Յօդուածներ

ՎԼԱԴԻՄԻՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ Արցախի Հանրապետութեան վաստակաւոր իրաւաբան Իրաւաբանական իմաստով անձեռնմխելիութեան եզրոյթի տակ հասկացւում է մարդու եւ քաղաքացու, պետութեան որոշ պաշտօնատար անձանց կարգավիճակը, տուեալ դէպքում` նրանց պաշտպանուածութիւնը ցանկացած հակաիրաւական ոտնձգութիւնից: Անձեռնմխելիութեան հաստատութիւնը հազարամեակների պատմութիւն ունի: Դեռեւս Հռոմէական կայսրութիւնում, պատրիկների եւ պլեբէյների միջեւ պայքարի արդիւնքում պլեբէյները հասան նրան, որ նրանց կողմից ընտրուած ներկայացուցիչների` ժողովրդական տրիբունների անձը յայտարարուեց սրբազան ու անձեռնմխելի, եւ ցանկացած մարդ,...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Մեր անմիջական շրջապատին մէջ յաճախ կը լսենք, թէ այլեւս պէտք է զանց առնել դասականութիւն բուրող խորագիրներ, ձերբազատիլ կարգախօսային բառերու շքերթէն, շրջանցել, այսպէս ըսած,  կաղապարուած մտածումներու պարտադրանքը եւ հարցերուն մօտենալ առարկայականօրէն, քննական միտքով եւ առանց բարդոյթի: Այսինքն, ըսել ուզուածը հաւանաբար այն է, որ յօդուածները պէտք է ըլլան հատու` իրենց բովանդակութեամբ, եւ ցնցիչ` իրենց խորագիրով, որպէսզի ընթերցասէր (եթէ տակաւին գոյութիւն...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Չինաստանը այսօր միջազգային քաղաքականութեան եւ տնտեսութեան մէջ իր հաստատուն տեղը ունեցող երկիր է: Փորձագէտներու գնահատականներով, անիկա իր տնտեսական ուժով մօտակայ 20 տարուան մէջ պիտի գերազանցէ Միացեալ Նահանգներու տնտեսական ուժը: Հայ-չինական յարաբերութիններուն մասին գրելը բաւական խոր պատմագիտական ուսումնասիրութեան կը կարօտի: Այս յօդուածով պիտի անդրադառնամ, թէ վերջին տասնամեակին ի՛նչ ոլորտներու մէջ զարգացան այդ յարաբերութիւնները, եւ թէ ինչպէ՛ս ապագային Հայաստանը կրնայ...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Հայոց յուշատետրին մէջ օգոստոս 26-ին վերապահուած էջը պատուած է ահաւոր սեւով: Արիւն եւ սուգ կայ այնտեղ... 26 օգոստոս 1915-ին ցեղասպան թուրքը մարմնաւորող ոճրագործներ դաշոյններով մորթոտեցին Հայկեան Հանճարին ճառագայթող մեծութիւններէն երկուքը` անզուգական Դանիէլ Վարուժանն ու Ռուբէն Սեւակը: Հայ ժողովուրդին դէմ Թուրքիոյ կողմէ պետականօրէն գործադրուած ցեղասպանական մեծ ոճիրին մասին պատմագրական եւ արխիւային հսկայական գրականութիւն մը գոյութիւն ունի: Հաստափոր հատորներ կը...

 ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Իւրաքանչիւր քաղաքական կուսակցութիւն ունի իր քաղաքական, ընկերային եւ տնտեսական աշխարհահայեացքը, որուն կը հետեւի եւ կ՛արտայայտուի իր ծրագիրին ու դաւանած գաղափարաբանութեան համաձայն: Կան կուսակցութիւններ, որոնք մոլեռանդօրէն ազատ շուկայական տնտեսութեան գաղափարախօսութեան կը հետեւին: Քաղաքական, ընկերային եւ տնտեսական ամէն երեւոյթ կը դիտեն շուկայի ակնոցով: Անոնց համար պետութեան եւ քաղաքացիին միջեւ յարաբերութիւնները հիմնուած են շուկայի շահերուն վրայ, այլ ոչ թէ` հասարակութեան համընդհանուր...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Անցեալ շաբաթ Գերմանիոյ վարչապետ Անկելա Մերքել այցելեց Վրաստան, Հայաստան եւ Ազրպէյճան: Ըստ լրատուական միջոցներու հաղորդումներուն, անոր Հայաստան այցելութիւնը եւ հանդիպումները Հայաստանի ղեկավարութեան հետ շատ կառուցողական էին: Կ՛ակնկալուի ընդլայնել հայ-գերմանական քաղաքական, մշակութային եւ առեւտրային յարաբերութիւնները: Մերքելի այցը խիստ անհրաժեշտ խթան էր Հայաստանի նոր ժողովրդավարական կառավարութեան համար: Զգայուն հարցերէն մէկը, որուն ուշադիր կը հետեւէին...

Արցախի Հանրապետութեան 27-ամեակի նշումը ինքնին փաստացի իրականութիւն է, որ հայոց երկրորդ հանրապետութիւնը պետականաշինութեան եւ անոր ընդհանուր շրջագիծին մէջ գոյութիւն ունեցող բոլոր ոլորտներուն ուղղութեամբ ժամանակի եւ բազում մարտահրաւէրներու ուղղութեամբ կարեւոր փորձառութիւն կուտակած է: Անդառնալի ուղղութիւններ են անոնք` պաշտպանական, կրթական, մշակութային, գիւղատնտեսական, զբօսաշրջային, ֆինանսատնտեսական, ներդրումային, վերաբնակեցման, որոնք կը համոզեն, որ կայացած է իրողապէս անկախ հանրապետութեան գոյառման, զարգացման բոլոր նախադրեալները արդէն իսկ ամբողջացուցած...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան 30 օգոստոսին ցաւակցական հեռագիր յղեց Ռուսիոյ պետական Տումայի երեսփոխան Իոսիֆ Քոպզոնի մահուան առիթով, սակայն նոյնը չըրաւ (առնուազն մինչեւ այս պահս) Միացեալ Նահանգներու Ծերակոյտի անդամ Ճոն ՄքՔէյնի մահուան առիթով, ինչ որ ճիշդ որոշում մըն է: Հարցը այն է, որ առաջինը, ինչպէս վարչապետ Փաշինեան իր հեռագիրին մէջ նշած է, «հայ ժողովուրդի հաւատարիմ ընկեր, հայ-ռուսական յարաբերութիւններու...

Զ. ԹՈՐԻԿԵԱՆ Չեղաւ, չպատահեցաւ... չստացուեց: Բազմիցս խոստացած էի այցելել Վահէին պարտէզը, բնագաւառ մը կամ աւելի մօտիկ ըլլալով բնութեան` գործունէութեան դաշտ մը, որ սրտիս երբեք չէ խօսած: Միշտ ալ քաղաքի մէջ ապրած ըլլալով` վարժուած եմ պոռչտուքի, երթեւեկի, իրարանցումի, փոշիի, ձայնի, բարձր ձայնի, բաղաձայնի, սուր աղմուկի եւ շարունակ գերաղմկալի աղմուկի: Տարբեր էր Վահէին հորիզոնը: Ան ակնածանքով եւ խանդով կ՛անդրադառնար, թէ որքա՜ն հաճելի...

ՓԱՌԷՆ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ 1981-ի աշնան, ուսումս ամբողջացնելու միտումով, որոշեցի երթալ Լիբանան եւ հետեւիլ Համազգայինի Հայագիտական բարձրագոյն հիմնարկի ուսումնական քառամեայ ծրագրին: Այնտեղ էր, որ առաջին անգամ հանդիպեցայ Վահէին` ի շարս այլ տղոց ու աղջիկներու, որոնք նոյն նպատակով ժամանած էին Պէյրութ այդ տարիներուն: Այդ օրերուն պարսկահայ ուսանողներուն թիւը կը գերազանցէր այլ երկիրներէ եկած ուսանողները, որոնց համար իբրեւ հանրակացարան` տրամադրուած էր Նշան Փալանճեան ճեմարանի...

ՏԻԳՐԱՆ ՊԷՕՃԷՔԵԱՆ Պարսկահայ Վահիկը: Այսպէս ճանչցուած էր, երբ տակաւին զինք նոր ճանչցայ: Ութսունական թուականներու սկիզբներն էր, երբ քանի մը ընկերներով եկած էին Լիբանան եւ Համազգայինի Նշան Փալանճեան ճեմարանի մէջ կը հետեւէին Հայագիտականի դասընթացքներուն: Ամէն առաւօտ կը հանդիպէինք իրարու, երբ ինք կու գար իր գրասենեակը, «Երեւանեան» կեդրոն, եւ յաճախ միասին` ընկերներով կը նախաճաշէինք կեդրոնին դիմացը գտնուող ֆուլ պատրաստողին քովէն: Ընդհանրապէս կէսօրները...

ԿԱՐՕ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ Սիրելի՛ Արմէն Յարութիւնեան, Գրեթէ քառասուն օր եղաւ, եւ գացիր առանց ըստ սովորութեանդ ՑԸ մը ըսելու: Յուղարկաւորութենէդ ետք գրեցի քեզի հասցէագրուած թիւ 2 նամակը:  Պիտի չստանաս անիկա, պարզ այն պատճառով, որ չղրկեցի, մտածելով թէ ... Գրած էի յուղարկաւորութեանդ ու թաղումիդ մասին:  Նամակս շարունակած էի նաեւ անդենական մեկնումիդ խորհրդածութիւններով:  Մտորումներ, որոնք արտայայտեցի այնպիսի դիտարկումներով, որոնք անկարելի է, որ չանհանգստացնէին հայատառ մամուլի...

ԵՐԵՒԱՆ, «Էրմենիհապեր».- Թուրքիոյ Պուրսա քաղաքի Սեթպաշ թաղամասին մէջ գտնուող եւ մօտաւորապէս 300 տարուան հինութիւն ունեցող հայկական եկեղեցին վաճառքի հանուած է 1,5 միլիոն տոլարով: Եկեղեցւոյ վաճառքին մասին յայտարարութիւնը «սեփականատիրոջ» կողմէ տեղադրուած է «Bursasehirportali.com» կայքին վրայ: Նկատի ունենալով, որ նշեալ անձը կը գտնուի արտասահման, վաճառքով կը զբաղի անշարժ գոյքի գործակալ մը: Պուրսայի հիմնադրամներու շրջանային վարչութեան արձանագրութեանց մատեանին մէջ  1986-ին նշուած է, որ...

ՎԱՀԷ Յ. ԱԲԷԼԵԱՆ «Ղազար Չարըգը պէտք է հալածեն, Պէտք է ազատիլ այդ անիծածէն Իր գործերն իր պէս միշտ առեղծուած են, Կ՛արժէ, որ խածնեն ու միշտ հալածեն» Մէջբերումը ըրած եմ Թուրիկէն` «Ծիծաղ ազգային միջազգային» գիրքէն, որ լոյս տեսած է Պէյրութ, 1982-ին (էջ 190). «Քառեակ»-ը նախ լոյս տեսած է Լիբանանի «Ազդակ» օրաթերթին մէջ 1 յունուար 1938-ին: Թուրիկը նման ակնարկներ ըրած է նախորդող տարիներուն ալ, նմանապէս «Ազդակ»` օրաթերթին...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Արձակուրդով Ալասքա երթալու ժամանակ, շաբաթ մը ծովու վրայ հաճելի օրեր անցուցինք ընտանիքս ու ես: Այդ շաբթուան ընթացքին, դիտումնաւոր, աշխարհէն կտրուած էի: Չէի ուզեր ո՛չ կարդալ, ո՛չ ալ գրել: Շքեղ զբօսանաւուն վրայ, տեղեակ չէի, թէ ի՛նչ կ՛անցնի կը դառնայ մեր մոլորակին վրայ: Զբօսանաւուն վերելակներուն գետնի գորգերը ամէն օր կը փոխարինուէին այդ օրուան անունը կրող տարբեր գորգով մը, որ մեզի...

Թուրքիոյ խորհրդարանի նախագահին Պաքուի մէջ կատարած յայտարարութիւնը Երեւան-Անգարա յարաբերութիւններու կարգաւորման ուղղութեամբ հին յանկերգի վերահնչումն է: Եըլտըրըմը պարզապէս վերաբանաձեւած է նախապայմանային քաղաքականութեան առաջին բաղադրիչը: Եթէ Հայաստանը «չվերադարձնէ Ազրպէյճանի գրաւուած հողերը», ապա հայ-թրքական յարաբերութիւնները չեն կրնար կարգաւորուիլ: Ան խօսած է նաեւ «Հայ-ազրպէյճանական եւ հայ-թրքական յարաբերութիւններու մէկ ամբողջութիւն ըլլալուն մասին` պարզ դարձնելով, որ Անգարա-Երեւան յարաբերութիւններու կարգաւորման նախափուլը Պաքու-Երեւան յարաբերութիւններու բնականոնացումն է: Եւ ուրեմն`...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Վերջերս բոլորը` ՄԱԿ-ը, անոր ընդհանուր քարտուղարը, Մոսկուան, Ուաշինկթընն ու Փարիզը, ինչպէս նաեւ տեղական, շրջանային ու միջազգային մամուլը կը խօսին Սուրիոյ մէջ զինուորական նոր գործողութիւններու մասին: Մինչ ամերիկեան կողմը մտահոգութիւն կը յայտնէ սուրիական բանակին կողմէ Իտլիպի դէմ սպասուող յարձակումին առնչութեամբ եւ կը սպառնայ Սուրիան հարուածել, եթէ կառավարական ուժերը այդ յարձակումին ընթացքին քիմիական զէնք օգտագործեն, ռուսական կողմը մտահոգութիւն կը յայտնէ...

Եմէնի «բաժանումը» Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Միջազգային լսատեսողական եւ գրաւոր լրատու աղբիւրներ երեքշաբթի, 28 օգոստոսին, լայն արձագանգ եղան Եմէնի ողբերգական վիճակին մասին նոյն օրը լոյս աշխարհ եկած` ՄԱԿ-ի խումբ մը մասնագէտներու այն տեղեկագիրին, որ «բոլոր կողմերը» յանցաւոր կը նկատէ աւելի քան 3 տարիէ ի վեր շարունակուող նախճիրներուն եւ կը խոստանայ յառաջիկայ ամիս ամբողջական տեղեկագիր մը ներկայացնել ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդին` հիմնաւորելով իր մեղադրանքները:...

ԽԱՉԻԿ ԽԱՉԵՐԵԱՆ Գաղտնիք չէ արդէն, որ ապրիլեան թաւշեայ յեղափոխութեամբ հայ ժողովուրդը իր արդի պատմութեան կարեւորագոյն նուաճումներէն մէկը արձանագրեց` կոտրելով զինք արիւնաքամ ընող աւատապետական համակարգի անել թուացող օղակը ու վերցնելով ինքնիշխանութեան ա՛յն ձեռնոցը, որ գետին շպրտուած մնացած էր արդէն աւելի քան քսանամեակէ մը: Ցաւօք, հայ քաղաքական աւագանին միայն թերի ներկայացուցչութեամբ կրցաւ քայլ պահել ժողովրդային պատմական այս ոստումին հետ, եւ եղան անոնք,...

ՀՕՄ-ի 6-րդ նաւապտոյտին` դէպի Եւրոպայի տարբեր երկիրներ ու Ռուսիա,  280 մասնակիցները վերադարձան իրենց տուները` խանդավառ յուշերով: Նաւապտոյտը սկիզբ առաւ յուլիս 22-ին, Սթոքհոլմէն եւ 2 շաբթուան ընթացքին այցելեց 7 երկիրներ: Նաւագնացութեան առաջին օրը ճամբորդները առիթը ունեցան հանդիպելու Շուէտի միաւորի ՀՕՄ-ուհիներուն, որոնք յատուկ շրջագայութիւն մը կազմակերպած էին դէպի թագաւորական պալատ, հայկական եկեղեցի եւ Հայ կեդրոն: Մասնակից անդամներն ու ճամբորդները ծանօթացան իրարու` փոխանակելով...