Յօդուածներ

Ի Խնդիր Մերձաւոր-Միջինարեւելեան, Այժմէական Եւ Գործօն Հայագիտութեան Մը Իսլամը Հայ Գրական Մշակոյթին Մէջ. Բնագիրներ, Հիմնավայրեր, Ուժընթացք Islam In Armenian Literary Culture. Texts, Contexts, Dynamics (Louvain: Peeters, 2021) IV. Իսլամը Հայ Գրական Մշակոյթին մէջ-Բնագիրներ, Հիմնավայրեր, Ուժընթացք Islam in Armenian Literary Culture. Texts, Contexts, Dynamics (Louvain: Peeters, 2021) Առաջին քրիստոնեայ ժողովուրդներէն մէկը` հայերը 640 թուականէն ետք, արդէն կը գտնուէին իսլամական անուղղակի կամ...

«Այն իրողութիւնը, որ մարդը կարողութիւնը ունի ճիշդը սխալէն զանազանելու, ապացոյց է միւս արարածներու վրայ անոր մտային գերազանցութեան. բայց այն, որ մարդը նաեւ կարողութիւնը ունի սխալ գործելու, ցուցանիշ է, որ իր բարոյական արժանիքը ստորադաս է ոեւէ արարածի, որ չի կրնար սխալ գործել» ՄԱՐՔ ԹՈՒԷՅՆ (ամերիկացի գրող, 1835-1910) Կառուցողական երկխօսութիւն... Վերջին օրերուն այս երկու բառերով կազմուած գաղափարը զանազան բանաձեւումներով հրապարակ նետուած է...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Ազգային-ազատագրական պայքարի, յեղափոխական եւ ռազմահայրենասիրական երգերու պահպանումն ու փոխանցումը սերունդէ սերունդ` սրբազան առաքելութիւն է: Յեղափոխաշունչ երգը իր ծնունդէն սկսեալ ոգեւորիչ ազդեցութեամբ անմահացուցած է տուեալ դէպքերու իրադարձութիւնները եւ այդ դէպքերու յաղթանակի կերտիչները` անոնց ձեռք բերած անուրանալի նուաճումներով: Այդ երգերը փոխանցումն են պատմութեան յիշողութեան` իր հերոսներով, դէպքերով ու աշխարհագրական վայրերով: Ուսումնասիրական այս տեսակի աշխատութիւնները, դէպքերու եւ դէմքերու նկարագրութիւններէ անդին, կը...

ԽԱԺԱԿ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Սարհատս գնաց, անմար յիշատակը մնաց: Սարհատս կ՛ըսեմ, որովհետեւ ան բոլորիս Սարհատն էր: Համեստ, ազնիւ, աշխատասէր ու ընկերային իր խառնուածքով, բոլորիս կողմէ ցանկալի զաւակի մը օրինակելի կերպար էր: Իւրաքանչիւր ծնող պիտի ուզէր նման զաւակի մը յարգանքին արժանանալ, նման զաւակի մը ազնուութիւնն ու համեստութիւնը վայելել: Իր կարեւորագոյն յատկանիշներէն մէկը ընկերասիրութիւնն էր: Ամէնէն հպանցիկ մտերմութիւնն ու ծանօթութիւնն անգամ կ՛ընկալէր իբրեւ անդաւաճան...

Հօրեղբայրդ` ԿԻՐԱԿՈՍ ԳԱՐԱԿԷՕԶԵԱՆ Ամմօ՜. միշտ այդպէս կը սկսէիր խօսիլ: Որքա՜ն կարօտցած եմ լսելու «ամմօ»-ն: Ամմօ՛, ինչո՞ւ այսպէս եղաւ, որ Արցախի մեծ մասը կորսնցուցինք. չէ՞ որ միշտ կ՛ըսէիր, թէ պիտի յաղթենք. հիմա ի՞նչ պիտի ըլլայ, Հայաստա՞նն ալ վտանգուած է: Հայաստանը, Արցախն ու հայութիւնը կ՛ապրէին քու մէջդ. միշտ մտահոգ էիր անոնց անվտանգութեամբ: Քու առօրեայ կեանքի բազում դժուարութիւններով հանդերձ, կ՛ապրէիր Հայաստանով ու Արցախով,...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Կը պատահի, երբեմն, որ ստացած յիշատակելի նուէրդ անգամ «մոռացութեան» տրուի, անշո՛ւշտ, կեանքի դառն պայմաններու թէ այլազան պարտադրանքներու պատճառով: Սա չի նշանակեր, որ անիկա մտքէ ու հոգիէ զանց առնուած վիճակ մը կը պարզէր, այլ խօսքով` նկուղի մը մէջ նետուած ու փոշիով թաթախուած էր, այլ յատուկ խնամքով մը պահուած էր` սեփական իրերու կողքին: Ճիշդ է նաեւ այն, որ յիշատակի նուէր...

Չորեքշաբթի, 29 սեպտեմբեր 2021-ին Երեւանի մէջ մահացաւ Մեսրոպ Շիրանեանը, որ ծնած է 1958-ին, Խարբերդէն գաղթած եւ Դամասկոս հաստատուած յայտնի Շիրանեան ընտանիքին յարկին տակ: Շիրանեանները եղած են ազգասէր եւ բարերար անձնաւորութիւններ, որոնք իրենց նպաստը բերած են ընդհանրապէս դամասկահայ կեանքի կազմակերպման եւ աշխատանք տարած են գործող միութիւններու ու եկեղեցւոյ շուրջ հայութեան համախմբուած մնալուն ի խնդիր: Ահա այսպիսի ընտանիքի մէջ ծնած ու դաստիարակուած...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Քառասունչորսօրեայ պատերազմի առաջին տարելիցէն ընդամէնը օրեր առաջ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան եւ Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւ կրկին բախեցան իրարու, այս անգամ անարիւն ճակատումով` տեսանիւթերով, Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան Ընդհանուր ժողովին մէջ, Նիւ Եորք: Իմ կարծիքով, թէ՛ Ալիեւ, թէ՛ Փաշինեան սխալ գործեցին` անձամբ չներկայանալով ՄԱԿ-ի հանդիպման: Խնդիրը սոսկ ելոյթը չէ, որ անոնք ունեցան տեսանիւթով,...

Ի Խնդիր Մերձաւոր-Միջինարեւելեան, Այժմէական Եւ Գործօն Հայագիտութեան Մը Իսլամը Հայ Գրական Մշակոյթին Մէջ. Բնագիրներ, Հիմնավայրեր, Ուժընթացք Islam In Armenian Literary Culture. Texts, Contexts, Dynamics (Louvain: Peeters, 2021) ՍԵԴԱ Պ. ՏԱՏՈՅԵԱՆ III. Հայ-Իսլամական Միջգործօնային Պատմութիւն եւ Ուսմունք (Armenian-Islamic Interactive History) Գործընթացս եւ Վեց գործեր Այժմէական, Մերձաւոր-միջինարեւելեան եւ գործօն հայագիտութեան մը մշակումը եղած է  մտաւորական աշխատանքիս նպատակը, մղիչ ուժը եւ բնականաբար` ուղղութիւնը:...

ՄԿՐՏԻՉ ՊՈՒԼՏՈՒՔԵԱՆ «Լացի պատ»-ը տեղակայուած է տաճարի լերան արեւմտեան կողմը, Երուսաղէմի Հին քաղաքին մէջ: Ան Իսրայէլի մեծագոյն կրօնական յուշարձանն է: Մեր թուարկութենէն առաջ Սողոմոն թագաւորի հրամանով Տաճարի լերան վրայ կառուցուած սոյն տաճարը դարձաւ հրեայ ժողովուրդին սրբարանը: Դարերու ընթացքին բաբելոնցիները աւերած են զայն, հրեաները` վերաշինած: Հռոմէացիները գրեթէ ամբողջութեամբ քանդած են Երուսաղէմը, բայց Պատը գոյատեւած է: Տաճարին քանդումէն ետք ծնած հրեաներուն համար...

Մ. Ք. ­Մեր ազգի պարզած ներկայի անմխիթար իրականութեան մէջ, ուր գրեթէ ամէն ճակատի վրայ հաստատելի են տեղատուութիւնը, նահանջն ու համատարած յուսաբեկութիւնը, իսկապէս  մխիթարութեան նշոյլ մը կը բերէ հայ մարդու  որեւէ նախաձեռնութիւն, որ գաղութային-համայնքային կեանքի վերաշխուժացման քիչ մը  յոյս կը ներշնչէ: Վստահաբար ինծի պէս յոյսի այդ նշոյլը տեսան նաեւ անոնք, որոնք շաբաթ, 25 սեպտեմբերին  փութացած էին Նէա Զմիռնիի պուրակին բացօթեայ հանդիսավայրը,...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Երկու տարի շարունակ առցանց դասաւանդման դրութեան որդեգրումէն ետք, ահաւասիկ կարելիութիւն կ՛ընձեռուի, թէեւ տակաւին ոչ ամբողջական, կրթական հաստատութիւններու դռները բանալու աշակերտութեան դիմաց: Սակայն համեմատաբար յուսալից այս մթնոլորտին մէջ, կրթական համակարգը այսօր կը դիմագրաւէ նոր մարտահրաւէրներ` երկրին մէջ տիրող ընկերային-տնտեսական եւ առողջապահական շարունակուող ճգնաժամին պատճառով: Բնականաբար այս բոլորէն անմասն չի մնար նաեւ հայ դպրոցը: Լիբանանահայ տասնվեց վարժարաններ այսօր շրջանցելով ժամանակի...

Այսօր ազգովին կը նշենք Ազրպէյճանի վարչակարգին կողմէ Արցախի Հանրապետութեան դէմ պատերազմական գործողութիւններու առաջին տարելիցը: Ինչպէս միշտ, այսօր ե՛ւս յանուն հայրենիքի պաշտպանութեան մարտնչած մեր բոլո՛ր հայ զինուորներուն ու անոնց ընտանիքներուն կողքին ենք: Ինչպէս նաեւ կողքին ենք բոլոր անոնց, որոնք արցախեան 44-օրեայ պատերազմին պատճառով կորսնցուցին իրենց սիրելի զաւակը, հայրը, ամուսինը, զոհաբերեցին իրենց առողջութիւնը, լքեցին իրենց պապենական տունն ու հողը եւ տակաւին կը...

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ 44-օրեայ պատերազմից անցել է ուղիղ մէկ տարի: Պատերազմ, որը կարող էր չլինել: Պարտութիւն, որը կարող էր չլինել, եթէ, ի հարկէ, չլինէր Նիկոլ Փաշինեանի եւ ՀՀ գործող իշխանութիւնների ամբոխավարական եւ անգրագէտ արտաքին ու ներքին քաղաքականութիւնը, ոչ կոմպետենտութիւնը, յանցաւոր անգործութիւնը, իրավիճակն ընկալել չցանկանալու զարմանալի յամառութիւնն ու միջազգային յարաբերութիւններում տգիտութիւնը: 44-օրեայ պատերազմն իր ծաւալներով եւ մեզ պարտադրած կորուստներով գերազանցեց այն բոլորը,...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ «Ազդակ»-ի 16 նոյեմբեր 1966-ի համարին առաջին էջին մէջ (1) վերոնշեալ խորագիրով հետեւեալ լրատուութիւնը գրուած է. «Երեւանի մէջ հրատարակուող «Գրական Թերթ»-ի 28 հոկտեմբեր 1966-ի թիւին մէջ պատմական գիտութիւններու դոկտոր Գէորգ Ղարիպճանեան յօդուած մը ստորագրած է (2)` նուիրուած (Սերգօ*) Օրջոնիկիձէի ծննդեան 80-ամեակին: 1. «Ազդակ»-ի լրատուութիւնը:                                              2. Գէորգ Ղարիպճանեանի յօդուածը: «Կրկնելէ ետք Սիլվա Կապուտիկեանի ծանօթ ճառին մէջ արծարծուած եղելութիւնը, թէ` 1...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Գեղեցիկ հեքիաթի մը մթնոլորտը ստեղծող այս վերնագիրը իրական կեանքի մէջ պատահած դրական մեծ երեւոյթ մըն է, որ անպայման կրնայ վարակիչ ըլլալ: Անշուշտ բառերը չեն կրնար ըստ արժանուոյն դրուատել հերոսը, որ ոչ միայն հասաւ իր նպատակին, այլեւ այդ նպատակը ծառայեց շատերու կեանքի բարելաւումին: Ի՞նչ բան զայն մղած է այդ արարքին, եւ ի՞նչ ապրումներ ունեցած է ան, այլեւս պատմութեան մէջ մեծատառ...

Ի Խնդիր Մերձաւոր-Միջինարեւելեան, Այժմէական Եւ Գործօն Հայագիտութեան Մը Իսլամը Հայ Գրական Մշակոյթին Մէջ. Բնագիրներ, Հիմնավայրեր, Ուժընթացք Islam In Armenian Literary Culture. Texts, Contexts, Dynamics (Louvain: Peeters, 2021) ՍԵԴԱ Պ. ՏԱՏՈՅԵԱՆ Մերձաւոր-միջինարեւելեան, այժմէական եւ գործօն հայագիտութեան հարցը Այս զրոյցին առարկան հայագիտութիւնն է, այսինքն` այն բոլոր գիտութիւնները եւ մարզերը, որոնք կը վերաբերին հայոց` իրենց ամբողջ պատմութեան ընթացքին, հայրենի հողերուն եւ բնակավայրին (oikumene)...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Մէկ շաբթուան մէջ երկրորդ անգամ ըլլալով Հայաստանի վերին խաւը ժողովուրդին եւ մեր զարգացումներուն հետեւող աշխարհին ներկայացաւ տարօրինակ «բազմաձայնութեան» մը պատկերով (որ մօտէն կամ հեռուէն չ՛անցնիր ժողովրդավարութեան եւ բազմակարծութեան բովէն): Քանի մը մանրամասնութիւն: Ինչպէս 21 սեպտեմբերին, անկախութեան տարեդարձի օրը, նոյնպէս ալ 27 սեպտեմբերին` 44-օրեայ պատերազմի պայթումին առաջին տարեդարձին յիշատակումի ձեռնարկները եղան տարանջատուած` ձեւով մը ներկայացնելով ժողովուրդին... հարազատ պատկերը: Իշխանութեան...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Հայաստանի մէջ Միացեալ Նահանգներու դեսպան Լին Թրէյսի15 սեպտեմբերին յայտարարեց, որ իրենք Արցախի կարգավիճակի հարցը լուծուած չեն նկատեր` աւելցնելով. «Համապարփակ լուծման կարիք կայ»: Ան 20 սեպտեմբերին, հարցը աւելի յստակացնելով, նշեց, թէ Միացեալ Նահանգներ կը հաւատան, որ Արցախի տագնապը տակաւին պէտք է լուծուի, եւ Արցախի կարգավիճակի հարցին մէջ յստակութիւն ըլլայ. «Հիմնական սկզբունքներէն քանի մը հատը, որոնք նախապէս կային, կը մնան...

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԵՔԵԱՆ Անոնք որ ինկան իրենց ծունկերուն վրայ եւ չկրցան ցոյց տալ երկարութիւնը ցաւին, անոնք որ ինկան թշնամիին գիշատիչ եւ կ՛արիւնին երկարութեան տակ ցաւին, Օգնութի՜ւն անսանձ եւ օրհնութի՜ւն աստուածային: Համր ու անձայն եկան, եկան հերոսավառ աչքերով իրենց սրտի խունկին հետ որ դեռ սրտի չէ՜ր վերածուած, եկան ոստայնանկեալ մեր պատմութիւնը մատնելու կրակի՛ն: Եւ արդարութիւնն էր արնագոյն կոպերուն ինկած կայծակի շեղբ ուր...