Յօդուածներ

Հայկական վարժարանին դերակատարութեան, յատկապէս ազգային վարժարանին առաքելութեան մասին տասնամեակներ շարունակ շատ բան գրուած ու շատ բան ըսուած է: Ազգային արժէքներն ու գաղափարախօսութիւնները կուլ տուող այս 21-րդ դարու համաշխարհայնացման հսկայ հոսանքին դէմ տակաւին կը շարունակենք շեշտը դնել հայ դպրոցին ունեցած իւրայատուկ դերին վրայ եւ լուսարձակի տակ կ՛առնենք ազգային վարժարանին եզակի կոչումը` սերունդներ դաստիարակելու, եւ հիացումով կը դիտենք անոր սրբազան նուիրումը` սերունդներու...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Կարգ մը երկիրներու կամ շրջաններու աշխարհագրական դիրքերը այնպէս եղած են, որ բռնագրաւող ուժերը չեն յաջողած իրենց հակակշիռին տակ առնել այդ վայրերը, որոնք անկախ կամ կիսանկախ մնացած են` հակառակ ամբողջ երկրին բռնագրաւումին: Երբեմն բնակիչները մարտունակ եղած են, լաւ պաշտպանութիւն կազմակերպած են, եւ տարածքը անառիկ մնացած է: Մեր պատմութեան մէջ անշուշտ ունինք այդպիսի օրինակներ: Այս պարագային Յունաստանի Ակրաֆա շրջանին մասին է...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Ուսումնական տարեշրջանի աւարտէն (16 յունիս) քանի մը օրեր առաջ, 5-10 յունիս 1967-ին, տեղի ունեցաւ արաբ-իսրայէլեան պատերազմը, որուն Լիբանանը  թէեւ պաշտօնապէս մասնակից չէր, սակայն պաղեստինեան դիմադրութեան զինեալ ներկայութիւնը («Գահիրէի համաձայնագիր»-ով որոշուած) ներքին կեանքին վրայ վատ հետեւանք ունեցաւ: Յաճախակի ցոյցեր, գործադուլներ, զինեալներու անցարգելներ, լիբանանեան բանակին դէմ խռովութիւններ եւ այլն: 1. Հայկազեանի ելեկտրոնային գիտաշխատանոցի դասապահ մը: Կռնակը դարձած` Յարութ Չէքիճեան ճօճացոյցին...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ «Մարդ մը շինենք» գիրքին շապիկը Համացանցի բարիքներու շնորհիւ` վերջերս բախտը ունեցայ հանդիպելու հայերէնով գրուած բժշկական շատ կարեւոր եւ բացառիկ գիրքի մը, որուն խորագիրն էր`«Մարդ մը շինենք, կամ` մարդկային մարմնի կազմախօսութիւնը, բնախօսութիւնը եւ համառօտ ծանօթութիւններ ախտաբանութեան եւ առողջապահութեան մասին»: Գիրքին հեղինակն է բժիշկ Լեւոն Գրիգորեան: Գիրքը հրատարակուած է Փարիզ, 1930-ին: Գրուած է արեւմտահայերէնով եւ հարուստ է մեծ թիւով...

«Դուք այստեղ չէք պարզապէս ապրուստ մը ապահովելու համար: Դուք այստեղ էք, որպէսզի նպաստէք մարդկութեան` աւելի բարօր կեանք մը ապահովելու, աւելի մեծ տեսլականով եւ յոյսի ու ձեռքբերումներու աւելի կատարելագործուած ոգիով: Դուք այստեղ էք աշխարհը հարստացնելու համար: Դուք ձեզ կ՛աղքատացնէք, եթէ մոռնաք այս յանձնառութիւնը» Վուտրօ Ուիլսըն (1856-1924) Մարդս ողբալու չափ ցաւ կը զգայ, երբ կ՛անդրադառնայ, որ Ազգային ժողովի աթոռներուն վրայ բազմածներէն շօշափելի...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Չեխիա Գործարար Գէորգ Աւետիսեան Արժանացաւ Չեխիոյ Բարձրագոյն` «Ծառայութեան Համար» Մետալին 29 հոկտեմբերին հրապարակուած Չեխիոյ նախագահ Միլոշ Զեմանի հրամանագիրով, Չեխոսլովաքիոյ անկախութեան 103-րդ ամեակին առիթով պարգեւատրուած 29 յայտնի դէմքերուն շարքին է նաեւ «Մարլենկա» միջազգային ընկերութեան նախագահ Գէորգ Աւետիսեանը: Չեխիոյ նախագահին հրամանագիրով հանրապետութեան բարձրագոյն պարգեւներու արժանացան գիտութեան, մշակոյթի, գործարարութեան, մարմնակրթութեան, ռազմական եւ առողջապահութեան ոլորտի գործիչներ: Սակայն նախագահին անհանգստութեան պատճառով պարգեւներու տուչութեան...

ՅԱԿՈԲ ՍՐԱՊԵԱՆ «Հայաստա՛ն, լեռների ամուր կապուկը ձեռքիդ, ցրտից կապտակող օդի մէջ յամառ շարժւում ես առաջ` դէպի գերեվար Մայր լեառն Արարատ, դէպի Գեղամայ սարերն հեթանոս (Սեւանը` քուրմդ զմրուխտ տաճարի), դէպ կտրուկ բացուող լեռնանցքը Շուշուայ, որ քեզ հանում է դուռը Արցախի… Ահա ի՛նչ ուժ է քեզ ոգեկոչում` քանդել քարկապը դարաւոր իղձիդ… Դու դեռ կը քայլես…» (Լեւոն ԱՆԱՆԵԱՆ) Տարիներ առաջ էր, երբ ձեռքս...

ՍԵՊՈՒՀ ՅՈՎԱԿԻՄԵԱՆ    «Ափսո՜ս, հները մեռան, իրենց կարգն ու սարքը գերեզման տարան» ԱՏՐՊԵՏ   Մեռելատունը այն վայրն է, ուր հանգուցեալներ վերջին անգամ ըլլալով իրենց երկրային անշնչացած ներկայութիւնը կը պարտադրեն ողջերուն եւ անոնցմէ կ՛ակնկալեն յարգանք, մրմունջ մը աղօթք եւ լրջութիւն: Ներկայիս մեռելատունը դարձած է հանդիսավայր, ուր մարդիկ կը զրուցեն, կը շաղակրատեն, կը խօսին` իրենց առօրեայէն, ընտանիքէն, գործէն, քաղաքականութենէն, կը խնդան անպատկառօրէն, կը...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Հայկական Տառարուեստը Ներառուած Է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Մարդկութեան Ոչ Նիւթական Մշակութային Ժառանգութեան Ցանկին Մէջ «Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ իմանալ զբանս հանճարոյ». Սողոմոնի առակներէն այս նախադասութիւնը հայոց այբուբենով գրուած առաջին նախադասութիւնն էր: Հայաստանի մէջ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի ազգային յանձնախումբի Դիմատետրի պաշտօնական էջը կը տեղեկացնէ, որ հայկական տառարուեստը եւ անոր մշակութային դրսեւորումները ներառուած են ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Մարդկութեան ոչ նիւթական մշակութային ժառանգութեան ներկայացուցչական ցուցակին մէջ: Յիշեցնենք,...

Ղուկաս Ա. Կաթողիկոս` Ժողովուրդի Զգացումներու Թարգման ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայերու Սպասումը Ռուսական Ազատարար Բանակին Հայաստանի ազատագրութեան ծրագիրը հայ քաղաքական միտքը կապած էր ռուսաց մեծազօր Եկատերինա Բ. կայսրուհիին: Օգոստափառ կայսրուհին ինքն ալ հայերու հետ կապած էր Անդրկովկասի ամրագրումը Ռուսական կայսրութեան: Աստուծոյ ողորմածութեամբ ամենայն ռուսաց ինքնակալուհի եւ ռուս օրթոտոքս եկեղեցւոյ ղեկավար ու պաշտպան Եկատերինա Բ. հմտօրէն կը կիրարկէր կրօնը քաղաքական շահերու համար եւ...

Երէկ` 1 նոյեմբեր 2021-ի կէսօրին, Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի (ԳԱԱ) նախագահութիւնը` «Ազդակ»-ի գործունէութիւնը արժեւորելով, պատուոյ գիր յանձնեց օրաթերթի տնօրէն Շահան Գանտահարեանին, որուն ներդրումը լուսարձակի տակ առնուեցաւ`  Հայաստան-Լիբանան բազմակողմանի յարաբերութիւններուն եւ հայկական սփիւռքի հետ գիտակրթական կապերու ու հայ մշակոյթի զարգացման նպաստելուն համար: ԳԱԱ-ի նախագահին ստորագրութիւնը կրող պատուոյ գիրը «Ազդակ»-ի տնօրէնին յանձնեց ակադեմիայի Հայագիտութեան եւ հասարակական գիտութիւններու բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար, Հայաստանի ԳԱԱ-ի...

ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ 38 տարուայ ազատազրկումից յետոյ, մայր հայրենիք վերադարձաւ հայրենիքի համար իր ողջ երիտասարդութիւնը` մէկ ամբողջ գիտակցական կեանք, զոհաբերած հերոս որդին` Համբիկ Սասունեանը: Մէկ այլ պայմաններում, ոչ այսօրուայ հայրենիքում, Համբիկը պէտք էր յոտընկայս, ողջ ժողովրդով դիմաւորուէր, չէ՞ որ ինքը հայու դէմ շարունակուող թուրքական ճնշումի անմեղ զոհերից մէկն էր, որը իր երիտասարդ կեանքի զոհաբերումով հաստատեց մի մեծ ճշմարտութիւն` դաշնակցական երիտասարդը...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Լիբանանեան քաղաքական մտածողութեան մէջ հասարակութիւնը հաւաքելու եւ ընտրազանգուածը համախմբելու լաւագոյն միջոցներէն մէկն է «նահատակները կենդանացնել»-ը եւ անոնցմով շարքերը քով-քովի բերելը: Յանկարծ ընտրութիւններու սեմին վերստին ականատես կը դառնանք տարիներ յիշատակութիւններու արժանի չդարձած այս կամ այն խումբի հերոսներու «ոգեկոչման» հաւաքներուն, ուր նահատակներէն աւելի` թեկնածուներուն կամ «ղեկավարներուն» մասին կը խօսուի, ուր հերոսներու սխրագործութիւններէն անդին` ընտրական «ծրագիր»-ի մասին կը զեկուցուի... Իրականութիւն մը,...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Կար ժամանակ, երբ «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահը այնքա՛ն ողողուած կ՛ըլլար ներկայացումներով, որ կարգ մը թատերախումբեր կը ստիպուէին կրճատել իրենց ներկայացումները, որպէսզի ուրիշներու ալ առիթ տրուէր: Կար ժամանակ, երբ «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահին մէջ ներկայացում ունենալու համար պէտք էր երեք ամիս առաջ թատրերգութիւնը ներկայացուէր, թատերասրահին վարչութիւնը կարդար եւ ստուգէր լեզուական, դիպաշարի եւ թեմայի հարցը: Կար ժամանակ, երբ «Յակոբ Տէր...

ԱՆԻ ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ Հայոց բազմադարեայ պատմութեան մէջ ողբերգական, բայց առաւել ամօթալի ամսաթուերից մէկը 1920 թ. հոկտեմբերի 30-ն է, այն օրը, երբ թշնամուն յանձնուեց Հայաստանի Հանրապետութեան գոյութեան համար կարեւոր պատուար Կարս բերդաքաղաքը: Ինչո՞ւ եւ ինչպէ՞ս ընկաւ Կարսը` շատ է խօսուել, յատկապէս` վերջին 30 տարուայ ընթացքում: Այն մասին, որ Կարսի անկման գլխաւոր պատճառը դասալքութիւնն էր, խօսուել է բազմիցս, եւ որ այդ դասալքութեան քարոզին...

- Ի՞նչ Է Սթոքհոլմեան Համախտանիշը (Stockholm Syndrome) - FDA-ը Չոր Աչքի Համար Առաջին Քիթի Սրսկիչը Ընդունեց Պատրաստեց` ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ Ի՞նչ Է Սթոքհոլմեան Համախտանիշը (Stockholm Syndrome) Սթոքհոլմեան համախտանիշը հոգեբանական հակազդեցութիւն է, զոր մարդիկ յաճախ կ՛ունենան տխրահռչակ առեւանգումներու եւ պատանդառութիւններու պարագային: Սթոքհոլմեան համախտանիշէ տառապող անձը դրական կապեր կը ստեղծէ գերեվարողներու կամ բռնարարներու հետ: Ի՞նչ է այս համախտանիշը «Սթոքհոլմեան համախտանիշ»-ը գերութեան եւ չարաշահումներու հոգեբանական...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Լիբանանեան քաղաքական կեանքի արհեստական խափանման եւ տնտեսական ու ընկերային տագնապի լուծման հեռանկարները դէպի փակուղի մղող երեւոյթները յուսահատութեան կը մատնեն քաղաքացիները: Եթէ լուծման նշոյլներ յայտնուին, նոր տագնապ մը կը ծագի, անակնկալօրէն, յիշեցնելու համար, որ Լիբանանի քաղաքացիները հաւաքական անողոք պատիժի դատապարտուած են իրենց ղեկավարներուն վարած սխալ քաղաքականութեան համար, որ... պարզորոշ կերպով չի մատնանշուիր: Հայաստան կը պատրաստուի ի նպաստ «երկարատեւ խաղաղութեան»...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստանի կառավարութեան հինգշաբթի, 28 հոկտեմբերի նիստէն պատկերասփռուած հաղորդումէն. Ա) Կառավարութիւնը 25 միլիոն եւրօ (աւելի քան 29,3 միլիոն տոլար) տրամադրած է, որպէսզի Երեւանի հանրային փոխադրամիջոցները օժտուին 100 նոր փոքր փոխադրակառքերով: Առաջին ակնարկով` ուրախալի լուր, անկասկած: Լուրը լսելէս քանի մը վայրկեան ետք մանրամասնութիւն մը ցատկեց վեր. 25 միլիոն եւրոյով 100 փոքր փոխադրակա՞ռք: Տեղ մը սխալ բան մը կայ: Դարձեալ մտիկ...

ՍԻԼՎԱ  ԳԱՐԱՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Կը նախատեսուի, որ մօտերս Պէյրութի ՀՅԴ-ի արխիւներու հետազօտութեան բաժանմունքի տնօրէնութիւնը ստանձնէ հայրենի ակադեմիկոս, Հայաստանի Պատմագէտներու միութեան անդամ, պատմագիտական հրատարակութիւններու հեղինակ,պատմագէտ, փրոֆ. դոկտ. Խաչատուր Ռոստոմ Ստեփանեան: Դոկտ. Ստեփանեան Հայաստանի պետական «Խաչատուր Աբովեան» մանկավարժական համալսարանի պատմութեան ամպիոնի փրոֆեսէօր է, եւ անոր հետազօտած աշխատասիրութիւնները հիմնականին մէջ կեդրոնացած են վերջին քանի մը դարերու հայ ժողովուրդի պատմութեան ու յատկապէս հայ ազգային-ազատագրական շարժման, խորհրդահայ...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Մեր մեծերը նախկին ուսուցիչներէն Թովմաս Հապէշեանը կը կոչէին «ուսուցիչներուն ուսուցիչը»` հաւանաբար նկատի ունենալով, որ իր աշակերտներէն շատեր ուսուցիչ դարձած էին եւ իրենց համար «ուսուցիչներուն ուսուցիչ»-ն էր պրն. Թովմաս Հապէշեանը արդարօրէն: Հիմա եթէ փորձենք գտնել Մուսա Լեռ- Այնճարի հայութեան  այսօրուան «հարցերուն հարցը», կանգ պիտի առնենք ոչ թէ ուտելիքի, ելեկտրականութեան, դպրոցականի, դեղորայքի կամ հագուստի անտանելի սղութեան վրայ, այլ զարմանալիօրէն կանգ...