Յօդուածներ

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Լաւ կը հասկնամ Հայաստանի իրավիճակը շրջանային եւ միջազգային աշխարհաքաղական զարգացումներուն մէջ: Տողերս կը գրեմ, որովհետեւ    տարօրինակ մտայնութիւն մը սկսած է հետզհետէ գետին գտնել այսօրուան Հայաստանին մէջ: Գուցէ եւ գայ այն օրը եւ ըսուի՝ սխալած էինք...Յուդան ալ  մեր  բարեկամն էր... Հայ ազգային ազատագրական պայքարը հետեւանք է եւ ո՛չ պատճառ հայ  ժողովուրդին ապրած  հարիւրաւոր տարիներու ողբերգութեան: Ոմանք կը փորձեն ազգային...

Արցախեան պայքարի եւ Հայաստանի անկախացման գործընթացի ճանապարհով Հայաստանում իշխանութեան եկած ուժի հակախորհրդային տրամադրութիւնները սահուն կերպով վերափոխուեցին հակառուսական կողմնորոշման: Շատ շուտ պարզ դարձաւ, որ Ռուսաստանին հեռու վանելու եւ դէպի Արեւմուտք շրջադարձի ճանապարհը պէտք է անցնի Ազրպէյճանի եւ, յատկապէս, Թուրքիայի հետ եղբայրութեան մայրուղով: Պատահական չէր, որ անկախ պետութեան առաջին ղեկավար Լեւոն Տէր Պետրոսեանը վերածուեց իր իսկ գլխաւորած շարժման նպատակների հակառակորդի, պատերազմին հակադրեց...

«Դրօշակ»-ի այս տարուան 10-րդ թիւը ընթերցողին տրամադրութեան տակ է: Հետեւելով տագնապայարոյց ժամանակի հեւքին` պաշտօնաթերթի այս թիւին առանցքը եւս հանրութիւնը յուզող ճակատագրական հարցերու քննութիւնն է: Ազգային խնդիրներու շարքէն է վերլուծաբան Սարգիս Սարգսեանի ծաւալուն յօդուածը 44-օրեայ պատերազմին հայկական եւ ազրպէյճանական կողմերուն կիրարկած զէնքի, պատերազմի այլ մանրամասնութիւններուն եւ դասերուն վերաբերեալ: Յիշեցնենք, որ երկու երկիրներու, ինչպէս նաեւ միջազգային տեղեկատուական-վերլուծական կեդրոններու ներկայացուցած տուեալներու հիման վրայ...

Մշակոյթ` ընկերային յառաջընթացի, կլիմայի պաշտպանութեան եւ ժողովրդավարութեան համար: Մշակոյթը` իբրեւ մարդու արտայայտութեան հիմնարար միջոց, անխուսափելիօրէն կ՛ազդէ հասարակութիւններու հիւսուածքին եւ, հետեւաբար, նաեւ անոնց ապագային վրայ: Մշակոյթը պերճանք չէ, այլ անհրաժեշտութիւն` կերտելու յարակցական, հաւասար, կայուն եւ ազատ հասարակութիւններ, եւ, հետեւաբար, աւելի առողջ ապագայ մը: Մշակոյթը չի յաւակնիր ըլլալ բոլոր հարցերուն միակ կամ արագ լուծումը, սակայն մեր առջեւ ծառացած այսօրուան հիմնահարցերէն ո՛չ մէկը...

ԳՐԻԳՈՐ ԱՐՔ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ Մարդկութեան միջավայրը այնքան խճողուած է, որ ո՛չ ոք ժամանակ ունի` բաժանման գիծերը վերատեսութեան ենթարկելու, յարաբերութեան սահմաններ գծելու եւ զգուշաւորութիւն յանձն առնելու: Առօրեայ զբաղումը, կեանքի մէջ գոյատեւելու պայմանները իրենք իսկ արգելք են, որ մարդիկ ճշմարտութիւնը հետապնդեն եւ իրենց սովորական կեանքի զբաղումներէն շատ բան զոհելով` միայն ուրիշներուն կեանքով կամ առօրեայով զբաղին: Կան ազնիւ բնաւորութեամբ մարդիկ, որոնցմէ շատերը ծնած վայրկեանէն...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Այս է խորագիրը Ճէոֆորի (GEOFOR)` ռուսական աշխարհաքաղաքական նախատեսութեան կեդրոնի 16 հոկտեմբեր 2024-ի խմբագրականին (1): Ստորեւ անգլերէնէ կը թարգմանեմ լրիւ յօդուածը: Նախաբան. Մերձաւոր Արեւելքի մէջ Իրանի եւ Իսրայէլի միջեւ ճակատումը, անկասկած, գլխաւոր գործօնն է ամբողջ տարածաշրջանին ապագայի վիճակը որոշելու: Սակայն կարեւոր է իրավիճակը չսահմանափակել միայն այս երկու դերակատարներուն` Թեհրանի եւ Թել Աւիւի միջեւ: Նոյնքան կարեւոր են նաեւ Իրանի եւ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Կրկին կարդացի Միացեալ Նահանգներու փոխնախագահ եւ նախագահութեան պաշտօնի թեկնածու Քամալա Հարիսի յայտարարութիւնը` Հայաստանի անկախութեան օրուան առիթով: Ըսած է. «Լեռնային Ղարաբաղէն տեղահանուած հայերու` իրենց տուները անվտանգ վերադառնալու իրաւունքը կարեւոր է հայ ժողովուրդի արժանապատուութեան վերականգնման եւ տարածաշրջանի կայունութեան համար»: Խօսքը ուղղուած է «հայ-ամերիկեան հանրութեան», Հայաստանի անկախութեան օրուան առիթով: Կ՛ըսէ. «Մինչ մենք կը տօնենք այս օրը, մենք նաեւ պէտք է երբեք...

ՍԻՄՈՆ ԿՈՍՏԱՆԴԻՆԵԱՆ Հմուտ գիտնականներ ջանացին գտնել` Գաղտնի շաւիղներ մոլորակին մեր, Ուրկէ մենք եկանք ու պիտի երթանք` Ճամբորդներ շրջուն, բայց կամքէ անկախ: Ի զուր փնտռեցին ասդին ու անդին, Ձանձրացան գացին թանկ նորածինին: Վեհ գիտնականներ հարցուցին ուշիմ: Ոչ մէկ պատասխան տուաւ նորածինն: Անդադար կու լար նոր ճամբորդը մեր: - Ուրեմն, ըսին, պէտք է սպասել, թէ որ ան մեծնայ գէթ կը բացատրէ, Ամէն...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Չեմ կրնար «Հորիզոն»-ի մասին գրել` առանց վերյիշելու մանկութիւնս, պատանեկութիւնս եւ երիտասարդութիւնս: Սա մեծ բախտաւորութիւն է, քանի որ հայ թերթին հետ առնչութիւնս հինէ՜ն սկսեր է ու յետոյ, ահա արդէն 45 տարի է, «Հորիզոն»-ի ճամբով շարունակուեր, ամրացեր է, անքակտելի է դարձեր: Բայց ինչո՞ւ մանկութիւնս կը յիշեմ առաջին հերթին: Հայրս ու մայրս, բայց մանաւանդ` մայրս, թերթի, գիրքի խենթ են եղած: Իրենք ալ...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Անցնող օրերուն Հայկական երեսփոխանական գրասենեակը, Ազգային առաջնորդարանը եւ Լիբանանահայ օգնութեան խաչը լիբանանեան անապահով շրջաններէն տեղահանուած եւ Պուրճ Համուտի գաղթակայաններու մէջ հաստատուած քաղաքացիներուն նկատմամբ ցուցաբերեցին հոգատար վերաբերմունք եւ, կարելիութեան սահմաններուն մէջ ու կարիքներու համաձայն,  տրամադրեցին օժանդակութիւններ: Նշեալ ծրագիրները պէտք է դիտարկել իբրեւ մարդասիրական ծառայութիւն եւ համաքաղաքացիներուն զօրակցելու առիթ, որպէսզի պատերազմի այս դաժան պայմաններուն մէջ կարելի ըլլայ յաղթահարել տագնապալի օրերը...

Շարունակելով իր հովուապետական այցելութիւնը Պոսթընի մէջ` Արամ Ա. կաթողիկոսը, իւրայատուկ հանդիպում-զրոյց ունեցաւ Պոսթընի երիտասարդութեան հետ, պատասխանեց իրեն ուղղուած բոլոր հարցումներուն, որոնք առնչուած էին` հայութեան, երիտասարդութեան, սփիւռքին, Հայաստանին, մեր մշակոյթին եւ եկեղեցւոյ կեանքին: Ան շեշտեց, որ հայ երիտասարդը, առաւել քան երբեք, պարտաւորութիւն ունի համայնքի եւ եկեղեցական կեանքին մասնակից դառնալու` ստանձնելով պատասխանատու պաշտօններ, այսպիսով ան իր ազգային ինքնութիւնը պիտի ձեւաւորէ ու պատկանելիութիւնը...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Դարձեալ ես ինծի հետ հաշտ չեմ: Շուարած եմ: Կարծես բան մը նորէն փլած է հոգիիս մէջ, բազմախաւ տառապանքի նման: Որովհետեւ ազգային ալեկոծութիւններն ու մեր երազանքները կեանքի սովորական հոլովոյթը դժուարացուցած են: Նաեւ ազգովին դժգոհ ենք իրարմէ: Գանգատներ շատ ունինք: Մեր բոլորին երջանկութիւնը կորսուած է: Կասկածը իր հակասական զգացումներով կերած է նաեւ մեր հոգին: Անոր համար հանգիստ չունինք: Ամէն մարդ...

Ուրբաթ, 1 Նոյեմբեր 2024-ին ԱՄԺ Տան «Լ․ Շանթ» սրահէն ներս հոծ բազմութեան ներկայութեան տեղի ունեցաւ շնորհանդէսը Բերիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդ Գերշ․ Տէր Մակար Արք․ Աշգարեանի այս տարուան մէջ հրատարակած հետեւեալ հինգ գիրքերուն՝ «Քրիստոսաբանութիւն», «Բարոյագիտութիւն», «Ճանապարհորդութեան Հացը», «Աստուած Մարդ Յարաբերութիւնը Քրիստոսով․ Մատթէոս Աւետարանի Գլուխներու Բացատրողական» Ա. եւ Բ. հատորներ։ Շնորհանդէսը տեղի ունեցաւ նախաձեռնութեամբ թեմի Ազգ․ Վարչութեան, կազմակերպութեամբ «Գանձասար» շաբաթաթերթի խմբագրութեան եւ...

Լոյս տեսած է Քարլօ Գինզբուրգի «Պանիրն ու որդերը․ ԺԶ դարու ջաղացպանի մը տիեզերքը» գիրքին արեւմտահայերէն թարգմանութիւնը։ Գիրքը մաս կը կազմէ «Գալուստ Կիւլպէնկեան թարգմանական մատենաշար»-ին եւ նախագիծին երկրորդ փուլին առաջին գիրքն է։ Գիրքին շնորհանդէսը տեղի ունեցաւ սեպտեմբերին Հայաստանի մէջ, “From Menocchio to Manuzzi: Conversations on Microhistory and the Global” միջազգային գիտաժողովին ընթացքին, հեղինակին՝ Քարլօ Գինզբուրգի ներկայութեամբ։ Գիտաժողովը նուիրուած էր մանրապատմութեան եւ...

Քանի մը օրէն յայտնի պիտի ըլլայ Սպիտակ տան յառաջիկայ չորս տարիներու վարձակալը, կամ աւելի պաշտօնական ըլլալու համար` Միացեալ Նահանգներու 47-րդ նախագահը: Երկու թեկնածուներն ալ` դեմոկրատ Քամալա Հարիս եւ հանրապետական Տանըլտ Թրամփ, ոգի ի բռին ընտրարշաւի լծուած են եւ յատկապէս թիրախ ընտրած են անգոյն եւ «փոփոխամիտ», «ճօճուող» նահանգներ (swing states): Ժամացոյցի դէմ մրցում մը, որ կը յատկանշուի իր սանձարձակ… տարօրինակութիւններով ու...

ՅԱԿՈԲ ՉՈԼԱՔԵԱՆ 1987-ին Քարէն Եփփէ ազգային ճեմարանի մէջ աշակերտական ուժերով սուրիահայ դպրոցի պատմութեան նուիրուած ցուցահանդէսի մը աշխատանքին վրայ էի: Պատրաստուած ուղեցոյց-հարցարանի մը առաջնորդութեամբ, աշակերտ-աշակերտուհիները անսպասելի առատութեամբ նիւթեր կը դնէին խմբագիրներու սեղանին վրայ: Ինծի մօտեցաւ Արոյեանը (անունդ ինչպէ՞ս մոռցեր եմ, տղա՛յ) ու մեծ կապոց մը ինծի մեկնելով` ըսաւ. - Ասոնց նայեցէ՛ք, պարո՛ն: Թերահաւատութեամբ բացի կապոցը, որովհետեւ իմ բազմամեայ ուսուցչական կեանքիս մէջ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու նախագահի Միջին Արեւելքի պատուիրակներ Էյմըս Հոքշթայն եւ Պրեթ ՄքԿըրք 31 հոկտեմբերին այցելեցին Երուսաղէմ, ուր հանդիպում ունեցան Իսրայէլի վարչապետ Պենիամին Նեթանիահուի հետ` քննարկելու համար Լիբանանի մէջ զինադադարի հաստատման համաձայնութիւն մը: Անոնց առաքելութիւնը, սակայն, սկիզբէն դատապարտուած էր ձախողութեան: Ամերիկեան ներկայ վարչակազմը կը գտնուի իր իշխանութեան վերջին քանի մը օրուան մէջ, ուստի չի կրնար երաշխաւորել իր միջնորդութեամբ գոյացած որեւէ...

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ Պատմական գիտութիւնների թեկնածու 20-րդ դարի հայ նշանաւոր հասարակագէտ-տեսաբան Երուանդ Ֆրանգեանի գրչին է պատկանում «Հայ հասարակական միտքը» վերտառութեամբ եզակի աշխատութիւնը: Հեղինակը սոյն գրքում (հրատարակուած` Գահիրէում, 1928 թ.), վեր է հանել 18, 19-րդ դարերի ՀԱՅ ՄՏՔԻ լուսաւորեալ դէմքերի անմնացորդ ազդեցութիւնը` թէ՛ արեւելահայ եւ թէ՛ յատկապէս արեւմտահայ իրաւազրկուած հասարակայնութեանց հասարակա-քաղաքական ԶԱՐԹՕՆՔ-ում: Ահաւասիկ ինքը` Ֆրանգեանի բնութագիրն նրանց մասին. «Հայ առաջաւոր մտաւորականութեան, հայ...

Թոռնիկդ` ՆԺԴԵՀ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Այս գրութիւնը 2011 թուականին տրուած խոստումի մը գործադրութիւնն է: Բնականաբար փափաքս էր, որ աւելի ուշ կատարեմ զայն, բայց «կեանքին օրէնք»-ին պարտադրած իրականութեան պատճառով, այսօր արդէն` խոստումս յարգած, կը գրեմ: Մեծ հօրս` Յակոբ Պալապանեանի մահուան քառասունքին, երբ «Ազդակ»-ի մէջ լոյս տեսած էր յօդուածս` «Մեծ հօրս յիշատակին» վերնագիրով, մեծ մայրս` Վարդուհի Պալապանեանը կարդալէ ետք, իր գեղեցիկ ժպիտով ըսաւ. «Շատ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու նախագահական քարոզարշաւի թէժ մթնոլորտին մէջ նախկին նախագահ Տոնալտ Թրամփն ու ներկայի փոխնախագահ Քամալա Հարիսը յայտարարութիւններ կատարեցին ամերիկահայ ընտրողներուն` խնդրելով անոնց աջակցութիւնը: Նախորդ շաբաթ իր ընկերային ցանցի «Թրութ Սոշըլ» էջին վրայ Թրամփ յայտարարութիւն հրապարակեց` մեղադրելով Քամալա Հարիսը, որ` «Ոչինչ ըրաւ, երբ 120 հազար հայ քրիստոնեաներ սարսափելի հալածանքներու կ՛ենթարկուէին եւ բռնի կը տեղահանուէին Արցախէն: Աշխարհի քրիստոնեաները ապահով պիտի...