Յօդուածներ

ՍԵՐԺ ՄՈՒՐԱՏԵԱՆ Այս տարի կ’ամբողջանայ Օսմանեան կայսրութեան ներքին գործոց նախարարին` Թալէաթ փաշայի ահաբեկման 97-րդ ամեակը: 1921 թուականի մարտ 15-ին զգայացունց լուրը հրճուեցուց թէ՛ մէկուկէս միլիոն նահատակները, թէ՛ ջարդերէն ճողոպրածներուն սրտերը, երբ Պերլինի մայթերէն մէկուն վրայ հայ երիտասարդի` Սողոմոն Թեհլիրեանի ձեռամբ տապալեցաւ հայ պատմութեան մեծագոյն աղէտի կազմակերպիչը` Թալէաթ փաշան: Պէտք է ըսեմ, որ բաւական ուշ տեղեկացած եմ այդ ահաբեկումին մասին, յստակ...

ՌՈՊԷՐ ՀԱՏՏԷՃԵԱՆ Քանի մը օր առաջ Հայաստանի «Հ1» հեռատեսիլի գլխաւոր կայանը նշեց, որ 4 մարտ թուականը խորհրդային իշխանութիւններուն կողմէ հայերէնի համար նոր ուղղագրութիւն մը ընդունելու որոշումին տարեդարձն էր: Հայաստանի խորհրդային իշխանութիւնները, ընթացք տալով պատմաբան Մանուկ Աբեղեանի առաջարկին,  անոր պարտականութիւն տուած էին հայոց լեզուի համար նոր ուղղագրութիւն մը պատրաստել: Իբր թէ նոր ուղղագրութեան շնորհիւ պիտի դիւրանար լեզուի գործածութիւնը, եւ զանց պիտի...

Պոլսոյ մէջ 14-15 մարտ 2018-ին, ձեռնարկներ կազմակերպուած են Անիի ճարտարապետական ժառանգութեան վերաբերեալ: Այդ մասին, ըստ «Ակունք»-ին, կը հաղորդէ Պոլսոյ մէջ հայերէն եւ թրքերէն տպագրուող հայկական «Ակօս» շաբաթաթերթը: Աղբիւրին համաձայն, մարտ 13-ին Պոլսոյ «Տեփօ» անուամբ մշակութային կեդրոնին մէջ ցուցահանդէս բացուած է` «Քարերու պոէզիան` Անին. ճարտարապետական գանձարան` մշակոյթներու խաչմերուկին» խորագիրով: Ցուցահանդէսին ներկայացուած են 2016 թուականի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային ժառանգութեան ցանկին վրայ ներառուած Անիի...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Յայտնի ճշմարտութիւն մըն է, որ  ընթերցանութիւնը մանաւանդ երեխաներուն համար կենսական է: Հրատարակչատուներ, մշակութային միութիւններ, անհատ հեղինակներ, երբեմն` գերմարդկային ճիգեր ի գործ դնելով, մանկական որակաւոր հրատարակութիւններ կը հրապարակեն: Վերջին արհեստագիտութիւններով օժտուած սարքերու կողքին, որքան ուրախալի է տեսնել այլազան գիրքեր, որոնք իսկապէս կը հարստացնեն մեր կեանքը: Անշուշտ աւելի ուրախալի եւ դրական է, երբ ուսուցիչներ ընթերցանութեան կը մղեն փոքր աշակերտները,...

ԱՅՇԷ ԳԻՒՆԷՅ Արդէն քառորդ դար բանտում գտնուած Նիպել Կենչի պատմուածքն իր տեղն է գտել գրադարակներում: «Եգիպտացորենի խանձահոտը» անունով վէպը ներկայացուել է ընթերցողների դատին : Այնտեղ ներկայացւում են «Վէպ չունեցած վէպի հերոս» Էզիմայի ու այծի բրդից պատրաստուած խուրջինից դուրս եկած իրերի մասին պատմութիւններ: «Նօթապենէ» հրատարակչութեան կողմից տպագրուած «Եգիպտացորենի խանձահոտը» վերնագրով վէպը գրեթէ քառորդ դար բանտում գտնուած գրող Նիպել Կենչի առաջին ստեղծագործութիւնն...

ՀՅԴ տեղեկատուական դաշտի պատասխանատուներու խորհրդաժողովը, որոշ ընդհատումէ ետք վերստին համախմբեց այս ոլորտին մէջ գործող Դաշնակցութեան աշխարհատարած կառոյցի ներկայացուցիչները: Այս դաշտի վերաձեւաւորման աշխատանքներուն մէջ կար հիմնական նորութիւն: Վերջերս նշանակուած ՀՅԴ Բիւրոյի հանրային կապերու մարմինն ու հանրային կապերու գրասենեակը կը յուշեն, որ այս մարզը վերակազմակերպելու անհրաժեշտութիւնը նոր աշխատաոճով ծրագիրներ իրականացնելու հրամայականը կ՛ընդգծէ: Մարմինին ու գրասենեակին առընթեր կը նշանակուին նաեւ իւրաքանչիւր կազմակերպական շրջանի...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Քանի տարեկան ըլլալս չեմ յիշեր, հաւանաբար` 7 կամ 8: Տակաւին Էշրեֆիէ կը բնակէինք, ու կը յաճախէի Ղազար Չարըգին դպրոցը, որ տակաւին բարերարի մը անունը չէր կրեր եւ ճանչցուած էր յայտնի կուսակցական գործիչ, մտաւորական, տնօրէն Ղազար Չարըգին անունով (hետագային «Եփրեմեան», իսկ աւելի ուշ` «Չաթալպաշեան»): Եկեղեցին տակաւին թիթեղաշէն էր: Չեմ յիշեր` ո՛ր սուրբին անունը կը կրէր: Վստահաբար` ո՛չ տէր հօր...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Միացեալ Նահանգներ Առաջնորդ Սրբազանը Ընդունեց Լիբանանի Նոր Նշանակուած Գլխաւոր Հիւպատոսին Այցելութիւնը 9 մարտին թեմի առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանը Ազգային առաջնորդարանի իր գրասենեակին մէջ ընդունեց Լոս Անճելըսի մէջ Լիբանանի նոր նշանակուած գլխաւոր հիւպատոս Միրնա Խաուլիի այցելութիւնը: Նկատի ունենալով, որ գլխաւոր հիւպատոսը առաջին այցելութիւնը կու տար Ազգային առաջնորդարան, տեղի ունեցաւ փոխադարձ ծանօթացում: Առաջնորդ սրբազանը ողջունեց լիբանանցի դիւանագէտին Ազգ. առաջնորդարան...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Գ. Պոլիս հրատարակուած հայկական բժշկական-առողջապահական ժողովրդային պարբերաթերթեր 1. «Աստղիկ արեւելեան» Հայ իրականութեան մէջ առաջին հայ ամսաթերթը, որ պարբերաբար անդրադարձած է բժշկա-առողջապահական նիւթերու: Եղած է բարոյախօսական, բանասիրական, տնտեսագիտական, բնագիտական առողջապահական ամսաթերթ: Հրատարակուած է 1855-56, ամիսը մէկ անգամ: Խմբագիրը եղած է Գաբրիէլեան Յովհաննէսը: Հրատարակիչը` Պոլսոյ «Մեսրոպեան» ընկերութիւնը: Ունեցած է 16-20 էջ: Տպուած է Յովնաննէս Միւհէնտիսեանի տպարանը: Դադրած է հրատարակուելէ...

ՎԱՐՈՒԺԱՆ ՏԵՄԻՐՃԵԱՆ Մայիսի վերջերն էր. հանդարտ էր Փարիզի Հայ ուսանողներուն տունը. դպրոցական տարեշրջանի ամավերջին քննութիւնները  սկսած էին արդէն: Կէսօրէ ետք մը առանձնացած էի սենեակս եւ կ՛աշխատէի, երբ յանկարծ դուռս զարնուեցաւ. բացի դուռը եւ դիմացս կանգնած տեսայ  քսան տարեկանի մօտ գեղեցիկ աղջիկ մը` բարձրահասակ, նիհարակազմ, սեւ մազերով եւ կապոյտ աչքերով: Որոշ շեշտ մը պարունակող ֆրանսերէնով ըսաւ. - Դուք Վարուժան Տեմիրճեա՞նն էք:...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Յարութ Սասունեան Վերջապէս, Հայաստանի նախագահը անցեալ շաբաթ պաշտօնապէս չեղեալ յայտարարեց հայ-թրքական տխրահռչակ արձանագրութիւնները, Ազգային անվտանգութեան խորհուրդի նիստին: Նախագահ Սարգսեան 2009-էն ի վեր շարք մը յայտարարութիւններ ըրած էր` նախազգուշացնելով, որ արձանագրութիւնները դուրս պիտի բերէ Ազգային ժողովի օրակարգէն, եթէ Թուրքիա զանոնք չվաւերացնէ կարճ ժամանակի մէջ: Սերժ Սարգսեան նման նախազգուշացում մը վերջին անգամ ըրաւ նախորդ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ռուս յայտնի ազգայնական գործիչ, Միջազգային եւրասիական շարժումի ղեկավար, քաղաքագէտ Ալեքսանտր Տուկին հայրենի «Ժամանակ» օրաթերթին հետ զրոյցի մը ընթացքին յառաջ քշեց Լեռնային Ղարաբաղի տագնապի լուծման համար հայ ժողովուրդի շահերուն խիստ հակադրուող գաղափար մը: Ան կ՛առաջարկէ այդ հիմնահարցի լուծումը քննարկել Սուրիոյ հարցով ստեղծուած Ռուսիա-Իրան-Թուրքիա ձեւաչափին մէջ` ընդգծելով. «Գլխաւորը` որքան կարելի է հեռու քշել Արեւմուտքը»: Այդ ձեւաչափով խնդիրներու լուծման «փայլուն արդիւնքներ»-ը...

Ն. ԱՒԱԳԵԱՆ Անցնող օրերուն աւարտեցինք փետրուար ամիսը: Տարուան ամիսներուն մէջ փետրուարը լի է հայոց պահանջատիրական տօներով: Կարելի չէ թեւակոխել փետրուարը` առանց անդրադառնալու կարգ մը յիշատակելի թուականներու: Կը սկսինք Վարդանանց պատերազմի յիշատակութեամբ, կ’անցնինք Փետրուարեան ապստամբութեան, ապա կ’աւարտենք արցախեան ազատագրական պայքարի ոգեկոչումով: Այս տարի տարբեր էր փետրուարը, որովհետեւ համայն հայութիւնը նշեց արցախեան պայքարի 30-ամեակը: Փետրուարի վերջին օրերուն Ազգային Միացեալ վարժարանին մէջ արտասովոր...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Փետրուար ամսուն վերջին օրերուն եւ մարտի սկիզբը կը գտնուէի Անգլիա եւ Հիւսիսային Իրլանտա: Ճիշդ այն օրերուն էր, երբ վրայ հասաւ այսպէս կոչուած «Արեւելքի հրէշը»: Ցուրտ եւ պաղ կլիման ոչ միայն անդամալուծեց տարածաշրջանը, այլեւ բաւական մարդկային եւ նիւթական վնասներ պատճառեց : Ես պէտք էր ելք մը գտնէի դուրս գալու համար Պելֆասթի փակ օդային տարածքէն` հասնելու համար Պէյրութ: Դժուար...

Հովանաւորութեամբ Լիբանանի Հայ համայնքի ընկերային ծառայողներու միութեան եւ կազմակերպութեամբ «Զուարթնոց» յատուկ դաստիարակութեան կեդրոնին, 26 եւ 27 փետրուար 2018-ին «Զուարթնոց»-ի վերջին եօթը տարիներու նստավայր` Հայ աւետարանական ընկերային ծառայութեան կեդրոնի սրահին մէջ, Թրատ, Պուրճ Համուտ, տեղի ունեցաւ ընկերային կեդրոններու յատուկ վարչագիտական տեսական եւ կիրառական գիտազրոյցը (սեմինար): Սեմինարի գաղափարը եւ բոլորանուէր աշխատանքը կը բխէր ֆրանսահայ դասախօս դոկտ. Սիլվիա Թոփուզխանեանի կողմէ, որ գործակցաբար Լիոնի...

ՏՈՔԹ. ՎԵՀՈՒՆԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ   Խրիմեանի գերեզմանը                                                                  Խրիմեանի յուշարձանը Մանկութեանս յուշերուն մէջ դեռ վառ կը մնայ երկար մօրուքով «պապիկ»-ի մը պատկերը, որ կախուած էր մեր տան հիւրանոցի մուտքի ճիշդ դիմացի պատէն: Ծնողներս ինծի ըսած էին, որ ան շատ բարի եւ մեր բոլորին «Հայրիկ»-ն է: Ան տպաւորուած էր մէջս` որպէս ամենակալի օրինակը: Այդ պատկերը «հանելուկ» ըլլալէ դադրեցաւ, երբ տարիներ ետք, ազգային վարժարան...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան հռչակումին յաջորդեց դիւանագիտական աշխատանք, որուն ծիրին մէջ, իբրեւ տակաւի՛ն Հայաստանի ղեկավար, Արամ Մանուկեան օգոստոս* 1918-ին ընդունեց Գերմանիոյ բանակի Կովկասի ներկայացուցիչ զօրավար Ֆրետերիք Ֆրայհըր Քրես վոն Քրեսենշթայնը (1870-1948), (1) եւ ապա օսմանեան բանակի վատահամբաւ «Թեշքիլաթ-ը մահսուսայի» ջարդարար հրամանատարը` պատերազմի նախարար Իսմայել Էնվեր փաշայի հօրեղբայր Խալիլ փաշա Քոլթը (1882-1957), որ 1918-ի Մայիսի 15-ին գրաւած էր Ալեքսանդրապոլը (Գիւմրի)...

Պատրաստեց՝  ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Գետաւանը Նոր Համայնքային Կեդրոն Պիտի Ունենայ «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի Ֆրանսայի տեղական մարմինին եւ Արցախի կառավարութեան համաֆինանսաւորումով կառուցուող Մարտակերտի շրջանի Գետաւան գիւղի համայնքային կեդրոնի շինարարական աշխատանքները աւարտական փուլի մէջն են: Այս մասին յայտնած է Գետաւան համայնքի ղեկավար Արարատ Զաքարեանը, որ տեղեկացուցած է նաեւ, որ շինարարական աշխատանքները մեկնարկած էին 2015-ին: «Կառոյցը երկյարկանի շինութիւն է, որ իր մէջ պիտի ներառէ`...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Սպանիոյ եւ Ֆրանսայի միջեւ պատերազմը սկսած էր համաեւրոպական երեսնամեայ պատերազմին ժամանակ, իսկ քաթալաններ ապստամբութեան դրօշ պարզած էին սպանական գահին դէմ: Ֆրանսական բանակը գրաւած էր Փիրփինիանը եւ ամբողջ Ռուսիյոն 1652-ին անցած էր ֆրանսական հակակշիռի տակ: Սպանական ուժեր Հոլանտայէն յարձակման անցան Ֆրանսայի վրայ: Ստեղծուած կացութեան առջեւ ֆրանսացիք իրենց ուժերը քաշեցին Փիրէնեան լեռներու հարաւէն: Պարսելոնա, որ 1651 յուլիսէն ի վեր պաշարուած...

 «Լիբանանի Մէջ Մեր Կարողականութեան Ու Իսկակա՛ն Ներկայացուցչական Հանգամանքը Հաստատելու Համար Պէտք Ունինք Արտերկրի Լիբանանահայութեան Զօրակցութեան» «ՀՈՐԻԶՈՆ».- Պարո՛ն նախարար, ինչո՞ւ յոյժ կարեւոր կը նկատէք արտերկրի լիբանանահայութեան մասնակցութիւնը Լիբանանի խորհրդարանական ընտրութիւններուն: ԱՒԵՏԻՍ ԿԻՏԱՆԵԱՆ.- Նախ ըսեմ, որ խորհրդարանական ընտրութիւնները մեզի համար, մանաւանդ` այս նոր օրէնքով, շատ կարեւոր են, որովհետեւ առիթը պիտի ստեղծեն մեր թիւին համեմատ երեսփոխաններ ունենալու, այսինքն` իսկակա՛ն ներկայացուցչութեամբ ներկայանալու խորհրդարան: Մենք...