Յօդուածներ

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Չկայ աւելի վնասակար յիմարաբանութիւն, քան` «իրապաշտական» կոչուած կիսամտածումը: Իրապաշտը նա է, ո՛վ չգիտէ անցեալը տառապելով ապրել, ո՛վ գտնւում է ներկայի կոպիտ փաստերի ազդեցութեան տակ, ո՛վ չգիտէ կռահել եւ տեսանել ապագան: Ով ժամանակի մի մասով է ապրում` նա յաւիտենականութեան տիպ չէ, նա ամբողջական էակ չէ, նա մարդաբեկոր է, հոգեւոր թզուկ: ՀԱՅԿ ԱՍԱՏՐԵԱՆ (Գրող, մտաւորական եւ իմաստասէր) Առաջին հայեացքով` զարմացնող...

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Երբ 127 տարի առաջ Թիֆլիսի մէջ հիմնադրուեցաւ ՀՅ Դաշնակցութիւնը, սկզբնական շրջանին անոր թիւ մէկ հարցը Օսմանեան կայսրութեան մէջ հայութեան ռայա վիճակի վերացումն էր եւ «Էրգրի» մէջ բարեկարգումներու գործադրութեան միջոցով ինքնավարութեան որոշակի աստիճան ձեռք ձգելը: Եւ բնականաբար համիտեան բռնակալական միապետութեան պայմաններուն մէջ այս նուազագոյն նպատակն անգամ կարելի չէր խաղաղ միջոցներով իրագործել, ուրեմն Դաշնակցութիւնը եղաւ հայկական յեղափոխական շարժման դրօշակիրը, շարժում...

  ՊԵՏԻԿ Այսօր` դեկտեմբեր 8-ին տեղի կ՛ունենայ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան 127-ամեակի տօնակատարութիւնը: Պատեհ առիթ մը Հայաստանի եւ սփիւռքի հայութեան` վերյիշելու պատմական հաստատ իրադարձութիւններ եւ անդրադառնալու, որ այս 127 տարիներուն ընթացքին աշխարհի քաղաքական եւ ռազմական փոթորիկներու ընդմէջէն ծնունդ առած տասնեակ կուսակցութիւններ եւ քաղաքական կազմակերպութիւններ անհետացած են միջազգային բեմերէն ու այսօր նոյնիսկ չեն յիշուիր: Իսկ մենք մեր աշխարհատարած գաղութներով պիտի յիշենք այն...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Ժամանակի ընթացքին ընդունուած կարգը այն եղած է, որ  պետութիւններու ղեկավարները եւ ընդհանրապէս առաջնորդները ըլլան տարեց: Այս երեւոյթին դէմ անշուշտ միշտ պայքարողներ եղած են: Այսօր տարեցներու հետ նոյնպէս կան բաւական երիտասարդ նախագահներ, ընդհանրապէս` առաջնորդներ, որոնք հեղինակութիւն ունեցող անձնաւորութիւններ են: Ստորեւ կը ներկայացնենք այսօր ղեկի վրայ եղող ամէնէն տարեց առաջնորդներու խումբ մը: Ն. Էլիզապեթ Բ. Թագուհի Զիմպապուէի նախագահ Ռոպերթ...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Այդ ծանր, արիւնալի կացութեան մէջ ծնւում է մայրս` Լուսինը, Մարաշ վերադարձած նորաստեղծ ընտանիքի առաջին աղջիկ զաւակը: Այդ 1920 թուականն էր: Կիլիկիոյ հայութեան երկրորդ եղեռնը: Մեծ մայրս սրտի կսկիծով էր պատմում, թէ ինչպէ՛ս այդ վտանգուած, անապահով օրերին չկամութեամբ էր ընդունւում իւրաքանչիւր ծնունդ: Հայութեան համար ոչ միայն պարզ չէր իրենց ճակատագիրը, այլ բոլորովին անտեղեակ էին իրենց ճակատագրի շուրջ...

2-3 դեկտեմբեր 2017-ին Աւստրալիոյ Մելպուռն եւ Սիտնի քաղաքներուն մէջ նշուեցաւ  Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան 127-ամեակը: Ստորեւ  կը հրատարակենք այս հանդիսութեան ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ  դոկտ. Վիգէն Եագուպեանին արտասանած խօսքը: Այն դրուագը, որով այսօր պիտի բանամ իմ խօսքը, կը սկսի Առաջին համաշխարհային պատերազմի օրերուն եւ կ՛աւարտի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն։ Աշխարհագրականօրէն տարբեր վայրերու մէջ տեղի կ՛ունենան դէպքերը, սակայն մտածողութեան նոյն խարիսխը ունին։ Ծանօթ...

Վերջերս Հայաստանի Ազգային ժողովին մէջ քննարկումներու նիւթ դարձած էր «Ընտանեկան բռնութեան կանխարգիլման եւ ընտանեկան բռնութեան ենթարկուած անձերու պաշտպանութեան մասին օրէնք»-ի նախագիծը(1), որուն որդեգրման համար տարիներէ ի վեր պայքարած են կիներու իրաւունքներու պաշտպան հասարակական կազմակերպութիւններ: Օրէնքին դէմ եղողները ընդհանրապէս կը գործածեն այն փաստարկը, որ անիկա հայկական աւանդական ընտանեկան արժէքները կը քանդէ, մինչ օրէնքը պաշտպանողները կը հաւատան, որ կարիքը կայ նման օրէնքի...

Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Սերժ Սարգսեանի որոշումով ազգային բարերար Ալեքքօ Պէզիքեան պարգեւատրուած է հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար` 2-րդ աստիճանի շքանշանով: Շքանշանը Ալեքքօ Պէզիքեանին յանձնած է Հայաստանի Հանրապետութեան սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեանը, 29 նոյեմբերին, Ժընեւի մէջ կայացած Զուիցերիոյ հայ համայնքի ներկայացուցիչներու հետ հանդիպման ընթացքին:

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Թեհրան Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան 127-ամեակի Նշում 27 նոյեմբերին Հ. ուս. «Չհարմահալ» միութեան «Յ. Թումանեան» սրահին մէջ նշուեցաւ ՀՅԴ-ի 127-ամեակը: Օրուան բանախօս, «Ալիք» հաստատութեան ներկայացուցիչ Սուրիկ Աբնուսեան ընդգծեց, որ Դաշնակցութիւնը ծնած է հայ ժողովուրդի ծոցէն եւ հասակ նետած է անոր ծառայելու համար` ի խնդիր անոր արդար Դատի լուծման ուղղութեամբ տարուող պայքարի, շեշտելով, որ Դաշնակցութիւնը իր կարելին պիտի ընէ...

29 տարի անցած է արդէն Հայաստանի հիւսիսային շրջանները հարուածած աղէտալի երկրաշարժէն, եւ տակաւին «Աղէտի գօտի» հասկացողութիւնը կը յամենայ, հայ ազգը հարուածած բնական աղէտին բացած խոցը տակաւ կ՛արիւնի: 29 տարիներէ ի վեր տակաւին կարելի չէ եղած Սպիտակի երկրաշարժի վէրքին ամբողջական սպիացումը: Եւ տակաւին 1988-էն անտուն մնացած մարդիկ կ՛ապրին մետաղեայ տնակներու մէջ, հեռու` կեանքի տարրական բնականոն պայմաններէն: Ստորեւ տրուած քանի մը վկայութիւններուն...

1988 թուականի դեկտեմբեր 7-ին Հայաստանի մէջ տեղի ունեցաւ աւերիչ երկրաշարժ: Անիկա ընդգրկեց հանրապետութեան հիւսիսային եւ հիւսիսարեւելեան շրջանները, անոր տարածքին մօտաւորապէս 40%-ը: Հաշուած վայրկեաններու ընթացքին լրիւ կամ մասնակի աւերակ դարձան Սպիտակ, Լենինական, Կիրովական, Ստեփանաւան քաղաքները, Սպիտակի, Ախուրեանի, Գուգարքի, Արագածի, Կալինինոյի, Ստեփանաւանի շրջաններու հարիւրէն աւելի գիւղեր ու բնակավայրեր: Զոհուեցաւ 25 հազարէն աւելի մարդ, 500 հազարը մնաց անօթեւան: Շարքէն դուրս եկաւ բնակելի շէնքերուն...

«Անկախ». Դեկտեմբեր 7, Երեւան: Ես 14 տարեկան եմ: Դպրոցին մէջ, բնագիտութեան ժամուն, զանգէն  քանի մը րոպէ առաջ սկսաւ ցնցուիլ, պատուհանները թափեցան, մենք դուրս վազեցինք բակ: Տնօրէնն ու ուսուցիչները վերջինը դուրս եկան դպրոցէն: Երեխաները չէին լար, անգամ` առաջին դասարանցիները: Դեկտեմբեր 8: Հայրս գիշերը գնաց Լենինական, մայրս թաքուն կու լար, որ մեզ չվախցնէ: Մենք դասարանով որոշեցինք որպէս կամաւոր երթալ հիւանդանոց: Դեկտեմբեր 9,...

Յ. Տ. ՅՈՒՍԻԿԵԱՆՑ Հազար ինն հարիւր ութսունութ թուին, Պատանքը պատած մահամերձ տարին, Թաքնուած սպիտակ սաւանի ետին, Կը սպասէր իր օրերուն լրումին, Որ իր տեղը զիջէր նորեկին: Իսկ յաջորդ տարին Սրարշաւ եկած` հասած էր արդէն Եւ կանգնած` Նայիրեան աշխարհի սեմին: Այդ ալ իր կարգին` կը սպասէր օրերու լրումին, Որ, փոխարինէր մահացող տարին: Այդ օր դեկտեմբեր եօթին, շատ մօտիկ կէսօրին, Զուարթ գիւմրեցին...

Ն.Պ. Դեկ­տեմ­բեր 5ին, 96 տա­րի ա­ռաջ, Ի­տա­լիոյ մայ­րա­քա­ղաք Հ­ռո­մի մէջ, հա­րուստ բնա­կիչ­նե­րու ա­ռանձ­նա­տուն­նե­րով յատ­կան­շո­ւող փո­ղո­ցի մը վրայ, օր-ցե­րե­կով, հայ ժո­ղո­վուր­դի վրի­ժա­ռու բա­զու­կը ար­դար մա­հա­պա­տի­ժի են­թար­կեց ա­ւե­լի քան մէ­կու­կէս մի­լիոն հա­յոր­դի­ներ ցե­ղաս­պա­նու­թեան են­թար­կած Թր­քա­կան ­Մեծ Ո­ճի­րին գլխա­ւոր պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րէն՝ Իթ­թի­հա­տա­կան կա­ռա­վա­րու­թեան վար­չա­պետ ­Սա­յիտ ­Հա­լիմ Փա­շան։ Ա­հա­բե­կի­չը 21 տա­րե­կան էր՝ Ար­շա­ւիր Շի­րա­կեան ա­նուն-մա­կա­նու­նով։ Սա­յիտ ­Հա­լիմ փա­շան իթ­թի­հա­տա­կան Թուր­քիան կա­ռա­վա­րող ե­ռա­պե­տու­թեան վար­չա­պետն էր՝ մեծ...

Ն.Պ. Այսօր՝ Դեկտեմբեր 6ին, կ’ոգեկոչենք մահուան տարելիցը Մօրուք Կարոյի, որ «Անկեղծ զինուոր»ի իր արժանաւոր տեղը ունի հայոց պատմութեան նոր ժամանակաշրջանը լուսաւորող Սասնոյ դաշնակցական ֆետայիներու անզուգական Սերունդին մէջ։ Մօրուք Կարօ Աւազանի անունով Կարապետ Աւոյեան՝ Մօրուք Կարօ ներկայացուցչական դէմք մը եղաւ փաղանգին մէջ սասունցի այն երիտասարդ հայորդիներուն, որոնք 1890ականներու առաջին տարիներէն իսկ զէնք ու փամփուշտ ձեռք ձգեցին եւ բարձրացան մեր լեռները՝ ընդառաջելով...

Քրիստոնէական ջերմ սիրով եւ հայրապետական օրհնութեամբ կ՛ողջունենք ձեզ, որպէս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան օրէնսդիր մարմին: Ձեր ներկայութիւնը մայրավանքին մէջ կենդանի վկայութիւն մըն է հայ եկեղեցւոյ հարազատ դիմագիծին, որպէս ժողովուրդի՛ եկեղեցին: Եկեղեցի մը, որուն կեանքին ու առաքելութեան գործնապէս մասնակից է մեր ժողովուրդը: Եկեղեցի մը, որուն առաքելութիւնը ինքնակեդրոն ու ինքնանպատակ չէ, այլ ուղղուած է մեր ժողովուրդին: Ահա թէ ինչո՛ւ, խօսելով Մեծի Տանն...

ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ «Եըպըրնէ ըլ զահըր» ըսաւ` քիթը քիթիս խոթած: Յետմիջօրէի ժամը չորսն էր, Պուրճ Համուտ, Արագած շրջան, կամուրջին տակ: Առաջին անգամը չէր, որ տղայ մը կ՛որոշէր հասցէիս «գովասանք» հիւսել իր նեխած, ստորին եւ գձուձ էութեամբ: Այլեւս զզուելի դարձած է այս իրականութիւնը մեր կեանքին մէջ, իմ կեանքիս մէջ, աղջիկներու եւ կիներու կեանքին մէջ, սեռային փոքրամասնութեանց, ազգային փոքրամասնութեանց կեանքին մէջ: Անկարելի եղած...

Շինարարութեան յատուկ ձայներ, որոնց մերթ ընդ մերթ կը միանայ թռչնազգիներու ճռուողիւնը: Այսպէս` ծիծեռնակը վերստին կը շինէ իր բոյնը: Տարեվերջէն առաջ իսկ Մարտակերտ շրջանի Թալիշ գիւղին բնակիչը պիտի վերադառնայ «տուն, քաղցր տուն», վերստին մշակելու եւ հերկելու իր հողը, վերստին արածելու իր հօտն ու երամակը: Այսպէս, ծխնելոյզէն պիտի ճախրի մուխը` յաւելեալ փայլք մը տալով Մռաւ լերան արեւելեան շրջանի հարաւային լանջին, Թարթառ գետի...

Նոյեմբերի 10-ին Վիեթնամում հանդիպեցին Փութինն ու Թրամփը: Հանդիպումից յետոյ տարածուած յայտարարութիւնը վերաբերում էր միայն երկու երկրների համաձայնութեանը` Սիրիայի հարցերի կապակցութեամբ, Սիրիայի ամբողջականութիւնը պահպանելուն: Սա սառցալերան միայն երեւացող մասն է: Խորքային իմաստով երեւում է, որ Միացեալ Նահանգներ ու Ռուսաստանը Վիեթնամում ձեռք են բերել նաեւ այլ համաձայնութիւններ, որոնք չեն շրջանցել մեր տարածաշրջանը եւս: Քաղաքական իրադարձութիւնները ցոյց են տալիս, որ Ռուսաստանը դուրս է...

24 նոյեմբեր 2017-ին Պրիւքսելի մէջ Հայաստանի Հանրապետութիւնը եւ Եւրոպական Միութիւնը Արեւելեան գործընկերութեան համապարփակ եւ ընդլայնուած համաձայնագիր ստորագրեցին: Համաձայնագիրը կ՛անդրադառնայ Հայաստան-Եւրոպական Միութիւն գործակցութեան բազմազան ոլորտներուն` քաղաքական, իրաւական, տնտեսական,  ելեկտրական, բնապահպանական, կրթական, մշակութային, արցախեան հակամարտութեան, քաղաքացիական եւ այլն: Հայաստանի մէջ Եւրոպական Միութեան պատուիրակութեան տրամադրած տեղեկութեան համաձայն, քաղաքական բաժինը կ՛ընդգրկէ համագործակցութիւն` Հայաստանի մէջ  ժողովրդավարական հաստատութիւններու զարգացման, փտածութեան դէմ պայքարի, դատաիրաւական բարեփոխումներու, մարդու իրաւունքներու ...