Յօդուածներ

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Ճիշդ ըսած չէ՞ Խ. Աբովեան. «Լեզուն եթէ չըլլար, մարդ ի՞նչ բանի պիտի նմանէր»: Այժմ լեզուներ սկսած են անհետանալ, ուրեմն մարդ ի՞նչ բանի պիտի նմանի: Լեզուաբաններ եւ մասնագէտներ այժմ կ՛ուսումնասիրեն վտանգուած լեզուները արհեստական բանականութեան միջոցով փրկելու կարելիութիւնը: Կը ներկայացնենք ոմանց կարծիքները: Ն. Ճեքսըն Հայցի մէջ կէսօրէ ետք մը ժամանակ անցընելը կը նշանակէ ամբողջ աշխարհի շրջագայութիւնը ընել: Նիւ Եորքի ամէնէն...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ «Կին» շարժապատկերի միջազգային փառատօնին 21-րդը  պահպանած է իր ծաւալն ու առաջնահերթութիւնները: Ուրախալի է նկատել, որ անոր հովանաւորներու թիւը աճ արձանագրած է: Մասնակցող մրցութային առաւել հիւր դասի 47 ցուցադրուած գործերուն շուրջ 70 տոկոսը խաղարկային է: Մնացեալը գրեթէ հաւասարապէս կը պատկանի վաւերագրական եւ գծանկարային (animation) սերերու: Որպէս նորութիւն` ներառուած էր «տարասեռ» (hybrid) գծանկարային-վաւերագրական գործ մը, որուն շուրջ տեղի ունեցած են...

Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան անմահ նուիրեալներէն է Կարօ Սասունի (1889-1977): Հասարակական եւ քաղաքական գործիչ, իրաւաբան եւ պատմաբան, ան տասնամեակներ շարունակ ամէնօրեայ ապրումով եւ անխախտ հաւատքով ծառայեց ազգին ու հայրենիքին: Կազմակերպական, գրական ու կրթական ճակատներու վրայ իր բեղուն գործունէութեամբ Սասունի դարձաւ բոլորին սէրն ու յարգանքը վայելող պատկառելի հեղինակութիւն: Կարօ Սասունի խորապէս ուսամնասիրած է հայ ազգային ազատագրական շարժման, Մեծ եղեռնի եւ Հայաստանի Հանրապետութեան...

Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկէ հայոց Ռաֆայէլ Պետրոս ԻԱ. կաթողիկոս-պատրիարքը 3 յունուար 2025-ին հովուապետական իր անդրանիկ այցելութիւնը տուաւ Պոլսոյ հայ կաթողիկէ համայնքին, ինչպէս նաեւ կատարեց համայնքի աւագ թեմին նորանշանակ պատրիարքական կառավարիչ Վարդան թ.ծ.վ. Գազանճեանին ծիսական խորհրդանիշներու տուչութիւնը: Պատրիարքին գլխաւորած պատուիրակութեան մաս կը կազմէին` Մեսրոպ ծ. վրդ. Թօփալեանը, Նարեկ թ.ծ.վրդ. Նամոյեանը եւ Մովսէս վրդ. Տօնանեանը, որոնք պաշտօնական ընդունելութեան արժանացան` Պոլսոյ աւագ թեմի վաստակաւոր...

ՎԱՐԱՆԴ ՔՈՐԹՄՈՍԵԱՆ Վաղարշապատի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մօտակայքը լիբանանահայ դերձակ մը խանութ մը վարձած, իր մասնագիտութեամբ աշխատելով, իր ապրուստը կը հայթայթէ: 3 յունուար 2025-ի առաւօտեան, երբ աշխատանքի կ՛երթայի, տեսայ, որ Աբոն իր խանութն է` արդէն աշխատանքի վրայ: Դուռը բանալով` ներս մտայ... եւ ի՜նչ առինքնող զգացում. մէկ կողմէ խունկի անուշաբոյրը, միւս կողմէ` արաբերէն հոգեւոր շարականներ... Զիրար շնորհաւորելէ եւ իրարու բարեմաղթանքներ կատարելէ ետք...

ԿԱՐՕՏ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Տիգրանակերտի Սուրբ Կիրակոս հայկական եկեղեցին ամէն տարի յունուար 6-ին նշուող Սուրբ Ծնունդի տօնակատարութեան համար այս տարի հրաւէր չէր հրապարակած: Մենք` Տիգրանակերտի մէջ ապրող հայերս, այսպիսի ակնկալիք ունէինք, ուստի տխրեցանք` մտածելով, որ այդ տօնը այս տարի պիտի չնշուի: Ի վերջոյ, յունուար 11-ին, շաբաթ օրը Սուրբ Կիրակոս հայկական եկեղեցւոյ ղեկավարութիւնը հրապարակեց հրաւէր մը, ըստ որուն, Սուրբ Ծննդեան տօնը պիտի նշէինք...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Առաջնորդ Սրբազան Հօր Կողմէ Մանուկ Վրդ. Պարիխանեան Եւ Արմէն Աբղ. Գալաճեան Իրենց Մասնակցութիւնը Բերին Համայնքապետներու Ժողովին 14 յունուարին Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Մակար արք. Աշգարեանի կողմէ Մանուկ վրդ. Պարիխանեան եւ Արմէն աբղ. Գալաճեան իրենց մասնակցութիւնը բերին ասորի ուղղափառ համայնքի առաջնորդարանէն ներս Հալէպի համայնքապետներուն գումարած ժողովին, որուն ներկայ գտնուեցաւ ՄԱԿ-ի գաղթականներու հարցերու գլխաւոր յանձնակատար Կոնզալօ Գաբրիէլ Վարկաս Եոսա:...

Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան 134 ամեակին տօնակատարութեան ընդառաջ, առօրեայ հետեւողականութեամբ կը ներկայացնենք դաշնակցական երախտաւորներու կողմէ անցեալին արտայայտուած միտքեր, արտասանուած խօսքեր եւ գրուած յօդուածներ: Մեր անմահանուն ընկերներուն, երախտաւորներու տասնամեակներ եւ կամ դար մը առաջ արտայայտած միտքերը այսօր ալ կը մնան այժմէական, թելադրական եւ ուսանելի: 134 տարի առաջ` 1890-ին, ծնունդ առած Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան նպատակը եղած է համախմբել հայ ժողովուրդին ուժերը եւ ազատութիւն...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Տոնալտ Թրամփի կողմէ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու նախագահի պաշտօնի ստանձնումը իր վրայ հրաւիրեց բոլոր լուսարձակները: Նախագահ Թրամփ հռչակած ըլլալով «Ամերիկա ամէն բանէ առաջ» սկզբունքը, շատեր կը նախատեսէին, որ, ինչպէս քանիցս պատահած է անցեալին, Միացեալ Նահանգներու քաղաքականութիւնը պիտի կեդրոնանայ ներքին հարցերու վրայ: Այդ նախատեսութեամբ, ընտրեալ նախագահը պահանջած է իր երդմնակալութեան նախօրեակին հապճեպ լուծումներ գտնել խճճուած այն տագնապներուն, որոնց արծարծման մէջ...

ԹԱՄԱՐ ԹԻՒՖԷՆԿՃԵԱՆ Ազգային Կողմնացոյցով Մտասեւեռեալ Աշխատանք Լեւոն փաշա Շաղոյեան ժայռ մաշեցնող հետեւողականութեամբ կը գործէր իր մտասեւեռումներուն եւ գաղափարներու յաջողութեանց համար: Այս իմաստով յիշենք, թէ 1921 թուականի յունուարին հայրենի իշխանութեանց յուսահատեցուցիչ պատասխան-նամակն անգամ, որ կը մերժէր Վասպուրականի գաղթական ժողովուրդը Հայաստան բնակեցնել, թեւաթափ չըրաւ փաշան եւ իր մտասեւեռումը: Այլ ընդհակառակն, այդ անբաղձալի պատասխանը նոր հնարքներու մասին մտածելու առիթ տուաւ իրեն: Լիովին եւ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «Նարեկացի» Արուեստի Միութեան Մէջ Կայացաւ «Արցախեան 2-րդ Պատերազմին Զոհուած Մուսալեռցիներու Ժառանգորդները» Գիրքին Շնորհահանդէսը «Նարեկացի» արուեստի միութեան մէջ տեղի ունեցաւ արցախեան 44-օրեայ պատերազմի մասնակից մուսալեռցի նահատակներու նուիրուած «Արցախեան 2-րդ պատերազմին  զոհուած մուսալեռցիներու ժառանգորդները» գիրքին շնորհահանդէսը: Երեկոն  մեկնարկեց Արմաւիրի թեմի Մամբրէ քհնյ. Հմայակեանի աղօթքով: Շնորհահանդէսին խօսք արտասանեց գիրքի խմբագիր Սեդա Գալստեանը, իսկ գեղարուեստական յայտագիրին մասնակցեցան` ասմունքող Աստղիկ Փանոսեանը, երգիչ Վահէ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Կարմիր բանակի հեծելագունդ Ազրպէյճանի խորհրդայնացումէն ետք, 5 մայիս 1920-ին Խոսրով բէկ Սուլթանով նամակ ուղարկեց հայկական զօրքերու հրամանատարութեան, յայտնելով որ Կարմիր բանակի ջոկատներ մտած են Շուշի եւ հետեւաբար հայկական զօրամասերը եւ տեղացի գործիչները պէտք է հեռանան շրջանէն: Ան կը շարունակէր ըսելով որ շուտով բոլշեւիկ ներկայացուցիչներ պիտի ուղարկուին գաւառ, բանակցելու համար Դրոյի հետ: Խոսրով բէկ Սուլթանովի նամակը ստանալէն ետք Դրօ...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Պէաթրիս Ֆաւր Փիլոսեան Շատոնց զիրար չէինք տեսած։ Երբ հեռա­խօսին պատասխանեցի, զարմացայ, թէ ուրկէ՞ է ինծի այս պատիւը, որ յիշած է զիս։ Ակամայ կը մտածէի՝ «Կա՛մ աղն է պակաս, կա՛մ՝ մաղը»։ Ժամադրուեցանք հանդիպումի մը՝ Ժընեւի ամենահին եւ անուանի ժամադրավայրերէն Remor սրճարանը, որ կը գտնուի Plainpalais հարթավայրի վերջաւորութեան, բարե­բախտաբար` բնակարանիս ալ մօտակայ­քը։ Տարիները իրենց հետքը ձգեր էին դէմքին...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Սուրիոյ մէջ Ասատի վարչակարգին տապալումը առաջին հերթին նպաստեց Թուրքիոյ: Արաբական երկիրները, որոնք տակաւին նոր Սուրիան Արաբական լիկա վերընդունած էին եւ սկսած` Դամասկոսի մէջ իրենց դեսպանատուները վերաբանալ ու դիւանագիտական յարաբերութիւնները վերահաստատել, իրենք զիրենք գտան անախորժ կացութեան մը առջեւ, երբ Թուրքիան իր վերահսկողութեան տակ առաւ Սուրիան: Սուրիոյ զարգացումները մասնաւորաբար ահազանգ հնչեցուցին Ռիատի մէջ` նկատի ունենալով Սէուտական Արաբիան սիւննի աշխարհի ղեկավարի...

Հարկ Է Վերաշեշտել Աւանդութեան Առանցքային Կարեւորութիւնը Հայ Կեանքէն Ներս Ինչպէս տեսանք, աւանդութիւնը բոլոր ժողովուրդներու ու կրօններու կեանքէն ներս կենսական նշանակութիւն ու յատուկ կարեւորութիւն ունի: Նո՛յնն է պարագան, եւ աւելիո՛վ, մեզի համար, որպէս տառապալից պատմութիւն ու լայնատարած սփիւռք ունեցող եւ համեմատաբար փոքր ժողովուրդ: Արդ, անհրաժեշտ է մեր պատմութեան փորձառութեան լոյսին տակ հետեւեալ հաստատումները կատարել. Ա) Մեր ժողովուրդին գոյութիւնը ամրապնդողը աւանդութիւնն է:...

ԹԱՄԱՐ ԹԻՒՖԷՆԿՃԵԱՆ 1912-ին ՀՅԴ-ի հրահանգով Լեւոն փաշա Շաղոյեան կ՛ահաբեկէ քիւրտ աւազակապետի մը մարդոցմէ մէկը, որ սպաննած էր Աղթամարի Ռաֆայէլ տեսուչը, եւ կը դառնայ փախստական: Այսպիսով, կը բացուի անոր ֆետայական-յեղափոխականի կեանքի մատեանին առաջին էջը: Արամ Մանուկեանի միջնորդութեամբ, ան կը միանայ Իշխանին ֆետայական խումբին: 1913-ին ՀՅԴ Վասպուրականի Շրջանային ժողովը կ՛ընտրէ Վասպուրականի Կեդրոնական կոմիտէն, որուն ամէնէն կրտսեր անդամն էր Լեւոն Շաղոյեանը` 26 տարեկան:...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Ճէոֆորի` ռուսական աշխարհաքաղաքական անկախ նախատեսութեան կեդրոնի (GEOFOR) 2025 տարուան գուշակութիւնը հրապարակուեցաւ 9 յունուար 2025-ին, Միհայիլ Լաւրովի կողմէ (1), որ ամբողջութեամբ կը թարգմանեմ ստորեւ, սակայն կարգ մը վերապահութիւններով` շեղագիր*. «2024-ը յատկանշուեցաւ « Աքսայի ջրհեղեղով» (Կազա*)` տարածաշրջանային իրավիճակը զարգանալով 7 հոկտեմբեր 2023-ի պատահարներու հաստատած տրամաբանութեամբ: Բոլորովին հնարաւոր է, որ Միջին Արեւելքի ընթացիկ տարին յատկանշուի «Սուրիական ձմեռով»` զարգանալով 8 դեկտեմբերի 2024-ի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Երկար ատենէ ի վեր, բայց ահա` Ամանորի նախօրեակէն սկսեալ, Հայաստանի մէջ ապրուստի սղութեան եւ մասնաւորապէս հարկային նոր «հնարքներու» մարմնաւորուելուն ճամբով, դժգոհութեան եւ բողոքի ալիքները դարձեալ բարձրացած են: Որքա՞ն արդար են հարկերը, որքա՞ն տեղին են բողոքները` կը կարօտին մասնագիտական քննութեան եւ վերլուծումներու. շատ բան կը կատարուի ամէն օր, սակայն ստեղծուած մթնոլորտին մէջ հասարակ մահկանացուներուն համար շատ դժուար է յստակօրէն...

2025 տարուան սեմին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Անթիլիասի մայրավանքէն հայրական սիրով, հայրապետական օրհնութեամբ եւ ազգային վառ ապրումներով կ՛ողջունենք մեր ժողովուրդի սիրելի զաւակները: Կ՛ողջունենք` յատկապէս մեր թեմակալ առաջնորդ սրբազանները, Ազգային իշխանութիւնները, հայ կեանքին մէջ գործող կազմակերպութիւններն ու միութիւնները, ինչպէս նաեւ` համայնքային, կրթական, բարեսիրական, մշակութային, ընկերային ու մարզական կառոյցները, եւ բոլորին կը մաղթենք նորանոր իրագործումներով հարուստ տարի մը: Կ՛աղօթենք առ Բարձրեալն Աստուած,...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ 29 յունիս 1992-ին ՀՅԴ 25-րդ Ընդհանուր ժողովը սկսաւ ազատագրուած Շուշիի ոգիով: Երեք տարիներ առաջ, փետրուար 2022-ին սկսած ՀՅԴ 34-րդ Ընդհանուր ժողովը վերջինն էր, որ արիւնոտ, բայց պայքարող Շուշիի շունչով կ՛առաջնորդուէր: 34-րդ Ընդհանուր ժողովը հաստատած էր, որ Հայաստանի իշխանութիւններուն վարած ապազգային քաղաքականութեան շարունակութիւնը կը յանգեցնէ Հայաստանի թրքացման ու Արցախի հայաթափման: Ազգովին մտիկ չըրինք, իրօք զարթօնք չապրեցանք` դառնալով լուռ ու...