Գիտութիւն

Հայոց Ցեղասպանութեան դէպքերու մանրամասնութեանց հարուստ աղբիւր եղած է Սոֆիայի «Հայաստան» եռօրեան: Մեծ եղեռնի 90-ամեակի օրերուն Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւնը թերթի հարազատ ծաւալով վերահրատարակեց «Հայաստան»-ի 1915-ի հաւաքածոն: Ստորեւ կը ներկայացնենք 1915-ի թիւերէն քաղուած տեղեկութիւններու փունջ մը: * * * Հայ զինուորներու դրութիւնը Կալիփոլիի մէջ Գէլիպօլուի (Կալիփոլի «Հ») ռազմադաշտին վրայ կը գտնուին 30-40 000-ի մօտ հայ զինուորներ: Մեծ մասը անզէն` կը գործածուին...

ԿԱՐԻՆԷ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Համաշխարհայնացման միւս` երրորդ գործառոյթն աշխարհում ազատական եւ մասնաւորապէս` ազատ շուկայական տնտեսութեան գաղափարախօսութեան տարածումն է եւ ընկերային մշակոյթների միաւորումը: Համաշխարհայնացման հիմնախնդիրներն այդ տեսանկիւնից են վերլուծում` դրական կամ բացասական գնահատական տալով երեւոյթին, Էմանուէլ Վալերշթայնը, Ճիովանի Արիկին, Պրինք Լինծին: Ռուս հասարակագէտ եւ յետարդիւնաբերական հասարակութեան հետազօտող Վիաչեսլաւ Ինոզեմցեւի կարծիքով, միջազգային տնտեսութեան զարգացման տեսանկիւնից ներկայումս գոյութիւն չունի որեւէ գործընթաց, որը կարելի է համարել...

Վերջին շրջանին շատ կը խօսուի իսլամացած եւ թրքացած հայերու մասին: Քաղաքական քննարկումներէ առաջ, սակայն, կ՛արժէ գիտնալ, թէ որո՞նք են իսլամացած հայերը: Որքա՞ն կը հաշուեն անոնք: Ե՞րբ եւ ի՞նչ պայմաններու մէջ իսլամացած են անոնք, եւ այսօր ի՞նչ է անոնց կապը հայկական ինքնութեան եւ արմատներուն հետ: Վերոյիշեալ հարցումներէն մէկ մասին կը պատասխանէ գերման հայասէր Եոհաննէս Լեփսիուսի (1858-1923) վկայութիւնը` իսլամացած հայերու մասին: Վկայութիւնը...

Հայոց ցեղասպանութեան դէպքերու մանրամասնութեանց հարուստ աղբիւր եղած է Սոֆիայի «Հայաստան» եռօրեան, որ հրատարակուած է 1915-ի մարտէն մինչեւ սեպտեմբեր եւ հետագային` 1919-1925: Ծածկանուններով թերթին աշխատակցած են` Լիպարիտ Նազարեանց, Շաւարշ Միսաքեան, Զապէլ Եսայեան, Վահագն Քրմոյեան եւ ուրիշներ: «Հայկական հարց», «Երկիր», «Մեծ ճգնաժամը» խորագրով թերթի մնայուն սիւնակները կը ներկայացնեն Մեծ եղեռնի օրերուն պատահած պատմական նշանակութիւն ներկայացնող եղելութիւններ: Մեծ եղեռնի 90-ամեակի օրերուն Մեծի Տանն...

Յունուար 26-ին ԼՂՀ արտաքին գործոց նախարարի տարեկան հաշուետու ասուլիսի ընթացքին նախարարը պատասխանած է լրագրողներու հարցերուն: ԼՂՀ արտաքին գործոց նախարար Կարէն Միրզոյեանը կարեւորութեամբ շեշտած է Արցախի միջազգային ճանաչման գործընթացի ծիրէն ներս ՀՅԴաշնակցութեան Հայ դատի գրասենեակներու հետեւողական աշխատանքները եւ` նշած. «Մեր ցանկացած յաղթանակ դրսում հնարաւոր չի լինի առանց սփիւռքեան կառոյցների օժանդակութեան: Մենք համագործակցում ենք Հայ դատի գրասենեակների հետ, ունենում ենք հանդիպումներ, համակարգում...

ԿԱՐԻՆԷ ՅԱԿՈԲԵԱՆ «Համաշխարհայնացում» հասկացութիւնն իր ժամանակակից իմաստով սկսել է օգտագործուել նախորդ դարի 80-ական թուականներից: Այն, ընդհանուր առմամբ, վերաբերում է ժամանակակից աշխարհում տեղի ունեցող եւ համաշխարհային բնոյթ կրող քաղաքական, տնտեսական եւ մշակութային միաւորման ու համարկման գործընթացներին, որոնք յանգեցնում են մէկ միասնական եւ անդրազգային հասարակութեան ձեւաւորմանը: Յօդուածի նպատակն է համաշխարհայնացման վերաբերեալ տեսութիւնների եւ իրական փաստերի համադրմամբ հիմնաւորել այն տեսակէտը, որ համաշխարհայնացման գործառութեան...

«ԱԿՕՍ» «Ակօս» թերթի հիմնադիր եւ խմբագրապետ Հրանդ Տինքի սպանութեան ութերորդ տարելիցին եւս հազարաւոր մարդիկ իրար զանգահարելով` կ՛ազդարարէին տուեալ ժամուն Թաքսիմի հրապարակը մէկտեղուելով դէպի «Ակօս» քալելու մասին: Նոյն օրը երեկոյեան դարձեալ բազմահազարներ քալեցին դէպի Կալաթասարայի հրապարակ: 2007-ի 19 յունուարին ոճիրը լսող բազմահազարներ արդէն փութացած էին «Ակօս»-ի խմբագրատան առաջքը` Հրանդ Տինքի ինկած վայրը: «Հրանդի ընկերները» հարթակը, Հրանդը սիրողները, հետեւորդները, հաւատացողները յաջորդող տարիներուն...

Ցեղասպանագիտութեան համաշխարհային մակարդակի հեղինակութիւններ այս տարուան յուլիսին պիտի համախմբուին Երեւանի մէջ` մասնակցելու համար Ցեղասպանագէտներու միջազգային ընկերակցութեան գիտաժողովին. արդարեւ, աշխարհի տարբեր երկիրներէ Հայաստան պիտի գան 300-է աւելին գիտնականներ: «Արմենփրես»-ի հետ ունեցած զրոյցին ընթացքին այս տեղեկութիւնը փոխանցած է Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի փոխտնօրէն Սուրէն Մանուկեանը: Ստորեւ կը ներկայացնենք այս մասին «Արմենփրես»-ի կատարած հարցազրոյցին ամբողջութիւնը: «ԱՐՄԵՆՓՐԵՍ».- Ինչո՞վ է կարեւոր այս գիտաժողովը, չէ՞ որ Հայոց...

artsakhpress.am Tert.am-ի հետ զրոյցում ասաց թուրքագէտ Լեւոն Յովսէփեանը` միաժամանակ ընդգծելով, որ այս ամսաթիւը որեւէ աղերս չունի Տարտանէլի պատմական իրադարձութիւնների հետ: «Դեռ վաղուց ակնյայտ էր, որ Թուրքիան Տարտանէլի ճակատամարտի 100-ամեակի ուղղութեամբ քայլեր է ձեռնարկում: Ճակատամարտում տարած յաղթանակի 100-ամեակը հէնց ապրիլի 24-ին նշելը յստակ է, որ քաղաքական քայլ է, եւ առաջին հերթին ուղղուած է Հայոց ցեղասպանութեան տարելիցի միջոցառումների իմաստը նուազեցնելուն, դրանք ստուերելուն:...

Artsakhpress.am «Հուրրիյէթ տէյլի նիուզ»-ի փոխանցմամբ, Էրտողանը հրաւէր-նամակներ է յղել աշխարհի երկրների աւելի քան 100 առաջնորդների, այդ թւում` Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանին: Կառավարութեան պաշտօնեաներից մէկը «Հուրրիյէթ տէյլի նիուզ»-ին ասել է, որ Կալիփոլիի ճակատամարտում կռուել են ազգային շատ խմբեր, այդ թւում` հայեր: «Ահա թէ ինչո՛ւ մենք հրաւէր ենք յղել նաեւ Սարգսեանին», ասել է Թուրքիայի կառավարութեան պաշտօնեան: Ըստ թուրքական մամուլի, ակնկալւում է, որ...

Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին նուիրուած միջոցառումները համակարգող խորհրդի քարտուղար, Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի տնօրէն Հայկ Դեմոյեանը համաձայն է, որ թէ՛ սփիւռքում եւ թէ՛ Հայաստանում շատերն են իրենց հարց տալիս. իսկ ի՞նչ է լինելու 100-ամեայ տարելիցից յետոյ: Ըստ նրա, թուրքերը նոյնպէս հէնց դրան են սպասում, որ ալիքը կը գայ, կ՛անցնի: Դեմոյեանը «Թերթ.ամ»-ի հետ զրոյցում ընդգծում է, որ պէտք է ձերբազատուել այդ բարդոյթից,...

Էրզրումի Ազիզիէ շրջանին մէջ գտնուող Սուրբ Մինաս եկեղեցին, որ նախապէս օգտագործուած է իբրեւ ախոռ, այժմ դարձած է որոնողներուն ուշադրութիւն գրաւող գանձը եւ, «մասնաւոր սեփականութիւն» ըլլալու պատճառաբանութեամբ, անհրաժեշտ ուշադրութեան չ՛արժանանար, կը գրէ «Տիքլ» (Dicle) լրատու գործակալութիւնը: Հայկական տասնեակ եկեղեցիներ նոյն ճակատագիրը  կը կիսեն. աւերակներու վերածուած եկեղեցիներու պատերը հայերու հանդէպ ատելութեան դրսեւորումներ կ՛արտայայտեն: «Եօթը հայ սպաննողը դրախտ կ՛երթայ» պնդումն ու «հայ» եւ...

Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի առիթով Գերմանիոյ մէջ լոյս պիտի տեսնէ Եղեռնի զոհ դարձած 11 հայ ականաւոր գրողներու հաւաքածոն` գերմաներէն թարգմանութեամբ:  Յունուար 15-ին լրագրողներուն հետ ունեցած հանդիպումին ընթացքին այս մասին յայտնած է Հայաստանի Գրողներու միութեան նախագահ Էդուարդ Միլիտոնեանը: «Վերջին տարիներուն գրեթէ ոչ մէկ հայ գրողի գիրք կը թարգմանուէր եւ կը հրապարակուէր արտասահմանի մէջ: Մեր հայ ականաւոր գրողները արժանի են, որ աշխարհը...

Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին ընդառաջ մեծ պատասխանատուութիւն դրուած է Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի ուսերուն: Վերջին քանի մը տարիներուն թանգարանին մէջ նախապատրաստական լուրջ աշխատանքներ տարուած են արդէն` 100-ամեակին ընդառաջ, կը մշակուի նաեւ ռազմավարութիւն: Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի տնօրէն Հայկ Դեմոյեանի փոխանցմամբ, այսօր արդէն նախապատրաստական աշխատանքի առիւծի բաժինը կարելի է աւարտած նկատել: Մասնաւորապէս երեք տարուան շինարարական աշխատանքը աւարտած է, եւ ապրիլին թանգարանը պիտի ներկայանայ...

ԳԷՈՐԳ ԴԱՐԲԻՆԵԱՆ 2015-ի առաջին վեց օրերին, պաշտօնական տուեալներով, հայկական զինուժը Արցախ-Ազրպէյճան շփման գծում հակառակորդի ձեռնարկած նախայարձակ գործողութիւնների եւ հայկական դիրքերի գնդակոծութիւնների պատճառով արդէն չորս զոհ եւ մէկ վիրաւոր է տուել: Չնայած հայկական կողմի հաւաստիացումներին, թէ այդ մարտական գործողութիւնների ընթացքում ազերի զինուժը անհամաչափ աւելի մեծ մարդկային կորուստներ է կրում, Ազրպէյճանի պաշտպանութեան նախարարութիւնը հետեւողականօրէն հերքում է այդ բոլոր տեղեկութիւնները: Այն, ինչ տեղի...

Միացեալ Նահանգներու մէջ Ֆրանսայի դեսպան Ժերար Առօ, Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախումբի ատենապետ Քեն Խաչիկեանին ու Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախումբի վարչութեան անդամ` Րաֆֆի Համբարեանին դիմելով` յստակացուցած է այս շաբթուան սկիզբը ամերիկեան «MSNBC» կայանէն տրուած հարցազրոյցին ընթացքին իր կատարած խնդրայարոյց պնդումը, որ կ՛առնչուէր Հայոց ցեղասպանութեան: Դեսպանը նախ հաստատած է, թէ Ֆրանսա արդէն իսկ պաշտօնապէս ճանչցած է Հայոց ցեղասպանութիւնը եւ շեշտած է, թէ...

Տիգրանակերտի Ս. Կիրակոս եկեղեցին «Կոմիտաս» հիմնարկը կը հաղորդէ, որ Թրքական մարդկային իրաւանց ընկերակցութեան աջակցութեամբ 22-24 ապրիլ 2015-ին Տիգրանակերտի մէջ պիտի կազմակերպէ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի ոգեկոչման ձեռնարկներ: Տիգրանակերտը նկատի առնուած է, որովհետեւ Տիգրանակերտի նահանգը Հայոց ցեղասպանութեան գործադրութեան գլխաւոր թատերաբեմերէն մէկն էր: Անոր կառավարիչ Ռաշիտ Պէյը 1915-ին մեծ դերակատարութիւն ունեցած է Ցեղասպանութեան գործադրութեան մէջ: «Կոմիտաս» հիմնարկը կը գրէ, որ այսօր Տիգրանակերտ բնակող...

«ԹՐՔԱԳԻՏԱԿԱՆ ՓՈՐԹԱԼ» «Չանաքքալէի (Կալիփոլիի, Ա.) ճակատամարտի արարողութիւններին մասնակցելու համար Թուրքիայի` Հայաստանի նախագահին ուղղուած հրաւէրը մէկ քայլ է յետ Էրտողանի ապրիլքսանչորսեան ուղերձից», նման տեսակէտ է յայտնել թուրք պատմաբան Ումիթ Քուրթը, որը հայ շրջանակներին յայտնի է Թաներ Աքչամի հետ համատեղ հեղինակած «Լքեալ գոյքերի» մասին օրէնքներում հետեւելով Ցեղասպանութեան հետքին» գրքով: «Ռատիքալ» թերթում «Անգարայի Տարտանելի խուսանաւումն ամօթալի է» վերտառութեամբ յօդուածում Ումիք Քուրթի հետ զրուցել...

Բրիտանացի մը համացանցի միջոցով Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ լուսանկարի մը բնօրինակը վաճառելէ ետք վերադարձուցած է գումարը, երբ տեղեկացած է, որ գնորդը Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկն է: Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի տնօրէն Հայկ Դեմոյեան այս մասին գրած է Դիմատետրի իր էջին վրայ: Լուսանկարին մէջ հայ գաղթականներ են, իսկ միւս երեսին վրայ գրուած է. «Պաղտատը գաղթականներու եւ թրքական կոտորածները վերապրած հայերու նպաստամատոյցի կեդրոնատեղին է, ուր...

«Սովորական ցեղասպանութիւն» նախագիծի ծիրին մէջ պատրաստուած է  «Մէկ դար տեւող ցեղասպանութիւն. Պաքուի սեւ յունուարը» ժապաւէնը` նուիրուած հայերու կոտորածի 25-րդ տարելիցին: Ժապաւէնին համար հիմք ծառայած է Պաքուի գաղթականներուն հետ հարցազրոյցը, որոնց նկարահանումը կատարուած է Միացեալ Նահանգներու մէջ նախագիծի նկարահանող խումբին կողմէ: Ժապաւէնին մէջ օգտագործուած է յիշատակուած վկայութիւններուն մէկ  փոքր մասը: Վկայութիւնները ամբողջութեամբ պիտի տպագրուին ընթացիկ տարուան ամրան հրատարակուելիք ժողովածուին մէջ: «Սովորական ցեղասպանութիւն»...