Հայրենի Կեանք

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ

Նահատակ Երուանդ Հաջեանի Առաջին Տարելիցի Նշում Արցախի Մէջ

6 հոկտեմբերին Արցախի մէջ նշուեցաւ արցախեան երրորդ պատերազմի նահատակ հերոս Երուանդ Հաջեանի առաջին տարելիցը:  Տարի մը առաջ` 6 հոկտեմբերին ան զոհուած է Արցախի հարաւարեւելեան շրջանի` Կարախամբելիի համար մղուող մարտերուն:

Երուանդ Հաջեան 44-օրեայ պատերազմէն առաջ արդէն իսկ կամաւորագրուած էր նաեւ ապրիլեան պատերազմին` իբրեւ հայրենիքի նուիրեալ զինուոր:

Ապրիլեան պատերազմի ժամանակ, պատերազմի երթալէ առաջ անոր հաղորդած են սիրելի եղբօր` Նորայր Հաջեանի նահատակութեան բօթը: Իսկ 44-օրեայ պատերազմի առաջին իսկ օրը, երբ զինուորական պատասխանատուները իրեն ըսած են, որ իրենք չեն կրնար անոր անունը արձանագրել, որովհետեւ զոհուած եղբայր ունի, դիտել տալով, որ պէտք չէ պատերազմի երթայ, այլ մնայ իր եւ եղբօր ընտանիքներուն քով` թեւ ու թիկունք անոնց, Երուանդ Հաջեան պատասխանած է. «Գնում եմ եղբօրս վրէժը լուծեմ…»:

Երուանդ Հաջեան ծնած է 14 դեկտեմբեր 1977-ին, Պաքու, լրագրողի ընտանիքի մէջ: 1988-ին Ազրպէյճանի մէջ հայ բնակչութեան նկատմամբ սկսած զանգուածային ջարդերուն ատեն ընտանիքին հետ բռնագաղթած է Հայաստան, Երեւան:

2001-ին աւարտած է Երեւանի Հայկական բաց համալսարանը` միջազգայնագէտ-քաղաքագէտի որակաւորմամբ: Այդ թուականին ալ մնայուն բնակութիւն հաստատած է Ստեփանակերտի մէջ,  ծնողներուն մօտ:

2002-2003 աշխատած է Արցախի Ազգային վիճակագրական ծառայութեան մէջ, 2003-2020` Արցախի արտաքին գործոց նախարարութեան մէջ: Ամուսնացած էր, ունի երկու զաւակ:

ՀՕՄ-ի Միացեալ Նահանգներու Արեւմտեան Ափի Շրջանային Վարչութեան Անդամները Արցախի Մէջ

Արցախի մէջ գտնուող Հայ օգնութեան միութեան Միացեալ Նահանգներու Արեւմտեան ափի Շրջանային վարչութեան անդամները եւ գրասենեակի տնօրէն Ժասմեն Բունիաթեանը հոկտեմբեր 8-9 այցելեցին Ստեփանակերտի, Աշանի եւ Ակնաբերդի մէջ գործող ՀՕՄ-ի «Սօսէ» մանկապարտէզներ, Քերոլայն Քոքսի անուան վերականգնողական կեդրոն, ինչպէս նաեւ ներկայ գտնուեցան Ստեփանակերտի Սայաթ Նովայի անուան երաժշտական ուսումնարանին մէջ կազմակերպուած համերգին:

«Փափաքեցանք ամբողջական կազմով այցելել եւ ականատես ըլլալ մեր բոլոր ծրագիրներուն, անձամբ օժանդակել, մեր օգնութիւնը տրամադրել մանաւանդ մեր հովանաւորած մանկապարտէզներուն եւ աշակերտներուն», լրագրողներու հետ մամլոյ ասուլիսի ընթացքին յայտնեց ՀՕՄ-ի Միացեալ Նահանգներու Արեւմտեան շրջանի վարչութեան ատենապետուհի Սիլվա Փոլատեան:

Հաղորդենք, որ ՀՕՄ-ի Միացեալ Նահանգներու Արեւմտեան շրջանի վարչութիւնը  նախքան Արցախ այցելելը հանդիպեցաւ Հայաստանի Շրջանային վարչութեան հետ, իսկ Երեւան վերադառնալէ ետք անոնք այցելեցին ծերանոցներ եւ Վիրաւոր զինուորներու վերականգնողական կեդրոն:

Սիլվա Փոլատեանի խօսքով, վարչութեան բոլոր անդամներն ալ յուզուած են, բայց իրենց առաւելագոյնը պիտի ընեն` «Մեր ժողովուրդին, մեր զաւակներուն կողքին կանգնելու համար»:

Փոլատեան շեշտեց. «Մօտէն տեսանք երեխաները, ծանօթացանք տարբեր ընտանիքներու ընկերային պայմաններուն եւ փորձեցինք մեր կարելիութեան սահմաններուն մէջ օգտակար ըլլալ, ուժ տալ անոնց, որպէսզի շարունակեն պայքարը»:

Սիլվա Փոլատեան հաստատեց` ըսելով. «Ականատես եղանք Արցախի ժողովուրդին ապրած իրավիճակին, տեսանք, թէ անոնք ի՛նչ մարտահրաւէրներ կը յաղթահարեն,  նկատեցինք, որ մեր ըրածը ոչինչ կը համարուի այստեղի ժողովուրդին հետ համեմատաբար: Համոզուած եմ, որ ամբողջ կազմով այստեղի ժողովուրդին ոգիով ներշնչուած եւ փոխուած պիտի վերադառնանք, մեր կարգին ոգեւորենք սփիւռքի ընկերուհիները, որպէսզի աւելի զօրաւոր կանգնին Հայաստանի ու Արցախի կողքին: Մենք մղիչ ուժը պէտք է հանդիսանանք, որպէսզի սփիւռքը աւելի մեծ ուժով միանայ մեր բոլոր ծրագիրներուն», խօսքը եզրափակեց ՀՕՄ-ի Միացեալ Նահանգներու Արեւմտեան շրջանի վարչութեան ատենապետուհին:

Մկրտութեան Արարողութիւն` Աղաւնոյի Մէջ

3 հոկտեմբերի Արցախի Հանրապետութեան Քաշաթաղի շրջանի Աղաւնոյ համայնքի Սուրբ Նահատակաց եկեղեցւոյ մէջ տեղի ունեցաւ մկրտութեան արարողութիւն:

Աղաւնոյ համայնքի ղեկավար, ՀՅԴ Արցախի Կեդրոնական կոմիտէի անդամ Անդրանիկ Չաւուշեանը յայտնեց, որ այս արարողութիւնը վաղուց նկատի առնուած էր:

«Թշնամին պէտք է իմանայ, որ հայն իր հողի վրայ ապրում է, համախմբուած է եւ, անկախ օրուայ իրավիճակից, հաւատարիմ է իր հողին ու հաւատին», յայտնեց Անդրանիկ Չաւուշեան: Այսպէս, մկրտութեան սրբազան արարողութեամբ իրենց հաւատքը հաւաստագրեցին Աղաւնոյի 59 բնակիչները:

Մկրտութեան արարողութիւնը կատարեց Արցախի թեմի առաջնորդ Վրթաննէս եպս. Աբրահամեանը:

Նշենք, որ Ամերիկայի Հայ մշակութային ընկերակցութեան «Արցախ Ֆոնտ»-ը զանազան ծրագիրներով իր մասնակցութիւնը կը բերէ Աղաւնոյի վերականգնման եւ վերաշինութեան: Յատկապէս տեղւոյն դպրոցի եւ գիւղապետարանի շէնքին կացութեան վերանորոգման գործին նպաստներ կը տրամադրուին:

Այս նպատակով տարեսկիզբին «Արցախ ֆոնտ»-ի ներկայացուցիչները ժամանած էին Աղաւնոյ` իրենց հետ բերելով կենցաղային իրերու եւ սնունդի բաւարար քանակ, Նիւ Ճըրզի եւ Նիւ Եորք շրջանի մէջ հաւաքուած հագուստներ, որոնք տրամադրուեցան Աղաւնոյի ընտանիքներուն:

Նահատակ Քրիստափոր Արթինի Նուիրուած ՅուշավայրՀանգստեան Գօտիի Բացում

4 հոկտեմբերին Կապանի Նորաշէնիք համայնքին մէջ տեղի ունեցաւ բացումը արցախեան 44-օրեայ պատերազմի նահատակ Քրիստափոր Արթինի նուիրուած յուշավայր-հանգստեան գօտիին, ուր տեղադրուած է խաչքար մը, Քրիստափորին լուսանկարը, անոր մասին գրութիւններ, ինչպէս նաեւ նստարաններ: Նախապէս այդ վայրը կը կոչուէր Ցեխի ձոր, որովհետեւ ցեխոտ էր, իսկ ներկայիս` մաքրուելէն, նորոգուելէն ետք կոչուեցաւ Քրիստի ձոր:

Այս առիթով արտասանուեցան սրտի խօսքեր, որոնց մէջ լուսարձակի տակ առնուեցան նահատակին իւրայատկութիւնները, անոր նկարագրային գիծերը, ինչպէս նաեւ նահատակութեան հանգամանքները:

Խօսք առին ՀՅԴ Բիւրոյի երիտասարդականի կապի անդամներէն Գոռ Մաթեւոսեան, Սիւնիքի մարզական կոմիտէի անդամ Գագիկ Ղահրամանեան, նահատակ Քրիստափորի այրին` Գայեանէ Շահվերտեան եւ մօտիկ ընկերներէն` Հրաչ Ճապրայեան:

Նախաձեռնութեան իրականացման մասնակից դարձան Կապանէն եւ Թորոնթոյէն նահատակին ընկերները:

«Հայ Եկեղեցւոյ Սպասաւորներն Ու Հետեւորդները Պէտք Է Անարգել Մուտք Ունենան Շուշիի Ղազանչեցոց Եկեղեցի». Հայաստանի Արտաքին Գործոց Նախարարութիւն

Շուշիի մայր եկեղեցին ֆիզիքապէս վնասելու կողքին, Ազրպէյճան չի դադրեցներ փորձերը խեղաթիւրելու եկեղեցւոյ հայկական ինքնութիւնը` վերանորոգման պատրուակով եկեղեցւոյ ճարտարապետական տեսքի փոփոխութիւն կատարելով: Ազրպէյճանի զինուած ուժերուն կողմէ Շուշիի Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց մայր եկեղեցւոյ կրկնակի ռմբակոծումին առաջին տարելիցին այս յայտարարութիւնը կատարեց Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարութեան խօսնակ Վահան Յունանեանը:

«Արցախի եւ անոր ժողովուրդին դէմ սանձազերծուած ռազմական յարձակման ընթացքին, 8 հոկտեմբեր 2020-ին Ազրպէյճանի զինուած ուժերը գերճշգրիտ զինատեսակներով կրկնակի օդային հարուածներ հասցուցին Շուշիի Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց մայր եկեղեցւոյ` պատճառելով զգալի աւերածութիւններ: Նոյեմբեր 9-ի եռակողմ յայտարարութենէն հաշուած օրեր անց նոյն եկեղեցին ենթարկուեցաւ վանտալիզմի եւ սրբապղծման», նշեց Վահան Յունանեան:

Ըստ անոր, պաշտամունքի վայրին կրկնակի դիտաւորեալ ռմբակոծումը ո՛չ միայն միջազգային իրաւունքով, մասնաւորապէս` «Զինուած ընդհարման պարագային մշակութային արժէքներու պաշտպանութեան մասին» Լա Հէյի 1954 թուականի ուխտով եւ անոր կից երկրորդ արձանագրութեամբ (1999) դատապարտելի յանցագործութիւն է, այլ նաեւ` մտադրութիւններու խորհրդանշական բացայայտում, այս պարագային, անիկա Արցախի տարածքին մէջ հայկական ներկայութեան որեւէ հետքի բնաջնջման ուղղուած Ազրպէյճանի քաղաքականութեան ակնյայտ դրսեւորում է:

«Ազրպէյճանի կողմէ Արցախի դէմ սանձազերծուած յարձակումէն մէկ տարի անց Արցախի` ազրպէյճանական վերահսկողութեան տակ յայտնուած տարածքներու մէջ գտնուող շուրջ 1500 պատմական մշակութային ժառանգութեան եւ պաշտամունքի վայրերու, ինչպէս նաեւ հազարաւոր թանգարանային նմուշներու ճակատագիրը կը շարունակէ մնալ անորոշ եւ վտանգուած: Բազմաթիւ են ազրպէյճանական զինուած ուժերու կողմէ հայկական եկեղեցիներու, մշակութային եւ կրօնական այլ յուշարձաններու միտումնաւոր ոչնչացման եւ վանտալիզմի փաստագրուած դէպքերը: Բացի այդ, անոնց ֆիզիքական ոչնչացման հետ միատեղ ականատես պիտի ըլլանք Ազրպէյճանի կողմէ հետեւողական կերպով իրականացուող պատմական փաստերու կեղծման եւ հայկական յուշարձաններու ինքնութեան խեղաթիւրման», դիտել տուաւ Յունանեան:

Ան ընդգծեց, որ այս պարունակին մէջ թերեւս պատահական չէ, որ Ազրպէյճան կը շարունակէ արգելափակել կամ կարելի եղածին չափ սահմանափակել ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի փորձագիտական առաքելութեան մուտքը դէպի վտանգուած հայկական մշակութային ժառանգութեան վայրերը` փորձելով կոծկել իր կատարած պատերազմական յանցագործութիւնները:

«Ժողովուրդներու մշակութային եւ հոգեւոր ժառանգութիւն հանդիսացող պատմական մշակութային յուշարձաններու եւ պաշտամունքի վայրերու դէմ ուղղուած վայրագութիւնները կոպտօրէն կը խախտեն միջազգային իրաւունքը, կը հակասեն համամարդկային արժէքները եւ խստագոյնս դատապարտելի են: Շուշիի մայր եկեղեցին Արցախի մէջ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ կարեւոր կեդրոններէն է, եւ Հայ եկեղեցւոյ սպասաւորներն ու հետեւորդները պէտք է անարգել մուտք ունենան այդ սրբատեղին», շեշտեց արտաքին գործոց նախարարութեան խօսնակը:

Հանրութեան Ներկայացուեցաւ Կորիւնի «Վարք Մաշտոցի» Գիրքին Վերախմբագրուած Տարբերակը

 

Թարգմանչաց տօնին առիթով «Էդիթ պրինտ» հրատարակչութիւնը ընթերցողներու լայն շրջանակին ներկայացուց պատմիչ, վարդապետ, թարգմանչաց շարժումի գործիչ Կորիւնի «Վարք Մաշտոցի» գիրքին վերախմբագրուած եւ վերահրատարակուած տարբերակը:

Գիրքին շնորհահանդէսը կայացաւ 9 հոկտեմբերին, Օշականի մէջ: «Կորիւնի «Վարք Մաշտոցի» աշխատութիւնը «Ինքնութիւն» մատենաշարի երկրորդ գիրքն է: Գիրքը հրատարակուած է խորհրդային տարիներուն. մենք վերահրատարակեցինք զայն, որովհետեւ կը փափաքինք ժամանակակից սերունդին, ընթերցասէրներուն աւելի մօտեցնել մեր արժէքներուն, իսկ այդ ընելու համար պէտք է ետ նայիլ եւ հասկնալ, թէ ինչ ստեղծած ենք», ընդգծեց հրատարակչութեան ներկայացուցիչ, արձակագիր Դաւիթ Սամուէլեանը:

«Էդիթ պրինտ»-ի խմբագիր Նշան Աբասեանի խօսքով, խորհրդային տարիներուն գրականագէտները գիրքին մօտեցան իբրեւ գեղարուեստական գործի եւ խօսեցան հեղինակին լեզուաոճական շնորհներուն մասին, իսկ պատմագիտութիւնը յաճախ յայտնած է, որ եկեղեցւոյ ազդեցութեամբ գրուած գիրքեր են: «Մենք կը փորձենք այս կարծրատիպերը կոտրել եւ գիրքը ներկայացնել իբրեւ հոգեւոր վաւարեգրութիւն, պատմական իրադարձութիւններու առարկայական նկարագրում` այդ ժամանակահատուածին մէջ ապրած մարդու կողմէ: Գիրքը վերընթերցելէ ետք խմբագրման ժամանակ հիմնականօրէն ծանօթագրութիւններու մէջ փոփոխութիւններ ըրինք, որովհետեւ մեծ էր խորհրդային գաղափարախօսութեան կնիքը, իսկ աշխարհաբար բնագիրին մէջ այն բառերը, որոնք սովորաբար եկեղեցական գրականութեան մէջ մեծատառ կը գրուին, դարձուցած ենք մեծատառ` ի տարբերութիւն խորհրդային շրջանի մէջ տպագրուած տարբերակին», յայտնեց Աբասեան:

«Վարք Մաշտոցին» առաջին մեսրոպատառ ինքնուրոյն երկն է: Գիրքը երեք բնագիրի աշխարհաբար փոխադրութիւնն է` աշխատասիրութեամբ ձեռագրագէտ Ա. Մաթէոսեանի: Առաջին` ընդարձակ բնագիրի ծանօթագրութիւնները Մանուկ Աբեղեանինն են` վերանայուած եւ խորհրդային գաղափարախօսութեան կնիքէն ազատած:

Արձակագիր Լեւոն Ադեան Ոչ Եւս Է

Վերջերս կեանքին հրաժեշտ տուաւ անուանի արձակագիր, Արցախի, Հայաստանի եւ Ռուսիոյ գրողներու միութիւններու անդամ, թարգմանիչ, հրապարակախօս Լեւոն Ադեանը:

Լեւոն Ոսկանի Ադեան ծնած է 1940-ին, ԼՂԻՄ Մարտակերտի շրջանի Չլդրան գիւղը եւ աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի լրագրական բաժանմունքը: Ան բռնի կերպով տեղահանուած է Պաքուէն: Լ. Ադեան հեղինակ է տասնեակ մը գիրքերու, որոնք հրատարակուած են զանազան լեզուներով:

44-Օրեայ Պատերազմին Պատճառով Արցախի Վերահսկողութենէն Դուրս Մնացին 124 Գրադարաններ` 617 Հազար Գրքային Ֆոնտով

Արցախի Հանրապետութեան տարածքին մէջ այժմ կը գործեն Մ. Մաշտոցի անուան հանրապետական` 176 հազար 593 գրքային ֆոնտով, Յովհաննէս Թումանեանի անուան հանրապետական մանկական` 50 հազար 97 գրքային ֆոնտով, Ստեփանակերտի Մուրացանի անուան քաղաքային` 48 հազար 235 գրքային ֆոնտով, Մարտակերտի կեդրոնական` 23 հազար 88 գրքային ֆոնտով, Մարտունիի կեդրոնական` 17 հազար 792 գրքային ֆոնտով եւ Ասկերանի կեդրոնական` 10 հազար 225 գրքային ֆոնտով գրադարաններ:

Այս մասին լրագրողներու հետ մամլոյ ասուլիսի ընթացքին նշեց կրթութեան, գիտութեան, մշակոյթի եւ մարմնակրթութեան նախարարութեան մամուլի քարտուղար Մերի Սարդարեանը: «Արցախի վերահսկողութենէն դուրս մնացին Շուշիի կեդրոնական` 21 հազար 275 գրքային ֆոնտով, Հադրութի կեդրոնական` 36 հազար 923 գրքային ֆոնտով եւ Բերձորի քաղաքային` 10 հազար 200 գրքային ֆոնտով գրադարանները, ինչպէս նաեւ դպրոցական 121 Ասկերանի շրջանի 8, Մարտակերտի շրջանի 7, Մարտունիի շրջանի 7, Շուշիի շրջանի 4, Հադրութի շրջանի 28, Քարվաճառի շրջանի 15 եւ Քաշաթաղի շրջանի 52 գրադարաններ:

«Ընդհանուր առմամբ, Արցախի վերահսկողութենէն դուրս մնացին 124 գրադարաններ` 617 հազար գրքային ֆոնտով: Պատերազմի պատճառով Ազրպէյճանի վերահսկողութեան տակ անցած գրադարաններուն մէջ կ`աշխատէր 137 գրադարանավար: Պատերազմէն ետք աշխատանքի տեղաւորուած է ընդամէնը 1 գրադարանավար», նշեց կրթութեան, գիտութեան, մշակոյթի եւ մարմնակրթութեան նախարարութեան մամուլի քարտուղար Մերի Սարդարեանը` ցաւով ընդգծելով, որ նշուած հարցը կը շարունակէ մնալ օրակարգային:

 

 

Like on Facebook
  •  
  •  
CATEGORIES
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )