Յօդուածներ

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստանի կառավարութեան հինգշաբթի, 28 հոկտեմբերի նիստէն պատկերասփռուած հաղորդումէն. Ա) Կառավարութիւնը 25 միլիոն եւրօ (աւելի քան 29,3 միլիոն տոլար) տրամադրած է, որպէսզի Երեւանի հանրային փոխադրամիջոցները օժտուին 100 նոր փոքր փոխադրակառքերով: Առաջին ակնարկով` ուրախալի լուր, անկասկած: Լուրը լսելէս քանի մը վայրկեան ետք մանրամասնութիւն մը ցատկեց վեր. 25 միլիոն եւրոյով 100 փոքր փոխադրակա՞ռք: Տեղ մը սխալ բան մը կայ: Դարձեալ մտիկ...

ՍԻԼՎԱ  ԳԱՐԱՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Կը նախատեսուի, որ մօտերս Պէյրութի ՀՅԴ-ի արխիւներու հետազօտութեան բաժանմունքի տնօրէնութիւնը ստանձնէ հայրենի ակադեմիկոս, Հայաստանի Պատմագէտներու միութեան անդամ, պատմագիտական հրատարակութիւններու հեղինակ,պատմագէտ, փրոֆ. դոկտ. Խաչատուր Ռոստոմ Ստեփանեան: Դոկտ. Ստեփանեան Հայաստանի պետական «Խաչատուր Աբովեան» մանկավարժական համալսարանի պատմութեան ամպիոնի փրոֆեսէօր է, եւ անոր հետազօտած աշխատասիրութիւնները հիմնականին մէջ կեդրոնացած են վերջին քանի մը դարերու հայ ժողովուրդի պատմութեան ու յատկապէս հայ ազգային-ազատագրական շարժման, խորհրդահայ...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Մեր մեծերը նախկին ուսուցիչներէն Թովմաս Հապէշեանը կը կոչէին «ուսուցիչներուն ուսուցիչը»` հաւանաբար նկատի ունենալով, որ իր աշակերտներէն շատեր ուսուցիչ դարձած էին եւ իրենց համար «ուսուցիչներուն ուսուցիչ»-ն էր պրն. Թովմաս Հապէշեանը արդարօրէն: Հիմա եթէ փորձենք գտնել Մուսա Լեռ- Այնճարի հայութեան  այսօրուան «հարցերուն հարցը», կանգ պիտի առնենք ոչ թէ ուտելիքի, ելեկտրականութեան, դպրոցականի, դեղորայքի կամ հագուստի անտանելի սղութեան վրայ, այլ զարմանալիօրէն կանգ...

ԳԷՈՐԳ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Անցնող 30 տարիներուն Կեդրոնական Ասիոյ մէջ տեղի ունեցան աշխարհաքաղաքական զանազան փոփոխութիւններ: Այս փոփոխութիւններուն իբրեւ արդիւնք` շրջանի նորանկախ հանրապետութիւնները հանդիսացան Միացեալ Նահանգներու «ժողովրդավարութեան արտածում» քաղաքականութեան համար լաւագոյն դաշտերէն մէկը: 1990-ականներուն Ուաշինկթըն ամէն ջանք ի գործ դրաւ, որպէսզի տարածաշրջան մուտք գործէ եւ իր քաղաքական ու գաղափարական մտածողութիւնը արմատացնէ տեղւոյն ժողովուրդներու մտայնութեան եւ ապրելակերպին մէջ: 2001-էն ետք, Աֆղանիստանի մէջ ամերիկեան ներկայութիւնը...

ՆՈՒՊԱՐ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Խորհրդային քարոզչութիւնը մամուլով, այլ հրատարակութիւններով, շարժանկարով տեւապէս կ՛օգտագործէր մեծ հայրենասէր Խաչատուր Աբովեանի «Վէրք Հայաստանի»-ն,  որովհետեւ այդ գործին մէջ Աբովեան կը ներկայացնէ պարսկական լուծին տակ տառապող հայ ժողովուրդը եւ կը փառաբանէ  ազատարար Ռուսաստանը: Հայաստանի խորհրդային իշխանութիւնը թէեւ տարիներով յայտարարած էր, որ պիտի հրատարակուի Աբովեանի  «Երկերի լիակատար ժողովածու»-ն ութ հատորներով, սակայն 1947 եւ 1948-ին լոյս տեսան միայն չորս հատորները եւ...

Մանուկներու Բացատրական Աստուածաշունչ` Կեանքի Մեծ Հարցումները Փոքրիկ Ընթերցողներու Համար «Կրթէ մանուկը իր ճամբան սկսած ատենը, որպէսզի երբ մեծնայ, անկէ չշեղի» (Առակաց 22:6): «Յաճախ մանուկներ հարցումներ կ՛ուղղեն, եւ ծնողք կամ ուսուցիչ կը շուարին, թէ ինչպէ՛ս պատասխանեն, ի՛նչ ըսեն, ի՛նչ չըսեն կամ ինչպէ՛ս պարզ, բայց ճշմարիտ ու ճշգրիտ պատասխան տան: Ըստ մանկավարժներու եւ հոգեբաններու, անոնց փնտռածը բացատրութիւններ են, որպէսզի ապահով զգան եւ...

Լիբանանեան քաղաքական բեմին վրայ նոր ցնցումներ կ՛արձանագրուին: Տեղեկատուութեան նախարարի նախօրօք կատարած յայտարարութեան տեղի տուած բանավէճը հետզհետէ կը պարզէ նախադրեալներ` միջպետական հանգոյցի վերածուելու: Դիւանագիտական տագնապի նախաբան կազմող այս խնդիրը իրադարձութիւններու հունափոխման ազդեցութիւն կրնար ունենալ: Բոլոր լուսարձակները կեդրոնացած էին Թայյունէի դէպքերու նախաքննութեան, հարցաքննութեան կանչուող դէմքերու առաջնակարգ հանգամանքներուն եւ յարուցուող աննախադէպ դատերու գլխաւոր հասցէներուն վրայ: Մէկէ աւելի անգամներ կը հնչէին ամէն գնով քաղաքացիական...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Խնդիրը այն չէ, թէ ինչպիսի՛ պատեհապաշտներ ամպիոն կը բարձրանան Ազգային ժողովին մէջ իրենց բարբանջանքները բանալու հանրութեան առջեւ: Վիգէն Խաչատրեանի մտայնութիւնը ունեցող մարդիկ երբեք չեն պակսիր Երեւանի քաղաքական բեմին վրայ: Անոնք մաս կը կազմեն մեր երկրի քաղաքական ծանծաղուտին: Խնդիրը այն է, որ ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամաւորը յատենի ժողովոյ կ՛ուրանայ Արցախի հայրենական հանգամանքը եւ զայն կը ստորադասէ եւ կը հակադրէ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան կրկին անիմաստ սպառնալիքներ հնչեցուցած է: Ան պարծենալով՜ յայտարարած է, որ պիտի արտաքսէ արեւմտեան տասը երկիրներու, որոնց շարքին` Միացեալ Նահանգներու, դեսպանները` թուրք իրաւապաշտպանը ազատ արձակելու պահանջով յայտարարութիւն հրապարակելնուն համար: Վերջինս 2017-էն ի վեր անօրինական կերպով բանտարկուած է, առանց որեւէ դատավճիռի: Ահա՛ Էրտողանի զայրացկոտ խօսքերուն դարձդարձիկ նկարագիրը. 20 հոկտեմբերին...

Քառասուն օրեր առաջ Լիբանանահայ Մատաղճեան եւ Տուտագլեան ընտանիքները եւ առհասարակ  լիբանանահայ համայնքը կորսնցուցին իրենց հարազատներէն «տիկին Անահիտը» ինչպէս որ ծանօթ էր ան իր շրջապատին մէջ: Ան նաեւ ծանօթ էր որպէս «վեթերան ընկերուհի», նկատի ունենալով, որ ան ԼՕԽ-ի նախ Այնճարի «Աղթամար» եւ ապա Անթիլիասի «Նայիրի» մասնաճիւղերուն անդամ էր երկար ժամանակ: Ան մաս կը կազմէր «Նայիրի» մասնաճիւղի հիմնադիր սերունդին եւ երկար տարիներ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ  Յաճախ կ՛ըսենք, որ գաղութահայ կեանքի պատմութիւնը ուղղակի չ՛առնչուիր անհատներու, այլ խօսքով` հաւաքական կեանքն է, որ իր աշխատանքով, նուիրումով եւ ազգային գիտակցական մակարդակով կ՛իմաստաւորէ, կը պայծառացնէ գաղութի մը ամբողջ պատմութիւնը` իր մօտիկ անցեալով, ներկայով եւ ապագայով: Այդուհանդերձ, մտահան պէտք չէ ընել իրողութիւն մը, որ զանազան տիպի անհատեր, իրենց համեստ դերակատարութեամբ` հայ կեանքի մէջ (կուսակցական, միութենական, եկեղեցական), որոշակի հնչեղութիւն, աւելի՛ն....

ԶԱՒԷՆ Գ. ՂԱՐԻՊԵԱՆ Ամին Ռիհանի Մուսա Լեռ - Այնճարի «Հիւղը» բնակարանի բակին մէջ այս տարուան ամառնային գրական վերջին ձեռնարկը տեղի ունեցաւ 26 սեպտեմբեր 2021-ին, անիկա նուիրուած էր Ամին Ռիհանիի, որ Նիւ Եորքի մէջ երեք լիբանանցի մարգարէներէն մին էր, իսկ միւսներն են` Ժըպրան Խալիլ Ժըպրան եւ Միխայիլ Նայիմէ: Օրուան հանդիսավար Մարիա Ուսթագարայեան-Ղարիպեան իր բացման խօսքին մէջ ըսաւ, որ 1860-1920 տարիներուն մեծ...

Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Միացեալ Նահանգներու Արեւելեան Շրջանային վարչութիւնը կը յայտարարէ «Մինաս եւ Գոհար Թէօլէօլեան» ժամանակակից գրականութեան 2021 տարեշրջանի մրցոյթի արդիւնքը: «Թէօլէօլեան» մրցանակի մասնակից բազմազան գրութիւններու ընդմէջէն անդամներու մեծամասնութեան ձայնով դատական կազմը, երկար խորհդակցութիւններէ ետք` մեծ դժուարութեամբ յանգած է հետեւեալ որոշումին. հայերէնի մրցանակը կը յատկացուի Քարեն Չթճեան- Պրեստի` «Աստղիկը կ՛ուզէ արագ մեծնալ» մանուկներու համար պատրաստուած գեղանկարազարդ գիրքին, իսկ...

Երեքշաբթի, 19 հոկտեմբեր 2021ին Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի նախագահութեան դահլիճին մէջ բացումը կատարուեցաւ համազգային գիտաժողովի մը` նուիրուած 1921-ին Մոսկուայի եւ Կարսի պայմանագիրներու 100-ամեակին: Գիտաժողովը կազմակերպած էին` ՀՀ Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի պատմութեան բաժինը, ՀՀ ԳԱԱ Արեւելագիտութեան բաժինը, ՀՅԴ Հայ դատի Կեդրոնական խորհուրդը եւ «Արեւմտահայոց հարցերու ուսումնասիրութեան կեդրոն»-ը: Զեկուցաբերները համեմատութիւններ կը կատարէին հարիւր տարի առաջ ՀՀ աշխարհաքաղաքական զարգացումներուն եւ ներկայ իրավիճակին...

Մակար ի Գաղիա Անձրեւոտ չորեքշաբթի: Արմենակ եւ Էլպիս տեսութեան եկան: Նորութիւն էր. էլպիսի պոլսական համադամները փոխարինուած էին: Արմենակ սակառով մը չինական համադամներ բերած էր: Երբ տան դռնէն մտաւ, սակառը տուաւ Մակարուհիին եւ ըսաւ. - Ժամանակին հետ քայլ պէտք է պահել: Արմենակ գաղտնի ընկերութիւններու խորհրդանիշներով կը սիրէ խօսիլ, Հայաստան երթալ-գալով սորված` սիմվոլիկ բառը կը կրկնէ: Էլպիսը եւ Մակարուհին չինական տարաշխարհիկ ուտեստները...

«Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս»-ի ԽԱ. հատորին շնորհանդէսը տեղի ունեցաւ ուրբաթ, 22 հոկտեմբեր 2021-ի երեկոյեան, Հայկազեան Համալսարանի սրահին մէջ, ներկայութեամբ` ՄԱՀԱԵՄ-ի նախագահ վեր. Մկրտիչ Գարակէօզեանի, Հայկազեան համալսարանի նախագահ վեր. դոկտ. Փոլ Հայտոսթեանի, Լիբանանի մէջ Հայաստանի դեսպանատան մշակութային կցորդ Դաւիթ Ալավերդեանի, հայագիտութեամբ շահագրգռուած մշակութասէր հիւրերու եւ«Հանդէս»-ի խմբագրակազմին: Ըստ սովորութեան, սրահին կեդրոնը զետեղուած էին «Հանդէս»-ի 40-րդ, 41-րդ եւ յիսնամեակի յոբելենական հատորները, ինչպէս նաեւ համալսարանի...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Հերոսները ոգեշնչող են, կը փրկեն, կը բարելաւեն մեր կեանքերը: Հերոսները բարոյական կորով կու տան մեզի, մարդոց միջեւ հաղորդակցութիւններ, բարեկամութիւններ հաստատելու կը մղեն: Անշուշտ հերոսութիւնը նոյնպէս վարակիչ է, յատկապէս ուրիշներու օգնելու: Հերոսներու մասին պատմութիւնները, գրական ստեղծագործութիւնները բոլոր տարիքի անձեր մեծ հաճոյքով կը կարդան, եւ անպայման իրենց մէջ բան մը կը ծնի: Յատկապէս` վերջին 150-ամեակի մեր հերոսներուն նուիրուած երգերը երբ լսենք,...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Հայ  յեղափոխական պատմութիւնը հարուստ է իր անձնուրացներով, ազգանուէր եւ անձնազոհութեան առաքելութեամբ օժտուած հայդուկներով, ֆետայիներով եւ գործիչներով: Անոնք իրենց սխրագործութեամբ եւ ռազմական իւրայատկութեամբ օրինակ հանդիսացած են նախ իրենց շրջապատին, ապա յաջորդող սերունդներու յեղափոխական կազմաւորման մէջ: Այդ տիպար օրինակներէն է Սուլուխցի Սերոբը: Սերոբ Մշոյ դաշտի Սուլուխ գիւղէն էր, ծննդեան թուականը` անյայտ: Տիպար մշեցի մը` 40-45 տարեկան, պարթեւ հասակով, պնդակազմ ու...

Նախագահ Արմէն Սարգսեանի Ռիատ այցելութիւնը ուշագրաւ իրադարձութիւն է եւ վերլուծական տարբեր հայեցակէտեր կը ճշդէ: Նկատենք շատ արագ, որ հակառակ 30-ամեայ անկախութեան հռչակման, Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Սէուտական Արաբիոյ միջեւ չկային դիւանագիտական յարաբերութիւններ: Վերջին տարիներուն Երեւանն ու Ռիատը, անկախութեան կամ պետութեան հռչակման տօներուն զիրար կը շնորհաւորէին: Այդքան միայն: Անշուշտ այս երեւոյթը իր քաղաքական բացատրութիւնները ունէր: Առանց թշնամական յարաբերութիւններ ունենալու Երեւանի նկատմամբ, Ռիատը...

Ստորեւ կը հրատարակենք ՀՅԴ-ի անդամ, Հայաստանի կրթութեան եւ գիտութեան նախկին նախարար, հայագէտ-պատմաբան Լեւոն Մկրտչեանի` Մոսկուայի եւ Կարսի պայմանագրերի 100-ամեակին նուիրուած «Հայաստանը եւ տարածաշրջանը. դասեր, արժեւորումներ, հեռանկարներ»  խորագրով միջազգային գիտաժողովին ներկայացուցած զեկոյցը: Վստահ եմ,  որ սոյն գիտաժողովի ընթացքում գործընկերներս մասնագիտական բարձր մակարդակով կը ներկայացնեն քննարկման առարկայ հիմնահարցերի ողջ թնճուկը: Հարիւրամեակի ընթացքում կատարուել են բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ, տարբեր աշխարհընկալումների, տեսլականի պատկանող,  քաղաքականացուած ու ապաքաղաքական գիտնականների,...