Գիտութիւն

«ԱՐՑԱԽՓՐԷՍ» Արցախի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի խմբակցութիւններն ու երեսփոխանները հրապարակած են յայտարարութիւն մը, որուն մէջ անդրադարձած են Պաքու քաղաքին մէջ 25 տարի առաջ տեղի ունեցած հայ բնակչութեան ջարդերուն, զորս Ազրպէյճան կը փորձէ նենգափոխել: Յայտարարութիւնը ստորագրած են Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային ժողովի «Դաշնակցութիւն», «Ժողովրդավարութիւն» եւ «Հայրենիք» խմբակցութիւնները եւ «Արցախատուն» պատգամաւորական խմբակցութիւնները: Յայտարարութեան մէջ նշուած է. «1990թ. յունուարի 13-19 Ազրպէյճանի մայրաքաղաք Պաքւում պետական մակարդակով...

Արցախի Հանրապետութեան Արտաքին Գործերի Նախարար Կարէն Միրզոյեանի Հարցազրոյցը «Նիուզ.Ամ» Գործակալութեանը ՀԱՐՑՈՒՄ.- Ինչպիսի՞ն էր 2014 թուականը Արցախի Հանրապետութեան արտաքին քաղաքականութեան համար: Ինչպիսի՞ ձեռքբերումներ եւ բացթողումներ կային: ԿԱՐԷՆ ՄԻՐԶՈՅԵԱՆ.- 2014 թուականին Արցախի Հանրապետութեան արտաքին քաղաքականութեան առաջնային ուղղութիւնը, ինչպէս եւ նախորդ տարիներին, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան միջազգային ճանաչման գործընթացն էր: Այդ իմաստով տարին բաւական արդիւնաւէտ էր. ԼՂՀ միջազգային ճանաչման հարցում վերջին տարիների դրական միտումները...

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» Թուրքիոյ ժողովրդահանրապետական կուսակցութեան Ատանայի երեսփոխան` Օսման Ֆարուք Լողօղլու «Ռատիքալ» թերթի թղթակցին հետ զրոյցի ընթացքին իր մտահոգութիւնները յայտնած է 2015-ի, այսինքն` 1915-ի հարիւրամեակի կապակցութեամբ: Ըստ երեսփոխանին, Ամերիկայի մէջ բոլոր քարերը հայերու ի նպաստ շարուած ըլլալ կը թուին: Լողօղլու ըսաւ, որ 1915-ի հարիւրամեակի առիթով Թուրքիա եթէ չկարենայ ճիշդ մօտեցումներ ցոյց տալ, այն ատեն ներքին եւ արտաքին քաղաքականութեան մէջ լուրջ նեղութիւններու...

«Ազատ Օր» - Հակահայ գործունէութեամբ ծանօթ դարձած տխրահռչակ «Թալէաթ փաշա կոմիտէ»-ն, որ քանի մը առիթներով սպառնալիքներ ուղղած է Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակիլ ոգեկոչումները խանգարելու միտումով, այս անգամ նոր յղացում մը ունեցաւ` Աթէնքի մէջ հաւաքուելու եւ Յունաստանի խորհրդարանի շէնքին առջեւ հաւաք մը կազմակերպելու, մերժելով երկրի օրէնք դարձած խորհրդարանի որոշումը, որ քրէական յանցանք կը նկատէ հայոց, յոյներու եւ Փոքր Ասիոյ քրիստոնեայ ժողովուրդներու դէմ գործուած...

Պիթլիսի նահանգապետ Օրհան Էօզթիւրք ի վերջոյ հաստատած է Պիթլիսի փողոցներէն մէկը Ուիլիըմ Սարոյեանի անունով վերանուանելու որոշումը: Ան ստորագրած է որոշումներ, զորս ընդունած էր Պիթլիսի քաղաքապետարանը` կարգ մը փողոցներ եւ թաղամասեր վերանուանելու մասին: Անոնցմէ մէկը կը վերաբերի Ուիլիըմ Սարոյեանի անուան փողոցին: Յիշեցնենք, որ ամիսներ առաջ, Պիթլիսի քաղաքապետական խորհուրդը ձայներու մեծամասնութեամբ որոշած էր Սափքոր փողոցը, ուր ապրած էր Սարոյեաններուն ընտանիքը, վերանուանել Ուիլիըմ...

Յունուար 14-ին Հայաստանի սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեան ընդունեց Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբին նախագահ Գասպար Կարապետեանը: Ան 2012 թուականէն ստանձնած է Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբին նախագահութիւնը: Հայաստանի սփիւռքի նախարարը կարեւոր նկատեց Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբին ազգանպաստ գործունէութիւնը, մեծ ներդրումը Հայոց ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչման եւ դատապարտման գործընթացին մէջ: Տեսակցութեան ընթացքին քննարկուեցան 2015-ի միացեալ ծրագիրներն ու հետագայ կատարելիքները, Եւրոպայի մէջ Ցեղասպանութեան 100-ամեակին նուիրուած...

Լրագրող Հրանդ Գասպարեան «Տեմոքրաթհապեր» կայքին միջոցով կը տեղեկացնէ, թէ զինուորական պարտականութեան ընթացքին, 2011-ի ապրիլ 24-ին սպաննուած Սեւակ Շահին Պալըքճըի դատը վճռաբեկ ատեանին կողմէ ջնջուած է` սկզբնական փուլէն վերսկսելու որոշումով: Ինչպէս ծանօթ է, Սեւակ Շահին Պալըքճը Սասունի Գոզլուք գիւղաքաղաքի ոստիկան զօրաց պահականոցին մէջ զինուորական պարտականութիւն կը կատարէր, երբ սպաննուեցաւ Քըւանչ Աղաօղլուի կողմէ: Առաջարկուեցաւ, որ Աղաօղլու դատարան ներկայացուի «գիտակցաբար մարդ սպաննել»-ու յանցանքով,...

ԽԱՉԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Սուրիահայութեան ճակատագիրը ազգային օրակարգի անցած է դեռեւս 2011 թուականէն, երբ պայթեցաւ սուրիական քաղաքացիական պատերազմը: Անոր մասին շատ գրուած է, սուրիահայութեան օժանդակութեան բազմաթիւ նախաձեռնութիւններ կան, սակայն անցնող տարուան յունիսէն սկսեալ Իրաքի եւ Սուրիոյ հողամասերուն վրայ հաստատուած այսպէս կոչուած Իսլամական պետութիւնն (ՏԱՀԵՇ) ու ինքնահռչակ խալիֆայութիւնը իրավիճակը կտրականապէս սրեցին: Արաբերէն իր սկզբնատառերով ժողովրդականացած ՏԱՀԵՇ-ին ապագան տակաւին յստակ չէ: Թէ տարածաշրջանային...

Րաֆֆի Տօնապետեան, նախարար Ճէյսըն Քենի եւ Քանատա-Հայաստան խորհրդարանական խմբակցութեան նախագահ Հարըլտ Ալպրեխթ Ստորեւ կը ներկայացնենք «Հորիզոն»-ին կատարած հարցազրոյցը ՀՅԴ Քանատայի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Րաֆֆի Տօնապետեանի հետ. «ՀՈՐԻԶՈՆ».- 2014-ի համագաղութային գլխաւոր իրագործումներէն մէկը հանդիսացաւ Վանքուվըրի մէջ Հայոց ցեղասպանութեան նուիրուած յուշարձանի զետեղումը: Ինչպէ՞ս կը գնահատէք այս աշխատանքը: ՐԱՖՖԻ ՏՕՆԱՊԵՏԵԱՆ.- Նախ ըսեմ, որ ընդհանրապէս 2014-ը ինքնին իրագործումներով եւ յաջողութիւններով լեցուն տարի մը եղաւ,...

Յայտնի թուրք լրագրող եւ գրող Ճենկիզ Աքթար թրքական «Թարաֆ» եւ անգլիատառ «Թուտէյզ Զաման» օրաթերթերուն մէջ լոյս տեսած «Մուտք գործելով 2015 թուական» յօդուածին մէջ անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանութեան հարցին` կը գրէ. «Ո՛վ գիտէ, թերեւս այն, որ չարը մեզ կը հետապնդէ, անվերջանալի զանգուածային սպանութիւնները եւ չարչարանքներէն ապաքինելու մեր անկարողութիւնը պայմանաւորուած է դարաւոր անէծքով ու սուտով: Դուք ի՞նչ կը կարծէք: Թերեւս ասիկա հայերու, երեխաներու,...

Եուսթ Լակենտիյք «Թուտէյզ Զաման»-ի մէջ կը գրէ, որ անկախ Թուրքիոյ փափաքէն, 2015-ը պիտի ըլլայ այն տարին, երբ այս երկիրը` Օսմանեան կայսրութեան իրաւայաջորդը, դարձեալ պիտի դիմագրաւէ այժմ աւելի հրամայական դարձած այն հարցումը, թէ ինչպէ՞ս կը նայի 1915-ին օսմանցի հայերուն դէմ գործուած «վայրագ արարքներուն»: Հայերը կը վայելեն աջակցութիւնը համաշխարհային հանրային կարծիքին, որոնք կը հաւատան, թէ Թուրքիա համոզիչ պատասխան մը տալու պատասխանատուութիւնը կը...

ԳԱՐԻԿ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Գերմանական BICC (Պոնն ինթըրնեշընըլ սենթըր աֆ քոնվըրզէյշըն) կենտրոնը դեկտեմբերի 9-ին հրապարակել է իր ամէնամեայ «Համաշխարհային ռազմականացուածութեան ցանկ» (Global Militarization Index 2014, GMI-2014) հետազօտութիւնը, որի դասակարգման մէջ Հայաստանը զբաղեցրել է 3-րդ հորիզոնականը: GMI դասակարգմամբ, աշխարհի երկրները պայմանականօրէն բաժանուել են ռազմականացուածութեան 5 աստիճանի: Հայաստանից այս ցուցանիշով առաջ են անցել միայն Իսրայէլն ու Սինկափուրը: Հարեւաններից Ազրպէյճանը 10-րդ տեղում է, Թուրքիան` 24-րդ,...

«ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՓՈՐԹԱԼ» Թուրքական իշխանամէտ «Սապահ» թերթի յօդուածագիր Էնկին Արտըչն իր յօդուածում անդրադարձել է Սարըղամիշի ճակատամարտին, որի ժամանակ օսմանեան բանակի տասնեակ հազարաւոր զինուորներ էին զոհուել Էնվեր փաշայի սխալների եւ սառնամանիքի պատճառով: Թուրք յօդուածագիրն իր «Զինուորներին կոտորողը, հայերին կոտորողը» գլխագրով անդրադարձում նշում է, որ Սարըղամիշի մեծաթիւ զոհերի մեղաւորը ոչ թէ հակառակորդն էր, այլ` Օսմանեան կայսրութեան ղեկավարներից, Հայոց ցեղասպանութեան կազմակերպիչներից Էնվեր փաշան: Արտըչը...

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» «Թարաֆ» թերթի մէջ յայտնի պատմաբան Թաներ Ագչամ դարձեալ հրատարակած էր շատ հետաքրքրական յօդուած մը, ուր ան կը յիշեցնէր, թէ Սարըղամիշի նշանաւոր պատերազմի ընթացքին հայ զինուորներ ալ կռուած էին օսմանցի զինուորներու կողքին եւ անոնք եւս տառապած էին Սարըղամիշի աղէտէն: Այս օրերուն, երբ հանդիսաւոր կերպով կը նշուի Սարըղամիշի մէջ սառած եւ «նահատակուած» 90 հազար օսմանեան զինուորներ, անոնց կողքին պէտք է...

«Արմէնփրես»-ի փոխանցմամբ, թուրքագէտ Յակոբ Չաքրեանը չի բացառում, որ մինչեւ Մեծ եղեռնի 100-րդ տարելիցը Միացեալ Նահանգները կը ճանաչի Հայոց ցեղասպանութիւնը: Չաքրեանը շեշտում է, որ դա կը լինի լիակատար ճանաչում, քանի որ Միացեալ Նահանգներ միակ լիարժէք գերտէրութիւնն է ամբողջ աշխարհում. հետեւաբար այդ երկրի ճանաչումը կ՛ենթադրի նաեւ պատասխանատուութիւն հետեւանքների վերացման հարցում: «Միացեալ Նահանգների ճանաչմանը կը հետեւի արդէն Անգլիայի, Իսրայէլի ճանաչումը: Ճանաչելու դէպքում Միացեալ...

«Ակօս»-ի աշխատակիցներէն Էմրէ Ճան Տաղլըօղլու հրապարակած էր զգայացունց լուր մը` Թուրքիոյ Պատմութեան կաճառի շրջանակներէն, ուր կը բացայայտուէր կաճառի բարձրաստիճան վարչայիններէն մէկուն կողմէ պետական արխիւներ մտնելով 1915 թուականին Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ զանազան փաստաթուղթերու անհետացման մասին: Այս հրապարակումէն ետք կաճառի նախկին նախագահները` Մէթին Հիւլակուն եւ Ալի Պիրինճին յայտնած էին, որ նման դէպք մը միայն ամենավերին տնօրինութեամբ կրնայ կատարուիլ, եւ իրենք այդպիսի հրաման...

Զրուցեց` ԱՆԱՀԻՏ ՍԻՄՈՆԵԱՆ Հայաստան-Թուրքիա փոխյարաբերութիւնների վերաբերեալ «Ասպարէզ»-ը զրուցել է ՀՀ ԳԱԱ Արեւելագիտութեան հիմնարկի գիտաշխատող, թուրքագէտ Լեւոն Յովսէփեանի հետ: ՀԱՐՑՈՒՄ.- Պարոն Յովսէփեան, 2014 թուականին Թուրքիան շարունակեց Հայոց ցեղասպանութեան հանդէպ իր ժխտողական քաղաքականութիւնը: Ձեր կարծիքով, գալիք տարում ե՞ւս Թուրքիայի նման պահուածքը կը շարունակուի: ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Թուրքիայի ժխտողական կեցուածքը որոշակի վերախմբագրումների ենթարկուեց վարչապետ Էրտողանի` ապրիլի 23-ին յղած ցաւակցական ուղերձով, սակայն մինչ այդ էլ արդէն ժխտողական...

Թուրքիայում վերջին շրջանում մի շարք գիւղեր, փողոցներ եւ թաղամասեր վերանուանուել են նախկին` հայկական եւ քրտական անուններով: Վերջին օրերին էլ Վանում 704 տեղանուն վերանուանուել է հայկական եւ քրտական անուններով: Այս հարցի հետ կապուած «Նիուզ»-ին մեկնաբանութիւն է տուել թուրքագէտ Անդրանիկ Իսպիրեանը: «Թուրքիայում հայկական անուններով տեղանունները դեռեւս օսմանեան շրջանում են սկսուել թուրքականացուել: Իսկ Թուրքիայի Հանրապետութեան ստեղծումից յետոյ դրանք զանգուածային բնոյթ են կրել, եւ...

«ՆԻՈՒԶ» Վանի քաղաքապետարանի որոշմամբ Վան նահանգի 704 տեղանուն վերանուանուել է նախկին անուններով: Պոլսոյ հայկական «Ակօս» պարբերականի փոխանցմամբ, Վանի քաղաքապետարանը պահանջել էր աշխատանքներ իրականացնել եւ ներկայացնել գիւղերի եւ թաղամասերի նախկին անունների ցանկը: Աշխատանքների արդիւնքում Վանի քաղաքապետարան է ներկայացուել 704 տեղանուն: Վանի քաղաքապետարանի աւագանին ձայների մեծամասնութեամբ որոշում է ընդունել Վան նահանգի 704 տեղանուն վերանուանել նախկին` հայկական եւ քրտական անուններով: նշւում է, որ...

Եւրոպական  շարք մը երկիրներու մէջ յաջորդ տարի Հայոց ցեղասպանութեան նուիրուած կրթական նախագիծներ պիտի իրականացուին: Այս մասին լրագրողներուն հետ զրոյցին դեկտեմբեր 20-ին տեղեկացուց Հայաստանի կրթութեան եւ գիտութեան նախարար Արմէն Աշոտեան: Նախարարը նախաձեռնութեան մասնակցող երկիրներուն ցանկը չներկայացուց: «Հասկանալի պատճառներով թոյլ տուէք չթուարկեմ այն երկրների ցանկը, որոնց հետ մենք նման ծրագիր ենք իրականացնելու 2015 թուականին, որպէսզի տեղեկատուութեան արտահոսք չլինի, եւ թուրքական կողմը չանցնի...