Արուեստ - Մշակոյթ

Հայրենիքը հողն է, քաղաքը, գիւղը, տունը, լեզուն, մշակոյթը, մարդը... Ապրելով իր հողէն հեռու, մարդը կրնայ ունենալ ազգային ձգտումներ` ընտրելով գրիչը, բեմը կամ վրձինը... Հուրի Վարդանեան ծնած ըլլալով եւ ապրելով Լիբանան` ընտրած է վրձինը. «Վաղ տարիքիս, բոլոր պզտիկներուն պէս, ինքս ալ կը սիրէի գծել: Կը զարմանայի, երբ ուսուցիչներս յատուկ հայեացքով կը դիտէին «խծբծանքներս»,  կ՛ըսէ գեղանկարչուհին: Հուրի Վարդանեանին ուսուցիչները, ծնողքն ու զինք...

Բ.- Մերօրեայ Զեղումներ ԴՈԿՏ. ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Ծանօթ.- Յօդուածի առաջին մասը կու տար պատմական ակնարկ, աստղագիտական տարրեր եւ Պարիս Հերունիի վարկածը` Զօրաց քարերու տարիքին շուրջ: Կարապի Երգ.- Կենսաբանական գիտութիւններու թեկնածու Վաչագան Վահրադեանը հարիւր տոկոս համաձայն է Հերունիի տեսութեան: Վահրադեանը նկատած է, որ հնավայրի (զոր ինք կը կոչէ «Անգղի Քարահունջ») դասաւորումը նմանութիւն ունի Անգղի  (Կարապ-Cygnus ) համաստեղութեան հետ: Նկատած է նաեւ, որ...

Ա.- Առաջին Սերունդ - Հերունի Եւ Այլք ԴՈԿՏ. ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Մօտիկ անցեալին լրատուական միջոցներու մէջ  կրկին մակերես ելաւ քաշկռտուք մը, որ կարելի չէր կոչել գիտական բանավէճ: Դրդապատճառը հնագէտ դոկտ. Ա. Փիլիպոսեանի  զեկոյցն էր Զօրաց քարեր հնավայրի պեղումներուն շուրջ: (1, 2)  Յայտնաբերուած հնածոներու մէջ զգայացունց նորութիւններ չկան: Պրոնզէ դարու դամբարաններու նուիրուած  բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ հրատարակուած են: (3) Աւանդը.- Կողքի պրոնզեայ թերթիկը գտնուած...

Հրապարակի վրայ է դասական եւ  ազգային երգերու հանրածանօթ մեկնաբան Գէորգ Հաճեանի «Յարատեւ կռիւ» խորագիրով տեսահոլովակը (https://www.youtube.com/watch?v=zss3VgZ8y2E,): Տեսահոլովակին նախաձեռնութիւնը եղած է անձամբ Հաճեանին կողմէն: Բառերուն հեղինակն ու պատրաստողը Սամուէլ Թադէոսեանն է, իսկ երաժշտութիւնը կը պատկանի հայրենի երգահան եւ երգիչ Սամուէլ Գալստեանին: Բնագիրը նաեւ թարգմանուած է անգլերէնի` շնորհիւ Ռուբէն Ճամպազեանի եւ Թաթուլ Սոնենց-Փափազեանի: «Առայժմ թարգմանութիւնը զետեղած եմ տեսահոլովակին տակը, յուսամ` նիւթական միջոցներ...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Յօդուածին առաջին մասը կու տար գրողը եւ իր ժամանակը, թատերական առնչութիւններ, կառոյց, խորհրդանիշներ եւ լեզուական հարցեր: Որմազդը գորշ եւ անորոշ պաստառ մըն է: Ցոյց կու տայ յուսալքուած, ընկճուած մինակ անձ մը: Այս յարիր է ե՛ւ Իբսենի մտայնութեան, ե՛ւ ելոյթի պրոշիւրին մէջ տեղ գտած բեմադրիչի խօսքին: Իբսեն յոռետես մըն էր, ընտրած էր կամաւոր աքսորը: Կերպարը կը թուի ըլլալ կիսամերկ...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբը «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» սրահի բեմին վրայ, 53 տարուան ընդմիջումէն ետք, կրկին ներկայացուց Իբսենի «Ժողովուրդի թշնամին»` բեմադրութեամբ Սուրէն Խտըշեանի: Ներկայացման շուրջ մամուլի մէջ լոյս տեսած են առնուազն եօթը ակնարկներ: Գրողը եւ իր ժամանակը.-  «Ժողովուրդի թշնամին»  քաղաքական սեւ ծանակ (satire) մըն է: Իբսեն բնագրի հրատարակիչին ուղղուած իր նամակին մէջ յայտնած է, որ գործը ունի կատակերգական յատկանիշներ: Թատրերգութիւնը...

ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Այսօր` 24 նոյեմբերի երեկոյեան ժամը 6:00-ին Համրայի «Տար մուսաուըր»-ի մէջ տեղի պիտի ունենայ Միթսուքօ Սանոյի «Եղիցի լոյս» մենացուցահանդէսը, որ ամբողջութեամբ նուիրուած է Սանճաք քեմփին: «Թէեւ շատ նկարներ ունիմ Պուրճ Համուտի մասին, աւելի քան` 3000  նկար, բայց ցուցահանդէսին ստիպուած էի ցուցադրել միայն 20-25 նկար: Զտումի աշխատանքը շատ դժուար էր, բայց գիտէի, որ կ՛ուզէի ընտրել Սանճաք քեմփին նուիրուած գործերս», յայտնեց...

ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախուբը կը ներկայացնէ Հենրիք Իբսենի «Ժողովուրդի թշնամին» թատրերգութիւնը: Դէպքը տեղի կ՛ունենայ 19-րդ դարուն Նորվեկիոյ քաղաքներէն մէկուն մէջ, որուն բնակիչներէն մէկը` բժիշկ Սթոքմեն, կը յայտնաբերէ շրջանին ջերմուկներէն մէկուն թունաւորուած ըլլալը: «Մեր» «Ժողովուրդի թշնամին», բեմադրութեամբ Սուրէն Խտըշեանին, տեղի կ՛ունենայ «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահին մէջ եւ կը պատկանի բոլոր ժամանակներուն, այնքան ատեն որ բախում կայ արդար քաղաքացիներու եւ...

 Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ «Ժողովուրդի թշնամին» Իբսենի ամէնէն ժողովրդական թատերախաղերէն մէկն է: Շթոքմանի կերպարը Իբսենի ամէնէն հասկնալի գլխաւոր հերոսներէն է: Հեղինակը ակնյայտօրէն անոր կողմէն է: Շթոքման կը հակադրուի վախկոտ բնակիչներուն: Քանի դեռ դուրս չէ եկած ընդունուած համընդհանուր արժէքներու ծիրէն, ան բարձր դիրք ունի հասարակութեան մէջ, բայց երբ Շթոքման կը սկսի թերութիւններ բացայայտել, հասարակութիւնը յանկարծ կը  մերժէ զայն: Հենրիք Իբսեն Հենրիք Իբսեն...

ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Այսօր Համազգայինի Պուրճ Համուտի «Սիմոն Վրացեան» մասնաճիւղի սրահին մէջ տեղի պիտի ունենայ լիբանանահայ բեմադրիչ Սիմոն Մնակեանի յուշ- երեկոն: Սիմոն Մնակեան անգամ մը լիբանանահայ թատերական կեանքէն հեռացած է 1978 թուականին, երբ լիբանանահայ թատերական կեանքը վերեք մը սկսած էր արձանագրել, ու իր կնոջ հետ փոխադրուած է Ֆրանսա, Մարսէյ` հոն շարունակելով իր թատերական գործունէութիւնը, իսկ երկրորդ անգամ ալ մեզմէ առյաւէտ հեռացաւ...

Համազգայինի Հայաստանի գրասենեակը` հաւատարիմ իր առաքելութեան, երիտասարդ ստեղծագործողներու առաջին քայլերուն հաստատուն ընթացք հաղորդելու եւ անոնց գեղարուեստական որոնումներուն ասպարէզ տալու նպատակով, 28 ապրիլ 2017 թուականին նախաձեռնեց «ԵՍ ԵՄ» խորագիրը կրող ցուցահանդէսի կազմակերպման: Հայաստանի տարբեր շրջաններ ներկայացնող 8 արուեստագէտներ հանդէս եկան իրենց ստեղծագործական ներաշխարհով եւ տեսլականով, կերպարուեստի մէկ եւ ընդհանրական լեզուով հաղորդակցելու համարձակ միտումով: Ցուցահանդէսը լայն արձագանգ գտաւ Հայաստանի մէջ: Համազգայինի «Լիւսի...

ԶԱՌԱ ԱՅՐՈՒՄԵԱՆ Արուեստաբան Նախաձեռնութեամբ «Բարձր արուեստ» կեդրոնի, Հայաստանի մէջ ծնունդ առած է «Հայ հաւաքորդներու ակումբ»-ը, որ կը նպատակադրէ ըստ արժանւոյն գնահատել, արժեւորել ու տարածել հայ կերպարուեստը, նախ հայկական շրջանակներէ ներս եւ ապա նաեւ` միջազգային բեմերու վրայ: Իբրեւ առաջին ձեռնարկ` անոնք կազմակերպեցին բարձրորակ ցուցահանդէս մը Կոմիտասի անուան թանգարանին մէջ, սեպտեմբեր ամսուան ընթացքին, «Ընտրանի» ընդհանուր խորագիրին տակ: Ներկայացուած արուեստագէտներու անուններն իսկ կ՛արդարացնեն...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Յօդուածին առաջին մասը կ՛անդրադառնար մանկական գրականութեան, մանկական թատրոնի պատմութեան եւ մանկավարժական հարցերու: Ընդհանուր բներգներ.- Դիտած եմ լոկ տասը ելոյթներ: Դիտած եմ այն ամէնը, ինչ որ հասանելի է: Կը փափաքէի դիտել շատ աւելին: Այս ուղղութեամբ կ՛ուզեմ շնորհակալութիւն յայտնել Համազգայինի Շրջանային վարչութեան, որ տրամադրեց «Արեգ» թատերախումբի ելոյթներու չորս երիզներ: Զիս եւ հաւանաբար ընթերցողներուն մեծամասնութիւնը  հետաքրքրող հարցը մանկապատանեկան թատրոնի ընդհանուր բնոյթն...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Ա.- Գրական նախերգանք.- Սփիւռքի  մանկապատանեկան թատրոնը հիմնուած է  մանկապատանեկան գրականութեան վրայ: Ըստ իս, հարցերը կը սկսին այդտեղ: Յուշաբերական.- Մեր տան մէջ ունէինք ոչ արհամարհելի գրադարան, որ ի հեճուկս այդ օրերուն թէժ Պաղ պատերազմին, կը պարունակէր նաեւ սփիւռք հասած հայրենի մանկապատանեկան ամբողջ գրականութիւնը: Կը ստանայինք մանկապատանեկան «Արաքս» շաբաթաթերթը (1), ինչպէս նաեւ` «Համազգայինի մատենաշար»-ը: Լոկ քսան մեթր հեռաւորութեան վրայ կար...

ՌՈՊԵՐԹ ԱՌԱՔԵԼԵԱՆ Երեանի ամէնէն կարճ փողոցը Լէոյին անունը կը կրէ: Ժամանակին այդ փողոցին վրայ կը գտնուէր  Փ. Թերլեմեզեանի անուան գեղարուեստի ուսումնարանը: Լէոյի փողոցէն անցած են անուանի գեղանկարիչներ, քանդակագործներ, դերասաններ, երաժիշտներ, արուեստաբաններ... Այսօր այդ փողոցին հին ու գողտրիկ տուներէն մէկուն մեջ իր ընտանիքին հետ կը բնակի Համազգայինի «Սօս Սարգսեան»-ի անուան թատրոնի վաստակաշատ դերասան եւ բեմադրիչ Սերգէյ Թովմասեանը: Բնակարանը իւրօրինակ ցուցասրահ մըն...

Հայաստանի նկարիչներու միութեան մէջ 25 օգոստոսին բացումը կատարուած է խորհրդահայ յայտնի լուսանկարիչ Գագիկ Յարութիւնեանի առաջին յետահայեաց ցուցաահանդէսին, որուն խորագիրն է «ժամանակի ստուէրները»: «Մշակոյթներու երկխօսութիւն» կազմակերպութեան եւ «Լուսադարան» հայ լուսանկարչութեան հիմնադրամին կողմէ ներկայացուած ամփոփ ընդգրկուն ցուցահանդէսը լոյս սփռած է 20-րդ դարու աւարտի խորհրդային լուսանկարչութեան անտեսուած ժառանգութեան վրայ եւ ներկայացուցած է Գագիկ Յարութիւնեանի լուսանկարչական արուեստը 1970-1995 թուականներուն: Ցուցահանդէսը համադրողը Վիգէն Գալստեանն է,...

ՄՈՎՍԷՍ ՀԵՐԿԵԼԵԱՆ Սիրելի՛ ընթերցող, Այն, ինչ որ թուղթին պիտի յանձնեմ, քանի մը անգամ պատմած եմ տարբեր առիթներով, ընդ որում` նաեւ Անահիտի եւ Ալիքի ներկայութեան, Պէյրութի մեր տան մէջ: Կ՛ենթադրեմ, որ Անահիտի ծննդեան 70-ամեակը լաւագոյն առիթն է գրի առնելու մեր ծանօթացման այս տարօրինակ պատմութիւնը: Սաստիկ ձմեռ էր, ձիւն, բուք ու բորան: Սօս Սարգսեանի գլխաւորութեամբ, պիտի հաւաքուէինք Ծաղկաձորի Գրողներու միութեան տունը: Կարգադրուած...

Երբ 1977-ին Ճորճ Փոմփիտուի անուան «Սանթր Պոպուրկ» ժամանակակից արուեստի թանգարանի բացումը տեղի ունեցաւ Փարիզի մէջ, բաւականին աղմուկ յարուցեց արուեստի աշխարհէն ներս` թէ՛ կառոյցի իր տարօրինակ լուծումներով եւ թէ իր «արտակեդրոն» ոճերու հարստութեամբ ու որակով: Հոն մուտք գործեցին աշխարհի ամէնէն բարձրորակ ու նորարար կերպարուեստագէտներու գործերը: Այլոց շարքին երեք հայ արուեստագէտներու (Արշիլ Կորքիի, Եագուլովի եւ Երուանդ Քոչարի) մէկական ստեղծագործութիւններ եւս դասուեցան աշխարհի...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ «Ոսկէ ծիրան» փառատօնին վերաբերող անցեալ երեք տարիներու ակնարկներուն վերնագիրներն էին` «Փոքր ածուի ծիրանը» (2014), «Փոքրացող ածուի ծիրանը» (2015), եւ «Փոքրիկ ածուի ծիրանը» (2016) (1): Այս տարի պատկերը աւելի գորշ է: Բացման հանդիսութիւնը չյաջողեցաւ գրաւել անգամ Աբովեան փողոցի անցորդներուն ուշադրութիւնը: Փակման հանդիսութենէն կը բացակայէին աստղեր, կը բացակայէին նոյնիսկ «Ոսկէ ծիրան»-ի մրցանակակիրները:  Սրահին մէջ կային մեծ թիւով դատարկ աթոռներ: Պետութիւնը...

Պատրաստեց՝ ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Վիգէն Դարբինեան Լիբանան էր աւելի քան ամիս մը առաջ: Այս ընթացքին ան ելոյթներ ունեցաւ քանի մը բեմերու վրայ, բայց ամէնէն շատ «ելոյթ» ունեցաւ իր ընկերներու փոքրիկ շրջանակին մէջ, որոնք յաճախ տեղի կ՛ունենային «Ազդակ»-ի խմբագրատան յարկին տակ` կա՛մ արագ ճաշասեղանի մը շուրջ, կա՛մ ոտքի վրայ երկու բառի փոխանակման ընթացքին: Վիգէն Դարբինեան երգիչը կը ճանչնայի շատ քիչ` համացանցի Եութիուպի...