Յօդուածներ

ՍԵԴԱ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ-ԽՏԸՇԵԱՆ «Ի՞նչ պիտի ըլլայ Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրամեակի նշումներուն գագաթնակէտը», եղաւ կրկներգը անցնող երկու տարիներուն: Ամէնուրեք ժողովուրդը  հարց կու տար եւ կը սպասէր, որ այս բոլոր ձեռնարկներուն գագաթնակէտով Հայոց հարցին լուծումը բերուած ըլլար, առնուազն կ’ակնկալէինք քաղաքական աքթ մը տեղի ունենար, իսկ թէ  ի՞նչն էր այդ,  բոլորիս համար ալ դժուար էր բանաձեւել: Այսուհանդերձ, ակնկալութիւնները մեծ էին, եւ մտահոգութիւնները` բնական: Յաճախակի արտայայտուած...

«Ակօս»-ի գլխաւոր խմբագիր Եդուարդ Տանձիկեան «Ակօս»-ի գլխաւոր խմբագիր Եդուարդ Տանձիկեանը յօդուած է գրել` ամփոփելով Թուրքիայի ներկայ կառավարութեան եւ, յատկապէս, վարչապետ Էրտողանի դիրքորոշումը Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ: Յօդուածը թարգմանաբար ներկայացուած է ստորեւ: Լաւ դիմադրեցիր: Պրաւօ՛: Միանգամից տուեցիր սփիւռքի եւ Հայաստանի 100 տարի բարձրացրած հարցերի արժանի պատասխանը: Նրանց չթողեցիր աչք թարթեն եւ խօսքը բերանները թողիր: Ոչ մի միլլիմեթր չշեղուեցիր քո գծից, էս մի...

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» ՕՐՃ (Անկողմնակալ հետազօտութիւններու կեդրոն) կոչուած հիմնարկութեան կողմէ թուրք քաղաքացիներու ու ակադեմականներու ուղղուած կարգ մը հարցումներ ցոյց տուին, թէ երկրին մէջ տակաւին որքա՛ն տարածուն է հայերու ու Հայաստանի նկատմամբ վերապահութիւնը: Անշուշտ այս վերապահութիւնը շատ աւելի յայտնի դարձաւ անոր համար, որ հարցախոյզը կը կատարուէր 17-20 ապրիլ թուականներու միջեւ, այսինքն` 1915-ի հարիւրամեակի մօտիկ թուականի մը: Հարցախոյզը գործադրուեցաւ 38 նահանգներու մէջ 1420...

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» Համացանցի էջին մէջ Ալի Կիւզել կը գրէ, որ Շանլըուրֆա քաղաքէն 10 քմ հեռաւորութեան վրայ կը գտնուի Կերմուշ անուամբ եկեղեցին, որ ներկայիս սրտաճմլիկ վիճակ կը պարզէ: Եկեղեցին գիւղացիներու կողմէ երկար տարիներ որպէս ախոռ գործածուած է եւ ներքին մասը անասուններու քակորներու եւ աղտոտութեան գարշահոտութեան պատճառով անհանդուրժելի վիճակ ստացած է: Եկեղեցի այցելողները հակազդեցութիւն ցոյց կու տան պարզուած տեսարանին դիմաց: Անոնք կը...

Թուրքիոյ Էլազըղ (պատմական Խարբերդ) քաղաքին մէջ գտնուող կիսաաւեր հայկական աւետարանական եկեղեցին, որ այժմ կ՛օգտագործուի որպէս ինքնաշարժներու կանգառ, մօտ օրէն պիտի քանդուի եւ տեղը պանդոկ պիտի կառուցուի: Կանգառի սեփականատէր Ճոշքուն Տուրանը կրցած է պանդոկ կառուցելու թոյլտուութիւն ստանալ թրքական իշխանութիւններէն: Հայկական այդ եկեղեցին ասորական եկեղեցւոյ անուան տակ գրանցուած է Տիգրանակերտի մշակոյթի եւ ժառանգութեան պահպանութեան ցուցակին մէջ: 19-րդ դարավերջին կառուցուած եկեղեցին հանրապետական Թուրքիոյ...

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ» «Ճան» հրատարակչատունը Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով հրատարակեց «Մեր մէջ գտնուող հայը» խորագրով գիրք մը (1915-2015): Զանազան յայտնի թուրք գրողներու գրութիւններով կազմուած գիրքին խմբագիրն է Եիղիթ Պեներ, որ նախաբանին մէջ գրած է հետեւեալը. «Մենք, որպէս այս ծրագրի մասնակից գրագէտներ, բոլորս միասին տէր կը կանգնինք 1915-ին քաղաքական որոշումով մը այս հողերէն քշուած եւ բնաջնջուած հայ հայրենակիցներու յիշատակին: Հայեր երէկ մեր...

Բրիտանական «Պի.Պի.Սի.» հեռատեսիլի-ձայնասփիւռի կայանը իր «Մեր աշխարհը» յայտագրի հաղորդումներէն մէկը նուիրած է Հայոց ցեղասպանութեան նիւթին: «Պի.Պի.Սի.»-ի լրագրող Լարա Պետրոսեանին մեծ հայրը մէկն է այն քիչերէն, որոնք 1915-ին կրցած են ազատիլ տեղահանութենէն եւ նոր կեանքի սկսիլ արտասահմանի մէջ: Դար մը վերջ «Յիշելով հայերու կոտորածները» խորագրեալ հաղորդումի համար Լարա այցելած է իր հայ ընտանիքի Թուրքիոյ մէջ գտնուած ծննդավայրը` պարզելու համար, թէ ի՛նչ...

«ԵՐԿԻՐ» Նիւեորքաբնակ տէր եւ տիկին Վարուժան եւ Ռաիդա Դովլաթեանները մասնագիտութեամբ բժիշկներ են: Նրանք չէին էլ պատկերացնի, որ իրենց նախասիրութիւնը արծաթեայ հնաոճ իրերի նկատմամբ մի օր դառնալու է ծանրակշիռ ներդրում հայ մշակութային կեանքում... Աշխարհի տարբեր երկրներից նրանք ոչ միայն գնել, այլ փրկագնել են հայադրոշմ աշխատանքներ, որոնց մեծ մասը բարձրարուեստ է: Գրող-հրապարակախօս Սպարտակ Ղարաբաղցեանի նախաձեռնութեամբ, Դովլաթեանների բացառիկ հաւաքածուի հայկական բաժինը ամփոփուել է...

ՇԱՀԱՆԴՈՒԽՏ Նոր լոյս տեսաւ Հայկազուն Եափուճեանի «Տառապանքի եւ յոյսի ապրումներ» գիրքը, յուշապատում մը, որ լոյս կը սփռէ հեղինակին մանկութեան եւ պատանեկութեան ապրած որբանոցային եւ այլ դժնդակ պայմաններու մէջ ընթացած կեանքին մասին: Հեղինակը իր գիրքը բաժնած է քանի մը մասերու: Առաջին մասին մէջ կը կարդանք հեղինակի ծննդավայրին` Ռումտիկինի մասին: (Ռումտիկին կը գտնուի Կապադովկիոյ մէջ, Կեսարիոյ մօտերը): Տուած է լայն տեղեկութիւններ` կլիմայի,...

ԶԱՒԷՆ ԽՏԸՇԵԱՆ Լիբանանահայ գաղութը ծաղկիլ սկսաւ գեղարուեստի մարզին մէջ քսաներորդ դարու կէսերուն: Առաջինը եղաւ Կալենց, որ 1946-ին մեկնեցաւ Հայաստան, ուր ունեցաւ մեծահամբաւ անուն մը, որուն յաջորդեցին` Շարթ, Փոլ Կիրակոսեան, Տիգրան Տատրեան, Յարութիւն Թորոսեան, Կիւվտէր, Զաւէն Խտըշեան, Գրիգոր Նորիկեան, Զոհրապ Քէշիշեան, Ասատուր Պզտիկեան, աւելի ուշ` Ռուբէն Նաճարեան, որ այժմ Փարիզ կը գտնուի, Հրայր, Գրիգոր Ակոբեան, Լիւսի Թիւթիւնճեան, Ռոզվարդ Սիսեռեան, Լէոնի, Ժաքլին...

Հայաստանեան «Առաջին լրատուական» կայքը հարցազրոյց մը կատարած է հայագէտ, պատմաբան Երուանդ Փամպուքեանի հետ, որ հաստատած է Հայ դատի անժամանցելիութիւնը,  Թուրքիոյ կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման եւ հայութեան հատուցում տալու կարեւորութիւնը: Անդրադարձ կատարուած է նաեւ ընդհանրապէս հայութեան իրաւունքներուն վերաբերող տարբեր հարցերու, զանազան երկիրներու կեցուածքներու եւ այլն: Ստորեւ`  հարցազրոյցը: ՀԱՐՑՈՒՄ.- Ցեղասպանութեան ճանաչման գործընթացը աշխարհի կողմից որքանո՞վ է Հայաստանի շահերից բխում ու որքանո՞վ տուեալ...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Տէր Զօրի Նահատակաց մատրան ականահարում եւ 1915-ի նահատակներու աճիւններու սրբապղծում, Քեսապի վրայ յարձակում` հայ բնակչութեան տեղահանման հետեւանքով (շատ նման 1915-ի տեղահանման), Հալէպի «Սիմոն Վրացեան» կեդրոնի ռմբակոծում, ինչպէս նաեւ` Քառասուն Մանկանց դարաւոր եկեղեցւոյ ականահարում (ո՛չ թէ ռմբակոծում. տարբեր բաներ են): Ահաւասիկ ամէնէն ցայտուն օրինակները, թէ ինչպէ՛ս թրքական պետութիւնը պատերազմ կը մղէ ընդդէմ իր արդար իրաւունքներուն համար պայքարող հայութեան դէմ`...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով թուրք լրագրողները թախանձագին կերպով կը հետաքրքրուէին Թուրքիայէն Հայաստանի ունեցած տարածքային պահանջներով: 25 ապրիլ 2015-ին թրքական «Հիւրրիյէթ» թերթին մէջ հրապարակուած հարցազրոյցին մէջ թղթակիցը հարցուցած է Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանին, թէ արդեօք Հայաստան տարածքային պահանջներ ունի՞ Թուրքիայէն: Ստորեւ կը ներկայացուի «Հիւրրիյէթ»-ի մէջ նախագահ Սարգսեանին պատասխանի թրքական տարբերակի իմ թարգմանութիւնը. «Հայաստանի Հանրապետութիւնը, իր անկախացումէն ի վեր, երբեք...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Օրերս աչքովս ընկաւ եւ շատ ուժեղ տպաւորութիւն թողեց 1992-ի մայիսի 17-20  ընթացքում նկարահանուած մի կարճ տեսանիւթ. արցախեան պատերազմի ամէնից վառ անհատականութիւններից Դուշմանը` Վարդան Ստեփանեանը, ինքնաձիգը ուսին` բարձրացել է խոշոր ազրպէյճանատառ ԼԱՉԻՆ պատուանդանի վրայ: Ներքեւից ազատամարտիկներից մէկը հարցնում է` - Վարդա՛ն, ի՞նչ զգացողութիւն ունես: - Կարծես աշխարհը լինի ոտքերիս տակ: Շուշիի յաղթանակից եւ ազատագրումից յետոյ Դուշմանը ունէր մէկ այլ...

ՄԱՐԻԱՆԱ ՊԵՐԹԻԶԼԵԱՆ-ՂԱԶԱՐԵԱՆ Հեռուներէն  ճամբայ ելած  կարաւանը` ազնուազարմ սեպուհներու միատեղուած շղթան, վտարանդի իր բոյնէն,  բնակատեղիէն, գիշերները լուսնի շողերով  եւ տեղ-տեղ երեւացող կրակին  արձակած կայծերուն լուսարձակով կը յառաջանայ դանդաղ, միապաղաղ: Պայծառ առաւօտներուն հանդարտ կը ծփայ աւազոտ անապատին վրայ, միջօրէի բարկ արեւէն  պաշտպանուելով, ամպի հովանիներով: Շատ անգամ` հեւալով ու շնչակտուր արեւի տօթէն, երերալով, քարշ գալով աջ ու ձախ, ովասիսի  մը փնտռտուքով: Նայիրեան հեռուներէն...

ԼՈՌԻ ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ 24 ապրիլ 1915, ամէն հայու մտքին, սրտին եւ գիտակցութեան մէջ քանդակուած թուական մը: Ապրիլ 24-էն կը յիշեմ, տակաւին հազիւ չորս տարեկան փոքր աղջնակ մըն էի , փունջ մը կարմիր վարդերով ծնողքիս հետ կ՛երթայինք Պիքֆայայի ապրիլեան նահատակաց յուշարձանին տակ զետեղելու: Շատ բան չէի հասկնար այդ տարիներուն: Հսկայ եւ գեղեցիկ արձան մը , մատուռ մը, ուր կը մտնէինք մոմ վառելու,...

ԱՐԻՆ ՉԵՔԻՃԵԱՆ «Ներքին թէ արտաքին ցնցումները անխուսափելի են ամէնէն զօրեղ ու ապահով կարծուած ազգերուն համար իսկ: Ամէն ազգի, մեծ թէ փոքր, ուժը, զօրութիւնը, մեծութիւնը դժուարութիւնները յաղթահարելու, իրերու եւ երեւոյթներու հոլովոյթին տիրապետելու, իր ներքին միութիւնն ու ամրութիւնը պահպանելու, միով բանիւ` վերապրելո՛ւ արուեստին մէջ է»: Սարգիս Զէյթլեան «Աչալրջութիւն (միասնական մեր կամքի ամրապնդման համար)», 1980 Րոպէ մը... Վայրկեանի մը առաջնո՞րդ, եւ կամ` վայրկեաններո՞ւ...

Հայ ժողովուրդին համար 2015 թուականը շատ կարեւոր թուական մըն է այն առումով, որ հարիւրամեակն է մեր ազգի պատմութեան ամէնէն ճակատագրական եւ դառնալից հատուածը համարուող Հայոց Ցեղասպանութեան: Առ այդ, հայ ժողովուրդի բոլոր զաւակները, տարբեր ձեռնարկներով նշեցին Մեծ եղեռնի տարելիցը` թէ՛ ցեղասպանին եւ թէ՛ համայն աշխարհին ապացուցելու, թէ մենք անզիջող վճռակամութեամբ կը յիշենք մեր պատմութիւնը եւ պահանջատէր կը մնանք մեր արդար իրաւունքներուն:...

Կազմակերպութեամբ Այնճարի Հայ աւետարանական երկրորդական վարժարանի հայերէնի ուսուցչուհիներ Մարիժան Տէր Ատուրեան-Թիւմպէրեանի եւ Մարինա Աբրահամեան-Փիլաւճեանի, ուրբաթ, 8 մայիս 2015-ի երեկոյեան ժամը 7:00-ին, «Հետուիկ» սրահին մէջ, Այնճարի Հայ աւետարանական երկրորդական վարժարանի աշակերտները ներկայացուցին ելոյթ մը`  «Անապատի կանչը» խորագրով: Ձեռնարկին արուեստի բաժնի պատասխանատուն էր վարժարանի ծնողական յանձնախումբի անդամ Մարալ Թնկըրեան: Բացման խօսքին մէջ Մարինա Աբրահամեան Փիլաւճեան անդրադարձաւ Հայ ժողովուրդի դարաւոր արհաւիրքին եւ Ցեղասպանութեան`...

Համախարբերդցիական միութեան կազմակերպութեամբ, 3 մայիս 2015-ին, «ՔԱՀԼ»-ի հանդիսասրահին մէջ տեղի ունեցաւ «Դէպի ակունք Բ.» պատանիներու գեղարուեստական հանդէսը` աշակերտներու, ծնողներու ու բարեկամ հայրենակիցներու ներկայութեան: Իր բացման խօսքին ընթացքին Թագուհի Նաճարեան նշեց, թէ երկրորդ տարին ըլլալով` վարչութիւնը կը կազմակերպէ պատանիներու տաղանդները զարգացնելու եւ դրսեւորելու այս ձեռնարկը, որ այս տարի կը զուգադիպի Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին:  Պատեհ առիթ մը` շեշտելու, թէ թուրքը պարտուած...