Յօդուածներ

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Սեւրի դաշնագիրը եւ Վ. Ուիլսընի անբեկանելի իրաւարար վճիռը հայ ժողովուրդի դարաւոր պայքարի, օրինական պահանջների միջազգային ճանաչման աներկբայ իրողութիւններ են, որոնք չունեն վաղեմութեան ժամկէտ եւ կը շարունակեն մնալ ուժի մէջ` որպէս հայրենատիրութեան իրաւական փաստեր ու վաւերագրեր, որպէս հայ ժողովուրդի պայքարի ու յաղթանակի խորհրդանշաններ: ԱՐԱՐԱՏ ՅԱԿՈԲԵԱՆ (Պատմաբան) («Ազդակ», 25,5,2022) Է՜հ, պիտի ըսէ, մեր անմիջական շրջապատին մէջ ապրող համեստ հայորդին, որ...

Պատրաստեց` ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Սեւրի հաշտութեան դաշնագիրը Ա. Համաշխարհային պատերազմէն պարտուած դուրս ելած Օսմանեան կայսրութեան եւ յաղթական Դաշնակից պետութիւններուն` Մեծն Բրիտանիոյ, Ֆրանսայի, Իտալիոյ, Ճափոնի, Պելճիքայի, Յունաստանի, Լեհաստանի, Փորթուգալի եւ Ռումանիոյ միջեւ ստորագրուեցաւ 102 տարի առաջ, 10 օգոստոս 1920¬ին, Փարիզի մօտակայ Սեւրի մէջ: Հայաստանի Հանրապետութեան անունով դաշնագիրը ստորագրեց Աւետիս Ահարոնեան: Սեւրի դաշնագիրին համաձայն, Թուրքիոյ կը մնային Պոլիս եւ շրջակայքը, իսկ ասիական Թուրքիա...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Հարկ է հասկնալ, որ դպրոցին դերն է մանուկներուն սորվեցնել, թէ ի՛նչ է աշխարհը,  եւ զանոնք չդրոշմել ոչ միայն կեանքի արուեստով» Հաննա Արենթ, իմաստասէր, Ի. դար Այս օրերուն սփիւռքի հայկական մամուլը լայնօրէն կ՛ադրադառնայ հայ դպրոցներու աշակերտներու պետական քննութիւններու արձանագրած յաջողութիւններուն, երբեմն` հարիւր տոկոսով: Այս յայտարարութիւնները կոչ են, որպէսզի ծնողները իրենց զաւակները այս կամ այն յաջողութիւն արձանագրած լաւ դպրոցը ղրկեն:...

ԴՈԿՏ. ԱՐԹՈՒՐ ԱՆԴՐԱՆԻԿԵԱՆ Գրականութիւն ըսուածը մեզմէ ընդհանրապէս երբեմն աւելի կը պահանջէ. ընթերցումի եւ վերապրումի կրկնակ կարողութիւն: Գրողի ճիգէն դուրս առնուազն այլ ճիգ մը պէտք է գործադրուի, որպէսզի իրերու աշխարհէն ստացած տպաւորութիւնը լիարժէք ըլլայ: Ռոպէր Հատտէճեանի պարագային ասիկա անխուսափելի է. խոյս տալը` չհասկացուածութեան պարտութիւն: Արդ, խուզասրկում մը, եթէ կ՛ուզէք, խուզարկու հայեացքի մը միջոցով միայն պէտք է պարզորոշել զուտ վիպական այն իրողութիւններու...

- Նուաղում (Fainting) - Ուսումնասիրութիւն. Զինուորականները Չեն Կրնար Յենիլ Արհեստական Բանականութեան Վրայ` Ռազմավարութեան Կամ Դատողութեան Համար Պատրաստեց` ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ Նուաղում (Fainting) Նուաղումը, որ նաեւ կը կոչուի ուշագնացութիւն, գիտակցութեան ժամանակաւոր կորուստ է: Այդ պայմանաւորուած է ուղեղի արեան հոսքի յանկարծակի նուազումով: Պատահարը սովորաբար կը տեւէ քանի մը երկվայրկեան կամ վայրկեան: Նուաղումի պարագաներուն մեծ մասը մտահոգութեան պատճառ չէ: Բայց եթէ դուք յաճախ կը նուաղիք,...

ՄԻՀՐԱՆ  ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Կ՛ենթադրեմ, որ առարկող պիտի չգտնուի, եթէ ըսեմ,  որ  Խորհրդային Միութեան  արտաքին գործոց  նախարարները իրենց պաշտօնին իսկ բերումով  ճանչցած, լաւ կշռած ու ճիշդ գնահատած էին համաշխարհային իրադրութեանց մէջ  ծանրութիւն ներկայացնող  «ուժ»-երու համեմատական արժէքը: Այդ նախարարներէն վերջինը` վրացի Շեւարտնածէ  սովետի փլուզումէն ետք դարձաւ Վրաստանի  նախագահ: Ասուլիսի մը ընթացքին,  դժուարութեանց մէջ գտնուող  իր երկրի կացութեան ակնարկելով եւ Կովկասեան միւս երկու  երկիրներու ...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Երէկ` 7 օգոստոսին, Արցախի Հանրապետութեան պետական նախարար Արտակ Բեգլարեան իր պաշտօնական ֆէյսպուքեան էջով անդրադարձած է վերջին օրերու ազրպէյճանական յարձակումներուն: Կացութեան գնահատումէն, վտանգներու ներկայացումէն ու թշնամիի հետապնդած նպատակներու յստակացումէն ետք Բեգլարեան հաստատած է` նկատի ունենալով, որ Արցախը բացառիկ նշանակութիւն ունի Հայաստանի ու ողջ հայութեան համար եւ հաշուի առնելով վերոնշեալ վտանգները` միակ լուծումը Արցախի եւ Հայաստանի ռազմավարական դիմադրողականութեան մակարդակի շարունակական...

Թուրքիոյ եւ Ռուսիոյ դաշնութեան նախագահներուն Սոչիի մէջ կայացած հանդիպումէն բխած հաղորդագրութիւնը ոչինչ կ՛ըսէ արցախեան հակամարտութեան մասին: Պարզ է սակայն, որ  քննարկումներ եղած են Ուքրանիոյ պատերազմին հետ առնչուած եւ յատկապէս թրքական միջնորդութեան` ո՛չ միայն հրադադարի, այլ նաեւ հացահատկիկի համաշխարհային տագնապի լուծման, Լիպիոյ մէջ թրքական գործօնի հետ կապուած խնդիրներուն եւ արցախեան վերջին իրադարձութիւններուն վերաբերեալ: Մեծ օրակարգը երկու երկիրներուն միջեւ առեւտրատնտեսական համագործակցութեան նոր...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Գիտէինք, որ ազերիները ձեռնարկած էին Լաչինի միջանցքին մէջ, Բերձոր ու Աղաւնոյ աւանները շրջանցող ճանապարհի կառուցման: Ներկայիս գործող ճանապարհի փոխարինումը այլ ճանապարհով մը նախատեսուած էր 9 նոյեմբեր 2020-ի զինադադարի, աւելի ճիշդ պիտի ըլլար ըսել` անձնատուական յայտարարութեան 6-րդ կէտով: 6-րդ կէտով համաձայնուած էր, որ Լաչինի միջանցքը պիտի ունենայ 3 քիլոմեթր լայնք եւ պիտի վերահսկուի ռուսական խաղաղարար ուժերու կողմէ: Ստորագրութեան յաջորդող...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Անցեալ շաբաթ գրած էի աղմկայարոյց դէպքի մը մասին, երբ հայ պաշտօնեաներ թոյլ չէին տուած ֆրանսահայ համայնքի ղեկավար Մուրատ Փափազեանի, որ իր կեանքը նուիրած է Հայ դատի պաշտպանութեան, մուտք գործել Հայաստան` Երեւանի օդակայան ժամանելէն ետք: Թէեւ օդակայանին մէջ Փափազեանի բազմիցս հնչեցուցած հարցերուն, թէ ինչո՞ւ հայ պաշտօնեաները կ՛արգիլեն իր մուտքը երկիր, ոչ մէկ պատասխան տրուած է:...

ՋԱՀ յանձնախումբը հարցազրոյց մը ունեցաւ Լոռի մարզի Դեբետ գիւղ ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ համալիրի գործառնութիւններու ղեկավար Պետօ Տեմիրճեանի հետ, որ մեզի տեղեկացուց ՔՈԱՖ-ի առաքելութեան, ՍՄԱՐԹ կեդրոնի գործունէութեան, նուաճումներուն, եւ կարեւորութեան մասին: Պետօ Տեմիրճեան` իբրեւ սփիւռքահայ, նաեւ խօսեցաւ իր ընտանիքին հետ այնտեղ տեղափոխուելու երեւոյթին եւ ներկայի կացութեան մասին: ՋԱՀ.- Ե՞րբ եւ ո՞վ հիմնած է ՔՈԱՖ հիմնադրամը: Ի՞նչ է հիմնադրամին առաքելութիւնը: ՊԵՏՕ ՏԵՄԻՐՃԵԱՆ.- ՔՈԱՖ-ը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ - Լսեցի՞ր վերջին նորութիւնը,- նետեց դառն կատակներ սիրող բարեկամս` հեռաձայնին միւս ծայրէն: - Ո՛չ, նորութիւնները դո՛ւն կը բերես ինծի,- պատասխանեցի` լուրջ ձեւանալով: - Լա՛ւ, լսէ՛,- շարունակեց խորհրդաւորութիւն կեղծող ձայնով մը:- Ըսելիքներս գաղտնիք են, տակաւին հրապարակ չեն եկած... - Մի՛ երկարեր, ըսէ՛ թէ ի՛նչ է լսածդ: - Հա՛, ՄԱԿ-ը, մարդասիրական միջազգային քանի մը կազմակերպութիւններ, մասնաւորաբար, ժողովուրդներու հոգեբանական հարցերով զբաղողներ,...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ ՀՅԴ-ի 90-ամեակի առիթով կուսակցութեան ՀՅԴ  Լիբանանի պատանեկան միութիւններու վարիչ մարմինը 1980-ի սկզբնաւորութեան առաջարկ ներկայացուց լիբանանահայ երաժիշտ, ձեռնադաշնամուրահար եւ խմբավար Ալեքսան Մնակեանին` կազմակերպել պատանեկան երգչախումբ մը եւ հանրութեան ներկայացնել ազգային եւ յեղափոխական երգերով երգահանդէս մը: Ալեքսան Մնակեան ուրախութեամբ ընդունեց առաջարկը, որովհետեւ ան  խոր հաւատք ունէր յեղափոխական երգերու կարեւորութեան եւ առաքելութեան: Ան համոզուած էր, որ յեղափոխական երգերը կը մարմնաւորեն...

Արցախի շուրջ արձանագրուող ռազմաքաղաքական իրադարձութիւններու ամբողջ առանցքը հանգուցուած է նոյեմբեր 9-ի հրադադարի համաձայնութեան 6-րդ կէտին շուրջ: 6-րդ կէտ. «Հայաստանի Հանրապետութիւնը Ազրպէյճանի Հանրապետութեան կը վերադարձնէ Քելբաջարի շրջանը մինչեւ 2020 թուականի նոյեմբերի 15-ը, իսկ Լաչինի շրջանը` մինչեւ 2020 թուականի դեկտեմբերի 1-ը: Լաչինի միջանցքը (5 քմ լայնութեամբ), որ պիտի ապահովէ Լեռնային Ղարաբաղի կապը Հայաստանի հետ, ընդ որում շրջանցելով Շուշի քաղաքը, կը մնայ Ռուսաստանի...

Հայ ժողովրդի ազգային ազատագրական պայքարի վերջին 30 տարիների գլխաւոր յաջողութիւնն Արցախի անկախութիւնն է` պետականութեան առկայութիւնը: 2020թ. պատերազմի հետեւանքով խախտուել է Արցախի Հանրապետութեան տարածքային ամբողջականութիւնը, որի պատճառով սասանուել է պետական համակարգը, այնուամենայնիւ, Արցախի Հանրապետութեան առկայութիւնը փաստ է, գոյութիւն ունեցող իրողութիւն  եւ լինելիութեան հիմք: ՀՀ իշխանութիւնների վարած աղէտաբեր արտաքին քաղաքականութեան հետեւանքները չէզոքացնելու համար ազդու փաստարկ է իրաւական առումով` հայ ժողովրդի մի հատուածը...

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ եւ ֆրանսահայ կազմակերպութիւններու համակարգող խորհուրդի (CCAF)-ի համանախագահ Մուրատ Փափազեանի Հայաստան մուտքը արգիլելու ՀՀ իշխանութիւններու քայլին յաջորդեցին ՀՅԴ Հոլանտայի «Գարեգին Նժդեհ» երիտասարդական միութեան անդամ Սիւնէ Աբրահամեանի եւ Հոլանտայի Հայ դատի յանձնախումբի ատենապետ Մասիս Աբրահամեանի հայրենիք մուտքը խափանելու դէպքերը: Ըստ երեւոյթին, Լեւոն Տէր Պետրոսեանի հակադաշնակցական ջղագար արշաւին օրերուն նման, այսօր եւս գործող իշխանութիւնները կազմած են դաշնակցական գործիչներու «սեւ ցուցակ»...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Պիտի չլսէք մեզմէ ձեզ հանգստացնող խօսքեր: Հանգիստ չէ հայաշխարհը ահա արդէն քանի՜ դարէ ի վեր: Մենք կը զգանք այդ անհանգստութիւնը, այդ իսկ պատճառով ծնունդ ենք առեր 132 տարի առաջ: Մենք կը կրե՛նք այդ անհանգստութիւնն ու կ՛ենթարկուինք անոր հետեւանքներուն, եւ մեր նպատակն է, որ ազգը հաւաքաբար կրէ այդ անհանգստութիւնը, որպէսզի ի վերջոյ կարենանք յաղթահարել մեզ անհանգստացնող ազդակները, եւ այս արեւուն...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Արեգակնային դրութիւն պարբերաբար կ՛այցելեն ոչ միայն թափառական երկնաքարեր եւ ասուպներ, որոնց նախապէս անդրադարձած եմ, այլ նաեւ` «վտարանդի» աստղեր եւ անտէր մոլորակներ (1, 2): Վաչկատուն աստղերը ընդհանրապէս արագաշարժ են (3): Ուրկէ՞ կու գան այդպէս շտապ: Տիեզերաբանական առասպելներ` հին ու նոր.- Կար ժամանակ, երբ հնդկական, չինական, եւ այլ մշակոյթներ կը հաւատային, որ Երկիրը սկաւառակ մըն` տեղադրուած կռնակին վրայ չորս...

Լուսանկար՝ Հայկ-Պաղտասարեան(Photolure) Երեւան, 18 ապրիլ, 1920... Իւրայատուկ եւ տօնական վիճակ մը կը տիրապետէր քաղաքին ու ժողովուրդին վրայ: Հազիւ երկու տարուան պատմութիւն ունեցող Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միութեան` ՀՄԸՄ-ի սկաուտները ո՛չ միայն երաժշտութեամբ կը խանդավառէին, այլ միաժամանակ տուփերով հանգանակութիւն կը կատարէին: Աւելի՛ն. մարզական մրցումներով, անոնք արժանացան հանդիսատեսներու խրախուսական ծափողջոյներուն: Այդ օրերուն, աւելի քան հարիւր տարի առաջ, սկաուտական շարժումը հանրային կրթութեան նախարարութեան գուրգուրանքին...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Նախորդ շաբաթ Թուրքիոյ կառավարութիւնը դիմեց  բռնածաղրի  իր սովորական մարտավարութեան` ստիպելով ՄԱԿ-ի բարձրաստիճան պաշտօնեան` ջնջելու Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ իր թուիթերեան գրառումը: 27 յուլիսին ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովի նախագահ Ապտուլլա Շահիտ թուիթըրեան գրառում հրապարակած է չորս լուսանկարներով, որոնց մէջ ան Երեւանի` մէջ Հայոց ցեղասպանութեան յուշահամալիրի մէջ ծաղկեպսակ կը զետեղէ: Ան իր թուիթին մէջ գրած է. «Ծաղկեպսակ դրի...