Հայրենի Կեանք

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ

Գիւմրիի Մէջ Մկրտուեցան Արցախէն Ժամանակաւորապէս Հայաստան Տեղահանուածները

Գիւմրիի Հայ կաթողիկէ աթոռանիստ Սրբոց Նահատակաց եկեղեցւոյ մէջ, ձեռամբ Գառնիկ ծ. վրդ. Յովսէփեանի, Գրիգոր Ա. քհնյ. Մկրտչեանի եւ Նարեկ քհնյ. Թադէոսեանի մկրտուեցան հակամարտութեան պատճառով ժամանակաւորապէս Հայաստան տեղահանուած 13 արցախցի: Ըստ կարգ մը լրատուական աղբիւրներու, մկրտուողները անոնք են, որոնց կեցութեան հարցը այս  օրերուն հոգացին «Հայկական քարիթաս»-ը եւ  Հայ կաթողիկէ առաջնորդարանը:

Մկրտուող 13 արցախցիներէն մէկն էր աւելի քան 45 օր դիրքերը պահող Սամուէլ Պաղտասարեանը, որ քանի մը օրով եկած էր ընտանիքը  տեսնելու: Ան Ասկերանի շրջանի Աւետարանոց գիւղէն է: Սամուէլ նշած է, որ «Մեղքերէ մաքրուիլը եւ իսկական քրիստոնեայ դառնալն է» իրեն համար մկրտութեան խորհուրդը:

Երեք Նոր Դրոշմաթուղթ` Նուիրուած «Պատմական Մշակութային Յուշարձաններ» Ծրագրին

 

30 նոյեմբեր 2020-ին «Հայփոստ»-ին կողմէ շրջանառութեան մէջ դրուած է երեք դրոշմաթուղթ` նուիրուած «Հայաստանի պատմական մշակութային յուշարձաններ» ծրագրին:  «Հայփոստ»-էն կը տեղեկացնեն, որ 240 հայկական դրամ անուանական արժէքով դրոշմաթուղթին վրայ պատկերուած է Վայոց ձորի մարզի Ագարակաձորի կամուրջը (մ.թ. 13-րդ.), որ կը գտնուի Արփա գետին վրայ, Ագարակաձոր գիւղէն 2,5 քիլոմեթր դէպի արեւմուտք: Միակամար կամուրջը գործած է մինչեւ 1970-ական թուականները:

330 հայկական դրամ անուանական արժէքով դրոշմաթուղթին վրայ պատկերուած է Շիրակի մարզի Մարմաշէնի վանքը (մ.թ. 10-11-րդ.), որ տեղակայուած է Ախուրեան գետի ձախ ափին, եւ որ կը հանդիսանայ հայկական ճարտարապետութեան լաւագոյն յուշարձանախումբերէն մէկը: Յայտնենք, որ յուշարձանախումբին գլխաւոր եկեղեցին կառուցած է Վահրամ Պահլաւունին 988-1029 թուականներուն:

350 հայկական դրամ անուանական արժէքով դրոշմաթուղթին վրայ պատկերուած է Շիրակի մարզին մէջ գտնուող Երերոյքի տաճարը (մ.թ. 6-րդ.):

Երերոյքը եռանաւ պազիլիք է` երեք զոյգ խաչաձեւ մոյթերով, չորս անկիւններուն երկյարկ սենեակներով: Ունի հարուստ զարդարիչ յարդարանք:

Հաղորդենք, որ դրոշմաթուղթերը տպագրուած են Ֆրանսայի «Cartor» տպագրատան մէջ, իւրաքանչիւրը` 10 հազար տպաքանակով: Դրոշմաթուղթերուն դիտաւորման հեղինակն է Վահագն Մկրտչեանը: 240, 330 եւ 350 հայկական դրամ անուանական արժէքով երեք փոստային դրոշմաթուղթերու հետ միասին «Հայփոստ»-ը հրապարակած է նաեւ 120 հայկական դրամ արժողութեամբ նուիրատուութեան կտրօնը: Կտրօններուն վաճառքէն գոյացած հասոյթը պիտի ուղղուի Հայաստանի պատմական մշակութային յուշարձաններու պահպանման ծրագիրին:

Տղան, Որ Դաշնակը Փոխարինեց Զէնքով. «Պի. Պի. Սի.»-ի Տեղեկատուութիւնը Անհետ Կորած Հայ Զինուորին Մասին

Բրիտանական հեղինակաւոր «Պի.Պի.Սի.» լրատուամիջոցը տեղեկատուութիւն պատրաստած է արցախեան երկրորդ պատերազմի ընթացքին անհետ կորած զինուորին` 22 տարեկան Սողոմոնին մասին:

Լրատուամիջոցը նշած է, որ դաշնակ եւ սաքսոֆոն նուագող Սողոմոնը պատերազմի ընթացքին իր երաժշտական գործիքը փոխարինած է զէնքով:

«Բանակին ծառայելէ առաջ սաքսոֆոն նուագել սորվեցաւ, որպէսզի այնտեղի նուագախումբին մաս կազմէ, բայց այն վայրը, ուր ծառայութեան գնաց, նուագախումբ չկար», ըսած է Սողոմոնին քոյրը: Ան աւելցուցած է, որ եղբայրը փոքր տարիքէն իսկ կռիւը չէր սիրեր:

Հոկտեմբեր 1-էն ի վեր Սողոմոնին մասին իր ընտանիքին անդամները որեւէ տեղեկութիւն չունին:

«Սողոմոնին խումբին հրամանատարը յայտնած է, որ ան մահացած է, մինչ ուրիշ մը ըսած է, որ յաջորդ օրն իսկ իրենք միասին եղած են», նշած է անհետ կորած զինուորին քոյրը:

22 տարեկան զինուորին հարազատները իրենց յոյսը չեն կորսնցներ եւ կը շարունակեն յուսալ, որ Սողոմոնը օր մը պիտի վերադառնայ: «Միշտ յոյսով կը սպասեմ, որ Սողոմոնը պէտք է գայ», յայտնած է Կամսարը` Սողոմոնի հայրը:

Լրատուամիջոցը աւելցուցած է, որ բազմաթիւ ընտանիքներ կը սպասեն իրենց անհետ կորած որդիները, իսկ ցարդ կը շարունակուի զոհուածներու մարմիններուն նոյնականացման գործընթացը:

Ստեփանակերտի Մէջ Կը Վերականգնուին Պատերազմէն Ետք Աւերուած Բնակարաններն Ու Ենթակառուցուածքները

Արցախի մէջ տեղի ունեցած պատերազմական գործողութիւններէն ետք մայրաքաղաք Ստեփանակերտի մէջ աւերուած բնակարաններն ու հանրային եւ կենսական նշանակութիւն ունեցող ենթակառուցուածքները կը վերականգնուին: Այս մասին կը տեղեկացնեն Արցախի արտակարգ իրավիճակներու պետական ծառայութենէն:

«Մինչեւ շինարարութեան սկսիլը Արտակարգ իրավիճակներու պետական ծառայութեան, Ռուսիոյ արտակարգ իրավիճակներու նախարարութեան եւ քաղաքաշինութեան նախարարութեան ներկայացուցիչները կատարած են վնասներու չափագրում: Հիմա արդէն Ստեփանակերտի եւ շրջաններուն մէջ սկսած են վերանորոգման եւ վերակառուցման աշխատանքները», յայտնած են Արտակարգ իրավիճակներու պետական ծառայութենէն:

Կառոյցէն նաեւ նշած են, որ Ռուսիա մարդասիրական աջակցութեան շրջանակին մէջ երկու անգամ շինանիւթ ուղարկած է Ստեփանակերտ` պատերազմին պատճառով ստեղծուած մարդասիրական աղէտը յաղթահարելու նպատակով:

Դրոշմաթուղթ` Տիանա Աղաբէկ Աբգարի Յիշատակին

Հայաստանի փոստային ծառայութիւնը` «Հայփոստ»-ը, յայտարարեց Տիանա Աղաբէկ Աբգարին նուիրուած (1859-1937) փոստային դրոշմաթուղթ` հրապարակելու մասին` իբրեւ շարունակութիւնը իրենց ամէնամեայ «Հայոց պատմութիւն» ծրագիրին: 120 դրամ անուանական արժէքով փոստային դրոշմաթուղթը  (30.0 x 40.0 մմ) պատկերն է` Ճափոնի մէջ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան (1918-1920) պատուաւոր հիւպատոսին:

Տեղեկացնենք, որ Տիանա Աղաբէկ Աբգարեան ծնած է 12 հոկտեմբեր 1859-ին, Ռանկուն, Բրիտանական Պուրմա: Փոքր տարիքին իր ընտանիքին հետ հաստատուած է Կալկաթա, ուր հայկական աշխուժ գաղութ մը գոյութիւն ունեցած է: Ծնողները եղած են պարսկահայ, հայրը` Նոր Ջուղա քաղաքէն, իսկ մայրը` Շիրազէն: Ան եղած է ընտանիքին 7 զաւակներէն ամէնէն փոքրը: Տիանա Աբգար իր նախնական ուսումը ստացած է Կալկաթայի Ս. Սանդուխտեան վարժարանի աղջկանց դպրոցին մէջ: Ան սահուն կը խօսէր հայերէն, անգլերէն, հինտու եւ ճափոներէն:

Տիանա Աբգար 1888-ին, 29 տարեկանին կ՛ամուսնանայ Աբգար Միքայէլ Աբգարի հետ, որուն մօր ընտանիքին արմատները Տիանայի մօր ծննդավայրէն էին:

Աբգար ընտանիքի անդամները մեծանուն առեւտրականներ եղած են հարաւային եւ ծայրագոյն արեւելքի զանազան երկիրներու մէջ:

1891-ին երիտասարդ զոյգը կը հաստատուի Ճափոնի Եոքոհամա քաղաքը ու կ՛ընդլայնէ ընտանեկան առեւտուրի գործունէութիւնը` հիմնելով արտածման ու ներածման ընկերութիւն մը: Տիանան կը զբաղի իր զաւակներուն դաստիարակութեամբ եւ նոյն ժամանակ կը սկսի գրելու: Յաջորդաբար լոյս կը տեսնեն անոր գրական եւ պատմագիտական 10 գիրքերը, որոնցմէ երեքը նուիրուած էին Հայաստանի ու հայութեան դէմ գործուած բռնութիւններուն, ջարդերուն եւ տեղահանութեան:

Տիանա Աբգար օտար շրջանակներու մէջ համարձակօրէն կը ներկայացնէ հայ ժողովուրդի ծանր վիճակը Օսմանեան կայսրութեան մէջ, եւ իր ջանքերուն շնորհիւ է, որ Ճափոնը կ՛ըլլայ առաջին երկիրը, որ կը ճանչնայ Հայաստանի անկախութիւնը 1920-ին:

Գնահատելով Տիանա Աբգարի հայրենասիրական գործունէութիւնը` այդ օրերուն Հայաստանի արտաքին գործոց նախարար Համօ Օհանջանեան զայն կը նշանակէ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան Ճափոնի դեսպան եւ Եոքոհամայի հիւպատոս: Ան մեծ ճիգ կը թափէ Հայաստանի նորաստեղծ հանրապետութեան ճանաչման համար ու կը յարգուի միջազգային դիւանագիտական շրջանակներու կողմէ: Սակայն ան չի բաւարարուիր. կը զբաղի նաեւ բարեսիրական գործունէութեամբ` օգնելով 1915-ի Ցեղասպանութենէն փրկուած գաղթականներուն:

Տիանա Աբգար կը մահանայ 67 տարեկանին`  8 յուլիս 1937-ին: Ան կը թաղուի Եոքոհամայի օտարներու գերեզմանոցը, ամուսնոյն կողքին:

1920 թուականի յուլիս 20-ին, իբրեւ յարգանք իր մարդասիրական ջանքերուն, Համօ Օհանջանեան` Հայաստանի արտաքին գործերու նախարարը, Տիանա Աբգարը նշանակած է Ճափոնի մէջ, իբրեւ պատուաւոր հիւպատոս:  Այսպիսով Տիանա Աբգար դարձաւ առաջին հայ կին դիւանագէտը եւ առաջին իսկ կինը, որ երբեւէ նշանակուած է որեւէ դիւանագիտական պաշտօնի վրայ 20-րդ դարուն:

Նոյն 1920 թուականին Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան անկումէն ետք Աբգարի պաշտօնը կտրուկ դադրեցաւ: Այնուամենայնիւ, Տիանա Աբգար մինչեւ իր կեանքի` շուրջ երկու տասնամեակ շարունակեց իր մարդասիրական գործունէութիւնը` օգնելով Հայոց ցեղասպանութիւնը վերապրողներուն, որոնք հասած էին հեռաւոր ափեր եւ հեռաւոր արեւելքը ապաստան գտած էին, որպէսզի գոյատեւեն խաղաղ երկիրներու մէջ եւ սկսին նոր կեանքի:

Ըստ Նախարար Միրզոյեանին, Արցախ Վերադարձան Աւելի Քան 55 Հազար Գաղթականներ

Արցախի  տարածքային կառավարման եւ զարգացման նախարար Ժիրայր Միրզոյեան լրագրողներու հետ ունեցած մամլոյ ասուլիսի ընթացքին յայտնեց, որ ցարդ Հայաստանի տարբեր շրջաններէ Արցախ վերադարձան աւելի քան 55 հազար բնակիչներ: Ըստ անոր, ռուս խաղաղապահները ցարդ հաշուած եւ ընկերակցած են Գորիս-Բերձոր-Ստեփանակերտ մայրուղիէն վերադարձած աւելի քան 23 հազար արցախցիներու:

«Շատերը  վերադարձած են մինչեւ Վարդենիս-Քարվաճառ ճանապարհին փակուիլը` սեփական միջոցներով: Այդ ժամանակահատուածին այնտեղ ռուս խաղաղապահներ չեն եղած: Ուստի վերադարձողներու հաշուառում չէ իրականացուած», մանրամասնեց նախարարը:

Անդրադառնալով վերադարձողներուն կացարան ապահովելու ուղղութեամբ իրականացուող աշխատանքներուն` Ժիրայր Միրզոյեան յայտնեց, որ ներկայիս Ստեփանակերտի պանդոկներն ու միւս կացարանները արդէն լեցուն են: Ուստի պետութեան կողմէ այժմ կը վարձուին գիւղական առանձնատուներ ու կը տրամադրուին ազրպէյճանական վերահսկողութեան տակ անցած շրջաններու բնակիչներուն: Ասկէ բացի, աշխատանքներ կը տարուին ձեռք բերելու այն գիւղական առանձնատուները, որոնց սեփականատէրերը հոն չեն բնակիր:

«Ինչ կը վերաբերի Ստեփանակերտ հրթիռահրետակոծութեան պատճառով բնակարան կորսնցուցած բնակչութեան, ապա քաղաքապետարանը գոյքագրած է վնասները: Մասնակի վնասուած բնակարանները արագ կը վերականգնուին եւ կը տրամադրուին բնակիչներուն: Առաւել մեծ աւերուածութիւններու ենթարկուած  շէնքերուն բնակիչներուն տեղաւորելու կարելիութիւն կ՛ընձեռուի անոնց վերականգնումէն ետք միայն», ըսած է նախարարը:

 Հայաստանի Մէջ Յայտնաբերուած Է Աշխարհի Գիտութեան Ցարդ Անյայտ Միջատի Տեսակ Մը

Գերմանիոյ կենսոլորտային համակարգերու հետազօտութիւններու հիմնարկի գիտնականները Հայաստանի մէջ յայտնաբերած են աշխարհի գիտութեան ցարդ անյայտ միջատի տեսակ մը: Այս մասին յայտնեց Վայրի բնութեան եւ մշակութային արժէքներու պահպանման հիմնարկը:

«Դաշտային աշխատանքներուն իբրեւ արդիւնք` գիտնականները յայտնաբերած են միջատի տեսակ, որ ցարդ անյայտ է գիտութեան ո՛չ միայն Հայաստանի, այլեւ ամբողջ աշխարհի մակարդակով: Սկզբնական նմուշին պահպանման վիճակը ցոյց կու տայ, որ միջատը հիմնականօրէն կը համապատասխանէ D. kondarella-ի եւ D. gaalhaszlerae-ի արտաքին տեսքին, սակայն օրկաններուն հետագայ բաղդատական ախտորոշումը, ինչպէս նաեւ «Տի.Էն.Էյ.»-ի ծածկագրութիւնը ցոյց տուած են, որ տեսակը գիտութեան անյայտ նմուշ մըն է», յայտնեց հիմնարկը:

Գիտնականներ` Հ. Ռովեքի եւ Ն. Սաւենքովի կողմէ Արարատի մարզի Ուրցաձորի շրջանէն հաւաքուած է միջատի էգ առանձնեակ մը:

Միջատը կոչուած է Ուրցաձոր գիւղին ի պատիւ` ստանալով Depressaria urtsadzorensis անունը:

Հաղորդենք, որ արժէքաւոր գտածոյին մասին հրապարակուած է նաեւ գիտական յօդուած մը, որուն մէջ հեղինակները մանրամասնօրէն կը նկարագրեն իրենց փորձարկումները եւ կատարած աշխատանքը:

Համազգայինը Արցախի Մանուկներու Կողքին Ծրագրի Մեկնարկ

Համազգայինի Արցախի գրասենեակը նոյեմբեր 5-էն իր աշխատանքները ժամանակաւորապէս կը շարունակէ Համազգայինի Երեւանի գրասենեակէն: Համազգայինի Արցախի գրասենեակի գլխաւոր նպատակն է Արցախի մանուկներուն համար հոգեւոր-մշակութային ծրագիրներու իրականացումը: Արցախի խումբ մը մանուկներ ծրագիրի շրջանակներուն մէջ այցելած են Յ. Թումանեանի տուն-թանգարան` «Նորովի բացայայտելու Ամենայն Հայոց Թումանեանի գործն ու կերպարը. այսպիսի այցելութիւնները շարունակական պիտի ըլլան: Հետեւեցէ՛ք մեր էջին եւ միացէք մեր ձեռնարկներուն…», նշած է ծրագիրի պատասխանատու Հերմինէ Աւագեանը Համազգայինի Արցախի դիմատետրի էջին վրայ:

Հաղորդենք, որ 9 նոյեմբերէն սկսած է «Համազգայինը Արցախի մանուկներու կողքին» ծրագիրը` Արցախէն ժամանակաւոր Երեւան տեղափոխուած 4-11 տարեկան երեխաներու համար, որոնց թիւը սահմանափակ է: Կազմակերպուած են տարբեր մշակութային խմբակներ եւ աշխատանքներ` նպատակ ունենալով յառաջիկային ընդլայնել նաեւ Երեւանէն դուրս: Երեխաներուն կը դասաւանդեն Արցախի մասնագէտները:

26 նոյեմբերին ծրագիրի շրջանակներուն մէջ Արցախի երեխաները հանդիպում ունեցած են մանուկներու յատուկ հոգեբանի հետ: Ծրագիրի պատասխանատու Հ. Աւագեանը նշած է. «Այսպիսի հանդիպումները շարունակական պիտի ըլլան, պիտի հանդիպինք ամէն հինգշաբթի, ժամը 15:00-ին, Երեւանի Գեղագիտութեան ազգային կեդրոնին մէջ: Միացէ՛ք մեզի, միասին յաղթահարենք մեր երեխաներուն վախերն ու յոյզերը»:

4-11 տարեկան փոքրիկները նկարչութեան խմբակի ժամանակ նկարած են գեղեցիկ նկարներ, որոնք ներկայացուած են Դիմատետրի էջին վրայ` «Միացէ՛ք մեզի եւ ձեր փոքրիկներուն գոյներ պարգեւեցէ՛ք»:

Յայտնենք, որ ծրագիրները կ՛իրականացուին Համազգայինի հայ կրթական եւ մշակութային միութեան նախաձեռնութեամբ եւ հովանաւորութեամբ, համագործակցութեամբ` Արցախի կրթութեան, գիտութեան, մշակոյթի նախարարութեան եւ Երեւանի Գեղագիտութեան ազգային կեդրոնի:

Ծրագիրի պատասխանատու` Հերմինէ Աւագեան, համակարգողներ` Ռուզան Խաչատրեան, Սարինէ Հայրիեան:

Տեղեկացնենք նաեւ, որ կիրակի, 29 նոյեմբերին «Համազգային»-ի Քանատայի Շրջանային վարչութիւնը կազմակերպած էր Արցախի երեխաներուն նուիրուած հանգանակութիւն: Փափաքողները կրնան իրենց նուիրատուութիւնները կատարել հետեւեալ կայքէջին միջոցով` Hamazkayin.com/donate:

Ազրպէյճանցիները Պղծած Են Թալիշի Հայկական Յուշարձանները

Ազրպէյճանցիները պղծած են Թալիշի հայկական յուշարձանները:

Նշենք, որ խաչքարերուն մեծ մասը ոչնչացուած է, նաեւ` ղարաբաղեան առաջին պատերազմին զոհուած հայ զինուորներուն յուշարձանները, իսկ քաղաքի բնակելի տուներուն մէջ գրուած են ազրպէյճանական քաղաքներու անուններ:

 

Share This Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )