...

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այս շաբաթ մենք պիտի երթանք հազարաւոր քիլոմեթրեր հեռու` տեսնելու համար, թէ ինչպէ՛ս կ՛անցնի պզտիկ աշակերտի մը դպրոցական օրը Ճափոնի մէջ: «Եոքոսօ», բարի եկաք Թաքայամա` Ճափոնի կեդրոնը պզտիկ քաղաք մը: Մենք պիտի այցելենք Նիշի դպրոցի նախակրթարանը: Մէկ ամսուան արձակուրդէ ետք, աշակերտները դպրոց վերադարձան 4 սեպտեմբերին: Անոնց համար դպրոցական տարեշրջանը սկսած է ապրիլին: Ճափոնի մէջ նախակրթարանի դպրոցները 6...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Նախքան ծնող դառնալը` բոլորս ալ դաստիարակչական մեծ սկզբունքներէ կը ճառենք, բայց անգամ մը, որ զաւակներու տէր ենք, խոստովանինք, որ մեր գինիին շատ ջուր կը խառնենք, եւ մեր սկզբունքներուն մէկ կարեւոր մասը կը ցնդի օդին մէջ: Արդեօք սխալ ընթացքի մէ՞ջ ենք, ի՞նչ պէտք է ընենք... Առնենք օրինակ մը. «Նուէրներուն չափազանցութիւնը կը վնասէ երեխային»: Այո՛, երբ առանց առիթի երեխային...