Անդրադարձ

ՎԱՐՈՒԺԱՆ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Մայիսի սկիզբներուն Հայաստանը կ՛ապրէր աննախընթաց ճգնաժամային վիճակ մը: Առաջին անգամ ըլլալով` երկիրը կը փորձէր լրջօրէն ինքզինք սրբագրել եւ դուրս գալ այդ տագնապալի տնտեսաքաղաքական վիճակէն, որուն մէջ վերջին երեսուն տարիներուն հետզհետէ աւելի մխրճուեցաւ, եւ աղքատութիւնն ու արտագաղթը հասան անընդունելի աստիճանի: Ամբողջ ժողովուրդը մէկ անգամէն ոտքի ելած` կը պահանջէր իշխանափոխութիւն. անոր միացան մտաւորականները եւ քաղաքական կարեւոր դէմքեր. բոլորը կը սպասէին,...

ԲԺԻՇԿ ՏԻԳՐԱՆ ՓԻԼԱՒՃԵԱՆ Հանրայայտ ճշմարտութիւն է, որ մարդկութեան համար անկախութիւնը բացարձակ արժէք է, իսկ վերանկախացած Հայաստանը օրերս իր առաջին անկախութեան հարիւրամեայ յոբելեանը կը նշէ այսպէս կոչուած «Թաւշեայ յեղափոխութեան» շունչին ներքեւ: Երիտասարդութեան կողմէ անարդարութեան դէմ ցասումի պատճառով ծայր առած այս շարժումը նոր շունչ ու կորով կը խոստանայ համայն հայութեան: Իսկ ի՞նչ հանգամանքներ նպաստեցին, որ երիտասարդներու սկսած այս շարժումը վերածուի համաժողովրդական ապստամբութեան:...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Այսօր պէտք է ընդունինք, որ Հայաստանի գիւղատնտեսութեան զարգացման խնդիրները, լաւագոյն պարագային, քննարկման առարկայ եղած են երկրի հողագործութեան եւ անասնապահութեան ոլորտներու շուկայական տուեալներով միայն` առանց լիարժէքօրէն խորանալու հարցին մարդկային, ընկերային, ժողովրդագրական, մշակութային եւ աշխարհաքաղաքական և ազգային պաշտպանութեան եզրերու վերլուծման մէջ: Գէթ այդ է, որ ցոյց կու տայ իրերայաջորդ իշխանութիւններու կողմէ ցարդ կիրարկուած քաղաքականութեան ստուգանիշներու զննութիւնը: Բոլոր երեւոյթները ցոյց կու...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Մինչեւ մահուան օրը մեծ աթէիստ Լենինը  փոքրիկ ոսկիէ խաչ մը կը պահէր, որ իր մայրը նուիրած էր իրեն: ԻՈՍԻՖ ՎԵՍԱՐԻՈՆՈՎԻՉ ՍՏԱԼԻՆ Ըստ Դ. Տ. Եազովի, «Եկեղեցիին եւ հաւատացեալներուն Ստալինի ցուցաբերած օգնութեան մասին վաւերագրերով հաստատուած բազմաթիւ վկայութիւններ կան»: Սակայն բուն խնդրին անցնելէ առաջ պատմեմ ձեզի այս հարցով իմ ունեցած փորձառութեան մասին: Ծնած եմ Այնճար ու յաճախած` «Յառաջ» վարժարան: Նախակրթարանի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Հայաստանի անդրանիկ հանրապետութեան նուիրուած քննարկումներու հանդիպումներու վաղորդայնին, ինչպէս կ’ըսեն` brain stormingէ ետք, անմիջական ներկային եւ անմիջական վաղուան մասին մտածել մեղանչում պէտք չէ համարել: Ժիւլ Վեռնկ երազեց հեքիաթի «Նոթիլիւս»ը, ժամանակակից գիտութիւնը եւ ճարտարագիտութիւնը ծով իջեցուցին հիւլէական ուժով բանող իրաւ «Նոթիլիւս»-ը: Հաւանօրէն շատեր, մեկնելով նաեւ այլ ժողովուրդներու օրինակէն, կրնան ունենալ այն մտավախութիւնը, որ պատմութիւնը կրնայ կրկնուիլ նաեւ մեր պարագային... Այդպէս...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Վաչէ Բրուտեան Հինգշաբթի, մայիս 17-ին Փաստ կէտ Էյ. Էմ կայքէջի լրագրողներէն Արմինէ Գրիգորեան յօդուածի ձեւաչափով հարցազրոյց մը լոյս ընծայած է նախկին դեսպան, «Մոտիւս վիւենտի» կեդրոնի ղեկավար Արա Պապեանին հետ, որ կը զարգացնէ այն միտքը, որ Դաշնակցութիւնը «պէտք է ինքնամաքրուի», եթէ կ՛ուզէ տեղ գրաւել յառաջիկայ խորհրդարանին մէջ: Մէկդի դնելով այն հանգամանքը, թէ ԱԺ-ի յառաջիկայ ընտրութիւնները ե՛րբ ու ի՛նչ պարագաներու...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Սեդօ Պոյաճեան Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան դէմ ստաբանութեան արշաւի զինուորագրեալները երբեք չեն պակսած հայ կեանքէն ներս: Ի վերջոյ, ասոնք զինուորագրեալներ են, թէ` ի՛նչ հաշիւներով, որո՛ւ հաշուոյն կամ ինչպիսի՛ ծառայութեան մէջ այնքան ալ կարեւոր չէ այս պահուն: Կարեւորը նման ծառայողներու գոյութեան փաստն է: Օրուան աւարտին, իր հակադաշնակցական մոլուցքին յագուրդ տալէ եւ իր հովանաւորին պատգամը կատարելէ ետք, ստաբանողը կը մնայ իր...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Սիս ու Մասիսից մինչ փայտակարան, Ուտիք ու Արցախ ու Վասպուրական, Պարսկահայք, Գուգարք, Այրարատ ու Մոկք, Տուրուբերան, Տայք, Կորճայք, Սիւնիք, Ծոփք, Աղձնիք, Բարձր Հայք, Տարօն, Փոքր Հայք, Աշխարհքն են հայոց վառ արեւի տակ, Կողոպտուած, աւաղ, կործան, յափշտակ... Բայց հուրը վառ է դեռ բագինների, Ու վերակնքուած խաչով վերների, Որ կը շէնանան ոգով հայկական, Արեամբ հայորդեայց սուրբ արմենական: Օրհնուած ենք մենք ու մեր հայրենին, Թէեւ դժխեմ  է եղել մեր ուղին, Դեռ միջնադարից մինչեւ օրերս, Բայց շուռ ենք տուել այդ մութ էջերը, Ու քայլ ենք արել մեր լոյս մեծուղում, Դէպ մեր լուսաւոր կեանքը գալիքում, Մեր հայրենիքում, որ պիտի կոփենք Անխաբ նուիրմամբ ու բարեփոխենք: Արեւն այստեղ է ծագել մշտական Ու փարատել է մութը հոգեկան. Պատահել էլ է Մթար է իջել, Բայց ասուպներն են խաւարը շեղբել, Աստղունք են վառել կապոյտ գմբէթում, Կեանք լուսաւորել ծաղկող եզերքում. Իսկ արիւնարբու, խաւարուտ խեղեր Ինչ էլ ճզմել են շողը գլխատել, Սատակել են հէնց իւրեանց դանակից, Մինչեւ կոկորդը խրուած թունալից: Թքած թուրք, օսման Նորից ելել են ջերմած օձի պէս, Պոչ են խշշացնում խորքերի գուբում, Նրանց բաղձանքը դարն է անցեալի, Նրանց խոհաշխարն` մի մեռած մատեան, Նրանք տենչում են մութ, հնամենի Խաւարտչին թշուառ ու վաղնջական: Նրանց չի թովում կեանքի խոյանքը, Նրանք տեւում են քաոսում խռիւ, Ապագայ կերտող վեհ երազանքը Թուուն է նրանց կոշմար ահռելի: Այդպէս են ուզում, Հաւատում դրան, Մոլեռանդ իրենց կուտապ չաշխարհում... Բայց եղերական գուցէ չլինէր, Ու լինէր գուցէ կարեկցել նրանց... Բայց... զարզանդ... Նրանք մաղթում են դաժան Իրենց դժխեմը` Բոլորին համայն... Ահա թէ ինչու ես ոչ եմ ասու՛մ Արնոտ մահիկին, Եւ մեկնում եմ իմ ձեռքը անտարտամ Նիրհող դաշոյնին, Որ շեղբը շողա՛յ, Փարատի մութը,...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Մայիս 10-ին բացառութեան կարգով կը նշենք ծնունդը ոչ հայ, այլ բրիտանացի քաղաքական եւ պետական հռչակաւոր գործիչի մը` իրաւագէտ ու պատմաբան դերկոմս Ճէյմս Պրայսի, որ նախակարապետներէն մէկը կը հանդիսանայ Հայկական հարցի իրաւական-քաղաքական արծարծումին եւ հայ ժողովուրդի ազգային-քաղաքական իրաւունքներու միջազգային ճանաչումին: Դերկոմս Ճէյմս Պրայսի օրինակին ու աւանդին վրայ կեդրոնանալու յատուկ պատճառներ ունինք մանաւա՛նդ մեր օրերուն, երբ Մեծ Ուրացման իրենց պետական...

ՄԵԼԻՆԷ ԱՆՈՒՄԵԱՆ Արդուին նահանգի Արդանուջ գաւառի Ադաքալ, (հայկական անուանումը` եւ Գեւհերնիք) թաղամասում հանդիպեցինք Շաւշաթ գաւառից եւ Շահբազ տոհմից ծագող (ըստ աւանդութեան, Շահբազները 4 եղբայր են եղել) 52-ամեայ Եաշար Քարաթաշին, ով աշխատում էր տեղի շուկայում: Ի դէպ, Ադաքալեն նախկինում բնակեցուած է եղել միայն հայերով: Ներկայում գիւղում ապրում են նաեւ քրտեր, սակայն բոշաներն այստեղ մեծամասնութիւն են կազմում: Եաշար Քարաթաշը նախ մեզ ցոյց...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Անկախութիւնը ներհայաստանեան հարց չէ միայն, ան համահայկական խնդիր է: Սփիւռք(ներ)ը անկախութեան պէտք է կառչի երկու պատճառներով: Նախ` ընթացիկ հայապահպանման համար, քանի որ անկախ հայրենիքը զգացական-քաղաքական հպարտութիւն կը ներշնչէ, հոգեկան ուժ, երկրորդ` նաեւ վառ պահելու համար միացում-վերադարձի նոյնիսկ երազային յոյսը, թերեւս ալ` յանձնառութիւնը, առանց որուն` սփիւռք(ներ)ը պիտի չտեւէ: 7 դեկտեմբեր 1919-ին, Հայաստանի անդրանիկ հանրապետութեան վարչապետ Յովհաննէս Քաջազնունի, տպաւորիչ պատուիրակութեամբ...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Գարո՜ւն է, գարո՛ւն է, ուշացա՜ծ գարուն: Նիկոլ Փաշինեան դարձաւ Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ: Արեւ է. այստեղ` «Հիւսիսում այս հեռաւոր», ծառերը սկսած են դալարիլ: Բաց գոյնով փոքրիկ տերեւներ սկսած են լեցնել ամբողջ ձմեռը մերկ մնացած ճիւղերն ու ճիւղիկները: Գրեթէ թափանցիկ են այդ տերեւները, եւ արեւուն ճառագայթները կարծես անոնց մէջէն կ՛անցնին: Նիկոլը` վարչապետ: Կայ խանդավառութիւն մը, որ համացանցի ճամբով կ՛անցնի բոլոր իրական...

Խորհրդանշական էր, երբ մայիսի 9-ին Հայաստանի Հանրապետութեան նորընտիր վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանն իր առաջին մամլոյ ասուլիսն անցկացրեց Արցախում: Բնականաբար Արցախում անցկացուած ասուլիսի առանցքային թեման եղաւ Արցախը, Արցախի նկատմամբ Հայաստանի նոր վարչապետի մօտեցումներն ու միջազգային ասպարէզում Արցախի հարցը ներկայացնելու քաղաքականութիւնը: Փաշինեանը նախ կրկնեց եւ շեշտադրեց վաղուց արդէն Արցախի իշխանութիւնների կողմից արծարծուած մօտեցումը բանակցութիւնների մասնակիցների ձեւաչափի խեղաթիւրման հարցի վերաբերեալ` նշելով, որ Հայաստանը կարող...

ՍԵՒԱԿ ԱՐՈՅԵԱՆ Թէ՛ Հայաստանի եւ թէ՛ Լիբանանի մէջ վերջին մէկ ամիսը լարուած մթնոլորտ մը կը տիրէ: Լիբանանի խորհրդարանական ընտրութիւնները յաջողութեամբ աւարտեցան, եւ իբրեւ արդիւնք` Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը իր առաջադրած թեկնածուները կրցաւ հասցնել խորհրդարան: Երբ կ՛ըսեմ` Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը հասցուց զանոնք խորհրդարան, այդ չի նշանակեր ընտրամեքենան ու անոր պատասխանատուն միայն, այդ չի նշանակեր Կեդրոնական կոմիտէն եւ անոր ներկայացուցիչը միայն, այդ կը...

Յունաստանի Համազգայինի Շրջանային վարչութիւնը Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան 100-ամեակի պանծալի թուականին առիթով հրատարակութեան կու տայ «Պատմական Հայաստանի աւանդներու հետքերով» գունազարդ հրատարակութիւնը` մեր նոր սերունդի պատմական գիտելիքներու ճանաչման, ծանօթացման ու տարածման նպատակով: Հեղինակ` ՅՈՎՍԷՓ ՊԱՐԱԶԵԱՆ Գիրքը կարելի է գտնել «Ազատ Օր»-ի խմբագրատան գրասենեակը:

Իբրեւ սահմանադրական հանրապետութեան`  Հայաստանի անկախութեան գաղափարը ձեւաւորուեցաւ առաւելաբար Ռուսիոյ եւ Հնդկաստանի Մատրաս քաղաքին մէջ, խումբ մը հայ ազգային գործիչներու կողմէ, որոնցմէ ոմանք արդէն իսկ ծանօթ են մեր ընթերցողներուն: Այսօր Շահամիր Շահամիրեանը կը ներկայացնենք առանձինն` իր բեղուն գործունէութեան եւ համապարփակ աշխատանքներուն համար: Անոր «Որոգայթ փառաց» երկը (1773) սահմանադրական հանրապետութեան առաջին ծրագիրն է աշխարհի մէջ», ինչպէս կը վկայէ յօդուածին հեղինակը: Յիշեալ գիրքին...

  ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր 16 մայիս 2017-ին, Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի` Սպիտակ տան  մէջ նախագահ Թրամփի հետ հանդիպման ժամանակ, Էրտողանի թիկնապահները առանց պատճառի յարձակեցան եւ դաժանօրէն ծեծեցին քիւրտ եւ հայ ցուցարարներ, որոնք հաւաքուած էին Ուաշինկթընի մէջ Թուրքիոյ դեսպանի նստավայրին դիմաց: Ցուցարարներէն ինն լուրջ վնասուածքներ ստացան... Ինչպէս կը յայտնէ «Ուաշինկթընիըն» (Washingtonian) ամսագիրը, «Յունիս 14-ին կայացած...

Akunq.net-ը թուրքերէնից թարգմանաբար եւ առանց կրճատումների ներկայացնում է Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանաչած թուրք սիւնակագիր Սերտար Քորուճուի յօդուածը` Տրապիզոնում մզկիթի վերածուած բիւզանդական եկեղեցիների մասին. ՍԵՐՏԱՐ ՔՈՐՈՒՃՈՒ Թարգմանեց ԱՆԻ ՄԵԼՔՈՆԵԱՆԸ Տրապիզոնի Օրթահիսար գաւառի Քարշըեաքայ թաղամասում գտնուող Մոլլա Հալիլ մզկիթի շուրջ վէճ էր առաջացել: Պատճառն այն պնդումն էր, որ մզկիթի ճարտարապետական ոճը նման է եկեղեցու: Այնինչ, նոյն շրջանում բազմաթիւ եկեղեցիներ կան, որոնք մզկիթի են...

Ն.ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ 15 մայիսի այս օրը, 1916 թուականին, թանկագին արեամբ գրուեցաւ հերոսական ու անմոռանալի էջերէն մէկը հայոց դիւցազնական ազատամարտին: 102 տարի առաջ, մայիս ամսու այս օրը, զոհուեցաւ հայ ժողովուրդի անզուգական հերոսներէն Քեռին, որ աւազանի անունով Արշակ Գաւաֆեան մկրտուած էր, եւ որ իր զոհաբերութեան, քաջագործութեան ու առաքինութեան համար արժանացաւ մեր ժողովուրդին կողմէ ՔԵՌԻ կոչուելու սրտաբուխ պատիւին: Չորրորդ գնդի հրամանատար քաջ Քեռի, Ինքդ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Եթէ Յակոբ Պարոնեանի Պաղտասար աղբարը ողջ ըլլար, հաւանաբար պիտի ըսէր. «Ոտքը կոտրէր այդ նամակաբերին եւ այդ նամակը մեզի բերած չըլլար»: Միտքս պարզեմ: Տարիներ առաջ էր: Յստակ չեմ յիշեր: Միայն այն գիտեմ, որ օր մը մեր նամակաբերը նահանգի մանուկներու հիւանդանոցէն, մեր հասցէին ուղարկուած, բոլորովին անսովոր նամակ մը բերաւ: Անսովոր` այն իմաստով, որ հինգ-վեց էջերու նկարներու կողքին, կար նաեւ նիւթական...