ՄԱԿԱՐ ի Գաղիա
Օգոստոսի վերջին կիրակին էր: Կէսօրէ ետք Էլպիս եւ Արմենակ եկան: Բերած էին մեր բաժին մասը:
Մակարուհիի սուրճէն եւ իր սովորութիւն դարձած` «Հայաստանը պիտի կորսնցնենք»-ի ահազանգէն առաջ, Արմենակ հեռատեսիլի խղճամիտ լրագրողի պէս պատմեց.
– Այսօր եկեղեցիին բակը արեւախանձ դէմքերով դիմակաւոր հաւատացեալներու բազմութիւն կար: Թագաժահրը մոռցուած էր, եւ մարդիկ զիրար կը հրմշտկէին` եկեղեցասէր տիկիններու կարկանդակներուն եւ սուրճին պատիւ ընելով:
– Հայը կը յարգէ իր եկեղեցին, որ առիթ կ՛ընծայէ զիրար տեսնելու, Հայաստանի մասին տիրական եւ սրտցաւ խօսքեր ըսելու: Այսօր մարդիկ ուխտաւորի պէս խմբուած էին Սերժ Ապրէսեանի հայաստանցի կնոջ Ինայի շուրջ, որ անոնցմէ է, որոնք կ՛ըսեն, թէ Հայաստան ապրուելիք տեղ չէ: Հոն ազգականներ ունի եւ լաւ քաղքենիի պէս արձակուրդ կը սիրէ: Օգոստոսին փոքրիկ Քեւինին եւ Ստելլային հետ Հայաստան գացած էր:
Մակարուհին հարցուց, թէ չէ՞ր վախցած վարակուելէ: Արմենակ շարունակեց.
– Ըսաւ, որ վախցող չկայ, դիմակ կրողներ քիչ են, ամէն առիթով կը խմբուին: Պատմեց, որ իր ընտանիքը, ազգականներ եւ ընկերներ, մեծ խումբով, իր տարեդարձը տօնած են շէնքերու առջեւ գտնուող պուրակին մէջ, նոյնիսկ Տի. Ճէյ. կանչած են, բարձրախօսներով երգած ու պարած: Դրացի շէնքերու բնակիչները փափաքած են միանալ ուրախութեան, որ մինչեւ օգոստոսի արեւի մայրամուտը շարունակուած է:
Մակարուհին հարցուց.
– Շուրջի շէնքերուն մէջ զոհուածներու մայր, տատիկ, կին եւ զաւակներ չկայի՞ն: Տի. ճէյ.-ի աղմկարարութեամբ գինովցողները չե՞ն մտածած այդ մասին:
– Ինայի մօտ կանգնած կին մը ըսաւ, որ մենք հոս կը սգանք, հոգեհանգիստ կ՛ընենք, հաշմանդամներուն օգնութիւն կը փորձենք հասցնել, դուք ինչպէ՞ս կրցեր էք ամբողջ թաղամասով, տի. ճէյ.-ով տարեդարձ տօնել փողոցը: Ինան ըսաւ, որ պատերազմը հեռու է, Երեւան կը սիրեն երգել, խմել, պարել: Անմոռանալի օր մըն էր:
Էլպիս շարունակեց.
– Ինան հանգիստի գացեր է: Ուրիշներ ալ գացին եւ եկան: Ոմանք խանդավառութեամբ, ոմանք տխրութեամբ, պատմեցին, որ ճաշարանները տեղ չկար, մարդիկ ուշ գիշերով փողոցներն էին, սրճարաններու մէջ կ՛աղմկէին: Հոն պարտութիւն եւ զոհեր անցեալ են:
Արմենակ լրացուց.
– Մի՛ զարմանաք: Լսեցէ՛ք լուրերը: Երեւելիներ, անոնց տիկինները եւ զաւակները, հանգստանալու կ՛երթան Փարիզ, Լոս, Սպանիա, քիչով գոհացողները` Սոչի եւ Պաթումի, եթէ արդէն երկրէն չեն հեռացած:
Մակարուհին քաղաքագէտի պէս ըսաւ.
– Եթէ պարտութիւն եւ զոհեր այսքան շուտ կը մոռնանք, վաղը եթէ վասն բարի դրացնութեան` Մեղրի, Վարդենիս, Գորիս, արդէն ազրպէյճաներէն Էյվազլի, Կէօքչայ եւ Էրիվան ալ առնեն, պէտք է իմաստուն ըլլանք, շարունակենք հանգստանալ:
Արմենակ գլուխը ճօճելով ըսաւ.
– Լեւոն Շանթի հերոս դժբախտութիւն եւ ոճիր դիմագրաւած Քեսունի իշխանը կ՛ըսէ. «Մահը իր ճամբով, կեանքը իր ճամբով»: Հայաստանն ալ չըլլայ, կեանքը պիտի երթայ իր ճամբով: Ինաներու տարեդարձ պիտի տօնենք տի. ճէյ-ով:
Հայաստանով հիւանդ Մակարուհին Արմենակի փոխարէն ըսաւ.
– Մեծ պատմաբան Առնոլտ Թոյնպին կ՛ըսէ, որ` «Ազգերը չեն մեռնիր, անձնասպան կ՛ըլլան»:
Էլպիս եւ Արմենակ անխօս գացին: Իրենց քունը փախցնելով Ինայի տօնը պիտի երազեն:
29 օգոստոս 2021
