Յօդուածներ

ԳԷՈՐԳ ԽՈՒԴԻՆԵԱՆ Պատմագիտութեան դոկտոր «Վէմ» համահայկական հանդէսի խմբագիր  2020-ին Երեւանի մէջ լոյս տեսաւ «Քրիստափոր Միքայէլեանի անտիպ նամակները» հատորը` խմբագրութեամբ պատմաբան Երուանդ Փամպուքեանի: Ասիկա «Վէմ» համահայկական հանդէսի նորաստեղծ մատենաշարի առաջին հատորն է, որ շարունակութիւնն է Հրաչ Տասնապետեանի խմբագրութեամբ Պէյրութի մէջ 1993-ին հրատարակուած Քրիստափոր Միքայէլեանի «Նամականի»-ին: «Քրիստափոր Միքայէլեանի անտիպ նամակները» հատորը, որ նուիրուած է Քրիստափոր Միքայէլեանի ծննդեան 160-ամեակին, տպագրուեցաւ հովանաւորութեամբ Ալիս Պօղոսեանի`...

Ե. Փ. 2020-ին Երեւանի մէջ լոյս տեսաւ «Քրիստափոր Միքայէլեանի անտիպ նամակները» հատորը` խմբագրութեամբ պատմաբան Երուանդ Փամպուքեանի: Ասիկա «Վէմ» համահայկական հանդէսի նորաստեղծ մատենաշարի առաջին հատորն է, որ շարունակութիւնն է Հրաչ Տասնապետեանի խմբագրութեամբ Պէյրութի մէջ 1993-ին հրատարակուած Քրիստա.փոր Միքայէլեանի «Նամականի»-ին: «Քրիստափոր Միքայէլեանի անտիպ նամակները» հատորը, որ նուիրուած է Քրիստափոր Միքայէլեանի ծննդեան 160-ամեակին, տպագրուեցաւ հովանաւորութեամբ Ալիս Պօղոսեանի` ի յիշատակ անոր մեծ հօր` Արամ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Նոր Գիւղի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ Հիմնադրութեան 90-Ամեակ 1930-ին Նոր Գիւղի հայահոծ թաղամասի սրտին մէջ Հայոց ցեղասպանութենէն մազապուրծ հայ ժողովուրդի զաւակները սուրիական հողին վրայ հիմը դրին Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ պատմական եկեղեցւոյ` նախաձեռնութեամբ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ օրուան կաթողիկոս Սահակ Բ. Խապայեանի: Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին հալէպահայութեան համար սովորական եկեղեցի մը չեղաւ, այլ այն ազգաշունչ եւ կրօնաբոյր ապաստանարանը,...

Արցախի դէմ շղթայազերծուած թուրք-ազերիական պատերազմին մանրամասնութիւններուն, անոր ետին թաքնուած նպատակներուն, պատերազմին ընթացքին եւ լուսաբանումներուն մասին Միջին Արեւելքի Հայ դատի գրասենեակի պատասխանատու Վերա Եագուպեան առաջին օրէն իսկ հարցազրոյցներ ունեցաւ արաբական եւ հայկական շարք մը լսատեսողական լրատուամիջոցներու եւ գրաւոր մամուլին հետ: Տեղեկատուական մարզին մէջ գործող լրատուամիջոցներն են հետեւեալները. «Մայատին», «Պլումպըրկ Արապիա», «Ալ Եաում Ալ Սուրիա», «Ալ Հուրրա», «Ինտիփենտընթ Արապիա», «Ռոհանի Թի. Վի.»,...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Գիւմրիի Մէջ Մկրտուեցան Արցախէն Ժամանակաւորապէս Հայաստան Տեղահանուածները Գիւմրիի Հայ կաթողիկէ աթոռանիստ Սրբոց Նահատակաց եկեղեցւոյ մէջ, ձեռամբ Գառնիկ ծ. վրդ. Յովսէփեանի, Գրիգոր Ա. քհնյ. Մկրտչեանի եւ Նարեկ քհնյ. Թադէոսեանի մկրտուեցան հակամարտութեան պատճառով ժամանակաւորապէս Հայաստան տեղահանուած 13 արցախցի: Ըստ կարգ մը լրատուական աղբիւրներու, մկրտուողները անոնք են, որոնց կեցութեան հարցը այս  օրերուն հոգացին «Հայկական քարիթաս»-ը եւ  Հայ կաթողիկէ առաջնորդարանը: Մկրտուող...

Լենկթիմուրի Արշաւանքները Եւ Քարաքոյունլուներու Ու Աքքոյունլուներու Տիրապետութիւնը ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Աղուանից Կաթողիկոսական Աթոռը Գանձասարի Մէջ Գանձասար Խաչենի գահերէց իշխան Հասան Ջալալի նահատակութենէն ետք, 1261-ին, անոր յաջորդեց որդին` Աթաբէկ Իվանէ, որ իշխեց մինչեւ 1287 եւ մահէն ետք անոր յաջորդեց որդին` Ջալալ Բ.: Իսկ Ջալալ Բ.ի յաջորդեց որդին` Իվանէ Բ.: Հետզհետէ, Հասան Ջալալեաններու տիրոյթներուն միացան Դոփեաններու կալուածները` Ծար գաւառը: Վերին Խաչենի կամ Ծարի...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Կառավարման ժողովրդավարական համակարգի տէր պետութիւններու մէջ գայթակղութեան մը կամ ծանրակշիռ ձախողութեան մը պարագային երկրին ղեկավարը կը հրաժարի: Այսպէս` Արեւմտեան Գերմանիոյ ամէնէն ականաւոր վարչապետներէն Ուիլի Պրանտթ 1974-ին հրաժարեցաւ իր պաշտօնէն, երբ պարզուեցաւ, թէ իր մտերիմ օգնականներէն մէկը Արեւելեան Գերմանիոյ գաղտնի սպասարկութեան` Սթազիի գործակալ մըն է: Միացեալ Նահանգներու նախագահ Ռիչըրտ Նիքսըն իր կարգին 9 օգոստոս 1974-ին հրաժարեցաւ «Ուոթըրկէյթ»-ի գայթակղութեան պատճառով:...

Քանի մը օրէն ամիս մը պիտի ըլլայ, որ աւարտած է արցախեան նորագոյն պատերազմը, սակայն անոր անբուժելի խոցն ու վէրքը շշմեցուցած է հայորդին: Արտասովոր է կացութիւնը, վիճակը: Յետպատերազմեան տուայտանքի եւ տառապանքի իւրայատուկ օրեր կ՛ապրինք: Հիմա արդէն ա՛լ յայտնի է, որ պատերազմի աւարտի օրերուն իսկ թշնամիին հակակշիռին տակ կը գտնուէին հարաւային շրջանները, ներառեալ` Հադրութը: Անցեալ քանի մը օրերուն, առանց փամփուշտ մը արձակելու,...

Հողին տիրութիւն ընելը կարեւոր է նոյնքան, որքան` անոր համար պատերազմիլը: Տիրութիւն ընել` զայն չլքելով, անոր վրայ ապրելով: Եթէ ակնարկ մը նետենք պատմութեան էջերուն վրայ, պիտի տեսնենք, որ պատերազմներու աւարտին յաղթանակն ու պարտութիւնը զինեալ ուժերն ու մանաւանդ դիւանագիտական հմտութիւն ունեցող-չունեցողները, բանակցելու ճկունութիւն ունեցող-չունեցողները կը սահմանեն: Հողին վրայ ապրող ժողովուրդն ալ, սակայն, իր պայքարը կը մղէ` կառչած մնալով անոր: Որքան պարպուի հողը...

Յ. Պ. Մոռնանք պահ մը հայկական լրատուամիջոցներու հաղորդածները: Մեր ընկալուչը դարձնենք դէպի օտար մամուլը, ան պարտուածի ցաւին վրայ քացախ կը թափէ: Օտարները Վարդանանց պատերազմ չեն ունեցած եւ չեն գիտեր, թէ ի՛նչ է բարոյական յաղթանակը: Առանց հասցէներ ճշդելու` լսել օտարներու դատումները ազերի-թուրք միացեալ ուժերու Հայաստան-Արցախի դէմ նախայարձակման եւ անոր արդիւնքի մասին: «Բացորոշ կերպով մեծ վնասողը Հայաստանն է: Ան պէտք է վերադարձնէ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Հայաստանի վարչապետի եւ Ազրպէյճանի ու Ռուսիոյ նախագահներու համատեղ յայտարարութիւնը, որ հրապարակուեցաւ 9 նոյեմբեր 2020-ին, վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի կողմէ ներկայացուեցաւ իբրեւ զինադադարի փաստաթուղթ եւ ոչ թէ` Արցախի հարցի վերջնական լուծում: Թէեւ այս համաձայնագիրը վերջ դրաւ շարունակուող պատերազմին, սակայն իրականութեան մէջ անիկա աւելին էր, քան զինադադարը: Անիկա կը ներառէր 1990-ական թուականներուն հայերու կողմէ ազատագրուած...

«Վ. Վ. ՓՈՒԹԻՆ» Ստորեւ կը ներկայացնենք Վահէ Սարգսեանի կողմէ ռուսերէնէ թարգմանուած Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութինի կողմէ իբր թէ Զօրի Բալայեանին ղրկուած նամակը, որուն մէջ բաւական հետաքրքրական տուեալներ կան: Յարգելի՛ Զօրի Հայկի, Ուղիղ 7 տարի 1 ամիս առաջ` 2013 թ. հոկտեմբերի 24-ին, հրապարակել էի ձեր` ինձ ուղղուած նամակի պատասխանը: Ելնելով այն իրողութիւնից, որ այս օրերին հազարաւոր նամակներ եմ ստանում Արցախում, Հայաստանում եւ իմ երկրում ապրող...

ՂԵՒՈՆԴ ՌՈՊԷՐ ՔԵՆՏԻՐՃԵԱՆ Մինչ այս օրերուս ողջ հայութիւնը կ՛ապրի տագնապալից պահեր, Լուսաւորչի կանթեղին դիմաց կանգնած` կը փորձեմ հասկնալ մեր հայ ժողովուրդին ու հայրենիքի գլխուն եկած սրտաճմլիկ ու ցաւալի փորձանքը եւ որոնել մեր պատմութեան մեծագոյն անկումներուն ու ազգակործան դէպքերուն ու արարքներուն դրդապատճառները: Սիրելի՛ հայորդիներ, թղթատելով մեր ողջ պատմութիւնը` պիտի տեսնէք, թէ ո՛չ մէկ թշնամի կրցած է հայութիւնը պարտութեան մատնել: Ո՛չ Հռոմը`...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Ազգիս բախտի անիւը չի բանում, Չխկչխկում է Ջրաղացի չախչախի նման Կեանքի աղացքարի ժէռուտին... Տրտում ամայութիւն է, Երեխաներ չկան փողոցում, Որ չարաճճիութիւններ անեն, Մայթից իջնեն ճանապարհի մէջ, Աւտոներից խոյս տան, սլքտան... Զոհերին ենք յանձնում պատմութեանը, Տեղաւորում ենք Յօշոտուած հայրենիքի գրկում, Որի պաշտպանութեան համար Դարձան նահատակ: Դաւաճան դաւոն դաւել է... Երկնում է երկինքը, երկնում է երկիրը, Ծիրանի ծովը չի երկնում,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Amicus Plato, sed magis amica veritas Aristote «Կը սիրեմ Պղատոնը, բայց աւելի կը սիրեմ ճշմարտութիւնը»: Այսպէս խօսած է Արիստոտէլ իր ուսուցիչ Պղատոնի տեսութիւններուն մասին: «Հայափրկման գործընթաց պէտք է մեկնարկի», կ՛ըսէ սահմանադրագէտ Գոհար Մելոյեանը` Հայաստանի կացութեան մասին: Հայաստան եւ սփիւռք(ներ) մարդիկ յուզուած են: Ներսը եւ դուրսը, հայեր անձնատուր կ՛ըլլան ապագայաբանական եւ քաղաքական առաւել կամ նուազ գրքունակ վերլուծումներու, որոնք յաճախ...

Արցախի դարպասը փակուելուն հետ հայ քաղաքական միտքը արցախահայութեան, Հայաստանի ժողովուրդին դիմագրաւած աղէտալի դժուարութիւնները յաղթահարելու կարող քաղաքական ուժերու պահանջը պէտք է բարձրացնէ առանց յապաղումի: Ժամանակը հասած է վերջ տալու ժողովրդավարութիւն քարոզող, բայց ցուցարարներ բանտարկող, տնտեսական բարելաւումներ խոստացող, բայց միայն գողեր բռնելու յանկերգով ժողովուրդը օրօրող, յաղթանակ շեփորող, բայց ժողովուրդը պարտութեան առաջնորդող ղեկավարներու անպատասխանատու ընթացքին: Որեւէ իշխանութիւն, եթէ երկրին ու ժողովուրդին շահերը մինչեւ...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Շատ հաւանաբար շատեր պիտի ըսեն, թէ` «Ի՞նչ կապ կրնայ ունենալ այս թեման մեր օրերու ողբերգութեան հետ: Ժամանա՞կն է նման հարցեր արծարծելու»: Այո՛, ճի՛շդ ժամանակն է: Եթէ ընթերցումը շարունակէք մինչեւ վերջ, հարցը կը յստականայ: Կ՛ըսեն, որ «Կնոջ գեղեցկութեան երեք քառորդը հմայքն է»: Ճի՛շդ է` իգական սեռի գրաւչութիւնը պայմանաւորուած է նախ եւ առաջ իր ներքին հմայքով, եւ ոչ թէ` արտաքին...

Ա. Ա. Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութին 17 դեկտեմբեր 2015-ի տարեկան մամլոյ ասուլիսին ընթացքին յայտարարեց: «Շատ դժուար եւ նոյնիսկ անկարելի է, ինչպէս կը տեսնէք, համաձայն գտնուիլ Թուրքիոյ ներկայ իշխանութիւններուն հետ, ինչպէս մեր փորձառութիւնը ատիկա կ՛ապացուցէ: Եւ նոյնիսկ երբ մենք այո՛ ըսենք թուրքերուն, կը դաշունահարուինք մեր կողքէն կամ կռնակէն` մեզի համար անհասկնալի պատճառներով»: Փութինի կատարած այս բնութագրումը բացառիկ մեկնաբանութիւն մըն է ռուսեւթրքական...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Այդ օր, հաւանաբար բոլորին նման, հեռաձայնս ձեռքիս ու ինչպէս միշտ` հեռատեսիլին դիմաց նստած, օրուան հայկական լուրերուն կը հետեւէի: Պատերազմ էր, եւ հակառակորդը դարձած էր ոսոխ: Պատահեցաւ անսպասելին: Անիծեա՛լ օր: Ու ահա գլխաւոր լուրը եկաւ ու ամէն բան եւ ամէն ինչ գլխուս մէջ խառնեց: Ինչպէ՞ս բացատրեմ, երբ արդէն երեւակայութիւնս սկսած էր զիս ալ հալածել: Միտքերու պատկերաւոր ժխոր: Իսկ եթէ...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ «Փրկիչ» անուանեցին մարդու մը, որ փաստեց, թէ դրածոյ է արտաքին ուժերու: Ան կատարեց իրեն տրուած պատուէրը` յանձնեց Արցախը: Հիմա կարգը հասաւ ներկայ Հայաստանի սահմաններու քննարկման` պատրուակելով աղբաման նետուած հին քարտէսներ: Պէտք է համբերել, կռուելով, պէտք է շարունակել պայքարը` ի սպաս Հայաստան աշխարհի ամբողջականութեան: Այս ոջիլանման մարդն ալ կ՛անցնի` իրեն հետ տանելով ներկայ խորշակը: Հայաստանը կը մնայ կանգուն: Կը...