Յօդուածներ

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան հիմնադրամի  միջոցներով Երեւանի մէջ 2022-ին լոյս տեսաւ Գառնիկ Կ. Պօտուռեանի «Տարագրի յուշեր 1915-1917» հատորը, բաղկացած` 528 էջերէ: Խմբագիր` Միհրան Ա. Մինասեան: Յուշագրութեան կցուած են ծանօթագրութիւններ: Պօտուռեան ընդարձակ կերպով կը նկարագրէ իր ծննդավայր Պարտիզակը, լայն տեղեկութիւններ փոխանցելով անոր տեղագրութեան, բնակչութեան, արհեստներուն եւ կրթական ու մշակութային կեանքի մասին: Պարտիզակ կը գտնուի Նիկոմիդիա քաղաքին մօտ, Իզմիտի ծոցէն հարաւ,...

Լուսանկարը՛ Դաւիթ Ղահրամեանի Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Սիրելի՛ ընթերցող. հետեւեալ տողերը մի՛ ընկալեր իբրեւ զգացական արտայայտութիւն, այլ նկատէ մեր ապրած ԱԶԳԱՅԻՆ ԱՀԱՒՈՐ ՈՂԲԵՐԳՈՒԹԵԱՆ` ԱՐՑԱԽԻ ԿՈՐՈՒՍՏԻՆ դէմ ընդվզում, պոռթկում, որ անկասկած համակած է ազգս ամբողջ: Կասկած չունիմ, որ կայ հայ մը, որ չի գիտակցիր, չ՛ըմբռներ նորագոյն աղէտին պատմական տարողութիւնը, չի բաժնեկցիր այն մտավախութեան, որ կրաւորականութեան եւ ձեռնածալութեան ճամբով կրնանք խուսափիլ նոր աղէտներէ: «Զանգե՛ր,...

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Արցախահայութեան եւ Արցախ աշխարհի կողքին կանգնիլը միայն կարգախօս մը չէ, որ բարձրացուած է Պուրճ Համուտի քաղաքապետարանի հրապարակին վրայ: Անիկա կեանքի ու պայքարի ուղի մըն է, որ լիբանանահայութիւնը գործնապէս ապրեցաւ ամբողջ 35 տարի շարունակ: Այն օրէն, երբ 1988 փետրուարին ազդանշանը տրուեցաւ Արցախեան շարժումին: Այն օրէն, երբ այդ շարժումը մարելու համար Սումկայիթի, Գանձակի, Պաքուի եւ քաղաքներու մէջ Ազրպէյճանի կազմակերպած ահաւոր...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Ազերիները չմարսեցին մէկ ամիս առաջ դաշնակցական երիտասարդներու անակնալ ցոյցը, որուն պատասխանն էր 28 սեպտեմբերի ցոյցին լիբանանահայութեան «դաս տալու» բիրտ ոճը: Մէկը միւսին շարունակութիւնն էր, եւ առաջինին «ապտակ»-ը փորձեցին պատասխանել կարծր ու այսպէս կոչուած անսպասելի «ապտակ»-ով: Բոլոր ցոյցերուն ալ բախումներ կ՛ըլլան եւ պէտք է ըլլան, վերջապէս ցոյցը ընդվզումի արտայայտութեան եղանակ է, որ հիմնականին մէջ կ՛արդիւնաւորուի եւ լսելի կը դառնայ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Նախորդ շաբաթ աշխարհասփիւռ հայութիւնը ապրեցաւ իր կեանքի մեծագոյն ողբերգութիւններէն մէկը, երբ Ազրպէյճանը գրաւեց Արցախը: 120 հազար արցախահայեր` տղամարդիկ, կանայք եւ երեխաներ, իրենց պատմական հայրենիքին մէջ ենթարկուեցան յարձակումի նաւթով հարուստ Ազրպէյճանի կողմէ` Իսրայէլէն, Ռուսիայէն, Փաքիստանէն եւ արեւելեան Եւրոպայէն ներմուծուած ժամանակակից զէնքերով: Հիմնական չարագործները Ազրպէյճանը եւ անոր գործընկերը Թուրքիան են: Անոնք մեղաւոր են Արցախի ժողովուրդին դէմ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Ան, որ չի շարժիր, չի զգար իր շղթաները» ՌՈԶԱ ԼԻՒՔՍԱՄՊՈՒՐԿ,  գերմանացի համայնավար յեղափոխական, 1871-1919   Մեր ժողովուրդի պարտութիւնները, ձախողանքները եւ գլխուն կախուած  սպառնալիքները, տեսանելի եւ անտեսանելի, հայ անհատը եւ հաւաքականութիւնները պէտք էր մղէին մտածելու, դատելու, արժեւորումներ ընելու` փոխանակ աւաղելու, խրելու յոռետեսութեան եւ ճակատագրապաշտութեան մէջ, ինքնարդարացման փաստարկներ փնտռելով եւ պառակտուելով: Պարտութիւն ու ձախողանք եւ միշտ առկայ փորձութիւններ բաւարար չեն...

ԳԷՈՐԳ ՅԱԿՈԲՃԵԱՆ Մեր աչքերուն առջեւ անգամ մը եւս ազգ մը ամբողջ կը հայրենազրկուի: Հայրենի Արցախը ցեղային մաքրագործման վերջին փուլը կը մտնէ: Հայաստանի անկախութիւնն ու անվտանգութիւնը վերջին երեսնամեակի ամէնէն տկար ու խոցուած մակարդակին հասած են: Զանգեզուրը յաջորդ ու շատ մօտալուտ թիրախն է: Հայութիւնը համախմբուելու, ներքին ու արտաքին վտանգները չէզոքացնելու, ազգն ու հայրենիքը գերադասելու փոխարէն` զիրար կ՛այպանէ ու եղբայրասպան ընդհարումներու եզրին է:...

Քանատա Կազմակերպութեամբ ՀՅԴ Մոնրէալի «Միհրան Փափազեան» եւ Լաւալի «Սարգիս Զէյթլեան» կոմիտէներուն, 24 սեպտեմբերին Մոնրէալի «Հայ կեդրոն»-ի «Ահարոնեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ Արցախի զօրակցութեան ժողովրդական հաւաք` մոնրէալահայ եւ լաւալահայ հոծ բազմութեան ներկայութեամբ: Բացումը կատարեց ՀՅԴ ՔԵՄ-ի «Լեւոն Շանթ եւ Բեկոր Աշոտ» մասնաճիւղի ատենապետ Թալիա Ճապրայեան, որ հրաւիրեց Բիւրոյի անդամ Րաֆֆի Տօնապետեանը եւ ՀՅԴ Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Մհեր Գարագաշեանը, որպէսզի զեկուցեն Արցախի...

Համադրեց` Բժիշկ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ, Ծնած է 1874-ին, Կոստանդնուպոլիս: Զաւակն է իրաւաբան Անդրանիկ Արապեանին. 1897-ին աւարտած է ծննդավայրին Հարպիէ թաղամասի զինուորական բժշկական վարժարանը: 1897-1907 հարիւրապետի աստիճանով ղրկուած է Պաղտատ, ապա Պասրա, եւ տասը տարի իբրեւ զինուորական բժիշկ ծառայած է օսմանեան զանազան զօրամիաւորումներուն մէջ: 1903-ին, 14 ամիս շարունակ պայքարած է Մուսուլէն մինչեւ Տիգրանակերտի շրջաններուն մէջ տարածուած քոլերային դէմ: 1906-ին Մուսուլի մէջ ծառայած...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ - Սուրիոյ մէջ աչազուրկներու իւրայատուկ գիւղ - Խորհրդաւոր Գիւղը - Եմէնի Խաշապ Գիւղի Բնակիչները Կուրցած Են Լոյսէն, Սակայն Կրնան Տեսնել Գիշերը Զանազան երկիրներու մէջ անմարդկային պատերազմները, այլ աղէտներու շարքին, խլած են նաեւ ոմանց տեսողութիւնը: Բարեբախտաբար միշտ կը գտնուին օգնութեան ձեռք երկարողներ, որոնք մասամբ կը փորձեն դիւրացնել անոնց ծանր առօրեան: Այդ մասին յօդուած մը հրապարակած է Ուիքենտ կայքը: Իսկ...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ «Ծիրանի ծառ» շարժապատկերի 9-րդ փառատօնը տեղի ունեցաւ ոչ թէ Ուջանի, այլ գեղատեսիլ եւ ջրառատ Դեբետի մէջ (Լոռի): Ցուցադրուած կարճամեթրաժ տասը ժապաւէնները մեծաւ մասամբ վաւերագրական եւ փորձառական բնոյթ ունէին: Ծրագիրը ունէր նաեւ արտամրցութային բաժին մը` «Մենք ուրուր օնինք» (արցախեան բարբառով` «Մենք զիրար ունինք»), ուր ցուցադրուեցան Հայաստանի եւ Արցախի իրավիճակը ներկայացնող 8 գեղարուեստական ժապաւէններ, որոնցմէ ոմանց նախապէս անդրադարձած եմ: Օտար...

ԱՆՆԱ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ ԵՐԵՒԱՆ, 27 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ, ԱՐՄԷՆՊՐԵՍ: Հայաստան է եկել օտարերկրացի բժիշկների առաքելութիւն` Ֆրեզնոյում Հայաստանի պատուաւոր հիւպատոս Պերճ Աբգարեանի գլխաւորութեամբ: Օտարերկրացի մասնագէտները տեղի բժիշկների հետ փորձի փոխանակում են իրականացնում, անհրաժեշտ խորհրդատուութիւն, աջակցութիւն տրամադրում նաեւ կոնկրէտ բուժառուների հետ կապուած: Մասնագէտները պատրաստ են ըստ անհրաժեշտութեան աջակցել նաեւ Լեռնային Ղարաբաղի դէմ ադրբեջանական վերջին ռազմական գործողութիւնների հետեւանքով տուժած քաղաքացիների բուժման հարցում: «Արմենպրես»-ն այս թեմայով զրուցել...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայուն նորագոյն պատմութեան մէջ ողբերգական նոր էջեր կ՛արձանագրուին այս օրերուն: Ողբերգութիւններ, որոնք մարդկային են եւ քաղաքական-դիւանագիտական: Հանրագումարը կը կոչուի ԱԶԳԱՅԻՆ ՄԵԾ ՈՂԲԵՐԳՈՒԹԻՒՆ: Եդեսիոյ, Անիի, Ատանայի հերոսամարտեր կերտած եւ ինկած քաղաքներու ողբերը կը կրկնուին հիմա, իսկ լսող-տեսնողները... - Արցախի հայաթափումը սկսած է: Բազմահազար արցախցիներ, քաջ գիտնալով, որ կարելի չէ ազերիին նորաձեւ եաթաղանին տակ ապրիլ, կը նախընտրեն հեռանալ իրենց դարաւոր...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Անցնող շաբթուան ընթացքին տեղի ունեցող դէպքերը եկան հաստատելու, որ Նիկոլ Փաշինեանի կողմէ Ազրպէյճանի հետ յարաբերութիւններու մէջ հայկական պահանջներու առաստաղը իջեցնելու յանձնառութիւնը կը նշանակէր հրաժարում արցախեան պահանջատիրութենէն: Ամբողջական ու արմատական հրաժարում, Արցախի ազրպէյճանական հող համարում եւ հայաթափում: Այս քաղաքականութեան ջատագով էին թէ՛ Ռուսիան եւ թէ՛ Միացեալ Նահանգներն ու անոր սայլին կցուած Եւրոպան: ՄԱԿ-ի Ապահովական խորհուրդի քննարկումը, արտասանուած խօսքերը, ոմանց...

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ 1.- Թէեւ ուշացած, այնուամենայնիւ օրերս Արամ Ա. կաթողիկոսն ՀԱՄԱԶԳԱՅԻՆ ԶՕՐԱՇԱՐԺԻ ԿՈՉ-ով հանդէս եկաւ… 2.- Եթէ ոչ նոյն ոճով, բայց միեւնոյն բնաբաններով ու յորդորներով վերջին ժամանակաշրջաններում նման ԿՈՉ-երով հանդէս է եկել նաեւ Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. կաթողիկոսը… 3.- Արդարեւ, Հայոց առաքելական եկեղեցին իր ողջ միաբանութեամբ արել ու անում է կարելին` վերակենդանացնելու հայոց «ՓՈՔՐ ԱԾՈՒ»-ի թմրած ոգիները` ի Հայաստան եւ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Հայրենիքի Մէջ Նշուեցաւ Համազգային Հայ Կրթական Եւ Մշակութային Միութեան Բագին Պարբերականին 60-Ամեակը Սեպտեմբեր 18-ին Երեւանի մէջ նշուեցաւ Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան պարբերականին` «Բագին»-ի 60-ամեակը, որ կայացաւ Ազգային գրադարանին մէջ: Հանդիսութեան ներկայ գտնուեցան մտաւորականներ, արուեստագէտներ եւ Համազգայինի աշխարհասփիւռ ընտանիքի անդամներ: Ձեռնարկին բացման խօսքով հանդէս եկաւ Համազգայինի Երեւանի գրասենեակի տնօրէն Ռուզան Առաքելեան: Ան իր խօսքին մէջ անդրադարձաւ պարբերականին...

«Փայլակ», «Ապառաժ» Եւ «Նեցուկ» Թերթերը ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արցախի մէջ պարբերական մամուլի զարգացումը անխզելիօրէն կապուած է Շուշիի հետ: Շուշիի մշակութային աննախընթաց վերելքը շարունակուեցաւ շուրջ մէկ դար: Շուշիի պարբերական մամուլի պատմութեան մէջ ուրոյն տեղ կը գրաւէ շուշեցի Նիկողայոս Տէր Աւետիքեանի «Քնար խօսնակ» գրական պարբերական ժողովածուն: «Քնար խօսնակ» պարբերականը լոյս տեսաւ 1881-ին եւ ունեցաւ միայն մէկ համար: Նիկողայոս Տէր Աւետիքեան ինք խմբագրեց պարբերականին...

Հարցազրոյցը վարեց` ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Նախկին լիբանանահայ, ներկայիս քանատահայ հանրածանօթ գեղանկարիչ Գրիգոր Ակոբեան կը գտնուի Լիբանան իր արուեստը ներկայացնելու   ցուցահանդէսով մը, որ տեղի պիտի ունենայ 26 սեպտեմբերէն 20 հոկտեմբեր: Այս առիթով «Ազդակ» հետեւեալ հարցազրոյցը ունեցաւ գեղանկարիչ Գրիգոր Ակոբեանի հետ: «ԱԶԴԱԿ».- Դուք կը նկատուիք գերիրապաշտ եւ կամ նոյնիսկ վերացական ոճի նկարիչ-արուեստագէտ: Արուեստի մէջ ի՞նչ է ձեր ոգեշնչումի աղբիւրը եւ ինչո՞ւ այս ուղին...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Գործնական առաջարկ թիւ 11. Առաւելագոյնս անդամակցիլ համացանցային արեւմտահայերէն լրատուներու, խաղերու օրաթերթերու եւ այլն: Օրակա՛ն հայերէն գրութիւններ կարդալ, տեսնել եւ հայերէն լսել` երգ, զրոյց եւ այլն: Միշտ նկատի պէտք է ունենալ, որ մեր առաջին թիրախ խումբը հայկական միջավայրէն գաղթած եւ հայկական վարժարան յաճախածները, կամ հայերէն գիտցողները եւ անոնց զաւակներն են, որոնց վրայ է, որ նախ պէտք է կեդրոնացնել մեր...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Սիամանթոյի «Կարմիր լուրեր բարեկամէս» քերթողագրքին մէջ սարսռազդեցիկ է «Խեղդամահ» վերնագրով բանաստեղծութիւնն ալ: Ջարդի օրերուն գետնափոր նկուղի մը մէջ ապաստանած են քառասուն հայեր` «արջառներու սարսափահար հօտի մը պէս»: Հարկ էր ձայն կամ շշուկ չհանել, որովհետեւ մարդասպան ամբոխը դուրսն էր ու կ՛աշխատէր գտնել հայերուն թաքստոցը... Դուրսէն կը լսուէին հրազէնի, նիզակներու, սուիններու եւ սուրերու ձայներ: Դիակներ կ՛իյնային նկուղին երդիքին վրայ իսկ,...