Անդրադարձ

Կալիփոլիի 100-ամեակի նշումին վերաբերող պաշտօնական Անգարայի յայտարարութիւնը բոլորովին յանկարծակի չէ: Թուրքիոյ բարձրաստիճան պաշտօնատարներ տարբեր առիթներով  այս յոբելեանին ակնարկութիւններ կատարած էին եւ նշումի որոշ նախաբան փոխանցած: Հիմա այլեւս պարզ է, որ Կալիփոլին` իբրեւ հակակշիռ գործողութիւն, պետական յատուկ տարողունակութեամբ կը կիրարկուի Ցեղասպանութեան 100-ամեակին դէմ: Անշուշտ, նախ եւ առաջ, 100-ամեակի երեւանեան նշումները շուքի մէջ ձգելու  նպատակ կը հետապնդէ Կալիփոլին, եւ միեւնոյն օրուան ընտրութիւնը...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԵԶԵԱՆ Դպրեվանքի 85-ամեակին առիթով «Ազդակ» հերթաբար լոյս պիտի ընծայէ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան դպրեվանքի ներկայ տեսչութեան եւ ուսուցիչներուն, ինչպէս նաեւ նախկին տեսուչներուն գրութիւնները: Հայոց ցեղասպանութեան իբրեւ հետեւանք աքսորեալ հայորդիներու Միջին Արեւելք հաստատուիլն ու Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Անթիլիասի մէջ վերընձիւղուիլը սերտօրէն առնչուած են: Անյոյս եւ անտերունչ հայ վերապրողներ նոր կեանքի եւ ապագայի խանձարուրը գտան իրենց ճակատագրակից Կիլիկեան կաթողիկոսութեան...

ԿԱՐՕ ՂԱԶԱՐԵԱՆ Հարազա՛տ սիրելի, «Friend» բառին հայերէնը «ընկեր» է: Անիկա իմաստով հարուստ բառ է: Այսօր կ’ողջունեմ «ընկեր»-ս անոր եւ իմ մայրենի լեզուով, որովհետեւ, ճիշդ է, որ ան հեղինակ էր, որ կը գրէր տիրաբար երկու լեզուներով` անգլերէն եւ հայերէն, սակայն ան կ’ըմբոշխնէր մեր խօսակցութիւնը հայերէնով: Սիրելի՛ ընկեր Վարդգէս, Սիրելի՛ սգակիրներ, Սիրելի՛ եղբայրս, Զաւէն, «Այս ինչ փորձանք եկաւ մեր գլխուն». այսպէս սկսաւ...

Հեռուէն հիմա պատկերիդ հետ կը զրուցեմ Հայրենի՛ տուն, թոյլ տուր կանչեմ թաղեցիքս... Ես կը տեսնեմ բակերուդ մէջ Մանուկներուդ վազքը ազատ ու ճիչը սուր, Տարեցներուն զրոյցները մեր բարբառով... Ժամիդ խաչն է ու գմբէթիդ զանգը ահա, Ու կը լսեմ կիրակնօրեայ աղօթը մեր... Դեռ կը տեսնեմ Աղբիւր տանող ճամբուդ դափնիները անուշաբոյր. Կը գլգլայ աղբիւրդ դեռ, գուռդ ահա, ու մեծ ժայռը... Քիչ մը անդին...

Կիրակի, յունուար 11-ին ցուցարար պիտի ըլլամ: (Յօդուածը գրուած է 10 յունուարին, Խմբ.) «Շարլի Էպտօ»-ի խմբագրութիւնը ջարդած են, որպէսզի մեռցնեն ազատ խօսքը: Ոչ ոք պիտի նկատէ իմ ներկայութիւնս ցուցարարներուն շարքին: Ցոյցին պիտի մասնակցիմ զօրակցութիւն յայտնելու համար «Շարլի Էպտօ» երգիծական շաբաթաթերթին, որպէսզի անիկա շարունակէ հրատարակուիլ: Յարգանք նաեւ երգիծաթերթի աշխատակիցներուն, զորս ուզեցին լռեցնել: Ցարդ իմ ընթերցումներուս մաս չէր կազմեր այս երգիծաթերթը: Աւելի միւս...

ՎԱՀԱԳՆ ԳԱՐԱԳԱՇԵԱՆ Սեպտեմբերի արեւաբոյր առաւօտ է Արցախի մէջ: Ասկերանի զօրամասին մէջ զինուորական եռուզեռ է: 1994-ի մայիսին կնքուած հրադադարէն ետք, օգոստոսի սկիզբը ազրպէյճանական կողմէն դաւադիր յարձակումներու պատճառով երկու հակադիր կողմերու սահմանային զօրամասերը ահազանգային վիճակի մէջ են: Փոխգնդապետ Քամալեան եւ փոխգնդապետ Յակոբեան ինծի կը յանձնեն փամփշտարգել զրահանդերձը` ապահովութեան համար: Զինուորական փոխադրակառքով կ՛ուղղուինք Աղտամի ճակատ: Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանութեան նախարարութեան յատուկ թոյլտուութեամբ, կը մեկնինք ...

16 յունուարի ծնունդ է հայ գրականութեան անմահներէն Մատթէոս Զարիֆեան, որ իր գողտրիկ եւ քնքուշ քնարերգութեամբ կը յուզէ ու կը գեղեցկացնէ ներաշխարհը բոլոր ժամանակներու ընթերցողին: Թախծոտ, այլեւ խորունկ սիրոյ դիւրահաղորդ երգիչն է արեւմտահայ քնարերգութեան արժանաւոր այս ներկայացուցիչը, որ սիրտէ բխող եւ սիրտերուն գաղտնիքը վերծանող խորաթափանց անմիջականութեամբ աշխարհին առջեւ բացաւ տանջահար իր հոգին, ինչպէս որ կը վկայէ, օրինակ, «Ան չէ՜» խորագրուած իր...

ԴՈԿՏ. ՆՈՐԱ ԱՐԻՍԵԱՆ 2014 տարուան ընթացքին Երեւանի մէջ «Նորավանք գիտակրթական հիմնադրամ»-ը եւ Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի արեւելագիտութեան հիմնարկը լոյս ընծայեցին արեւելագէտ, պատմական գիտութիւնների թեկնածու Արաքս Փաշայեանի «Իսլամն Ազրպէյճանում. անցեալը եւ եերկան» գիրքը, որի պատասխանատու խմբագիրն էր Վահրամ Տէր Մաթեւոսեանը: 196 էջերէ բաղկացած գրքի առաջին մասը կը կրէր «Իսլամը պատմութեան զիկզակներում (XIX-XX ԴԴ.)» վերնագիրը, որ կը բաժնուի երկու ենթագլուխներու. «Իսլամն արեւելեան...

Արամ Հայկազի (1900-1986, ծնեալ Արամ Չեքեմեան), մայրն ու քոյրերը 1915-ին օսմանցի թուրքերու կողմէ հայերու դէմ հալածանքին զոհերէն դարձան, բռնի կերպով իրենց տունէն քալեցին սուրիական անապատին մէջ: Սովահար եւ ընչազուրկ` անոնք հասան գիւղ մը, ուր այլ հայերու հանդիպեցան, որոնք իսլամութիւնը ընդունելէ ետք կ՛աշխատէին թուրքերու տուներուն մէջ: Ընդառաջելով իր մօր խնդրանքներուն` փոքրիկն Հայկազ եւս հաւատափոխ դարձաւ: Յաջորդող չորս տարիներուն ան ապրեցաւ քրտական...

ՇԱՀԱՆԴՈՒԽՏ  Լիբանանահայ գաղութին մէջ Մարաշի հայրենակցական միութիւնը իր ուրոյն դերը ունի իբրեւ բարեսիրական միութիւն: Աւելի քան 80 տարիներէ ի վեր ան կը շարունակէ իր կրթանպաստ, աղքատախնամ եւ այլ հայրենասիրական գործունէութիւնը: Լիբանանի մէջ կրնանք ըսել, որ ան եղաւ առաջին հայրենակցական միութիւններէն մէկը, որ գիտցաւ ջերմութիւն ստեղծել Կիլիկիոյ Մարաշ քաղաքէն գաղթական եկած ժողովուրդին մէջ, մասնաւորաբար իր հայրենակիցները միացնելու աշխատանքով: Եթէ յետադարձ ակնարկ...

ՆԱԶԱՐԷԹ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Հասան Ճեմալ Վերջին շաբաթներուն հայ մամուլի եւ համացանցի լուսարձակները իր վրայ կեդրոնացուցած է Հասան Ճեմալ անունով թուրք մտաւորական մը, որ դեկտեմբերի աւարտին  Երեւան այցելած էր եւ հրապարակային երկու ելոյթներ ունեցած էր, որոնք առիթ ծառայեցին բողոքի ու բանավէճի բուռն ալիքի մը շղթայազերծման: Հասան Ճեմալի Երեւան այցելութեան շարժառիթը հիւրաբար անոր մասնակցութիւնն էր հայեւթուրք երկխօսութիւնը քաջալերող ու Եւրոպական Միութեան կողմէ հովանաւորուած...

Հայաստանի սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական յանձնաժողովի` 2014թ. հոկտեմբերին հրապարակուած հայեցակարգում վերլուծուել եւ ներկայացուել են Հայաստանում պետական իշխանութեան համակարգային հիմնական արատները, կատարուել է համապարփակ ախտաճանաչում, հիմնաւորուել է սահմանադրական փոփոխութիւնների անհրաժեշտութիւնը: Հայեցակարգով առաջադրուող լուծումներն, ընդհանուր առմամբ, կարող են նպաստել ժամանակակից ընկերային, իրաւական եւ ժողովրդավարական պետութեան կառուցմանը` ապահովելով մարդու (քաղաքացու) հիմնական իրաւունքների իրացումը: Ձեւակերպուել է կարեւորագոյն խնդիր` յաղթահարել քաղաքական մենիշխանութիւնը, բարեփոխումներով երաշխաւորել իշխանութեան ընտրովիութեան,...

ԿԱՐԻՆԷ ՏԷՐ ԳԷՈՐԳԵԱՆ «Անվճար». այս ցուցանակով շարուած էին հիմնականում հայերէն գրքեր` սեղանի վրայ, որ տեղադրուած էր Հայաստանեայց Առաքելական եկեղեցու բակում (Պըրպենք), անցեալ կիրակի, յաւարտ Ս. պատարագի: Կէսօր էր: Այնտեղ էինք գտնւում` մասնակցելու այդ համալիրի սրահում կազմակերպուած ամանորեայ խրախճանքին: Ու պատահաբար անցնելով այդ կողմից` տեսնում ենք գրքերով սեղանը: Հայերէն գիրք տեսնելուց աւելի` կանչողը «Անվճար» գրութիւնն էր: Զարմանալի՛, միեւնոյն ժամանակ գրաւիչ խայծ...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ 2014 տարին հայութեան համար մեծ կորուստներու տարի մը եղաւ: Մեզմէ յաւերժ բաժնուեցան յայտնի մտաւորականներ, կուսակցական եւ ազգային գործիչներ ու արուեստագէտներ: Յարգա՛նք իրենց յիշատակին: Որքան ալ սրտի մօտիկ եղած ըլլան, անոնց հետ մօտէն ծանօթութիւն ունենալու պատիւը չեմ ունեցած եւ այդ իսկ պատճառով սրտի խօսքս կը փոխանցեմ քանի մը բառով միայն: Հողը թեթեւ գայ վրանիդ: Նախորդող քանի մը տարիներուն մեզմէ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Թրքական «Չանաքքալէ» կայքը կը հաղորդէ, որ Թուրքիոյ Չանաքքալէ քաղաքի երիտասարդական միութիւնը Չանաքքալէի (Կալիփոլի) ճակատամարտի 100-ամեակին առիթով քաղաքին մէջ պիտի կազմակերպէ «Խաղաղութիւն-2015» խորագիրով նախաձեռնութիւն մը, որուն պիտի մասնակցին 9 երկիրներէ, ներառեալ` Հայաստանէն երիտասարդներ: Կը հաղորդուի, որ նախագիծի 36 մասնակիցները պիտի խօսին մարդկային իրաւանց, ժողովրդավարութեան, մշակութային բազմազանութեան նիւթերու շուրջ, պիտի զարգացնեն ընկերային ցանցի օգտագործման հմտութիւնները եւ պիտի աշխատին ամբողջ տարին...

ԼԷՈՆԻԴ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ Ուղիղ 25 տարի առաջ, 1990 թուականի յունուարի 13-ին, Պաքւում սկսուեցին հայերի զանգուածային ջարդերը: Մի ամբողջ շաբաթ Ազրպէյճանի մայրաքաղաքում իրենց դաժանութեամբ ու վայրենութեամբ աներեւակայելի վայրագութիւններ կատարուեցին, որոնց ընթացքում սպաննուեցին հարիւրաւոր անմեղ մարդիկ: Պաքւում տեղի ունեցած յունուարեան ողբերգութիւնը փաստօրէն դարձաւ այն զանգուածային ոճրագործութիւնների շղթայի վերջին օղակը, որոնք 1988-1990թթ. կատարուեցին հանրապետութեան հայազգի բնակչութեան հանդէպ: Այն արիւնալի շաբաթի իրադարձութիւնները, որոնք հանրապետութեան իշխանութիւնների...

Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին առթիւ Սուրիոյ Հայ դատի յանձնախումբին կազմակերպած «Հայ դատի լսարան» ձեռնարկի դասախօսութիւնները կը շարունակուին: Հինգշաբթի, 18 դեկտեմբեր 2014-ի յետմիջօրէի ժամը 4:30-ին Ա. Մ. Ժ. Տ. «Անի» ճաշարանին մէջ տեղի ունեցաւ «Հայ դատի լսարան»-ի չորրորդ նիստը` «Արեւմտահայերէնն ու Արեւմտահայաստանը» խորագրով: Օրուան զեկուցաբերներն էին Ֆիմի Տէր Յակոբեանն ու Լեւոն Շառոյեանը: Ներկայ էին Բերիոյ թեմի առաջնորդի ներկայացուցիչ Զարեհ քհնյ. Շաքարեան, ազգայիններ,...

ՅՈՎԻԿ ԱՒԱՆԷՍՈՎ Պաքուի հայկական ջարդերից 25 տարի է  անցել: Միայն թէ այդ ջարդերն իրենց  մաշկի վրայ զգացած մարդիկ բոլոր մանրամասներով կարող են պատմել տեսածն ու ապրածը: Ազրպէյճանի մայրաքաղաքում ապրող հայերը  1990 թուականի յունուարի 13-ից շուրջ մէկ շաբաթ հալածուեցին, հետապնդուեցին ու ցեղասպանութեան ենթարկուեցին: Այսօր Հայաստանում գրանցուած իւրաքանչիւր  3  փախստականից երկուսը այստեղ  հաստատուել են Պաքուից: Ցեղային զտումներ, կոտորածներ եւ ջարդեր...  Պատշգամբներից նետուող կենդանի  ջահեր`  մարդիկ...

Կարելի՞ է սպաննել երեխաներ հրէական դպրոցի մը առջեւ: Կարելի՞ է զգետնել լրագրողներ, որոնք խմբագրական ժողովի մէջ են: Կարելի չէ: Կատարելով անհաւատալին` իսլամական ֆաշականութեան զինեալ ձեռքեր մեզի կը մատուցեն հսկայ ծառայութիւն մը` ցոյց կու տան իրենց ճշմարիտ դիմագիծը: Չսխալինք: Յուզումի արդար պահերէ ետք Ֆրանսա չի կրնար չկատարել այս ջարդին առարկայական քննարկումը ու անվերապահօրէն հարցադրման չենթարկել երկրին արտաքին քաղաքականութեան իր ներկայի ուղղութիւնները,...

ԽԱՉԱՏՈՒՐ Ա. ՔՀՆՅ. ՊՕՂՈՍԵԱՆ Քիչ առաջ Ֆրանսայի տարածքին ամէն տեղ պաշտօնապէս մէկ վայրկեանի լռութիւն պահուեցաւ` ի յարգանս «Շարլի Էպտօ» երգիծական շաբաթաթերթի բացառիկ կարողութեան տէր տաղանդաւոր լրագրողներուն, ծաղրանկարիչներուն եւ պահակ ոստիկաններուն յիշատակին: Ֆրանսայի ծերակոյտի նախագահը ըսաւ, որ` «այս վայրկեանին ես պէտք էր ծաղրանկարիչ Քապիւին հետ ըլլայի, իրեն հետ ժամադրութիւն ունէի խօսելու համար «Ամէն բանի մասին կարելի» է խնդալ» նիւթին մասին»: Քապիւին...