Յօդուածներ

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Վերջին շրջանին միջազգային լրատուամիջոցներ կամ ընկերային ցանցերու էջեր յաճախ կ՛անդրադառնան, որ Եւրոպական Միութեան անդամ Լիթուանիան կը դիմագրաւէ գաղթականներու հարց` Լիթուանիա-Պիելոռուսիա սահմանին վրայ: Գաղթականներուն մեծամասնութիւնը գաղթած է միջինարեւելեան եւ ափրիկեան երկիրներէ, անոնք փախուստ տուած են իրենց ծննդավայրերուն մէջ յամեցող դաժան պատերազմներէն (ըստ լիթուանական աղբիւրներուն, 7 օգոստոս 2021-ին Լիթուանիա-Պիելոռուսիա սահմանին վրայ հաւաքուած գաղթականներուն թիւը հասած էր 4112 հոգիի): Լիթուանիան, որուն...

Ա. Ա. Հայաստանի խորհրդարանական արտակարգ ընտրութիւններէն երեք ամիս ետք վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան իր պաշտօնական առաջին այցելութիւնը կատարեց Մոսկուա, ուր նախագահ Վլատիմիր Փութին շնորհաւորեց Փաշինեանը` խորհրդարանական արտակարգ ընտրութիւններուն յաջողութեան առիթով եւ շեշտեց, որ ժողովուրդին վստահութիւնը շատ կարեւոր է դժուար հարցերը կարգաւորելու համար: Փութին չմանրամասնեց, թէ ի՛նչ են այն  «դժուար հարցեր»-ը, որոնց կարգաւորման համար իշխանութիւնները ժողովուրդին վստահութեան կարիքը ունին: Այդ օրերուն թէեւ...

ՎԱՐԴԱՆ Բ. ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Կեանքի մէջ, դրականին կողքին, միշտ ժխտականը ներկայ է, բոլոր տեսակի յաջողութիւններու ժամանակ անկասկած ժխտական կողմն ալ կ՛ընկերակցի: Եթէ կ՛ուզենք ուրախ կեանք ապրիլ, մարզենք մենք մեզ, որ կարողանանք դրականը տեսնել, նոյնիսկ եթէ ժխտականին ներկայութիւնը գերազանցող է: Արդէն երկու տարի անցած է Լիբանանի ապրած տագնապալի վիճակին եւ «Քորոնա» համաճարակին յայտնուելէն, որոնց պատճառով արձանագրուեցան մարդկային, նիւթական եւ տնտեսական հսկայական վնասներ:...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Նահատակ Երուանդ Հաջեանի Առաջին Տարելիցի Նշում Արցախի Մէջ 6 հոկտեմբերին Արցախի մէջ նշուեցաւ արցախեան երրորդ պատերազմի նահատակ հերոս Երուանդ Հաջեանի առաջին տարելիցը:  Տարի մը առաջ` 6 հոկտեմբերին ան զոհուած է Արցախի հարաւարեւելեան շրջանի` Կարախամբելիի համար մղուող մարտերուն: Երուանդ Հաջեան 44-օրեայ պատերազմէն առաջ արդէն իսկ կամաւորագրուած էր նաեւ ապրիլեան պատերազմին` իբրեւ հայրենիքի նուիրեալ զինուոր: Ապրիլեան պատերազմի ժամանակ, պատերազմի երթալէ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ռուսական իշխանութիւններուն կողմէ հայոց տրուած խոստումները` դէպի Անդրկովկաս արշաւանքի եւ Արցախի մէջ հայկական ինքնիշխան պետութեան կազմաւորման վերաբերեալ, ապահով ընթացքի մէջ էին: Եկատերինա Բ. կայսրուհիին հաւաստիքները վճռական եւ անփոփոխելի կը թուէին եւ հայեր փայլուն յոյսերով կ՛օրօրուէին: Գանձասարի Յովհաննէս կաթողիկոս եւ Արցախի մելիքները կը հաւաստիացնէին, որ իրենք զօրքով պատրաստ են եւ ռուսերէն կը խնդրէին որքան կարելի է արագ սկսիլ արշաւանքը:...

Լիբանանեան ճգնաժամը կառավարութեան կազմութեամբ լուծուած տեսնելու պարզամտութիւնը չի կրնար համոզել ոեւէ մէկը: Կայ սակայն քաղաքական գործընթացի տեսանելի բեմագրութիւն մը, որ մէկ քայլ առջեւ-երկու քայլ ետեւ տեղապտոյտի շարժում կը ստեղծէ: Սղաճէն բխող ծանր հետեւանքներ: Սնունդի խոր տագնապ, միաժամանակ օժանդակութիւններու տրամադրում` ամբողջովին սովամահ չդարձնելու համար աղքատացած խաւը: Վառելանիւթի հերթերու ցրուում` անոր գինի աստիճանական ազատականացումով: Այլ խօսքով` ոչ այնքան մը, որ ամբողջովին սառի...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Զաւարեան ապրեցաւ «Աշխարհիկ սուրբ»-ի խստակրօն կեանքով: Ան բծախնդիր ու պահանջկոտ եղաւ նախ իր անձին, ապա` ուրիշներու նկատմամբ: Կուսակցութեան մէջ չհանդուրժեց թերացումներն ու բարոյական ընկրկումները: Մերժեց սուտն ու կեղծիքը: Խարազանեց ցուցամոլներն ու դասալիքները: Ատեց ճառախօսութիւնն ու ամբոխավարութիւնը` զանոնք նկատելով ժամանակաւոր եւ փուճ ոգեւորութիւն: Իր նկարագիրի յատկանիշներէն եղան խնայասիրութիւնն ու ժուժկալութիւնը, յատկապէս` կուսակցական եկամուտներու հանդէպ: Հանրային կեանքին մէջ ան նիւթը,...

«Արտաքին քաղաքականութեան նպատակը յոյսի կամ ցասումի մեր սեփական զգացումներու համար ելք ապահովելը չէ. այլ ան պէտք է ձեւաւորէ իրական իրադարձութիւնները` իրական աշխարհին մէջ» ՃՈՆ ՔԵՆԵՏԻ Քենետի (1917-1963) Կրկին յապաղած ենք: Ուշ ենք... մի՛շտ ուշ: Պէտք էր, որ հայրենի ղեկավարութիւնը (այս պարագային` դիւանագիտութիւնը) շատոնց այս ուղին բռնէր: Քաղաքականութիւն կոչեցեալ բնագաւառին մէջ ճիշդ դիրքորոշում չճշդելու, երբեմն նոյնիսկ քանի մը ժամուան կամ նոյնիսկ...

«Ակօս»-ի բազմամեայ աշխատակից եւ մեր սիրելի բարեկամ ճարտարապետ Զաքարիա Միլտանօղլուի հետ կատարուած երկարապատում զրոյցները հրատարակուեցան հատորի մը ձեւաչափով: Թուրքիոյ Ճարտարապետներու միութեան Պոլսոյ մասնաճիւղը միջոցէ մը ի վեր կը հրատարակէ այդ ասպարէզէ ներս բազմամեայ աշխատութիւն ծաւալած իր անդամներու կեանքին ու գործին նուիրուած նման աշխատասիրութիւններ: Նախորդ հրատարակութիւններու առանցքը կը կազմէր ենթականերու ճարտարապետական աշխատութիւնները: Միլտանօղլուի օրինակին մէջ կը հանդիպինք աւելի բովանդակալից պատումի մը,...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Նախորդող Ժ. մասով նշուած «Մայրի 7»-ի թնճուկը կարելի եղաւ լուծել: «Արարատ» օրաթերթը «Մայրիներ 7` ձախողութիւն» (1) խորագիրով (պէտք է «Մայրի 7» եզակի ըլլայ*) կը հաստատէ առաջին «Մայրի 7»-ին պայթիլը 12 մայիս 1966-ին: Իսկ առանց նշելու յաջորդ հրթիռին անունը, սակայն նշելով, որ «Մայրի 8»-ին կը նախորդէ, «Լիբանանեան նոր հրթիռ մը արձակուեցաւ երէկ» 30 յուլիս 1966 խորագիրով լուրը կը հաղորդէ...

- Հարիւրաւոր Բժշկական Ամսագիրներ Միացած Են Կլիմայի Փոփոխութեան Հրատապ Կոչով- - Պաշտպանական Մեքենականութիւններ(Defense Mechanisms) Պատրաստեց` ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ Հարիւրաւոր Բժշկական Ամսագիրներ Միացած Են Կլիմայի Փոփոխութեան Հրատապ Կոչով (Նոյնիսկ Ջերմաստիճանի Փոքր Բարձրացումները Կրնան Կործանարար Ազդեցութիւն Ունենալ Համաշխարհային Առողջութեան Վրայ) Բժշկական աւելի քան 200 նշանաւոր  ամսագիրներ, անցեալ ամսուան ընթացքին միացած են կլիմայի փոփոխութեան առնչութեամբ  շտապ գործողութիւններու կոչ ուղղելով: Միացեալ յայտարարութիւնը, որ հրատարակուած է...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Ուրբաթ, 8 հոկտեմբերին, Սրբոց Վարդանանց եկեղեցւոյ մէջ արժանաւորապէս նշուեցաւ Թարգմանչաց տօնը եւ անգամ մը եւս պանծացուեցաւ Հայ գիրերու գիւտը: Մեր ապրած ներկային մէջ հայոց մայրենի լեզուի դիմագրաւած մարտահրաւէրները օրէ-օր կը ստանան ծանրակշիռ տարողութիւն: Սփիւռքեան այլասերող եւ օտարացնող միջավայրին մէջ արդէն իսկ հայ լեզուի պահպանումը դարձած է գերխնդիր ու մղձաւանջ եւ անոր արձանագրած նահանջը անհրաժեշտ է, որ մտահոգէ բոլորս:...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Անցնող շաբաթը քաղաքական ու տնտեսական տեսակէտէն նման էր նախորդներուն: Տաղտկալի ու բուռն բանավէճերով յատկանշուած, անարդիւնք հակադրութիւններով թունաւոր, գործի տեղ վէճը բեմադրող ներկայացումներով բեռնաւոր: Կրկին անարդիւնաւէտ շաբաթ մը: Պղտոր այս պատկերին յետնամասին սակայն լուսաւոր եղելութիւն մը եկաւ հրապարակ: Հայաստանի մէջ Ուսուցիչի տօնին յիշատակումին յաջորդեց Թարգմանչաց տօնը: Արդարեւ, կորստական վտանգներով լեցուն հայկական աշխարհին մէջ, լեզուի, գիրի, գրականութեան ու մշակոյթի պանծացումը...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ 108 տարի առաջ, հոկտեմբեր ամսուն 27-ին, ճակատագիրը կտրեց կեանքի թելը ՀՅ Դաշնակցութեան խիղճի, բարոյականութեան եւ գաղափարական սկզբունքներու մարմնաւորումը հանդիսացող Սիմոն Զաւարեանին: Անոր, որուն բովանդակ կեանքը ամբողջական ընծայաբերում մը եղաւ իր ժողովուրդի ազատագրութեան դատին եւ կուսակցութեան յեղափոխական պայքարին: Թիֆլիսէն Տրապիզոն, Մետեխի բանտէն մինչեւ Պեսարապիոյ իր աքսորավայրը, Ժընեւէն մինչեւ Պէյրութ ու Կիլիկիա եւ, տակաւին, Պոլիսէն մինչեւ Տարօն ու Սասուն, Զաւարեան...

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ Տարօրինակ նախազգացում մը կ՛ունենամ` կարդալով հիները: Կը սքանչանամ` տեսնելով անոնց այժմէականութիւնը, նոյնիսկ եթէ գրուած ըլլան աւելի քան դար մը առաջ: Ու հայրենիքի ներկայ իրավիճակը տեսնելով չեմ կրնար չյիշել Խրիմեան Հայրիկի 1894 թուականին հրատարակած «Պապիկ Եւ Թոռնիկ» հատորի հետեւեալ տողը. «Երբ հողն կորսնցնէք, ձեր կեանքն ալ հողին հետ կը կորսուի»: Եւ այսօր բոլորս հայրենիքի հետ միատեղ մեր կենաց եւ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Երկու օրէ ի վեր միջազգային մամուլի հարթակները կը խօսին համաշխարհային վերնախաւի ֆինանսական շիլ գործառնութիւններուն մասին: Անձնական մեծ հարստութեանց խորհրդաւոր տեղաշարժն է, որ քննարկման նիւթ դարձուցած է ICIJ անուամբ ծանօթ լրագողներու միջազգային կազմակերպութիւնը (International Consortium of Investigative Journalists) եւ ի մի բերած` ծաւալուն մէկ թղթածրար, զոր կը կոչեն Pandora Papers: Թղթածրարը կը բաղկանայ 11,9 միլիոն գաղտնի փաստաթուղթերէ, որոնք ցոյց...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հայ ժողովուրդի ազատագրական պայքարը  բռնութեան եւ դաժան փորձութեան հետեւանք էր:  Նախախնամութիւնը Յայտնութեան օրէն ի վեր կայսրութիւններու միջեւ կռուախնձորի  ճակատագիր սահմանած էր մեր հայրենիքը: Ապրեցանք եւ պիտի գոյատեւենք  մարդկային  քաղաքակրթութեան ամենվայրագ ցեղին դրացնութեամբ: Ցեղ, որուն տարերքը եղած են  սպանդն ու քանդումը: «Յեղափոխութիւններու դար»-ը եւրոպական ցամաքամասէն ծիլեր արձակեց  Օսմանեան կայսրութեան ուղղութեամբ:  Միքայէլ  Նալպանտեանի, Ռաֆայէլ Պատկանեանի, Րաֆֆիի, Խրիմեան Հայրիկի, Գրիգոր Արծրունիի ...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Սկսինք դրուագով մը` յունական պատմութենէն: Սպարապետը յաղթական պատերազմէն վերադարձին շքախումբովը կը ներկայանայ իր թագաւորին ու` «յաղթեցինք թշնամիին եւ անոնց երկիրը գրաւեցինք» կը ծանուցէ պարծանքով: Արքան հարց կու տայ, թէ այդ յաղթանակը ի՞նչ գին արժեց իրենց` յունական կողմին: Սպարապետը միշտ հպարտ, այլեւ ձայնը մեղմացնելով` կը պատասխանէ. «Մեր զինուորներու համրանքին միայն կէսը կորսնցուցինք...»: Թագաւորը մտմտուքի մէջ կ՛իյնայ եւ բարձրաձայն կը...

ՄԱԿԱՐ ի Գաղիա Օգոստոսի վերջին կիրակին էր: Կէսօրէ ետք Էլպիս եւ Արմենակ եկան: Բերած էին մեր բաժին մասը: Մակարուհիի սուրճէն եւ իր սովորութիւն դարձած` «Հայաստանը պիտի կորսնցնենք»-ի ահազանգէն առաջ, Արմենակ հեռատեսիլի խղճամիտ լրագրողի պէս պատմեց. - Այսօր եկեղեցիին բակը արեւախանձ դէմքերով դիմակաւոր հաւատացեալներու բազմութիւն կար: Թագաժահրը մոռցուած էր, եւ մարդիկ զիրար կը հրմշտկէին` եկեղեցասէր տիկիններու կարկանդակներուն եւ սուրճին պատիւ ընելով:...

  Քրտական կողմին հրաւէրով 24 սեպտեմբերէն 1 հոկտեմբեր Իրաքեան Քիւրտիստան այցելեց Մարոքի եւ Թունուզի մէջ Հայաստանի արտակարգ եւ լիազօր դեսպան, արաբագէտ, աղբիւրագէտ, քրտագէտ, պատմական գիտութիւններու դոկտոր, փրոֆեսէօր Արշակ Փոլադեան: Իրաքի մէջ Հայաստանի դեսպանութենէն յայտնեցին, որ այցելութեան ընթացքին դեսպան Փոլադեան Էրպիլի, Տհոքի եւ Սուլեյմանիէի շարք մը համալսարաններու մէջ հանդէս եկաւ հայ-քրտական պատմական առնչութիւններու, քիւրտերու ծագման, Հայաստանի մէջ քրտագիտութեան մասին ծաւալուն դասախօսութիւններով, ...