Տօնածառի Լոյսերուն Մէջ Ընտանեկան Սրբութեան Վկայութիւն

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ

Կիրակի առաւօտ էր: Այնպիսի առաւօտ մը, որուն լռութիւնը տան մէջ կը տարածուի յստակ ու թեթեւ: Նեղացող սիրտերու լռութիւն չէ անիկա, այլ` այն տեսակ խաղաղութիւն, որուն մէջ մարդ կը զգայ, որ  բան մը կը մօտենայ, բան մը պիտի փոխուի, կարծէք`  բան մը պիտի յայտնուի երկինքէն: Կը զգայի, որ ոչ միայն դատարկութիւն է, ոչ միայն լռութիւն, այլ նաեւ ներքին արթնութեան շունչ է. բան մը պիտի բացուի, բան մը պիտի ըսեմ սրտովս` տան պատերուն:

Սովորական առաւօտի մը նման չէր այդ այգաբացը: Վերադարձի մը նախերգանքը, ընտանիքի համախմբում, վերադարձ` այն մեծ սրբութեան, որուն անունը տուն է, օճախ է:

Տարիներ անցան: Տօնածառին ճիւղերը մնացին սառած, խաւարի մէջ պահուած, քանի որ տունը կիսաւարտ կը մնար` առանց  հարազատ մօր եւ զաւակներուն:

Երբ կը հասնէր դեկտեմբերներու մայրամուտը, տունը կը լռէր: Կը զարմանայի, թէ առկայծումները ինչպէ՛ս կը կորսուէին, երբ ընտանիքս հեռու էր: Տարուէ տարի կը հաշտուէի այն մտքին հետ, որ տօնածառ մը տեղաւորելը իմաստ ունի միայն այն ատեն, երբ  զայն կը  շրջապատեն տան մէջ հասակ նետած ձայները. այն ծիծաղները, որոնք մանկութեան տարիներէն ի վեր տունը կը դարձնէին աւելի տուն, քան` տուն ժողուած պատերը:

Զաւակներս Լիբանանէն դուրս, կինս ալ` անոնց քով… Տարիներով  կը մտածէի` ինչո՞ւ յարդարեմ տօնածառը, երբ անոր շուրջ հնչող ծիծաղը, մանուկ ժամանակներու ուրախութիւնն ու խայտանքը կորսուած  էին հեռաւորութեան մէջ:

Երկար տարիներ միայնակ կը դիմաւորէի  Նոր տարին:

Այս տարի սակայն, Նոր տարին կը մօտենայ ոչ միայն օրացոյցով, այլ` վերադարձով:

Բայց բան մը փոխուած էր այս տարի: Եթէ չեմ սխալիր, ժամանակն իսկ կու գայ եւ փսփսայ. «Պատրաստուէ՛, պիտի գան»: Ու ես, ինչպէս որ հաւատաւոր մարդը կը մօտենայ իր ուխտավայրին, նոյն յուզումով կը մօտենամ տօնածառին: Ամէն շիւղ, ամէն լոյս, ամէն փոքր ապակիէ գնդակ ըսելիք մը կը պահէին կարծես:

Առաջին ճիւղը զարդարելու պահուն քալեցի տարիներու ընդմէջէն. տեսայ երիտասարդ  հայրը` յոգնած աշխատանքէն, բայց միշտ պատրաստ` տունը տօնական դարձնելու: Կ՛ըսեն, թէ մարդը չի նկատեր ժամանակին ընթացքը, բայց երբ կը  թափահարէ տօնածառին ճիւղերը, ժամանակը կը բացուի մարդուն առջեւ:

Սպասող տան մէջ կեանք կար եւ  ոգի:

Անկրկնելի առաւօտ մըն էր, լի` կենդանութեան շունչով: Երկար տարիներ շարունակ ես տօնածառ չէի յարդարած: Տունը դարձած էր ամայի նաւահանգիստ մը, ուր տօնական աղմուկը հազիւ կ՛ալեկոծէր քարափը: Զաւակներս հեռու` աշխարհի անկիւններուն մէջ, կեանքի  ընկերս` անոնց քով: Սակայն համակերպած էի այն մտքին հետ, որ տօնին խորքը չի կորսուիր, նոյնիսկ երբ տօնածառ չկայ տանս մէջ: Գիտէի, որ տօնը ունէր իր գաղտնի խորհուրդները, որոնք կը  ծնին միայն այն պահուն, երբ ընտանիքդ  քովդ է:

Այս կիրակի առաւօտը ունէր տարբեր լոյս, տարբեր բոյր. գիտեմ, որ բոլորը պիտի գան: Զաւակներս, կինս, մեր օճախը շունչով, լեզուով, աղմուկով, կեանքով պիտի  լեցուի. Նոր տարին  շունչով  պիտի  ժամանէ, ոչ` օրացոյցով:

Երբ  պահարանէն դուրս  հանեցի տարիներով փակուած տուփերը, օդին մէջ բուրեց մոռցուած եղանակին քաղցրութիւնը: Մինչ կը յարդարէի ճիւղերը, կը զգայի, որ այս պարզ աշխատանքը  հետզհետէ կը դառնար  անհուն ուրախութիւն մը: Իւրաքանչիւր ճիւղ, որ  կը բացուէր, կարծես պիտի ընդունէր այն ձեռքերը, որոնք տարիներ առաջ կը սեղմէին տօնական խաղալիքները` փոքրիկ մատներով, ուրախ կանչերով եւ անզուսպ ծիծաղով:

Եւ երբ կախեցի առաջին գնդակը, սիրտս սկսաւ թրթռալ: Ծիծաղ մը կու գար տարիներու հեռաւորութենէն: Զաւակներս կը մրցէին, թէ ո՞վ պիտի բարձրանայ աթոռին վրայ եւ առաջին զարդը տեղադրէ: Լսեցի մանկական չարաճճի ժպիտները, տեսայ փոքրիկ ձեռքեր, որոնք կը հպէին ճիւղերուն, կը խնդային, կը մրցէին: «Պապա՛, քիչ մը աջ… չէ՛, աւելի վեր»: Երբ պսակաձեւ լոյսերը փաթթեցի ծառին շուրջ, կարծես ձեռքերս կը բռնէր կինս` իրեն յատուկ յոգնաշատ, բայց միշտ տաք ժպիտով: Անոնք կարծէք քովս էին` չերեւցող, բայց այնքան ներկայ:

Լսեցի քաղցր հոգիով լեցուն ձայն մը` «Զգո՛ւշ, կ՛իյնաս»: Ապրեցայ բացակայութեան  խոր ցաւը: Ի՞նչ էր այս զգացումը: Արդեօ՞ք կարօտն էր, սէ՞րը, բացակայութի՞ւնը… թէ՞ բոլորը միասին:

Կ՛ըսեն, որ տօնը լոյս է: Բայց այսօր բաւարար է մէկ անգամ նայիլ տօնածառին եւ հասկնալ, որ լոյսը միայն չի  ճառագայթեր  փոքրիկ լամբերէն: Լոյսը այն պահն է, երբ կը գիտակցիս, որ ընտանիքը բախտաւորութիւն մըն է, անոր արժէքը չի նուազիր ժամանակին հետ:

Տօնածառը կը բարձրանար քիչ-քիչ, կը բացուէին ճիւղերը, կը թրթռային, եւ սենեակը կը տաքնար` նոյնիսկ առանց վառարանի: Ինչպէ՞ս կրնայ տուն մը տաքնալ միայն հաւատքով: Բայց կը  հաւատամ, որ կը տաքնայ, որովհետեւ տունը շնչող արարած մըն է, եւ երբ լոյս կը վառես անոր մէջ, կեանք կու տաս անոր հոգիին: Այդ հոգին երկար ժամանակ քնացած էր, բայց հիմա կը զարթնու: Ինչո՞ւ: Որովհետեւ տունը գիտէ, որ իր հարազատները պիտի գան: Տունը կը լսէ անոնց մօտեցող քայլերը,  նոյնիսկ հեռուէն, բայց` այնքան յստակ, որ անոր լռութիւնը կը սկսի երգել:

Տօնածառը քիչ-քիչ կը վերածուի կենդանի արարածի մը, որուն ճիւղերուն վրայ կը կախես ոչ միայն խաղալիքներ, այլ նաեւ` բոլոր այն տարիներու թաքուն ցանկութիւններդ ու դժուարութիւններդ յաղթող հաւատքը:

Տօնածառը կը լեցուի ջերմ լոյսերով, սենեակը կը  դառնայ տուն` իսկական օճախ, որ կը ծաղկի ոչ թէ պատերով, այլ` սպասումով, շունչով, ոգիով: Նստած` անտես շնորհակալութիւն մը կը շշնջամ. «Մարդու մեծագոյն սրբութիւնը իր ընտանիքն է»:

Ինծի համար այդ շողացող լոյսերը միայն լամբեր չեն: Այդ պսպղուն ծառին ճիւղերը  պարզ զարդեր չեն այլեւս: Անոնք հող ու ջուր դարձած յիշողութիւններ են, միաժամանակ ` շունչ տուող  ապագայ: Մինչեւ սիրելիներու ժամանումը, անձկութեամբ կը  սպասեմ  համախմբումի օրը. տունը պիտի լեցուի ձայնով, խօսքով, այո՛, այն ներող ու սիրող շուքով, որ կը հովանաւորէ մեր ամբողջ գոյութիւնը:

Տունը «տուն» կը դառնայ միայն այն ատեն, երբ ան լեցուն է` սիրելիներու ներկայութեամբ, ջերմութեամբ, յիշողութիւններով, հոգատարութեամբ ու կապով: Առանց այդ մարդոց` ամենագեղեցիկ տունն անգամ  կը մնայ դատարկ տարածք:

Երանի՜ այն մարդուն, որուն տունը լոյս կը վառի ոչ իբրեւ զարդարանք, այլ` յիշեցում, որ կեանքին ամէնէն բարձր երջանկութիւնը… միասին ըլլալն է:

Տօնածառը դարձած է խորհրդանիշ:

Խորհրդանիշ` ժամանակի, որ կը կորսուի, բայց կը գտնուի նոյն ակնթարթին մէջ:

Խորհրդանիշ` կարօտի, որ կը մաշեցնէ, միաժամանակ կը կենդանացնէ:

Խորհրդանիշ` այն անշօշափելի ուժին, որուն անունը ընտանիք է:

Տօնածառի փայլուն լոյսերուն մէջ կը տեսնեմ ոչ միայն գունաւոր լոյսեր, այլ` մարդկային սրտի համբերութեան մեծ խորհուրդը:

Միայն այդ ատեն ես կը գիտակցիմ, որ պարզ արարք չէ տօնածառը զարդարելը: Աղօթք է ան:

Աղօթք, որ կը  բանայ տան դռները, կը վերականգնէ թախծոտ սիրտը, կը նորոգէ յիշողութիւնն ու յոյսը:

Աղօթք, որ կը պահէ, կը կրէ մէկ  ճշմարտութիւն, օրհնուած է այն տունը, որ կը սպասէ իր հարազատներուն:

Եւ մեծագոյն սրբութիւնը այն սիրտն է, որ կը համբերէ մինչեւ սիրելիներու վերադարձը: