Յօդուածներ

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Իսրայէլ ամիսներէ ի վեր կը սպառնար ուժեղ հակահարուածով մը վերջ տալ լիբանանեան Հըզպալլայի (Ալլահի կուսակցութեան) զօրակցութեան` Կազայի պաղեստինցիներուն: Այդ զօրակցութիւնը, ինչպէս կը յայտնէին Հըզպալլայի պատասխանատուները, նպատակ ունէր մեղմել Կազայի վրայ զինական ճնշումը` զօրագունդ մը զբաղեցնելով Իսրայէլի հիւսիսային շրջանին մէջ: Իսրայէլ հիւսիսային շրջանին մէջ պարտաւոր էր ճակատ մը բանալ եւ հաւանական յարձակումներէ ու զինուորական գործողութիւններէ պաշտպանելու համար բնակիչները, զանոնք...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Դամասկոսի Մէջ Մեծ Շուքով Յիշատակուեցաւ Խաչվերացի Տօնը Հովանաւորութեամբ եւ հանդիսապետութեամբ Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Մակար արք. Աշգարեանի, 20 սեպտեմբերին «Զաւարեան» համալիրի շրջափակէն ներս մեծ շուքով յիշատակուեցաւ Խաչվերացի տօնը: «Ահարոնեան» կեդրոնի վարչութեան եւ միութիւններուն  անունով Սոնա Անտրեան երախտագիտութիւն յայտնեց սրբազան հօր` անոր  հայրական հոգատարութեան համար, շեշտելով, որ անոր ներկայութիւնը առաւել եւս կը գօտեպնդէ զիրենք, նաեւ կորով եւ յոյս...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Պայթող սարքերը կը գործածէին Lithium-ion մարտկոցներ (բարդ, battery): Ճարտարագիտական շրջանակներ քաջ տեղեակ են, որ այդ բարդերը հակամէտ են տաքնալու եւ բոցավառուելու: Ելեկտրական ինքնաշարժներ, որոնք կարիք ունին մեծ տարողութեան (ժողովրդական բարբառով` «ամփերաժ») մարտկոցներու, կը ջանան խուսափիլ այդ ընտրանքէն, թէեւ այդ շատ աւելի նպաստաւոր է գործնական առումով: Կողքի գծանկարը ցոյց կու տայ վտանգի ազդանշան ծանօթ եռանկիւն մը: Բարդերը կը...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «Չեմ Մոռանալու Յանուն Հայաստանի Եւ Չեմ Ներելու Յանուն Արցախի». Բագրատ Սրբազան Պիտի չմոռնամ յանուն Հայաստանի եւ պիտի չներեմ յանուն Արցախի: Այս յայտարարութիւնը կատարեց Սրբազան պայքարի առաջնորդ Բագրատ սրբազանը 44-օրեայ պատերազմի տարելիցին առիթով` ուղերձին մէջ ըսելով հետեւեալը. «4 տարի առաջ այսօրը` սեպտեմբերի 27-ին, Ազրպէյճանը, Թուրքիայի հովանաւորութեամբ ու աջակցութեամբ, սանձազերծեց հերթական պատերազմը: Այս պահին ես աղօթում եմ մեր նահատակ որդիների...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Անդրանիկ իր մարտիկներուն հետ Արցախցիներուն օգնութեան հասնելու առաջադրանքով Գորիսէն ճամբայ ելած Անդրանիկ յաղթական արշաւով ծանր հարուած հասցուց թաթարական ուժերուն: Հայկական ուժերուն առջեւ այլեւս բացուած էր դէպի Շուշի ճանապարհը, երբ Անդրանիկի ուղարկուեցաւ Պաքու հաստատուած անգլիական զինուորական իշխանութեան ներկայացուցիչ զօրավար Ուիլիըմ Մոնթկոմըրի Թոմսընի անստորագիր հեռագիրը, ուր անոր կը հրահանգուէր գրոհի չանցնիլ թրքական կամ ազրպէյճանական զօրքերուն դէմ: Ազրպէյճանի մուսաւաթական կառավարութիւնը եւ...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Մայրամուտ է իջնում վրաս, Եւ խաւարը շրջապատում է ինձ. Խեղդում է սիրտս ու հոգիս պարտութեան դիմաց, Որ յօշոտեց հայրենիքս... Օձ դաւոն ու էրադոն թոյնել են հանրութեանը, Պիտոն օձ են կլանում... Վարակել են համայնքներ, Հայրենիք են վաճառում Կլոպալականների կաշառքով... Զոհում են հայ բանակը... Այնպէս անկեղծ է ու նուիրուած, Մատղաշ ու զօրաւոր... Զոհում են դաւադրութեամբ... Պատմութեան դժխեմ արհաւիրք, Որ խեղդում...

Ստորեւ կը հրապարակենք Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան խօսքը` կարդացուած Վրէժ-Արմէն Արթինեանի կողմէ` բժ. Վազգէն Տէր Գալուստեանի տան կարգին, Մոնրէալի Սուրբ Յակոբ առաջնորդանիստ մայր եկեղեցւոյ մէջ, 2024 սեպտեմբեր 15-ին: Նախ թոյլ տուէք, որ Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Կեդրոնական վարչութեան անունով` ատենապետ Զաքար Քէշիշեանի ու բոլոր վարչականներուն կողմէ Համազգայինի համայն ընտանիքի խորազգաց ցաւակցութիւնները յայտնեմ նոյն այդ Կեդրոնական վարչութեան բազմիցս անդամ ու...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ  Բժիշկներ Վազգէն Տէր Գալուստեան եւ Կարպիս Հարպոյեան իրենց մտերմիկ առանձնութեան մէջ, 2011 2024-ի օգոստոսին հրատարակուեցաւ « Բժիշկին Է. խօսքը» գիրքս եւ անոր լոյս աշխարհ գալը հայ մամուլին մէջ յիշատակուեցաւ նոյն ամսուն մէջ: «Բժիշկին Է. խօսքը» հատորը կազմուած է եօթը գլուխներէ: Վեցերորդ գլուխին մէջ գրուած է հին դարերէն մինչեւ մեր օրերը 43 երախտաւոր հայ բժիշկներու, ատամնաբուժներու, դեղագործներու եւ ...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Խօսիլ Վազգէն Տէր Գալուստեանի մասին` կը նշանակէ խօսիլ հարազատ եղբօր մը մասին, եղբօր մը, որուն հետ փոխադարձ ծանօթութիւնը կ՛երթայ մեր երկուքին ալ ծնելէն առաջ, քանի որ մեր մայրերը` երկու Անահիտները, մտերիմ դասընկերուհիներ էին եղած` Աղեքսանդրիա, Պօղոսեան ազգային վարժարանին մէջ: Կայ նաեւ ուրիշ առնչութիւն մը, այս անգամ` Համազգայինի ճամբով, առնչութիւն մը, որ նոյնպէս գոյութիւն ունեցած է նախքան մեր աշխարհ գալը:...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2023-ին լոյս տեսաւ «Սիրան Սեզա. նամականի» (Ա. հատոր) գիրքը: Հատորը կազմած, ծանօթագրած եւ հրատարակութեան պատրաստած է Գէորգ Եազըճեան: Հատորին մէջ տեղ գտած են Սիրան Սեզայի (Զարիֆեան) փոխանակած նամակները Վահէ Վահեանի եւ Անդրանիկ Ծառուկեանի հետ: Նամականիին հատորները լոյս կը տեսնեն Սիրան Սեզայի որդիին եւ հարսին` Վահագն եւ Անահիտ Քիւփէլեաններու մեկենասութեամբ: Վահագն եւ Անի Քիւփէլեաններ յոյս կը յայտնեն,...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Լիբանանի դէմ շղթայազերծուած պատերազմը արդէն մտած է վտանգաւոր փուլ: Լիբանանցի քաղաքացին, պատերազմի արհաւիրքին մէջ, կ՛ապրի անորոշութեան ճնշող ուրուականին տակ եւ բնականաբար հարցականներու նոր շղթայ մը կլանած է իր առօրեան:    Ա.-Սէյիտ Նասրալլայի նահատակութենէն ետք ի՞նչ ուղղութիւն պիտի ստանայ Հըզպալլայի դերակատարութիւնը՝ լիբանանեան եւ շրջանային առումներով:    Բ.-Իսրայէլի կողմէ արդեօք ցամաքային ներխուժման սպառնալիքը եւ պատերազմի կանոնները փոխելու ու զայն շատ...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Այսօր կարճ է գիրս, որովհետեւ մեծ է ցաւը, որ կ՛ապրիմ ամէն օր, երբեմն` աւելի ուժգնօրէն: Երբեւէ ունեցա՞ծ ենք դէպքերը զգաստ նայուածքով դիտելու սովորութիւն, թէ՞ ատիկա յատկանիշ մըն է, որ սակաւ տրուած է մեզի` որպէս հաւաքականութեան: Ընդհանրապէս արագ կը խանդավառուինք դէպքերէն, նոյնքան արագ կը տարուինք խօսքերէն` յետոյ յուսախաբութեան մէջ իյնալու համար: Եւ այս` յաճախ, դժբախտաբար: Պէ՞տք է զգաստ նայուածք...

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԷՔԵԱՆ Կը մխայ Երկիրը ճարճատող հրդեհի մէջ Երկիրը` պատմութեան շոգի, Պատմութեան կառաշար, որուն անիւը Հասեր է վիհի բերնին: Այստեղ հացն է անբորբոս ու բազմադարեան Քրտնաթաթախ շնչող, արեւելում Բանի, Երկիրը տրտում է, անքուն է Երկիրը Երկիրը կ՛երգէ իր նոր Անտունին: Ճշդուած են սահմանները` ատամնաշար գայլի Խօլ պատմութեան մութէն նոր ոռնոց է հիմա: Գերճնշուած աչք` ադամամութի ճեղքուած արգանդին Կաթնագոյն երազի խոշտանգումը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Գորշ գայլ մը եւ «Գորշ գայլեր»ը Եւրոպական լրատու աղբիւրներ չորեքշաբթի, 25 սեպտեմբերին հաղորդեցին, որ Եւրոպական Միութիւնը որդեգրած է որոշում մը, ըստ որուն, մարդիկ եւ մսացուներ պատուհասող գորշ գայլերը այսուհետեւ «խիստ պաշտպանեալ» պիտի չնկատուին, այլ պիտի բաւարարուին պարզ «պաշպանեալ»-ի կարգավիճակով: Քիչ մը պատմութիւն: Եւրոպայի տարածքին գայլերը մօտաւորապէս հարիւր տարի առաջ (ի՜նչ զուգադիպութիւն, Օսմանեան կայսրութեան փլուզման օրերուն) գրեթէ ոչնչացած էին:...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Թուղթ, խօսափող եւ եթեր խճողող թեր ու դէմ աղմուկ,  դաշտահանդէս, պարախումբի ելոյթ, բարեսիրական անվաղորդայն ինքնագոհութիւններ, նիզակախաղեր… Այսպէս է հայ կեանքը, Հայաստան եւ բազմապատկուող սփիւռք(ներ): Անոնց փոխարէն եթէ երբեմն լսենք, ետ դառնալով լսած ըլլայինք անմիջականով չբաւաւարարուող հայ իմաստունները, նուազ կը պարտուէինք, մանրուքի ինքնահաստատում չէինք փնտռեր, «ես»-երու դրօշ չէինք պարզեր, չէինք պառակտուեր: Ամէն օր քիչ մը աւելի գունագեղ դարձող Հայաստանի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Մեր ազգը, Հայաստանի մէջ եւ սփիւռքի տարածքին, ինկած է մղձաւանջային վիճակի մը մէջ, որմէ դուրս գալու հնարքը, բանալին կը թուին կորսուած ըլլալ: Մասնաւորապէս 44-օրեայ պատերազմէն ասդին` այս սարսափազդու վիճակը նստած է մեր առօրեային մէջ, արտայայտութիւն կը գտնէ տարբեր ձեւերով: Անիկա «ողողած» է հայ կեանքի բոլոր բնագաւառները` սկսելով ապահովութենէն, հայրենի հողին տիրութենէն, անցնելով տնտեսական-ընկերային ոլորտներէն ու հասնելով քաղաքական-դիւանագիտական դաշտ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ 27 սեպտեմբեր 2020-ին սկիզբ առաւ Ազրպէյճանի յարձակումը Արցախի Հանրապետութեան դէմ: Պատերազմը տեւեց քառասունչորս օր եւ աւարտեցաւ 9 նոյեմբերի ուշ գիշերին` հայկական կողմի պարտութեամբ: 9 նոյեմբերի գիշերը Հայաստան, Ազրպէյճան եւ Ռուսական Դաշնութիւն ստորագրեցին զինադուլի արձանագրութիւն մը, որ իր պարտուողական եւ յարձակողական նկարագիրով կը նախանշէր հետագայ աղէտալի դէպքերը: Պատմութիւնը կրկնելու կարիք չկայ. չորս տարիէ ի վեր անդադար կը խօսուի մօտաւոր...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Չեմ գիտեր` առարկողներ պիտի գտնուի՞ն, թէ՞ ոչ, եթէ արձանագրեմ, որ  յատկապէս Հայոց ցեղասպանութեան յիսնամեակէն ետք Հայ դատի ճակատին վրայ արձանագրուող  յաղթական  յառաջընթացը ոչ միայն կասած է, այլ նաեւ յետընթացի մէջ կը գտնուի ներկայիս` պատճառովը Հայաստանի  քաղաքական ղեկավարութեան, որ չգիտցաւ կամ չկրցաւ պատմութեան հետ ժամադրուիլ եւ ներկայացուած առիթներէն օգտուիլ: Անցնող երեսուն տարիներու թէկուզ մակերեսային վերաքաղ մը այդ ենթադրել կու...

 ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Արցախի Հանրապետութեան աւելի քան 30-ամեայ պատմութեան մէջ առաձնայատուկ տեղ կը գրաւեն վերաբնակեցման եւ հանրապետութեան տնտեսական կեանքը բարգաւաճեցնելու ճիգերը, որոնք յատկապէս 2010-էն ետք իրագործուեցան Արցախը Հայաստանի Հանրապետութեան միացնող Քաշաթաղի եւ Քարվաճառի (Նոր Շահումեան) վարչական շրջաններուն մէջ: Մանաւանդ Քաշաթաղի շրջանին մէջ յայտնի իրականութիւն դարձաւ, որ աշխարհագրական բարենպաստ դիրքին եւ բարեխառն կլիմային շնորհիւ` բացառիկ կարելիութիւններ կան գիւղատնտեսութիւնը եւ գիւղատնտեսական արտադրութիւնները զարգացնելու...

ՇՈՒՇԻ (ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ) Այդ գիշեր ահաւոր երազ տեսայ, իսկական մղձաւանջ, անհաւատալի ու անբացատրելի կերպով ցնցիչ ու վախազդու: Ջերմութեան մէջ կը տապլտկէի, քրտնաթոր վիճակէս դուրս գալու հսկայ ճիգ կ՛ընէի, փակ աչքերս ամէն գնով, թէկուզ` կոպերս պատռելով, կը ճգնէի բանալ, որպէսզի աւարտէր այդ գէշ երազը, սակայն` ի զուր: Կարծէք ապարդիւն փորձ էր շատ խոր ու մութ հորէ մը դուրս գալու` պատերը ճանկռտելով,...