ԴՈԿՏ. ՅԱՐՈՒԹ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ
Իր նոր բանաստեղծական հաւաքածոյով՝ «Կատարեալը եւ Դուն», Վիգէն Յովսէփեան ընթերցողին կը ներկայացնէ անսովոր խորունկ աշխարհ մը՝ մտաւոր եւ զգացական ճամբորդութիւն մը, որ կը խօսի ոչ միայն հայու կեանքին, այլեւ մարդկային գոյութեան ընդհանրական պայքարին մասին:
Յովսէփեանի միտքերը իրար յաջորդող պատում մը ունին իրենց մէջ, միաժամանակ խոր զգացական եւ մտաւոր ճշգրտութիւն մը: Գրուած արեւմտահայերէնով՝ հաւաքածոն ինքնին լեզուի պահպանում է, բայց նաեւ ըմբոստացում՝ լռութեան դէմ: Իւրաքանչիւր կտորի մէջ, յաճախ կը տեսնենք, որ բանաստեղծը կը խօսի իր ներաշխարհին հետ՝ անդրադառնալով աքսորուած ըլլալու իրականութեան, սիրոյ հզօր ուժին եւ շատ անգամ իր սիրտին հետ օտարանալու խլացուցիչ ցաւին մասին:
Գիրքը կը սկսի համանուն գործով՝ «Կատարեալը եւ Դուն», ուղղուած իր աղջկան՝ Արեւին: Այս բանաստեղծութեան մէջ Յովսէփեան կը խորհրդածէ կատարեալի եւ մարդուն ներքին ամբողջութեան որոնումին մասին: Ան կը գրէ. «…կատարեալը սրտերու մէջ կը ծնի, մտքերու մէջ կը ծաղկի» աշխարհի մը մէջ, ուր խիղճը եւ մարդկայինը օրէ օր կը չքանան: Սակայն, շարունակելով՝ ան կը խրատէ, որ պէտք է ատել չարը եւ ընդունիլ բարին, «…այդպէս ալ պէտք է փակես դռները մատղաշ սրտիդ, խաւարին առջեւ եւ ատելութեան, պէտք է սորվիս ատել՝ նոյնինքն ատելութիւնը»: Բանաստեղծը կը յիշեցնէ նաեւ, որ իսկական զօրութիւնը ոչ թէ յաղթանակին մէջ է, այլ՝ ազնուութեան:
Հաւաքածոն այնուհետեւ կը բացուի իբրեւ քարտէս մը՝ աքսորի եւ յիշողութեան: «Պահը Լուռ» բանաստեղծութեան մէջ, ժամանակը կը դառնայ զրուցակից, իսկ յիշողութիւնը՝ թէ՛ բեռ, թէ՛ փրկութիւն: «Խուց Քառակուսի»ին մէջ, բանաստեղծը կը ներկայանայ հոգեբանական բանտի մը մէջ, ուր յոյսը եւ յուսահատութիւնը կ՛ապրին կողք կողքի՝ լոյսի եւ ստուերի նման: Ամէն տող կը կրէ վերապրողի շունչը՝ աւելի շատ ծնած ներքին պատերազմէ մը, քան՝ արտաքին յաղթանակէ:
Գիրքը ունի նաեւ իր աշխարհագրութիւնը: Բանաստեղծութիւնները կը թափառին քաղաքէ քաղաք, Երեւանէն Լոս Անճելըս, Նիւ Եորքէն մինչեւ Լիբանան: «Ես / Այս Քաղաքը» բանաստեղծութեան մէջ, Յովսէփեան կը նոյնացնէ անհատականը եւ հաւաքականը. «Ես եմ այս քաղաքը,» կը գրէ ան, ուր ամէն քար կը պահէ յիշողութեան բեկոր մը, եւ ամէն դէմք կը կրէ պատմութիւն մը՝ կիսաւարտ մնացած ժամանակին մէջ:
Յետագայ բաժիններուն մէջ՝ «Նիւ Եորք, Նիւ Եորք», «Երեւանդ, Երեւանս», եւ «ԼԱ Դրախտավայր», Յովսէփեան կ՛անդրադառնայ Սփիւռքի տարակերպութեան՝ պատկանիլ ամէն տեղ բայց նոյն ատեն ոչ մէկ տեղ: Անոր նկարագրութիւնները Նիւ Եորքի կեանքին եւ Լոս Անճելըսի հոգեկան նահանջին մասին կը դառնան հայելիներ՝ արտացոլելով ոչ միայն արտաքին աշխարհ մը, այլ՝ ներքին վիճակ մը՝ գիտակցութիւն մը, բաժնուած գոյատեւումի եւ իմաստի միջեւ:
Սակայն, այս ամբողջ մելամախձոտութեան մէջ, բանաստեղծը կը պահէ իր խոր մարդասիրութիւնը: Ան երբեք չի կորսնցներ յոյսը: Իր բանաստեղծութիւնները կը ճանչնան խաւարը, ապա՝ դանդաղօրէն բայց անկեղծութեամբ՝ դուրս կու գան անոր մէջէն:
Լեզուականօրէն, Յովսէփեանի արեւմտահայերէն արձակ բանաստեղծութեան ոճը ունի բանաստեղծական քնարերգութիւն մը, բայց նաեւ փիլիսոփայական պարզութիւն մը: Իր լեզուն կը յիշեցնէ Սիամանթոյի եւ Սեւակի ձայները, ժամանակակից թօնով, խորունկ, ներքին եւ հոգեբանականօրէն ճշգրիտ:
Արաւել քան գրական աշխատանք մը՝ «Կատարեալը եւ Դուն»ը կը դառնայ հայելին ամբողջ սերունդի մը՝ ճնշուած յիշողութեան եւ գաղթի, հաւատքի եւ յուսախաբութեան, սիրոյ եւ ատելութեան, հայրենացման եւ սփիւռքացման միջեւ:
Վերջապէս, խորքին մէջ, Յովսէփեանի այս հատորը պատգամ մըն է մարդուն՝ տոկալու եւ պայքարելու աշխարհի բոլոր անարդարութիւններուն դէմ: Անիկա պատգամ մըն է՝ ապրելու իմաստալից կեանք մը՝ իբրեւ մարդ եւ իբրեւ հայ, որ կը նշանակէ ոչ թէ խուսափիլ խաւարէն, այլ՝ սորվիլ քալել անոր մէջ՝ աչքերուն մէջ լոյսը պահելով:
