Զաւարեանական

ԱՐԾԻՒ Մարդկութիւնը անտարբեր, իսկ աշխարհը` աչազուրկ: Իսկ ես կը գտնուիմ խորխորատ միջավայրի մը մէջ, մութ ու խոր,  ուր մնայուն կերպով այդ անդունդին մէջ կը գլորուիմ եւ կ՛իյնամ: Այդ գլորումը, օղակի նման, ունի ո՛չ սկիզբ եւ ո՛չ վերջ: Եղունգներովս կը փորձեմ գլորումը կասեցնել, սակայն ձեռքերս շղթայուած են: Կը փորձեմ պոռալ եւ պոռթկալ, բայց ի զուր, շղթայուած ձեռքերովս լեզուս կը շօշափեմ եւ...

ՀՐԱԿ ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ Յուլիս ամիսը յատուկ նշանակութիւն ունի հայութեան համար ընդհանրապէս եւ Դաշնակցութեան համար` մասնաւորապէս: Պատմութեան ընթացքին այս ամսուան մէջ զուգադիպած են հայ ազատագրական պայքարի ամէնէն պատուաւոր եւ նշանաւոր յեղափոխական գործողութիւնները, որոնց շարքին կը պատկանին Նիկոլ Դումանի մշակած եւ Վարդանի ղեկավարած Խանասորի արշաւանքը յուլիս 25-ին, Պեհպուտ Խան Ճիւանշիրի (Ազրպէյճանի ներքին գործոց նախարարի) ահաբեկումը, զոր իրագործեց Միսաք Թորլաքեան յուլիս 18-ին, Ճեմալ փաշայի...

Հայաստանի Հանրապետութեան սահմանադրութիւնը իր առաջին յօդուածին մէջ կը նշէ. «Հայաստանի Հանրապետութիւնը ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական, իրաւական պետութիւն է»: Վերջին տարիներուն, ըլլայ հայրենիքի կամ սփիւռքի մէջ, հայ ժողովուրդը յուսախաբ եղաւ ամէնէն գռեհիկ կերպով եւ վկայեց այս բոլոր հիմունքներուն խախտումը: Առաջին հերթին յանձնուեցաւ Հայաստանի ինքնիշխանութիւնը, երբ 9 նոյեմբեր 2020-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան հրադադարի խայտառակ համաձայնագիր մը ստորագրեց թշնամի Ազրպէյճանին հետ: Ապա Հայաստանի...

ՎԱՐԴԳԷՍ-ՎԱՐԱԳ ՀԱՇԷՕԼԵԱՆ Միջազգային քաղաքականութեան ծիրին մէջ «appeasement»-ը դիւանագիտական մարտավարութիւն մըն է, որ կը միտի թշնամի երկրի մը քաղաքական, հողային կամ տնտեսական զիջումներ պարտադրել` պատերազմէ խուսափելու պատրուակով: Այս քաղաքականութիւնը որդեգրուեցաւ անգլիացի վարչապետներ Ռամսէյ ՄաքՏանըլտի (1929-1935), Սթենլի Պալտվինի  (1935-1937) եւ յատկապէս  Նեւիլ Չեմպըրլէյնի (1937-1940) կողմէ ընդդէմ նացի Գերմանիոյ` 1933-ի եւ ֆաշիստ Իտալիոյ 1922-ի յարձակողական եւ ծաւալապաշտական քաղաքականութեան: Հիթլերի տարածքային նկրտումները ի յայտ...

Ս. ԽԱՆՃԻՀԱՆԵԱՆ Հայաստանի ներկայ իշխանութիւնը կը շարունակէ իր ապազգային գործընթացը` իր ամբողջ ուժով ժողովուրդին մտքին մէջ անէացնելու «հայրենիք»-ի գաղափարը: Աւելի՛ն. ան իր քաղաքականութեամբ դէպի խաղաղութիւն ըսուած իր խաբկանքով կը շարունակէ զիջիլ դարեր շարունակ հայու արեամբ պահպանուած մեր սուրբ հողերէն: Ծունկի եկած եւ պատերազմը պարտուած իշխանութիւն մը, որ հրաժարած է Արցախէն` ջնջելով զայն իր օրակարգէն, ի՞նչ երաշխիքներ կը ներկայացնէ համայն հայութեան,...

ՏՈՔԹ. ՍԱՆԱՀԻՆ ՆԱԼՊԱՆՏԵԱՆ «Հայրենիքը կը կորսուի, երբ ժողովուրդ մը կամ ժողովուրդի մը մէկ մասը դուրս կը նետուի իր հողէն», Լեւոն Շանթ: Լեւոն Շանթի անժամանցելի խօսքը թէեւ շատ տրամաբանական կը նկատենք եւ պահանջը չենք տեսներ զայն բացատրելու, սակայն այսօր տարօրինակ երեւոյթներ կը բացատրուին «խաղաղութեան» վերնագիրին տակ: Ինչպէս ժահր մը կրնայ աշխարհի բոլոր ժողովուրդները սպաննել, նոյնպէս ալ վտանգաւոր քարոզչութիւններ կրնան  ազգ մը...

ՀՐԱԿ ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ Ահաւասիկ 106 տարի անցած է մայիսեան յաղթանակներէն եւ Հայաստանի անկախութեան հռչակումէն: Անկախութիւն մը, որ թէեւ ունեցաւ կարճատեւ կեանք, սակայն հայ ազգային ազատագրական պայքարի էջերուն մէջ հանդիսացաւ իբրեւ ազգային իղձերու իրականացման եւ Հայ դատի պահանջատիրութեան նախապայման յաղթանակը: Համաշխարհային Ա. պատերազմի վերջին շրջանին ամէնէն դաժան եւ փոթորկալի պայմաններուն տակ հիմնուեցաւ Հայաստանի Ա. Հանրապետութիւնը, եւ կազմուեցաւ Հայաստանի կառավարութիւնը, որուն ուսերուն վրայ...

ՆԱՆՕՐ ՀԷՅՊԷԼԵԱՆ Ուքրանիոյ եւ Ռուսիոյ պատերազմը անտանելի հետեւանքներ ստեղծեց ամբողջ աշխարհին համար: 24 փետրուար 2022-ին Ռուսիան կը ներխուժէ Ուքրանիա, եւ այսպիսով կը սկսի պատերազմը: Մօտաւորապէս 13 միլիոն ուքրանացիներ կը տեղափոխուին, եւ մինչեւ այսօր կայ առնուազն 46.000 մահ: Երկու երկիրները` ըլլալով համաշխարհային ուժեր, անոնց միջեւ պատերազմը ազդեց ամբողջ աշխարհի տնտեսութեան վրայ, մանաւանդ` Լիբանանի: Հետեւաբար այս յօդուածին մէջ պիտի վերլուծենք ռուս-ուքրանական պատերազմին...

ԲԱԳՐԱՏ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ Լիբանանի տնտեսական իրավիճակն ու քաղաքական անկայունութիւնը իրենց ողբալի հետեւանքները ունեցան ժողովուրդին ներքինին ու արտաքինին, ապրելակերպին, ինչպէս նաեւ ընկերային կեանքին վրայ` զրկելով բոլորը անցեալի պարզ ու համեստ վայելքներէն: Այս տագնապի հետեւանքները կրեցին բոլորը` իւրաքանչիւր դասակարգի եւ տարիքային բաժանմունքներու պատկանողները, չխնայելով մեր գաղութի անմեղ ու բարեսիրտ երեխաները: Այդ նոր հասակ առած մանուկները, մոռնալով իրենց ապրած դժուարութիւնները, կեանքի ամէնէն հաճելի պահերը...

ՅՈՎԻԿ ՃԷՀԻԶԵԱՆ Վերջերս աշխարհի մէջ պատահած դէպքերը կը յիշեցնեն գրագէտ Ժորժ Օրուէլի 1945-ին լոյս տեսած «Animal Farm» վիպակը («Անիմըլ Ֆարմ»), որ կը պատմէ ագարակի մը անասուններու մասին, որոնք կեանքի վատ պայմաններէ ազատելու նպատակով կ՛ապստամբին իրենց անպատասխանատու ագարակապանին դէմ: Ապստամբութիւնը կը կատարուի խոզերուն առաջնորդութեամբ, որովհետեւ գրել ու կարդալ գիտցող միակ անասուններն էին եւ ապստամբութենէն ետք պատասխանատու կ՛ըլլային ագարակին անասուններուն եւ անոնց...

«Զաւարեանական էջ»-ը հետեւեալ հարցազրոյցը կատարեց հայկական ճարտարապետութիւնը ուսումնասիրող հիմնադրամի փոխտնօրէն Րաֆֆի Քորթոշեանին հետ: ԶՈՄ.- Խնդրեմ` հակիրճ ձեւով ներկայացուցէք ձեր կենսագրականը: ՐԱՖՖԻ ՔՈՐԹՈՇԵԱՆ.- Ծնած եմ Սուրիոյ Հալէպ քաղաքը, 1979-ին, արմատներով Խարբերդի Եղէգի գիւղէն սերած ընտանիքի մը յարկին տակ: Յաճախած եմ ծննդավայրիս Ազգային Հայկազեան վարժարանը, ապա` Ազգային Քարէն Եփփէ ճեմարան: Մասնագիտական ուսումս ստացած եմ Հալէպի պետական համալսարանէն: Մասնագիտութեամբ ճարտարագէտ եմ: Հայկական յուշարձաններու...

ՎԱՀԱՆ ՍԱՂՏՃԵԱՆ Կեանքի առաջին տարիները հսկայական ազդեցութիւն ունին իւրաքանչիւր երեխայի ապագային վրայ` անոր ուղեղի զարգացման, առողջութեան, երջանկութեան, դպրոցի մէջ սորվելու կարողութեան եւ կեանքի տարբեր յաջողութիւններուն հասնելու: Արցախի երեխաները այսօր բոլորովին տարբեր աչքով կը դիտեն կեանքը. անոնք այսօր արագ կը մեծնան զիրենք շրջապատող իրականութեան գիտակցութեան եւ ընկալման պատճառներով: Արցախեան պատերազմին երեխաները ունեցան զանազան տեսակի կորուստներ: Ոմանք կորսնցուցին հարազատ ընտանիքի անդամներ, ոմանք`...

ԽԱԺԱԿ ԹԱՊԱԳԵԱՆ Ի՞նչ է անձնասիրութիւնը: Անձնասէր կը համարուի այն անձը, որ մնայուն կերպով մտաhոգուած եւ հետաքրքրուած է միայն իր սեփական շահերով` առանց հաշուի առնելու ուրիշները: Ան նարսիսականութեան տեսակ մըն է, որ կը յառաջանայ եւ կը զարգանայ կա՛մ ծննդականօրէն (genetically) եւ/կամ անձին ապրած պայմաններուն ու անոր շրջապատին ազդեցութիւններուն իբրեւ հետեւանք: Բոլորս ալ կը ճանչնանք անձնասէր մարդիկ: Չէ՞: Ո՛ւր որ ալ երթանք,...

ՔՐԻՍՏ ԻՍԿԷՆՏԷՐԵԱՆ Այսօր` իբրեւ ցեղասպանուած ժողովուրդի մը զաւակները, պատմական հայրենիքին հետ մեր բնական կապը  բռնի կերպով խզուած է: Պապենական տուն, հող, ազգապատկան եւ պատմական կառոյցներ` բոլորը խլուած են եւ իւրացուած: Խլուած են նիւթեղէնները, սակայն հայրենիքէն ի սփիւռս աշխարհի իւրաքանչիւր հայու հետ փոխադրուած եւ վերապրեցուած է անգին ժառանգութիւն մը, որ փուլ առ փուլ կերտած է այդ հայրենիքը. այդ ժառանգութիւնն է` մշակոյթը:...

Աւանդական կուսակցութիւններու, անոնց ծնունդին, առաքելութեան, յատկապէս ՀՅԴ-ի եւ անոր ծաւալած գործելաոճին մասին «Զաւարեանական էջ»-ը հետեւեալ հարցազրոյցը ունեցաւ Խաչիկ Տէր Ղուկասեանին հետ:  ԶՈՄ.- Ի՞նչ կը հասկնանք «աւանդական կուսակցութիւն» սահմանումով: Որո՞նք են աւանդական կուսակցութիւնները, եւ ի՞նչն է, որ զանոնք կը դարձնէ աւանդական: ԽԱՉԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ.- «Աւանդական» եզրոյթը պէտք է յստակացնել: Այս պարագային, եւ որպէսզի մնանք քաղաքագիտութեան ոլորտին մէջ, «աւանդական»-ը պէտք է հասկնալ...

Մ. Պ. Թ. Այս յօդուածով կ՛ուզեմ ձեզի հետ բաժնեկցիլ ինծի հետ պատահած դէպք մը, որ զարմանալի եւ տարօրինակ մտահոգութիւն պատճառեց ինծի: Որովհետեւ կ՛ապրինք Լիբանան, մեր առօրեան մեզ կը ստիպէ հաւատարիմ ու մտերմիկ բարեկամական կապ հաստատել լիբանանցի տեղացի անձերու հետ: Ինչպէս շատ մը լիբանանահայեր, ես ալ, իմ կարգիս, երբ համալսարան սկսայ յաճախել, ունեցայ շատ մը տեղացի բարեկամուհիներ, որոնցմէ քանի մը հատին...

Կառոյցի մը, հաստատութեան մը կամ ընկերութեան մը գոյատեւումը երաշխաւորող ամէնէն հիմնական կռուաններէն մէկը ժամանակին հետ քայլ պահելն է, ռազմավարութիւնն ու աշխատելակերպի յարմարագոյն ձեւակերպումը որդեգրելը: Դարերու պատմութիւն եւ տասնամեակներու ձեւակերպման կեանք ունեցող Հայ դատը յարատեւ այդ մարտահրաւէրին դէմ յանդիման կը գտնուի: Այսօր, երբ չորս դին ախորժակներ կը սրուին եւ քուլիսներու ետին ու բացայայտօրէն նոր քարտէզագրումներ ու սահմանագծումներ տեղի կ՛ունենան, աւելի քան...

ՆԱՅԻՐԱ ՊԱՂՏԱՍԱՐԵԱՆ Մանկապարտէզն էք. այնտեղ քեզի կու տան տուփ մը` լեցուն գունաւոր ներկերով, դատարկ ու սպիտակ էջ մը եւ այդ բոլորը կը յանձնեն քու լայն ու խորունկ երեւակայութեանդ: Այժմ կրնաս գծել եւ գունաւորել այն, ինչ կուզես կամ կը փափաքիս: Սա իրավիճակ մըն է, երբ դուն առիթ կ՛ունենաս քու ստեղծարար ոգիիդ փորձարկման: Ամէն ինչ կը սկսի այն ազատութեամբ, որով դուն կը...

Գ. Ն. Ինչպէս բոլորին ծանօթ է, առողջ սննդականոնը շատ կարեւոր է մանուկներու ճիշդ եւ լաւ աճման համար: Առողջ սննդականոնը կրնայ կանխել տարբեր տեսակի հիւանդութիւններ, օրինակի համար` շաքարախտը, որ արգելք կը դառնայ երեխայի ուղեղին բնականոն կազմութեան:  Վերջապէս, փոքրիկները պէտք ունին տարբեր տեսակի սնուցիչներու, որոնք կը գտնուին առողջապահական ուտելիքներու մէջ: Ստորեւ հիմնական գիտելիքներ` փոքրիկներու առողջ սնունդի վերաբերեալ. Երբ փոքրիկը նոր ծնի, անհրաժեշտ...

9. Եթէ ծրագիրներդ չազդուին արտաքին գործօններէ, ե՞րբ կը մտածես արտագաղթել: Ինչպէս արդէն նշած էինք, մասնակցողներուն 272-ը կը մտածեն Լիբանանէն արտագաղթելու մասին: Ուրեմն, հեռանկար մը ունենալու համար, պէտք է հասկնալ, թէ ի՛նչ են նուազագոյն եւ առաւելագոյն ժամանակահատուածները, որոնց ընթացքին արտագաղթելու մասին մտածող ուսանողութիւնը կը մտածէ իսկապէս արտագաղթելու մասին: Արտագաղթելու մասին մտածող անձերէն 80-ը (29 առ հարիւր) կը նախատեսէ արտագաղթել յառաջիկայ մէկէն...