Յօդուածներ

Մ. Ծ. Խնդիրը այն է, որ երբ ի վերուստ օժտուած մանուկներ աննպաստ եւ կամ սխալ միջավայրի մէջ մեծնան, իրենց տաղանդը ո՛չ կը դրսեւորուի եւ ո՛չ ալ կ'աճի: Այդպէս եղած է Այնճարի հիմնադրութեան (1939-ին) առաջին տարիներուն ծնած երեխաներու ճակատագիրը: Սակայն, որովհետեւ մուսալեռցին, խիստ մարտունակ ըլլալով հանդերձ, ունէր նաեւ ստեղծագործ միտք եւ կը հաւատար ազգային մշակոյթի առաքելութեան, անմիջապէս եկեղեցւոյ կողքին կը հիմնադրուի...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Սեպտեմբերեան այս օրերուն մեր նախահայրերուն յիշատակն է, որ կը լեցնէ մեր հոգիները եւ պահ մը մեզ կը տեղափոխէ այն սրբազան լերան բարձունքները, ուր կերտուեցան մեր ազգային պատմութեան հոյակապ աւանդութիւններն ու հերոսական պայքարներէն մէկը: Այս տարին պատմականօրէն հպարտառիթ եւ հոգեբանօրէն անկիւնադարձային նշանակութիւն ունի, որովհետեւ կը նշենք Մուսա Լերան հերոսամարտի 111-րդ տարեդարձը: Ո՞վ կրնար երեւակայել, որ 1915 թուականի հայոց մահասարսուռ...

ԱՐՓԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ-ԿՈՍՏԱՆԵԱՆ Քառասուն օրեր առաջ ԼՕԽ-ի «Աստղիկ» մասնաճիւղը կորսնցուց իր շրջանի նախկին ատենապետ Արսինէ Մելքիսէթեանը: Ան ԼՕԽ-ին ծառայելու եւ շրջապատին օգտակար ըլլալու պարտականութիւնը ժառանգած էր իր մօրմէն` Արաքսի Արծրունիէն, որ երկար տարիներ մաս կազմած է ԼՕԽ-ի Շրջանային վարչութեան: Արսինէ Մելքիսէթեան ԼՕԽ-ի կանոնագիրը լրիւ կը գործադրէր, սխալ կամ թերի կեցուածքներ չէր ընդուներ: Յաճախ շրջանի ԼՕԽ-ականներուն կ՛այցելէր եւ անոնց կարծիքները առնելով` նոր...

ՀՐԱՅՐ ՊԱԼԵԱՆ Ուշացած Մաքրութի՞ւն 2026 սեպտեմբերի սկիզբը, Հայաստանի ներքին գործոց նախարարութիւնը հանրային քննարկման ներկայացուց օրէնսդրական փաթեթ մը, որ հիմնովին պիտի փոխէ արտասահմանաբնակ ազգութեամբ հայերուն դիւրացուած քաղաքացիութիւն տրամադրելու սահմանադրական հաստատումը: Առաջին անգամ ըլլալով, պետութիւնը կ'առաջարկէ, որ սփիւռքահայերը նախքան քաղաքացի դառնալը բնակութիւն հաստատեն Հայաստան: Հեղինակները այս փոփոխութիւնը կը ներկայացնեն իբրեւ ուշացած մաքրութիւն կամ կարգապահական քայլ: Սակայն, սփիւռքահայերուն քաղաքացիութիւն շնորհող այլ պետութիւններու փորձառութեան...

ՎԱԶԳԷՆ ԳԱՎԼԱԳԵԱՆ Լիբանանի ներկայ իրավիճակը այլեւս կարելի չէ դիտարկել իբրեւ հերթական քաղաքական կամ տնտեսական ճգնաժամ: Երկիրը կը գտնուի միաժամանակ ապահովական, տնտեսական, ընկերային եւ պետական կառավարման ծանր ճնշումներու տակ: Նոր բախումներու պատճառով տնտեսական վերականգնումը խաթարուած է, իսկ Համաշխարհային դրամատունը 2026-ի համար կը նախատեսէ Լիբանանի տնտեսութեան 6,4 տոկոս կրճատում: Միաժամանակ հարաւային շրջաններուն մէջ շարունակուող բախումները եւ անորոշութիւնը կը խորացնեն տեղահանութիւնն  ու ընկերային...

ՎԵՐԱ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Եմէնի մէջ պատերազմի նոր սրումը սովորաբար կը մեկնաբանուի ծանօթ դիտանկիւնէ մը. Իրանի աջակցութիւնը վայելող հուսիները կը դիմակայեն Եմէնի կառավարութիւնն ու, անուղղակիօրէն, Սէուտական Արաբիան:  Սակայն վերջին զարգացումները ցոյց կու տան, որ այս բացատրութիւնը այլեւս բաւարար չէ: Եմէնը աստիճանաբար կը դադրի միայն սէուտա-իրանեան մրցակցութեան հերթական ռազմադաշտը ըլլալէ եւ կը վերածուի Կարմիր ծովու անվտանգութեան ու տարածաշրջանային ուժերու հաւասարակշռութեան առանցքային օղակի: Հետեւաբար...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Կիւզել Պոլիսը Ընթերցողին: «Ապրուած օրեր» անունը նոր չէ: 1948-ին նոյն անունով լոյս տեսած է Արմէն Գարոյի գիրքը: Այս գրութիւնները անոր շարունակութիւնը չեն, այլ` ուրիշ ժամանակի ու սերունդի ապրուած օրեր: Տարիներու ընթացքին կուտակուած այս յուշերը իմ կեանքիս պատառիկներն են, բայց նաեւ` մեր հաւաքական հայկական կեանքէն համեստ մաս մը: Անոնց մէջ կան օսմանահայ ընտանիքիս համն ու հոտը, սփիւռքեան ու հայաստանեան...

ՎԱՀԱԳՆ ԳԱՐԱԳԱՇԵԱՆ Արցախի պետական լրատուամիջոցները տասնամեակներէ ի վեր տեղեկատուական պատերազմի բովէն ներս պայքար մղած են բազմաճակատ հարթակի վրայ, բեւեռացուած աշխարհաքաղաքական պայմաններու մէջ, սակայն դիմակայած են ու քողազերծած ազրպէյճանական ապատեղեկատուութիւնն ու հակահայ քարոզչութիւնը: Անցնող օրերուն Երեւանի մէջ կայացաւ Անի Մանկասարեանի հեղինակած «Արցախի մետիայի ձայները» փաստավաւերագրական ժապաւէնին շնորհահանդէսը: Ժապաւէնը կը ներկայացնէ Արցախի Հանրապետութեան տեղեկատուական դաշտի պետական երեք լրատուամիջոցներու` Արցախի հանրային ռատիոյի, «Ազատ...

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու, Հայկական երեսփոխանական պլոքի ներկայացուցիչ Յակոբ Բագրատունի հայրենի «Ալֆա Նիուզ» կայքին հետ հարցազրոյցի ընթացքին պատասխանելով Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի սփիւռքի վերաբերեալ յայտարարութեան, թէ Հայաստանը գործածուած հագուստներու կարիքը չունի, եւ սփիւռքը Հայաստանին խորհրդատուն չէ, եւ Հայաստանն ալ` սփիւռքին, նշեց. «Բնականաբար, ասիկա պարոն Փաշինեանի կողմէ կատարուած այս տեսակի առաջին յայտարարութիւնը չէ: Պատուիրատուները այդպէս կը պահանջեն, եւ...

ԶՈՀՐԱԲ ԸՌՔՈՅԵԱՆ «Խորապէս հաւատալով արդարութեան յաղթանակին` կը կանխազգամ ուշ կամ կանուխ Արցախ վերադարձի իրողութիւնը»: ԶԱՔԱՐ ՔԷՇԻՇԵԱՆ Արդէն 35 տարուայ պատմութիւն ունի Արցախի Շուշի քաղաքի «Վարանդա» մանկական, պատանեկան եւ երիտասարդական երգչախումբը, որը հիմնել է լիբանանահայ խմբավար, շուիահար ու դուդուկահար Զաքար Քէշիշեանը: Այդ տարիների ընթացքում «Վարանդա»-ն մօտ 200 համերգ է ունեցել Արցախում` Ստեփանակերտ, շրջաններ, զօրամասեր, դպրոցներ եւ այլ վայրեր, Հայաստանում, Լիբանանում: Իր...

Հայաստանի Հանրապետութեան կրթութեան, գիտութեան, մշակոյթի եւ մարմնակրթութեան նախարարութեան աջակցութեամբ, Հայաստանի պետական սենեկային նուագախումբը՝ գեղարուեստական ղեկավարութեամբ խմբավար Սիփան Օլահի (Բրիտանիա), 21-30 սեպտեմբերին հիւրախաղերով ելոյթ պիտի ունենայ Հնդկաստանի եւ Չինաստանի մէջ` ներկայացնելով Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան 35-րդ տարեդարձին նուիրուած համերգային ծրագիր: Յիշեալ համերգներուն իբրեւ մենակատար ելոյթ պիտի ունեայ լիբանանահայ սոփրանօ Շողիկ Թորոսեան: Հնդկաստանի մէջ համերգները պիտի հովանաւորէ Հնդկաստանի մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանութիւնը: Համերգաշարի...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Ուսումնական նոր տարեշրջանի մը սեմին ենք արդէն: Մէկ խօսքով` դպրոցական վերամուտ: Սա նաեւ կը նշանակէ վերադարձ դէպի վարժարան, իսկ հայ աշակերտին համար` հայ դպրոց: Նոր պատեհութիւն: Տարբեր ուրախութիւն եւ հպարտանք: Այս բոլորը կը տեսնենք եւ կը զգանք, որովհետեւ իբրեւ հայեր, մանաւանդ` սփիւռքահայեր, մեզի համար հայ վարժարանը ոչ միայն հայ աշակերտին երկրորդ տունը նկատած ենք, այլ` իբրեւ հիանալի եւ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Գամիշլիի Քաղաքապետարանը Յիշատակեց Քաղաքի Հիմնադրութեան Հարիւրամեակը Հովանաւորութեամբ Գամիշլիի քաղաքապետարանին, 20 օգոստոսին «Ազատի» զբօսայգիին մէջ մեծ շուքով յիշատակուեցաւ Գամիշլիի հիմնադրութեան 100-ամեակը: Իր ելոյթին մէջ Սուրիոյ ժողովրդավարական ուժերու ընդհանուր հրամանատար Մազլում Ապտի անդրադարձաւ շրջանին մէջ տեղի ունեցող քաղաքական եւ ապահովական զարգացումներուն: Ան շեշտեց Սուրիոյ մէջ նոր քաղաքական փուլի մը ձեւաւորման կարեւորութիւնը` ընդգծելով, որ քրտական ազգային իրաւունքներու ապահովումը, մայրենի լեզուով...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Ժողովրդավարական կարգեր որդեգրած եւ խորհրդարանական կառավարման վարչաձեւ ունեցող երկիրներու մէջ սովորական երեւոյթ է խորհրդարանի մէջ կառավարութեան հարցապնդումի նիստերու կայացումը: Շատ մը երկիրներու մէջ նմանատիպ նիստերը տեղի կ՛ունենան ճշդուած կանոնաւոր պարբերականութեամբ: Վարչապետին կողմէ հակիրճ զեկուցումէ մը ետք, նախարարները եւ վարչապետը կը պատասխանեն երեսփոխաններու հարցումներուն: Շատ յաճախ, հարցումները գրաւոր ներկայացուած կ՛ըլլան նախապէս, պատասխաններն ալ գրաւոր պատրաստուած նոյնպէս նախարարներուն կողմէ: Հարցապնդումը...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Ոչ միայն հետաքրքրական, այլ նաեւ արժէքաւոր  է մուսալեռցի Մովսէս Ա. քհնյ. Շրիգեանի յուշագրութիւնը, որ կը ներկայացնէ տէր հօր  անակնկալներով լեցուն կեանքի ճանապարհը, որ կը սկսի Մուսա Լերան Եօղուն Օլուք գիւղէն, 1903 թուականին, հասնելով Ամերիկայի տարբեր քաղաքներ` 20-րդ դարու վերջերուն: Նախքան անդրադառնալը այս հրատարակութեան` պէտք է արձանագրենք, որ այս հրատարակութիւնը կարելի դարձաւ շնորհիւ Նարեկ Ա. քհնյ. Շրիգեանին, այժմ` վախճանած,...

Ներածութիւն Սփիւռքի զօրաշարժի խորհրդաժողովի երկրորդ կլոր սեղանը նուիրուած էր ազգային արժէքներու եւ Հայ եկեղեցւոյ դերակատարութեան ուսումնասիրութեան` սփիւռքի մէջ հայկական ինքնութեան պահպանման եւ զարգացման պարունակին մէջ: Քննարկումները տեղի ունեցան այնպիսի ժամանակաշրջանի մը, երբ հայ ժողովուրդը կը դիմագրաւէ բազմաթիւ մարտահրաւէրներ` քաղաքական, անվտանգային, ժողովրդագրական, մշակութային եւ արժեհամակարգային: Այս մարտահրաւէրները կը շօշափեն ոչ միայն Հայաստանի Հանրապետութիւնը, այլ նաեւ ամբողջ սփիւռքը` անհրաժեշտ դարձնելով վերաիմաստաւորել հայ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Հայաստանի Կրթական Համակարգը Մեծապէս Ետ Է, Ըստ OECD-ի PISA 2025 Միջազգային Կրթական Գնահատման Ծրագիրի Պաշտօնական Տուեալներուն  Սեպտեմբեր 8-ին հրապարակուած են OECD-ի PISA 2025 միջազգային կրթական գնահատման ծրագիրի պաշտօնական տուեալները, որոնց մասին ահազանգեց ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Հայաստանի Ազգային ժողովի «Հայաստան» խմբակցութեան պատգամաւոր Լիլիթ Գալստեան` դիտել տալով, որ անոնք լիովին մերկացուցին, այսպէս կոչուած, կրթական բարեփոխումներու իրական երեսը: Ան կը...

Ուսումնասիրաց-Միացեալ Նախակրթարանը ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քեսապցի երիտասարդներ տարագրութենէն առաջ աշխատելու կ՛երթային դէպի Մերսին, Այաս, Փայաս եւ մինչեւ Ատանայի կողմերը: Անոնք գլխաւորաբար իբրեւ բեռնակիր կ՛աշխատէին որոշ ժամանակ եւ յետոյ գիւղ կը վերադառնային: Քեսապցի կարգ մը ընտանիքներ ալ մնայուն բնակութեան հիմեր դրած էին Ալեքսանտրէթի մէջ: Ալեքսանտրէթի մէջ մեծ թիւով քեսապցիներ բնակութիւն հաստատեցին տարագրութենէն ետք: Քեսապէն դէպի մօտակայ քաղաքներ` Անտիոք եւ Լաթաքիա երթեւեկը հետիոտն...

ՇԱՂԻԿ Գ. Խ. Կրնանք երկարօրէն վիճիլ եւ վստահաբար յաղթական դուրս գալ այնպիսի վէճէ մը, ուր կ՛արծարծուին ու կասկածի տակ կ՛առնուին`  լիբանանահայ վարժարանին այժմէականութիւնը, նորարարութիւններուն հետ քայլ պահելու անոր պատրաստուածութիւնն ու պատրաստակամութիւնը, անոր կողմէ  կրթական ժամանակակից հասկացողութիւններու կիրարկումը եւ նման այլ հարցեր: Ի վերջոյ, ինչի՞ մասին է խօսքը, երբ ոչ իրազեկ անհատներ կը քննադատեն հայ դպրոցը եւ անոր ընդհանուր մակարդակը: Ի՞նչ...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Քաղաքացին վաղուց սորված է հրաշքի սպասել  Լիբանանի մէջ: Ծորակը կը բանայ` ջուրի յոյսով: Անջատիչին կոճակը կը սեղմէ` լոյսի բաղձանքով: Սակայն իւրաքանչիւր անգամ, հրաշքի փոխարէն, հաշուեցոյց  մը (facture) կը ներկայացուի անոր: Փողոց կ՛ելլէ` կենսոլորտային մաքուր միջավայր տեսնելու երազով: Բայց աղբակոյտերը, գարշահոտութիւնը իրմէ առաջ  արդէն հասած  կ՛ըլլան` զինք  դիմաւորելու: Շուկայ կը մտնէ` գէթ քանի մը «մարսելի» գիներ գտնելու ակնկալութեամբ: Բայց...