Յօդուածներ

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Ներաշխարհս` խռոված, բայց հայու արդար հպարտութեամբ եւ ի խորոց սրտի, կը շնորհաւորեմ Հայաստանի Հանրապետութեան վերանկախութեան 35-րդ տարեդարձը։ Այսօր, սակայն, տօնական խանդավառութեան կողքին, մեր հոգիներուն մէջ կայ նաեւ խոր վիշտը՝ խոցուած հայրենիքին, բռնագրաւուած ու հայաթափուած Արցախ աշխարհին եւ մեր անթաղ նահատակներու յիշատակին համար։ Սեպտեմբեր 21-ը միայն տօն չէ։ Ան նաեւ յիշատակի, խոնարհումի եւ ազգային ուխտի օր է։ Այս սրբազան...

ԱԼՊԵՐ ՊԱԼԱՊԱՆԵԱՆ Այսօր հաւաքուած ենք յիշելու հայ ժողովուրդի նորագոյն պատմութեան ամէնէն նշանակալից էջերէն մէկը` Մուսա Լերան հերոսամարտը: Մուսա Լերան հերոսամարտը պատմական դէպք մը չէ միայն: Ան հայ ժողովուրդի կամքին, արժանապատուութեան, միասնականութեան եւ գոյատեւելու վճռականութեան վկայութիւնն է: 1915-ին, երբ Օսմանեան կայսրութեան տարածքին հայ ժողովուրդը ենթարկուած էր Ցեղասպանութեան եւ բռնագաղթի, Մուսա Լերան հայութիւնը մերժեց ենթարկուիլ իր ճակատագիրը որոշող բռնութեան: Քառասուն օր իրենց...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Միացեալ Նահանգներ  Անուշաւան Արք. Դանիէլեան Ներկայ Գտնուեցաւ Կարգ Մը Նախաձեռնութիւններու 21 սեպտեմբերին Ամերիկայի Արեւելեան թեմի առաջնորդ Անուշաւան արք. Դանիէլեան, ՄԱԿ-ի մէջ Լիբանանի դեսպան Ահմատ Արաֆայի հրաւէրով ներկայ եղաւ Նիւ Եորքի հիւպատոսարանին մէջ կայացած հաւաքի` ի պատիւ Լիբանանի վարչապետ Նաուաֆ Սալամի: Սրբազան հայրը վարչապետ Սալամի փոխանցեց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. վեհափառին ողջոյններն ու ջերմ աղօթքները` բարեյաջող առաքելութեան համար:...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Մեր օրերուն ամէն բան հեղինակազրկելու, վարկաբեկելու, արժէքներու եւ կառոյցներու հանդէպ ժխտական վերաբերում ցուցաբերելու լուրջ մթնոլորտ գոյութիւն ունի: Ամէն մարդ ամէն բանի մասին ըսելիք ունի: Ընկերային ցանցերը եւ ընդհանրապէս «ազատութեան» խորագիրին տակ գրառումները, կեցուածքները եւ մանաւանդ պատասխանատու մարդոց կողմէ արտայայտութիւնները խորքին մէջ ոչ մէկ շահեկան կամ կառուցողական ընթացք կու տան: Ընդհակառակն, ամէն բանի մասին խօսիլը, ամէն ինչի մասին կարծիք...

ԱՆԻ ԱՍՏՈՒՐԵԱՆ Մեր յօդուածագիրին մտածումներուն տեղ կու տանք` միաժամանակ նշելով, որ Դաշնակցութիւնը չէր կրնար անտարբեր մնալ հակասահմանադրական եւ եկեղեցական կանոնները ոտնակոխող իշխանութիւններու միջամտող քաղաքականութեան: Նաեւ` քաղաքական կուսակցութիւն մը  խորհրդարանական ընտրապայքարներուն կը համագործակցի ազգային հիմնախնդիրներուն շուրջ` Ցեղասպանութիւն, Արցախ, սփիւռք, յստակ դիրքորոշում ունեցած եւ իր գաղափարները բաժնած քաղաքական գործիչներու եւ ուժերու հետ: ԽՄԲ. Զանգը հնչեց: Կարդացած գիրքը բազմոցին ձգեց, «Ո՛վ կրնայ ըլլալ»,...

Երկուշաբթի, 14 սեպտեմբեր 2026-ին, Խաչատուր Աբովեանի անուան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանին (ՀՊՄՀ) մէջ տեղի ունեցաւ «Փոխակերպուող հայաշխարհ. գործընթացներ եւ իրողութիւններ» միջազգային գիտաժողով-աշխատաժողովը` կազմակերպութեամբ ՀՊՄՀ-ին եւ Հայկազեան համալսարանին: Գիտաժողովը կու գար աւարտին հասցնելու 2022-ին (Երեւանի մէջ) եւ 2023-ին (Հայկազեանի մէջ) տեղի ունեցած «Հայութեան տեղաշարժերը եւ փոխակերպումները 20-րդ դարուն եւ 21-րդ դարու սկիզբին» վերնագիրով զոյգ գիտաժողովները: Մասնագէտներու, հայագէտներու եւ ուսանողներու ներկայութեան գիտաժողովին...

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ Հայաստանի Ազգային ժողովի ամպիոնից իշխանական մեծամասնութեան պատգամաւոր Արման Եղոյեանի` սեպտեմբերի 15-ին Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան վերաբերեալ հնչեցրած յայտարարութիւնները ընթացիկ քաղաքական բանավէճի շրջանակներից դուրս գալու յաւակնութիւն ունեն: Եղոյեանը Դաշնակցութիւնը բնորոշել է` որպէս «աղէտաբեր, կոնֆլիկտածին մի կուսակցութիւն», պնդել, թէ այն «ախտահարել է ամբողջ հայ քաղաքական միտքը», իսկ դաշնակցականութեան մասին յայտարարել է, որ այն պէտք է «մինչեւ արմատները արմատախիլ արուի հայ քաղաքական...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Հայաստանի ներքին գործոց նախարարութիւնը կ՛առաջարկէ հնգապատկել Հայաստանի քաղաքացիութիւն ստանալու եւ տասնապատկել քաղաքացիութենէ հրաժարելու համար նախատեսուած պետական տուրքի չափը: 2028 թուականի յունուար 1-էն քաղաքացիութիւն ստանալու վճարումը 138 տոլարէն պիտի բարձրանայ մինչեւ 689 տոլարի, իսկ քաղաքացիութիւնը դադրեցնելու վճարումը` 413-էն մինչեւ 4132 տոլար: Նախագիծը նաեւ կը սահմանէ բնակութեան աւելի խիստ պահանջներ: Այս փոփոխութիւնները ուժի մէջ պիտի մտնեն Ազգային ժողովին կողմէ հաստատուելու...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Բողոքագիր Յղուեցաւ Հայաստանի Դիւանագիտական Ներկայացուցչութիւններուն Արցախեան, հայաստանեան եւ սփիւռքեան շարք մը հասարակական կազմակերպութիւններ ու գործիչներ բողոքագիրով մը դիմեցին  Հայաստանի մէջ հաւատարմագրուած դիւանագիտական ներկայացուցչութիւններուն` իրենց ընդվզումն ու մերժումը արտայայտելով Ազրպէյճանի կողմէ բռնագրաւուած Արցախի տարածք տարբեր երկիրներու ներկայացուցիչներուն այցելութեան եւ այդ այցելութիւններուն ընթացքին կատարուած անթոյլատրելի հրապարակային գործողութիւններուն դէմ: Բողոք-դիմումին մէջ կը նշուի. «Նման այցերը չեն կարող դիտարկուել բացառապէս իբրեւ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քեսապ, ինչպէս նաեւ Մուսա Լեռ եւ յարակից հայկական բնակավայրեր առաջին համաշխարհային պատերազմէն ետք Սուրիոյ Ալեքսանտրէթի ինքնավար Սանճագի կազմին մէջ մտած էին: Ալեքսանտրէթ Արդարեւ, առաջին համաշխարհային պատերազմի աւարտէն ետք, եւ Մուտրոսի զինադադարէն մէկ ամիս չանցած, 27 նոյեմբեր 1918-ին ֆրանսական զինուորական իշխանութիւնները իրենց գրաւման ենթարկուած շրջաններու վարչական կազմակերպման ձեռնարկած էին: Հալէպի վիլայէթին մաս կազմող Ալեքսանտրէթի, Անտիոքի, Պէյլանի եւ Հարիմի գաւառներէն...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայաստանի վերանկախացման թուականի` 21 սեպտեմբեր 1991-ի 35-ամեակն է այս տարի: Խորհրդային Միութեան, որուն մաս կը կազմէր Հայաստանը, Համայնավար կուսակցութեան գլխաւոր քարտուղար Լէոնիտ Պրեժնեւի մահէն ետք (1982-ին), Համայնավար կուսակցութեան ղեկին անցան ծերացած եւ հսկայ երկիրը կառավարելու անկարող ղեկավարներ: 1985-ի մարտին Խորհրդային Միութեան կոմունիստական կուսակցութեան Կեդրոնական կոմիտէի գլխաւոր քարտուղար ընտրուեցաւ Միխայիլ Գորբաչովը: Երկիրը կը գտնուէր տնտեսական ու քաղաքական ծանր վիճակի...

Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ 21 սեպտեմբեր 1991-ին տեղի ունեցաւ հանրաքուէ, որոշելու համար Խորհրդային Միութենէն անկախանալու հարցը: Նախապէս արդէն, 23 օգոստոս 1990-ին Հայաստանի Հանրապետութեան Գերագոյն խորհուրդը ընդունած էր Հայաստանի անկախութեան հռչակագիրը: * * * «Ազդակ» շաբաթ, 21 սեպտեմբեր 1991-ի թիւով, «Հանրաքուէին պատասխանը չի կրնար ոչ ըլլալ» խորագիրով խմբագրականով կը գրէր. «Հայաստանի Հանրապետութեան սահմաններէն ներս ապրող հայորդիները, այսօր` 21 սեպտեմբերին, վճռականօրէն «Այո՛» պիտի...

Յոյսի՜ Հայրենիք, Լոյսի՜ Հայրենիք, Հզօ՜ր Հայրենիք: Յ. ԹՈՒՄԱՆԵԱՆ 10-էն 17 մայիս 2026-ին երկար տարիներէ ի վեր մտածուած ու ծրագրուած դէպի հայրենիք երազային ճամբորդութիւն մը իրականութիւն դարձաւ Համազգայինի Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան ճեմարանի Ժ. դասարանի աշակերտութեան համար: Ծրագիրը կոչուեցաւ «Հայաստանագնացութիւն 2026», եւ այս ճամբորդութեամբ Ճեմարանը եղաւ լիբանանահայ առաջին վարժարանը, որ  իր հայեցի կրթութեան ծրագիրին մէջ ներառեց ամբողջ դասարանի մը հայաստանագնացութիւնը, աշակերտներուն...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Մեր հողը մեր պատիւն է: Եթէ ոեւէ մէկը հնարաւոր է համարում պատուի մի մասը թշնամուն յանձնել, ապա դա ընդամէնը վկայում է տուեալ անձի պիղծ տեսակի մասին...» ՍԱՄՈՒԷԼ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ (Պատմաբան, յուշարձանագէտ) Ինչպէս որ քաղաքական կեանքի մէջ դարձդարձիկ ու ստապատիր խօսքերը շահարկումի առաջնորդող արտայայտութիւններ են, որոնց վարժ են ժողովուրդներ, ազգեր, նոյնպէս, ըստ երեւոյթին, յարափոփոխ կեանքի թաւալքին զուգահեռ, ազգային արժէքներ` հող,...

«Տեղահանուածներու արդարութիւն` Արցախի հայ կիներու եւ մանուկներուն. վերադարձի իրաւունքի յառաջմղում` մարդկային իրաւունքներու, կալուածներու վերականգնման, մշակութային ժառանգութեան պահպանման եւ կայուն վերականգնումի միջոցով» խորագիրը կրող նախաձեռնութիւնը տեղի պիտի ունենայ 24 սեպտեմբեր 2026-ին, ժամը 17:00-ին, Ժընեւի Ազգերու պալատին (Palais des Nations) XI սրահին մէջ: Քննարկումը լուսարձակի տակ պիտի առնէ մարդասիրական եւ մարդկային իրաւանց շարունակուող հետեւանքները, որոնց ենթարկուած են 2023-ին Արցախէն բռնի տեղահան եղած...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ 21 սեպտեմբեր 2026-ին Հայաստանի Հանրապետութիւնը պիտի ամբողջացնէ իր վերանկախացած պետականութեան երեսունհինգ տարին եւ պիտի թեւակոխէ երեսունվեցերորդը: Երեսունհինգ տարի: Ժողովուրդի մը պատմութեան մէջ` ակնթարթ: Պետութիւն կառուցելու համար` բաւական երկար ժամանակ, որպէսզի արդէն կարելի ըլլայ ոչ միայն հպարտանալ ձեռքբերումներով, այլ նաեւ` անխնայօրէն հաշուարկել կորուստները, սխալները, ձախողումները եւ չօգտագործուած կարելիութիւնները: Ու այսօր` անկախութեան հերթական տարեդարձին ընդառաջ, մեզի պէտք է ոչ այնքան...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ «Հայաստանդ անուն ցանկալի, ձայն գորովական եւ փարելի, երկնաւոր երգոցն նուագաց արժանի, յորում ամենայն յուշք անցելոյն եւ յուշք ապառնեացն պահին, զոր ոչ կարացին հանել քերել ի շրթանց մերոց մանաւանդ թէեւ ի սրտից բռունք աշխարհիս եւ դիպուածք ժամանակաց, հնչեսցէ՜ այժմ ծագաց ի ծագս երկրի, եւ որք ի հեռաստանեայ սահմանս աշխարհի սփռեալ կան նժդեհութեամբ, ամենայն հայկազունք, ի լուր նորա`...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ 1915 թուական. լեռ մը,  ինքնապաշտպանութիւն մը` այդ լերան վրայ, նահատակներ` թիւով 18, անհաւատալի փրկութիւն մը` կարմիր խաչանիշ դրօշակով եւ ֆրանսական մարտանաւերով: Եւ այսպէս` Մուսա Լեռը, հերոսամարտը, լերան վրայ քաջաբար ինկած 18  նահատակներն ու ժողովուրդին փրկութիւնը: Այս է մուսալեռցիներուն հերոսական պատմութիւնը, ինքնութիւնը, յաղթանակը եւ գոյատեւումը: Ճիշդ է, որ ասոնք 111 տարի առաջ պատահած դէպքեր են, սակայն անոնք անցեալ չեն...

ՅԱԿՈԲ ԱՅՆԹԱՊԼԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան ընթացքին եթէ տեղի չունենար Մուսա Լերան քառասուն օրերու հերոսամարտը, վստահաբար մեր նախահայրերու օրրանը` չքնաղ Մուսա Լեռը, պատմականօրէն պիտի մնար շուքի մէջ, եւ հաւանաբար մուսալեռցիները պիտի ջարդուէին Տէր Զօրի անապատներուն մէջ, կամ, վերջին հաշուով, պիտի դառնային գաղթական բեկորներ... ցիրուցան ու անտէր: Հապա՞ եթէ պատմական Հայաստանի ողջ տարածքին այդ օրերուն ապստամբութիւնները համատարած բնոյթ ունենային` Վանի, Շապին Գարահիսարի, Ուրֆայի,...

ՆԱԹԱԼԻ ՔԵՆՏԻՐՃԵԱՆ 1915 թուականի ամրան, երբ Մուսա Լերան շրջանի վեց գիւղերու հայութիւնը ստացաւ բռնագաղթի հրամանագիրի լուրը, որոշեց չհնազանդիլ: Փոխանակ Տէր Զօր ուղարկուելու մահուան կարաւաններով` բնակիչները բարձրացան լեռ ու հոն կազմակերպեցին իրենց դիմադրութիւնը: Այդ որոշումը բաւական ծանր էր գիւղերու մանուկներուն համար, որոնց մանկութիւնը յանկարծ շաղախուեցաւ անգութ թշնամիին ստեղծած անապահով եւ սպառնացող միջավայրին հետ: Քառասունհինգ օրերու ընթացքին այդ փոքրիկները ապրեցան այն, ինչ...