Անդրադարձ

ԱՐԻՆ Սիրելի՛ ընկ. Անդօ, Եկաք ու անցաք այս աշխարհէն: Ձեր երթալէն ետք զգացի այն մեծ վիհը, որ բացուեցաւ մեր միջեւ: Ականջիս մէջ կը լսեմ ձեր ձայնը, ձեր հարցերուն մօտեցման եղանակը եւ մտահոգութիւնը լուծելու ձեր պաղարիւն, սակայն հաստատուն որոշումները: Աչքիս առջեւ է միշտ ձեր հռչակաւոր «ձեռքի շարժում»-ը: Ձգէ` թող խօսի, ձգէ թող երթայ… Սորվեցուցիք համբերատար ըլլալ, բայց` ոչ զիջող: Իրաւունքը պաշտպանող...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ      Յուղարկաւորութեան առիթով արտասանած դամբանականիս մէջ անհատական վկայութիւններս ու ապրումներս չուզեցի արտայայտել եւ առ ի համալրում` քառասունքին առիթով թուղթին կը յանձնեմ ընկերական քանի մը վկայութիւններ: Ա.- Ընկեր Անդոյին ազնուութիւնը օրինակելի երեւոյթ է մեր կեանքին մէջ: Դժուար է այս օրերուն գտնել ու ըլլալ ազնիւ մարդ` բառին բովանդակ առումով: Ընկեր Անդոն իր կեանքով ու գործունէութեամբ այս մարդկային վսեմ արժանիքին տուաւ խորիմաստ...

ԿԱՐՕ ՅՈՎՀԱՆՆԷՍԵԱՆ Անդոն ամուսնացած չէր, բայց կը սիրէր ընտանեկան կեանքը: Կը սիրէր կերուխումը: Յաճախ կը հաւաքէր իր հարազատները  սեղանի շուրջ` նահապետական-աւանդական ընտանիքի նման: Ներքին-հոգեկան հրճուանք մը կ՛ապրէր այդ պահերուն: Ամառները ան կը սիրէր գիւղագնացութիւնը: Մենք միասին եղած ենք շուրջ 35 տարի: Թաքուն նպատակը նաեւ, կը կարծեմ, գիւղի սիրոյն կողքին, իր հարազատները հաւաքել էր միատեղ, գրեթէ ամէն կիրակի: Վերջին տարիներուն մանաւանդ,...

ԿԱՐՕ ՅՈՎՀԱՆՆԷՍԵԱՆ Անդոյին որքա՜ն կը պատշաճի աշխարհահռչակ լիբանանցի փիլիսոփայ, բանաստեղծ, արձակագիր եւ նկարիչ Ժըպրան Խալիլ Ժըպրանի «Մարգարէն» գիրքին «տալու մասին» հատուածը: «Տուած կ՛ըլլաք դուք շատ քիչ բան` երբ տաք ձեր ստացուածքէն: Ձեր անձէ՛ն տալով միայն կ՛ըլլաք դուք ի՛սկապէս տուած: Վասնզի, ի՞նչ են ձեր ստացուածքներն, եթէ ոչ բաներ, Զորս կը պահէք ու կը պահպանէք, Վախով թէ կրնաք վաղը դուք` կարիք ունենալ...

ԿԱՐԷՆ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Հայաստանի, Արցախի ու սփիւռքի հայութիւնը կ՛ապրի օրհասական օրեր. Արցախը արդէն եօթը ամիսէ ի վեր պաշարման մէջ է ու գոյաբանական պայքար կը մղէ թշնամիին դէմ: Հայաստանի իշխանութիւնները ձեռքերը լուացած են Արցախէն ու կը պատրաստուին ամրապնդել մեր թուացեալ պարտեալի կարգավիճակը` շտապելով ստորագրելու «խաղաղութեան պայմանագիր» մը: Այս բոլորին դիմաց` սփիւռքի հայութիւնը հիասթափուած է, շուարած, կարծես` ինքն իր մէջ ամփոփուելու հակուած: Հայաստանի...

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ Խաղաղ, անփորձանք, զգաստ, խոհեմ, ո՛չ բաժանարար եւ իմաստութեամբ լեցուն ամիս մը կը մաղթեմ բոլորին: Օգոստոս ամիսը կը յատկանշուի Ս. Աստուածածնի Վերափոխման տօնով: Աստուածածինը մեր եկեղեցւոյ դաւանած սուրբերուն մէջ իւրայատուկ տեղ ունի եւ սուրբերուն թագուհին է: Աստուած ընտրած է զինք իր որդիին մայրը դառնալու համար: Աստուծոյ մարդանալու փաստին գերագոյն խորհուրդի բացատրութիւնը Աստուածածնի մայրանալն է, ամենահամեստ պայմաններու մէջ Քրիստոսի...

ԼՈՒԹՖԻԿ ԱՅՎԱԶԵԱՆ Դժուար է ստանձնել Լիզպոնի գործողութեան 40-ամեակի ոգեկոչման հանդիսութեան բանախօսի պարտականութիւնը եւ նոյն ատեն խուսափիլ նախորդող վաստակաւոր 39 բանախօսներուն ըսածներուն մեծ մասը կամ մէկ մասը կրկնելէ: Անոնցմէ ոմանք արդէն միացած են Լիզպոնի տղոց, սակայն անոնց ձգած կտակը պիտի գոյատեւէ, իսկ սրբազան գործը պիտի շարունակուի: Նախորդող բանախօսներէն ոմանք հարց տուած են, թէ ինչո՞ւ սփիւռքահայութիւնը ընդհանրապէս եւ լիբանանահայութիւնը մասնաւորապէս աւելի մեծ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Երէկ, հակառակ անոր որ Ֆրանսայի լրատուամիջոցները գերյագեցած էին երկրի նոր կառավարութեան կազմութեան վերաբերող լուրերով եւ մեկնաբանութիւններով, հեռատեսիլը, պատկերներու  տակ սփռուող իր գրաւոր լուրերուն մէջ, քանի մը տողով արձագանգեց Հայաստանի վարչապետի յայտարարութեան, որ` «Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդը կը գտնուի ցեղասպանութեան ենթարկուելու սպառնալիքի տակ եւ կրնայ շղթայազերծուիլ Հայաստան-Ազրպէյճան երրորդ պատերազմ մը»: Այսօր լրատուութիւնը կրկնուեցաւ: Ո՛չ Ֆրանսան, ո՛չ Ռուսիան, ո՛չ Միացեալ Նահանգները...

ԿԱՐՕ ՅՈՎՀԱՆՆԷՍԵԱՆ Անդոն բազում անգամներ փրկուած է մահէ: Մանկութեան, չորս տարեկանին, իրենց երկյարկանի տան տանիքէն (նկատի ունեցէք հին տուներու բարձրութիւնը) ինկած է եւ, առանց բան մը ըլլալու, անմիջապէս ոտքի ելած ու վազած է: Դիմացի մածուն ծախող Սարգիս աղբարը, որ ականատես եղած էր դէպքին, գոչած է. «Ղազարոսը, Ղազարոսը»: Այսինքն, Ս. Աւետարանի Ղազարոսը, որ մահէն կեանքի եկաւ` Յիսուսին մէկ հրաշքով: Երկրորդ դէպքը...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Լիզպոնի գործողութեան նուիրուած վերջին երգը հրապարակուած է 2022-ին, «Լիզպոն 5» վերնագիրով, երիտասարդ ու խոստմնալից երգիչ Էտի Նալպանտեանի երգեցողութեամբ: Երգին ծնունդը բառերու իմաստով բաւական հետաքրքրական է: Բանակումի մը ընթացքին երիտասարդ մը իր գրած բառերը կը յանձնէ բանակող ընկերներէն մէկուն, վերջինս այդ գրութիւնը կը պահէ մասունքի մը նման, տարիներ անց կը յանձնէ Էտիին, որ երգուի: Երգին երաժշտութիւնը յօրինած եւ գործիքաւորած...

ԿԱՐՕ ՅՈՎՀԱՆՆԷՍԵԱՆ Հսկայական տարածութիւններ գրաւած  աշխարհակալ Աղեքսանդր Մակեդոնացին մահէն առաջ իր քով կը հրաւիրէ բանակին գլխաւոր հրամանատարը, որուն կը յայտնէ իր երեք ցանկութիւնները, զորս պէտք է գործադրէր հրամանատարը աշխարհակալին մահէն ետք: Այդ ցանկութիւններն են. Ա.- Դիակս ձեռքի վրայ պէտք է տանին մեր օրերու լաւագոյն բժիշկները: Բ.- Թաղմանս ատեն, ուր որ տանին դիակս, ամբողջ ճանապարհի երկայնքով պէտք է թափեն ոսկի մետաղադրամներ...

ԹՈՐԳՈՄ Որոշած էի այլեւս մահագրութիւն չգրել, մահախօսական չընել, բայց Մարտիկ  Տեմիրճեանը խելքիս հետ խաղաց: Կը ներէք, Պետիկին մասին տխուր մթնոլորտով, ոճով կարելի չէ խօսիլ, որովհետեւ ան Պուրճ Համուտի հայ ազնուական տերվիշն էր, եւ վստահ եմ, որ հիմա ինք ուրախ է բոլոր ընկերները քով քովի բերած ըլլալուն համար: Այսպիսի ժամանակներու, երբ ընկերային ուղղակի յարաբերութիւնները, քով քովի գալը այլեւս կը չքանան, իրարու...

ՀԱՅԿ ՊԱԹԹԱԼԵԱՆ Կան որքա՛ն ընդհանրացած ճշմարտութիւններ, որոնք ճգնաժամի պահերուն հարցականի տակ կը դրուին, եւ անոնց անվիճելիութիւնը վերատեսութեան ենթարկելով, կասկածներ կը յառաջանան` աւելի լարելով այդ պահու կացութիւնը: Այսպէս կարելի է բնութագրել ներկայ իրավիճակը հայութեան, որուն որոշ զանգուածներուն մէջ զարգացած են ատելութեան ու այլամերժութեան զգացումները, եւ տիրած է զանգուածային նեղ մտայնութիւնը: Այս ոչ ազգանպաստ պայմաններուն մէջ շատեր կը քարոզեն, որ հայութիւնը իր...

 ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Ալեքսանդր Լափշին Իբրեւ թերթի հրատարակիչ` յաճախ կը ստանամ  ենթադրեալ փաստացի «լուրեր», սակայն յստակ ստուգումներէ ետք կը պարզեմ, որ անոնց մեծ մասը բամբասանք է: Բամբասանքի տարածման  վառ  օրինակ դարձաւ իսրայէլցի ճամբորդ պլոկըր եւ լրագրող Ալեքսանդր Լափշին, երբ անցեալ շաբաթ եկաւ Լոս Անճելըս: Անոր այցը որոշ հայերու կողմէ բամբասանքներու եւ ատելութեան խօսքի տեղիք տուաւ: Անոնց համար,...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ «Յուշարձան Լիզպոնի նահատակներուն» խորագրուած երգին հեղինակն է հայ ազգագրական եւ փոփ երգիչ-ստեղծագործող հայրենի արուեստագէտ Ռուստամ Գէորգեանը (Մրէ): Մրէ ծնած է 3 նոյեմբեր 1980-ին, Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Մարտունի քաղաքը: Յաճախած է Գեղհովիտի Ալեքսանդր Միասնիկեանի անուան դպրոցը: 1998-2000 թուականներուն ծառայած է Արցախի Հադրութ քաղաքին մէջ: 2004-ին բնակութիւն հաստատած է Էջմիածին: Ան գրած եւ գործիքաւորած է բազմաթիւ հայրենասիրական, ազգագրական եւ փոփ...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ                                                                                                                                                                              Գծանկարը՝ Արին Չէքիճեանի 40 տարի առաջ պէյրութահայ հինգ զարմանահրաշ երիտասարդներ` ՎԱՉԷ ՏԱՂԼԵԱՆ, ՍԻՄՈՆ ԵԱՀՆԻԵԱՆ, ԱՐԱ ՔԸՐՃԸԼԵԱՆ, ՍԵԴՐԱԿ ԱՃԷՄԵԱՆ, ՍԱՐԳԻՍ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ, այլեւս յոգնած մեր պահանջատիրութեան, Հայ դատի հանդէպ ցուցաբերած աշխարհի արհամարհական լուռ վերաբերմունքից, որոշում են Լիզպոնում գումարուող թուրքական դեսպանների խորհրդակցութիւնն օգտագործել եւ աշխարհի ուշադրութեան ներկայացնել Թուրքիոյ գործած մեծագոյն Ցեղասպանութիւնը: 40 տարի առաջ յուլիս 27-ին Փորթուգալի Լիզպոն...

Վերջերս լոյս տեսաւ սփիւռքահայ նշանաւոր ու արժէքաւոր գրագէտ, վաստակաշատ խմբագիր, գրաքննադատ, հրապարակագիր եւ սերունդներու հայեցի կազմաւորման, հայ գրականութեամբ տոգորման առաքելութեան մէջ իր անջնջելի դրոշմը ձգած Պօղոս Սնապեանի «Նամակներ Պօղոս Սնապեանին» հատորը: Ստորեւ կը ներկայացնենք 27 յունիս 2023-ին Երեւանի մէջ տեղի ունեցած գիրքի շնորհահանդէսին նուիրուած ընդարձակ անդրադարձ մը, ինչպէս նաեւ գիրքին յառաջաբանը: Երկու Խօսք` Հատորի Կազմութեան Մասին ԹԱՄԱՐ ՍՆԱՊԵԱՆ-ՍՈՒՐՃԵԱՆ Պօղոս Սնապեանի...

ԿԻՒԼԷՆ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Պատշգամը նստած, կէսօրէ ետք, կը փորձեմ այս տաք օդին քիչ մը զովանալ: Հեռուէն լսուող յեղափոխական երգի ձայն մը կը մօտենայ ու կ՛անցնի մեր փողոցով. պատշգամէս վար կը նայիմ ու տեսնեմ, որ Հայաստանի ու Արցախի դրօշներով զարդարուած ինքնաշարժ մը Լիզպոնի հինգ անմահ տղոց յիշատակին նուիրուած հոգեհանգստեան պաշտօն-ձեռնարկը կը յուշէ թաղեցիներուն` ինքնաշարժին վրայ զետեղուած բարձրախօսներու միջոցով: Պահ մը, երբ խորասուզուած...

Յ. ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ 40 տարի առաջ այս օրը հայութեան նկատմամբ կատարուած թրքական ոճիրը անտեսող «քաղաքակրթուած» աշխարհը ցնցուեցաւ Լիզպոնի մէջ անձնազոհութեան բացառիկ գործողութեամբ, երբ հինգ հայ հերոսներ գիտակից մահով ընտրեցին նահատակութեան ուղին` որակական նոր մղում տալով Հայ դատի հետզհետէ ծաւալող ուժական պայքարին: Ցնցուեցաւ նաեւ ամբողջ հայաշխարհը հանգիստի իր թմբիրին մէջ, Լիզպոնի անձնազոհերը եկան վերյիշեցնելու, որ յուշագիրներն ու խաղաղ դիւանագիտութիւնը իմաստազուրկ են, երբ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Լիզպոնի հինգ հերոսները ո՛չ առաջինն էին, ո՛չ ալ վերջինը այն փաղանգին, որ իր կեանքը նուիրաբերած է հայութեան արդար իրաւունքներուն հետապնդման ճամբուն: 40 տարի առաջ Փորթուգալի մայրաքաղաքին մէջ թրքական դեսպանատունը գրաւող մատղաշ երիտասարդները պարզապէս նոր բարձունքի մը հասցուցին պայքարի այն ուղին, որ մեր նորագոյն պատմութեան մէջ սկիզբ առած էր մօտաւորապէս տասնամեակ մը առաջ` Թուրքիոյ ցեղասպան եւ ոճրագործ պետութիւնը հետապնդող,...